Neftóbakssala ÁTVR hefur dregist saman um 66 þúsund dósir það sem af er ári

Heildsala ÁTVR á íslensku neftóbaki dróst saman um 32 prósent, eða 3,3 tonn, á fyrstu þremur mánuðum ársins miðað við söluna á sama tímabili í fyrra. Innfluttir tóbakslausir níkótínpúðar virðast vera að sópa til sín markaðshlutdeild.

munntóbak
Auglýsing

Heildsala ÁTVR á íslensku neftóbaki dróst saman um 32 prósent á fyrstu þremur mánuðum ársins miðað við söluna á sama tímabili í fyrra, sem nemur samdrætti upp á tæplega 66 þúsund dollur. 

Svokallaðir nikótínkoddar, tóbakslausir púðar frá erlendum framleiðendum sem eru til notkunar undir efri vör, virðast vera að taka stóran hluta af markaðnum, en vitað er að þrátt fyrir að íslenska neftóbakið heiti neftóbak og notkun munntóbaks sé ólögleg á Íslandi fer stærstur hluti þess undir varir, aðallega ungra karlmanna.

Samdrátturinn í heildsölunni hjá ÁTVR nemur um 3,3 tonnum það sem af er ári, en í janúar, febrúar og mars seldi ÁTVR samanlagt 7.066 kíló af íslensku neftóbaki í heildsölu, samanborið við 10.364 kíló á sama tímaskeiði í fyrra. Sé einungis horft til marsmánaðar dróst salan saman um 1,4 tonn, en 2.339 kíló seldust samanborið við 3.729 kíló í mars árið 2019.

Auglýsing

Fimmtíu grömm af tóbaki eru í hverri íslenskri neftóbaksdollu og nemur þessi samdráttur því um 27.800 dollum einungis í marsmánuði, en 65.960 dollum sé horft til fyrstu þriggja mánaða ársins.

Einsýnt virðist að margir munntóbaksneytendur séu að skipta íslenska „ruddanum“ út fyrir sænsku níkótínkoddana, sem eru tóbakslausir. Fjölmörg vörumerki hafa að undanförnu verið markaðssett hér á landi sem „alvöru valkostir“ við íslenska neftóbakið og fleiri tóbaksvörur.

Á vef fyr­ir­tæk­is­ins Nico­land, sem flytur White Fox-nikó­tín­púðana til landsins, seg­ir til dæmis að á bak við fyr­ir­tækið standi „fólk sem hef­ur brenn­andi áhuga á að taka slag­inn við ís­lenska neftób­akið, rudd­ann, rett­urn­ar eða bölvað veipið“.

„Við þekkj­um það á eig­in skinni hvað er erfitt að losa sig við tób­akið og ekki einu sinni minn­ast á hversu dýrt það er,“ seg­ir á vefsíðu fyr­ir­tæk­is­ins, en algeng verð á níkótínkoddadósum í verslunum hér á landi er frá 950 og upp í 1.300 krónur. Oftast eru á bilinu 16-24 koddar í hverri dós.

Telur þróunina að einhverju leyti jákvæða

„Um leið og það er jákvætt að munntóbakið sé að minnka þá er þetta ný neysla sem við vitum ekkert um,“ segir Viðar Jensson, verkefnastjóri tóbaksvarna hjá embætti landlæknis, í samtali við Kjarnann. Hann segist þó hafa tilhneigingu til þess að halda að níkótínkoddarnir séu ekki jafn skaðlegir heilsu fólks og íslenska neftóbakið, sem sé í grunninn sama tóbakið og það sænska, og hafi að minnsta kosti 28 krabbameinsvaldandi innihaldsefni.

Viðar Jensson, verkefnastjóri tóbaksvarna hjá embætti landlæknis.

„Nýja hugtakið í tóbaksvarnabransanum er hins vegar „polly use“ og þá er átt við ungt fólk sem notar allt og fer úr einu í annað. Notar smá svona, smá rafrettur og reykir smá,“ segir Viðar. Hann segir níkótínpúðana þannig valda heilbrigðisyfirvöldum hér á landi nokkrum áhyggjum, enda sé það eflaust svo að ungt fólk sæki í þessa nýju vöru á markaði rétt eins og aðrar staðkvæmdarvörur við hefðbundið tóbak, til dæmis rafrettur.

„Það er langt síðan við heyrðum af því að á framhaldsskólaböllum væru þessir púðar úti um allt, en rafretturnar hefðu minnkað,“ segir Viðar, en segir þó lítið hægt að álykta um notkunina út frá því, þar sem gögn vanti. 

Til stendur að bæta úr því, en fyrirtækið Rannsóknir og greining, sem gerir reglulega kannanir á tóbaksneyslu í grunnskólum og framhaldsskólum, mun að sögn Viðars sérstaklega spyrja út í nikótínpúðana næst þegar slíkar kannanir verða framkvæmdar.

Ísland mun svo fljótlega innleiða nýja tilskipun Evrópusambandins um tóbaksvarnir og í kjölfarið munu níkótínkoddarnir falla undir tóbaksvarnarlög og sérstök ákvæði verða sett um merkingar á þeim og tilkynningar um innihaldslýsingar, sem Viðar segir jákvætt, en innleiðingin þessarar tilskipunar hjá EFTA-ríkjunum hefur tafist vegna málaferla í Noregi og Liectenstein.

70-80 prósent af neftóbaki fer undir varir en ekki í nef

Embætti landlæknis fór að sögn Viðar fyrst árið 2012 að skoða hversu mikil munntóbaksnotkun væri á Íslandi. Þá hafi það komið verulega á óvart að 70-80 prósent af öllu seldu íslensku neftóbaki virtist rata undir varir en ekki upp í nef.

Hlutfallið hefur haldist svipað síðan þá, en kannanir á þessu hafa verið framkvæmdar með þriggja ára millibili, síðast árið 2018. Samfara hefur sala neftóbaksins farið vaxandi ár frá ári og er sá samdráttur sem nú má merkja á tóbakssölunni frá ÁTVR því óvenjulegur.

Munntóbaksnotkun hefur verið að aukast mikið undanfarin ár, en samkvæmt nýlegum Talnabrunni embættis landlæknis tóku 24 prósent ungra karlmanna á aldrinum 18-34 ára tóbak í vörina og hið sama átti við um 11 prósent karla á aldrinum 35-54 ára. Aukning meðal ungra kvenna á aldrinum 18-34 ára hefur einnig orðið, en í fyrra tóku 9 prósent þeirra tóbak í vörina.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lífskjarasamningurinn leiðir launaþróun en ekki opinberir starfsmenn
Kjarninn 6. maí 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir
Vonandi hægt að aflétta nokkuð hratt á næstu vikum
Helsta áskorunin í faraldrinum nú er sá fjöldi ferðamanna sem hingað er að koma sem er umfram spár. Breyta gæti þurft fyrirkomulagi á landamærum því heildargeta til skimunar takmarkast við 3-4.000 sýni á dag.
Kjarninn 6. maí 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 36. þáttur: Nunnusjóguninn II
Kjarninn 6. maí 2021
Deilan snýst um verksamning á milli ÍAV og 105 Miðborgar um fyrstu þrjú húsin sem eru þegar risin á reitnum í Laugarnesi. Hér má sjá tölvuteikningu af því hvernig áformað er að svæðið líti út í framtíðinni.
ÍAV stefna og setja fram 3,8 milljarða kröfur vegna deilu á Kirkjusandsreit
Íslenskir aðalverktakar eru búnir að stefna Íslandssjóðum og félaginu 105 Miðborg til greiðslu 3,8 milljarða króna vegna deilu um verksamning á Kirkjusandsreit. Verktakafyrirtækið missti verkið í febrúarmánuði.
Kjarninn 6. maí 2021
Andrés Ingi Jónsson
Þegar Tyrkir þjörmuðu að þingmönnum
Kjarninn 6. maí 2021
Gunnþór Ingvason, framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Síldarvinnslan einnig í vandræðum með tæknilegu hliðina á aðalfundi SFS
Mistök urðu þess valdandi að Síldarvinnslan náði ekki að greiða atkvæði í kjöri til stjórnar SFS á aðalfundi á föstudaginn. Tillaga um að greiða atkvæði á ný var þó samþykkt í kjölfarið, en þá lentu Samherji og Nesfiskur í svipuðum vandræðum.
Kjarninn 6. maí 2021
Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari í dómsal í dag.
„Hér er ekki um leikaraskap, slysni eða eitthvað grín að ræða“
Það er mat ákæruvaldsins að Marek sé ekki að segja nákvæmlega allt sem hann muni frá deginum sem bruninn á Bræðraborgarstíg varð. Verjandi fer fram á að ef hann verði fundinn sekur og ósakhæfur verði hann ekki dæmdur til öryggisgæslu.
Kjarninn 5. maí 2021
Birna Einarsdóttir bankastjóri segir ljóst að spennandi tímar séu framundan, vegna fyrirhugaðrar sölu ríkisins á hluta af hlut sínum í Íslandsbanka.
Íslandsbanki hagnaðist um 3,6 milljarða á fyrsta ársfjórðungi
Eigið fé Íslandsbanka nam 185 milljörðum króna í lok mars. Bankastjórinn segir spennandi tíma framundan, í ljósi þess að stefnt sé að skráningu bankans á verðbréfamarkað að undangengnu útboði á hluta af hlut ríkisins í honum.
Kjarninn 5. maí 2021
Meira úr sama flokkiInnlent