Kostir og gallar sænsku leiðarinnar að koma í ljós

Eru sænsk yfirvöld farin að súpa seyðið af því að hafa sett traust sitt á almenning í stað boða og banna? Tæplega 2.500 hafa nú látist úr COVID-19 þar í landi og á meðan kúrfan fræga er á niðurleið víða virðast Svíar enn ekki hafa náð toppnum.

Þröng á þingi í markaðsgötu í Malmö um síðustu helgi. Girðingar hafa verið settar upp fyrir framan sölubása til að verja sölufólkið.
Þröng á þingi í markaðsgötu í Malmö um síðustu helgi. Girðingar hafa verið settar upp fyrir framan sölubása til að verja sölufólkið.
Auglýsing

„COVID-19 er sjúkdómur sem við komum til með að búa við í langan tíma,“ sagði Anders Tegnell, sóttvarnalæknir Svíþjóðar, á daglegum blaðamannafundi í dag. 107 dauðsföll voru í landinu á einum sólarhring og tæplega 2.500 hafa látist frá upphafi faraldursins. Á heimsvísu hafa yfir 210 þúsund manns látist vegna COVID-19 ef marka má opinberar tölur. „Þetta eru mjög háar tölur. Svo stórar tölur er erfitt að meðtaka,“sagði Tegnell og að slíkan fjölda látinna af völdum sjúkdóms væri eitthvað sem ekki hefði sést í veröldinni í langan tíma.

„Þetta er langt í frá búið,“ sagði hann á fundinum og þó að Svíum hefði tekist að komast hjá of miklu álagi á heilbrigðiskerfið þyrfti áfram að fara að öllu með gát. „Það er mörgum sem finnst þetta erfitt en við verðum að muna að við komumst á þennan stað af því að margir lögðu sig mikið fram. Við megum ekki hætta því núna, þetta er langt í frá búið. Þetta er veira sem mun örugglega finna leið til að vera með okkur í langan tíma.“

Auglýsing

Stokkhólmur hefur orðið langverst úti í faraldrinum í landinu. Þar er mikið álag á sjúkrahúsum.

Nú eru vísbendingar um að veiran sé farin að breiðast út til annarra svæða. Í bæði Halland og Värmland hefur fjöldi smita vaxið hratt síðustu daga. Tegnell segir þetta þó geta skýrst af því að fleiri sýni eru nú tekin en áður.

Á blaðamannafundi dagsins var Tegnell spurður út í dauða ungs fólks af völdum veirunnar, fólks sem hefði enga undirliggjandi sjúkdóma. Hann sagði unga fólkið sem hefur látist í Svíþjóð ekki virðast eiga neitt sameiginlegt í heilsufarslegu tilliti. „Þetta er auðvitað mjög sorglegt en þetta er að gerast í öllum löndum og má sjá í öllum sýkingum. Við vitum ekki af hverju þetta gerist og ekki finnst neinn samnefnari hjá þessum hópi.“

Leiðir yfirvalda í Svíþjóð í baráttunni við faraldur kórónuveirunnar hafa vakið athygli og verið umdeildar. Tegnell er sá sem talar fyrir aðgerðunum en ekki stjórnmálamenn. Sama leið var farin á Íslandi en víðast annars staðar eru það stjórnmálamennirnir sem koma fram í fjölmiðlum, tilkynna um næstu skref og aðgerðir.

Samfélagið ekki stöðvað

Síðustu daga hefur vorveðrið leikið við Svía og yngri kynslóðir hafa þyrpst út á götur, bari og kaffihús til að fagna sumarkomunni. Já, á bari og kaffihús. Í Svíþjóð hefur nefnilega ströngum aðgerðum verið stillt í mikið hóf. Landamærin eru opin eins og áður, veitingastaðir og barir sömuleiðis, almenningsgarðarnir eru einnig opnir og sömuleiðis leik- og grunnskólar. Lestir og strætisvagnar ganga sínar leiðir venju samkvæmt.

Ungt fólk að sóla sig á kaffihúsi í Stokkhólmi.

Það þýðir samt ekki að ekkert hafi verið gert. En fyrst og fremst stóla yfirvöld, þar á meðal Tegnell, á hið mikla traust sem Svíar hafa á stofnunum, yfirvöldum og hver öðrum. Boð og bönn hafa því verið minni en í flestum nágrannaríkjunum í faraldrinum. Yfirvöld litu hins vegar svo á að Svíum væri treystandi til að ákveða að halda sig heima, passa upp á nálægð við aðra og stunda ítarlegan handþvott. Engar tilskipanir þyrftu. Ekki nema örfáar, m.a. að banna samkomur fleiri en fimmtíu manna, aflýsa íþróttaviðburðum og loka söfnum.

Þó að mun fleiri hafi látist í Svíþjóð en á hinum Norðurlöndunum eru þær á pari við dánartölur á Írlandi þó að þar hafi snemma verið gripið til mun harðari aðgerða.

En samanburður á tölum er varasamur. Þjóðir eru á misjöfnum stað í kúrfunni frægu, faraldurinn kom fyrr til sumra landa en annarra. En miðað við þróun talna í hverju Norðurlandanna fyrir sig þá sést að Svíþjóð er enn á hátindi faraldursins á meðan hann er á mikilli niðurleið hjá hinum.

Auglýsing

Síðasta sunnudag var þéttsetið á kaffihúsum í Stokkhólmi. En ungt fólk var í miklum meirihluta. Sænsk heilbrigðisyfirvöld hafa enda viðurkennt að eldri borgarar hafi orðið illa úti og að veiran hafi greinst hjá íbúum á flestum öldrunarheimilum borgarinnar. Starfsmenn á þeim hafa einnig kvartað undan skorti á hlífðarfatnaði. Mikill meirihluti þeirra sem hefur látist er yfir sjötugt eða um 86 prósent. Það er ekki ólíkt því sem gerst hefur í mörgum öðrum löndum en engu að síður hefði dánartalan getað verið lægri. Það er til að mynda skoðun 22 vísindamanna sem rituðu opið bréf til sóttvarnalæknis og sökuðu yfirvöld um vanrækslu.

Þrátt fyrir að hjól atvinnulífsins í Svíþjóð hafi snúist að ýmsu leyti eins og ekkert hafi í skorist, nudd-, snyrt- og hárgreiðslustofur hafa til dæmis ekki þurft að loka, þá mun verða samdráttur í efnahagslífinu, m.a. vegna þess að Svíar reiða sig á útflutningstekjur. Þá verða áhrifin af samdrætti í ferðaþjónustu svipuð þar og annars staðar.

Anders Tegnell, sóttvarnalæknir Svíþjóðar. Mynd: EPA

Tegnell neitar því að tilgangurinn með því að stöðva ekki samfélagið líkt og aðrar þjóðir gerðu hafi verið sá að ná hinu umtalaða hjarðónæmi, að um 60 prósent þjóðarinnar smitist. „Við vorum að reyna að gera það sama og flest önnur lönd, að hægja á útbreiðslu eins mikið og hægt var,“ segir Tegnell í samtali við New York Times.„Málið er að við notum bara aðeins önnur verkfæri til þess en margir aðrir.“

Yfirvöld bönnuðu ekki heimsóknir á öldrunarheimili fyrr en í lok mars. Áður en að því kom höfðu forstöðumenn heimilis í nágrenni Stokkhólms tekið sjálfstæða ákvörðun um að banna heimsóknir. Því var ekki vel tekið af yfirvöldum sem gengu svo langt að krefjast þess að skilti sem á stóð „engir gestir“ yrði fjarlægt. Forstöðumaðurinn neitaði og sagðist frekar fara í fangelsi. Hið almenna heimsóknarbann kom svo of seint. Þá hafði veiran læðst inn á heimilið og ellefu íbúar látist.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Það liggur ekki fyrir hvort Ísland geti gert tvíhliða samning til að tengja krónu við evru
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur um það sé mögulegt fyrir Ísland að gera samkomulag við Seðlabanka Evrópu um að tengja krónuna við evru.
Kjarninn 23. september 2021
Sigríður Ólafsdóttir
Draumastarf og búseta – hvernig fer það saman?
Kjarninn 23. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd: Í aðdraganda kosninganna er blóðmeraiðnaðurinn svarti blettur búfjáreldis – Hluti II
Kjarninn 23. september 2021
Segist hafa reynt að komast að því hvað konan vildi í gegnum tengilið – „Við náðum aldrei að ræða við hana“
Fyrrverandi formaður KSÍ segir að sambandið hafi frétt af meintu kynferðisbroti landsliðsmanna í gegnum samfélagsmiðla. Formleg ábending hafi aldrei borist.
Kjarninn 23. september 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður Vinstri grænna.
Fleiri kjósendur Sjálfstæðisflokks vilja Katrínu sem forsætisráðherra en Bjarna
Alls segjast 45,2 prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins að þeir vilji fá formann Vinstri grænna til að leiða þá ríkisstjórn sem mynduð verður eftir kosningar.
Kjarninn 23. september 2021
Hugarvilla að Ísland sé miðja heimsins
Þau Baldur, Kristrún og Gylfi spjölluðu um Evrópustefnu stjórnvalda í hlaðvarpsþættinum Völundarhús utanríkismála.
Kjarninn 23. september 2021
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 4: Byggir Evrópustefna íslenskra stjórnvalda á áfallastjórnun?
Kjarninn 23. september 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Kosningarnar núna snúast um loftslagsmál
Kjarninn 23. september 2021
Meira úr sama flokkiErlent