Kostir og gallar sænsku leiðarinnar að koma í ljós

Eru sænsk yfirvöld farin að súpa seyðið af því að hafa sett traust sitt á almenning í stað boða og banna? Tæplega 2.500 hafa nú látist úr COVID-19 þar í landi og á meðan kúrfan fræga er á niðurleið víða virðast Svíar enn ekki hafa náð toppnum.

Þröng á þingi í markaðsgötu í Malmö um síðustu helgi. Girðingar hafa verið settar upp fyrir framan sölubása til að verja sölufólkið.
Þröng á þingi í markaðsgötu í Malmö um síðustu helgi. Girðingar hafa verið settar upp fyrir framan sölubása til að verja sölufólkið.
Auglýsing

„COVID-19 er sjúk­dómur sem við komum til með að búa við í langan tíma,“ sagði And­ers Tegn­ell, sótt­varna­læknir Sví­þjóð­ar, á dag­legum blaða­manna­fundi í dag. 107 dauðs­föll voru í land­inu á einum sól­ar­hring og tæp­lega 2.500 hafa lát­ist frá upp­hafi far­ald­urs­ins. Á heims­vísu hafa yfir 210 þús­und manns lát­ist vegna COVID-19 ef marka má opin­berar töl­ur. „Þetta eru mjög háar töl­ur. Svo stórar tölur er erfitt að með­taka,“­sagði Tegn­ell og að slíkan fjölda lát­inna af völdum sjúk­dóms væri eitt­hvað sem ekki hefði sést í ver­öld­inni í langan tíma.

„Þetta er langt í frá búið,“ sagði hann á fund­inum og þó að Svíum hefði tek­ist að kom­ast hjá of miklu álagi á heil­brigð­is­kerfið þyrfti áfram að fara að öllu með gát. „Það er mörgum sem finnst þetta erfitt en við verðum að muna að við komumst á þennan stað af því að margir lögðu sig mikið fram. Við megum ekki hætta því núna, þetta er langt í frá búið. Þetta er veira sem mun örugg­lega finna leið til að vera með okkur í langan tíma.“

Auglýsing

Stokk­hólmur hefur orðið lang­verst úti í far­aldr­inum í land­inu. Þar er mikið álag á sjúkra­hús­um.

Nú eru vís­bend­ingar um að veiran sé farin að breið­ast út til ann­arra svæða. Í bæði Hal­land og Värm­land hefur fjöldi smita vaxið hratt síð­ustu daga. Tegn­ell segir þetta þó geta skýrst af því að fleiri sýni eru nú tekin en áður.

Á blaða­manna­fundi dags­ins var Tegn­ell spurður út í dauða ungs fólks af völdum veirunn­ar, fólks sem hefði enga und­ir­liggj­andi sjúk­dóma. Hann sagði unga fólkið sem hefur lát­ist í Sví­þjóð ekki virð­ast eiga neitt sam­eig­in­legt í heilsu­fars­legu til­liti. „Þetta er auð­vitað mjög sorg­legt en þetta er að ger­ast í öllum löndum og má sjá í öllum sýk­ing­um. Við vitum ekki af hverju þetta ger­ist og ekki finnst neinn sam­nefn­ari hjá þessum hópi.“

Leiðir yfir­valda í Sví­þjóð í bar­átt­unni við far­aldur kór­ónu­veirunnar hafa vakið athygli og verið umdeild­ar. Tegn­ell er sá sem talar fyrir aðgerð­unum en ekki stjórn­mála­menn. Sama leið var farin á Íslandi en víð­ast ann­ars staðar eru það stjórn­mála­menn­irnir sem koma fram í fjöl­miðl­um, til­kynna um næstu skref og aðgerð­ir.

Sam­fé­lagið ekki stöðvað

Síð­ustu daga hefur vor­veðrið leikið við Svía og yngri kyn­slóðir hafa þyrpst út á göt­ur, bari og kaffi­hús til að fagna sum­ar­kom­unni. Já, á bari og kaffi­hús. Í Sví­þjóð hefur nefni­lega ströngum aðgerðum verið stillt í mikið hóf. Landa­mærin eru opin eins og áður, veit­inga­staðir og barir sömu­leið­is, almenn­ings­garð­arnir eru einnig opnir og sömu­leiðis leik- og grunn­skól­ar. Lestir og stræt­is­vagnar ganga sínar leiðir venju sam­kvæmt.

Ungt fólk að sóla sig á kaffihúsi í Stokkhólmi.

Það þýðir samt ekki að ekk­ert hafi verið gert. En fyrst og fremst stóla yfir­völd, þar á meðal Tegn­ell, á hið mikla traust sem Svíar hafa á stofn­un­um, yfir­völdum og hver öðr­um. Boð og bönn hafa því verið minni en í flestum nágranna­ríkj­unum í far­aldr­in­um. Yfir­völd litu hins vegar svo á að Svíum væri treystandi til að ákveða að halda sig heima, passa upp á nálægð við aðra og stunda ítar­legan hand­þvott. Engar til­skip­anir þyrftu. Ekki nema örfá­ar, m.a. að banna sam­komur fleiri en fimm­tíu manna, aflýsa íþrótta­við­burðum og loka söfn­um.

Þó að mun fleiri hafi lát­ist í Sví­þjóð en á hinum Norð­ur­lönd­unum eru þær á pari við dán­ar­tölur á Írlandi þó að þar hafi snemma verið gripið til mun harð­ari aðgerða.

En sam­an­burður á tölum er vara­sam­ur. Þjóðir eru á mis­jöfnum stað í kúrf­unni frægu, far­ald­ur­inn kom fyrr til sumra landa en ann­arra. En miðað við þróun talna í hverju Norð­ur­land­anna fyrir sig þá sést að Sví­þjóð er enn á hátindi far­ald­urs­ins á meðan hann er á mik­illi nið­ur­leið hjá hin­um.

Auglýsing

Síð­asta sunnu­dag var þétt­setið á kaffi­húsum í Stokk­hólmi. En ungt fólk var í miklum meiri­hluta. Sænsk heil­brigð­is­yf­ir­völd hafa enda við­ur­kennt að eldri borg­arar hafi orðið illa úti og að veiran hafi greinst hjá íbúum á flestum öldr­un­ar­heim­ilum borg­ar­inn­ar. Starfs­menn á þeim hafa einnig kvartað undan skorti á hlífð­ar­fatn­aði. Mik­ill meiri­hluti þeirra sem hefur lát­ist er yfir sjö­tugt eða um 86 pró­sent. Það er ekki ólíkt því sem gerst hefur í mörgum öðrum löndum en engu að síður hefði dán­ar­talan getað verið lægri. Það er til að mynda skoðun 22 vís­inda­manna sem rit­uðu opið bréf til sótt­varna­læknis og sök­uðu yfir­völd um van­rækslu.

Þrátt fyrir að hjól atvinnu­lífs­ins í Sví­þjóð hafi snú­ist að ýmsu leyti eins og ekk­ert hafi í skorist, nudd-, snyrt- og hár­greiðslu­stofur hafa til dæmis ekki þurft að loka, þá mun verða sam­dráttur í efna­hags­líf­inu, m.a. vegna þess að Svíar reiða sig á útflutn­ings­tekj­ur. Þá verða áhrifin af sam­drætti í ferða­þjón­ustu svipuð þar og ann­ars stað­ar.

Anders Tegnell, sóttvarnalæknir Svíþjóðar. Mynd: EPA

Tegn­ell neitar því að til­gang­ur­inn með því að stöðva ekki sam­fé­lagið líkt og aðrar þjóðir gerðu hafi verið sá að ná hinu umtal­aða hjarð­ó­næmi, að um 60 pró­sent þjóð­ar­innar smit­ist. „Við vorum að reyna að gera það sama og flest önnur lönd, að hægja á útbreiðslu eins mikið og hægt var,“ segir Tegn­ell í sam­tali við New York Times.„Málið er að við notum bara aðeins önnur verk­færi til þess en margir aðr­ir.“

Yfir­völd bönn­uðu ekki heim­sóknir á öldr­un­ar­heim­ili fyrr en í lok mars. Áður en að því kom höfðu for­stöðu­menn heim­ilis í nágrenni Stokk­hólms tekið sjálf­stæða ákvörðun um að banna heim­sókn­ir. Því var ekki vel tekið af yfir­völdum sem gengu svo langt að krefj­ast þess að skilti sem á stóð „engir gest­ir“ yrði fjar­lægt. For­stöðu­mað­ur­inn neit­aði og sagð­ist frekar fara í fang­elsi. Hið almenna heim­sókn­ar­bann kom svo of seint. Þá hafði veiran læðst inn á heim­ilið og ell­efu íbúar lát­ist.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jón Ásgeir Jóhannesson.
Segir peningamarkaðssjóði ekki svikamyllu heldur form af skammtímafjármögnun
Fyrrverandi aðaleigandi Glitnis neitar því að peningamarkaðssjóðir bankanna hafi verið notaðir til að „redda“ eigendum þeirra fyrir hrun. Ríkisbankar þurftu að setja 130 milljarða króna inn í sjóðina en samt tapaði venjulegt fólk stórum fjárhæðum.
Kjarninn 21. janúar 2021
Jón Ásgeir segir Guðlaug Þór hafa tekið á sig sök í styrkjamálinu
Stjórnendur FL Group tóku ákvörðun um að veita háan styrk til Sjálfstæðisflokksins í lok árs 2006 og kvittun fyrir greiðslunni var gefin út eftir á. Þetta segir Jón Ásgeir Jóhannesson. Hann telur Geir H. Haarde hafa staðið á bakvið málið.
Kjarninn 21. janúar 2021
Norðurlöndin og Eystrasaltslöndin biðja AGS um að meta áhættu á peningaþvætti
Ríkisstjórn Íslands, ásamt ríkisstjórnum hinna Norður- og Eystrasaltslandanna, hefur beðið Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um að greina ógnir og veikleika í tengslum við peningaþvætti í löndunum.
Kjarninn 21. janúar 2021
Stórt hlutfall lána í frystingu er líkleg útskýring lágs hlutfalls fólks á vanskilaskrá
Vanskil aldrei verið minni en í fyrra
Samkvæmt Creditinfo voru vanskil með minnsta móti í fyrra. Líklegt er að það sé vegna fjölda greiðslufresta á lánum í kjölfar faraldursins.
Kjarninn 21. janúar 2021
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Telur greinargerð ráðherra og kynningar á bankasölu ekki standast stjórnsýslulög
Stjórnarþingmenn í fjárlaganefnd taka undir með félögum sínum í efnahags- og viðskiptanefnd og vilja selja allt að 35 prósent í Íslandsbanka. Formaður Flokks fólksins segir að verið sé að einkavæða gróðann eftir að tapið var þjóðnýtt.
Kjarninn 21. janúar 2021
Um 60 prósent Garðbæinga geta ekki nefnt að minnsta kosti þrjá bæjarfulltrúa á nafn
Um 20 prósent íbúa Garðabæjar telja að ákvarðanir við stjórn sveitarfélagsins séu teknar ólýðræðislega. Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 60 prósent fylgi í sveitarfélaginu en ánægja með meirihluta hans og bæjarstjóra er minni.
Kjarninn 21. janúar 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 31. þáttur: Keisari undirheimanna
Kjarninn 21. janúar 2021
Óli Björn Kárason er formaður efnahags- og viðskiptanefndar.
Vilja selja allt að 35 prósent hlut í Íslandsbanka
Meirihluti efnahags- og viðskiptanefndar vill selja rúmlega þriðjung í Íslandsbanka í hlutafjárútboði í sumar. Hann vill setja þak á þann hlut sem hver fjárfestir getur keypt. Stjórnarandstaðan er sundruð í afstöðu sinni.
Kjarninn 21. janúar 2021
Meira úr sama flokkiErlent