Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins

Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.

Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Auglýsing

Nýlega hefur Don­ald Trump Banda­ríkja­for­seti skotið föstum skotum í átt að Antifa, hópi aðgerð­ar­sinna gegn fas­isma. Bæði Trump og ráð­herrar í rík­is­stjórn hans hafa sakað Antifa um að bera ábyrgð á því að mót­mælin sem nú ein­kenna banda­rískt þjóð­líf hafi brot­ist út í óeirð­ir.



Til að mynda lét William Barr dóms­mála­ráð­herra þessi orð falla á blaða­manna­fundi í vik­unni:  „Við höfum sönn­un­ar­gögn fyrir því að Antifa og aðrir sam­bæri­legir öfga­hópar sem og erlendir æsinga­menn með fjöl­breyttar stjórn­mála­legar skoð­anir hafa stuðlað að og tekið þátt í ofbeld­is­fullum aðgerð­u­m.“ 

Auglýsing



Þann 31. maí lýsti Trump því yfir að banda­rísk stjórn­völd ætl­uðu sér að skil­greina Antifa sem hryðju­verka­sam­tök. Óljóst þykir hvernig því verður háttað enda er ekki hægt að líta á Antifa sem sam­tök, frekar mætti lýsa Antifa sem form­lausri hreyf­ingu.



Minnir á við­brögð við mann­rétt­inda­bar­áttu svartra á 7. ára­tug 20. aldar

„Það er mjög erfitt að sjá hvernig það verður fram­kvæmt,“ segir Pontus Jarvstad um fyr­ir­ætl­anir Trump í sam­tali við Kjarn­ann en Pontus vinnur nú að dokt­ors­verk­efni um and­fas­isma á Norð­ur­lönd­un­um. Hann segir mik­inn aðdrag­anda liggja að baki þeirri stöðu sem komin er upp í mál­efnum Antifa í Banda­ríkj­un­um. Þar hafi hreyf­ingar nas­ista og fas­ista mætt harðri and­stöðu og and­spyrnu frá Antifa og með­limir slíkra hreyf­inga í kjöl­farið talað um skerð­ingu á tján­ing­ar­frelsi. „Núna eru þau nátt­úr­lega mjög glöð ef þetta myndi ger­ast, að Trump myndi reyna að setja ein­hvern hryðju­verka­stimpil á Antifa,“ segir Pont­us.



Hann bætir því við að fjölda­hreyf­ingar líkt og Antifa séu auð­vitað mjög flókin fyr­ir­bæri. „Það er ekki hægt að segja að þau séu bara frið­sam­leg eða bara ofbeld­is­full. Fjölda­hreyf­ingar taka á sig alls konar form og það snýst bara um sögu­legt sam­hengi, menn­ing­ar­legt sam­hengi, það snýst um svo marg­t.“



Í kjöl­farið víkur Pontus máli sínu að bar­áttu svartra fyrir auknum mann­rétt­indum í Banda­ríkj­unum á sjö­unda ára­tug síð­ustu aldar og þeirri mót­stöðu sem sú mann­rétt­inda­hreyf­ing þurfti að þola af hálfu yfir­valda. „Þá sáum við til­hneig­ingu frá rík­inu til að reyna að grafa undan (e. deligitem­ize) þess­ari mann­rétt­inda­hreyf­ingu með því að segja að þau væru bara komm­ún­istar, að þau væru ofbeld­is­fullir komm­ún­istar sem vildu gjör­bylta banda­rísku sam­fé­lag­i.“



Að hans mati er ákveðin hlið­stæða fólgin í við­brögðum yfir­valda þess tíma við við­brögð Trumps um þessar mund­ir. Black Lives Matter sé stór og fjöl­breytt mann­rétt­inda­hreyf­ing sem er ítrekað bendluð við Antifa, anar­kista og menn­ing­ar­lega marx­ista, svo eitt­hvað sé nefnt, til þess að draga úr áhrifa­mætti hreyf­ing­ar­inn­ar.



Rætur Antifa liggja í Evr­ópu

Saga Antifa er marg­slungin og alls ekki bundin við Banda­rík­in. Fyrsta hreyf­ingin sem fylkti sér á bak við þetta nafn spratt fram í Weimar-lýð­veld­inu og nafn þess­ara for­víg­is­manna því upp á þýsku: Antifaschistische Aktion.

Merki Antifa.

 „Þetta merki sem er notað nú til dags átti upp­haf sitt á milli­stríðs­ár­unum í Þýska­landi. Það var notað af komm­ún­ista­flokknum í Þýska­landi og áður en nas­ist­arnir komust til valda voru mikið af götu­bar­dögum milli nas­ista og komm­ún­ista,“ segir Pontus um upp­hafsár Antifa og ein­kenn­is­merki hreyf­ing­ar­innar sem enn er notað í til­tölu­lega óbreyttri mynd.



And­fas­ism­inn nær þó aftar í evr­ópskri sögu segir Pontus: „And­fas­istar voru búnir að skipu­leggja sig löngu fyrir það, eins og til dæmis á Ítalíu áður en Mus­sol­ini kom til valda. Þar voru mis­mun­andi and­fasískir hópar, bæði frá vinstr­inu og líka að ein­hverju leyti frá frjáls­hyggju­fólki þess tíma.“ Pontus bendir á að sú frjáls­hyggja sem hér um ræðir sé ólík frjáls­hyggju dags­ins í dag sem helst birt­ist okkur í nýfrjáls­hyggju. Frekar hafi þetta verið fólk sem aðhyllt­ist frjáls­lynd við­horf og var stað­sett vinstra megin á póli­tíska ásnum – enska hug­takið liber­als sé að ein­hverju leyti lýsandi.



„Margir sáu það mjög snemma að fas­ism­inn væri ógn á móti verka­lýðs­hreyf­ing­unni. Það sem var mik­il­vægt þá var að verka­lýðs­hreyf­ingin átti part í því að byggja upp lýð­ræð­i.“ Fas­ism­inn var þar af leið­andi bæði ógn gegn verka­lýðs­hreyf­ing­unni sem og lýð­ræð­in­u. 



Í bar­áttu sinni hafi and­fas­istar not­ast við ólík verk­færi. Sumir ein­beittu sér að því að skrifa gegn fas­ist­un­um, aðrir ein­beittu sér að því að koma í veg fyrir að fas­istar gætu hist og skipu­lagt sig sem hreyf­ingu.



Þessi andi náði líka til Íslands og Norð­ur­land­anna. „Á Norð­ur­lönd­unum voru alls ekki eins blóðug átök eins og gerð­ust í hinum Evr­ópu­lönd­un­um,“ segir Pont­us. Til dæmis hafi ólíkir hópar keppst við að syngja og mark­miðið ein­fald­lega að vera hávær­ari en hinn hóp­ur­inn. „En svo voru líka götu­bar­dag­ar. Það gerð­ist líka á Íslandi, það voru komm­ún­istar í götu­bar­dögum gegn nas­istum hérna á Íslandi á milli­stríðs­ár­unum og líka á Norð­ur­lönd­un­um.“





Styrkur and­fas­ista vex og hnígur í takt við ógn fas­ism­ans

„Þetta kemur í bylgj­um. And­fas­ismi er nátt­úr­lega bara ein­hvers konar svar við fasískum hreyf­ing­um,“ segir Pontus um styrk hreyf­ing­ar­inn­ar. Hann segir að fólk sem standi að skipu­lagn­ingu and­fasískra hreyf­inga sé oft rót­tækt fólk með rót­tækar skoð­anir sem vinnur með við­kvæmum hóp­um, hópum sem sam­anstendur af fólki sem á það að hættu að verða fyrir ofsóknum af hálfu fas­ista. Hann nefnir flótta­fólk og inn­flytj­endur sem dæmi.



„Það sem maður getur sagt um módern and­fasískar hreyf­ingar í Evr­ópu er að þær eiga upp­haf sitt á árunum í kringum 1980-90. Þá sáum við upp­haf nýrrar and­fasískrar hreyf­ingar í Evr­ópu,“ segir Pontus, en þá hafi Antifa sprottið aftur upp sem and­svar við fasískum hreyf­ingum sem settu sig upp á móti auknum fjölda inn­flytj­enda og flótta­manna í Evr­ópu. Þannig hafi inn­flytj­endum fyrst og fremst staðið ógn af fas­isma í Evr­ópu á síð­ustu ára­tugum í stað verka­lýðs­ins áður.



Hann segir að umfang Antifa hafi ekki vaxið á síð­ustu árum í Evr­ópu. Í Banda­ríkj­unum sé hins vegar annað uppi á ten­ingnum að mati Pontus­ar: „Þegar Trump var kos­inn opn­aði hann póli­tískt rými þar sem öfga­hægrið gat vax­ið.“ Þar af leið­andi hafi hreyf­ing and­fas­ista þar í landi vaxið fiskur um hrygg upp á síðkast­ið.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði undir reglugerð um útlendinga sem tók gildi 15. júní.
Hægt að senda á brott útlendinga í „ólögmætri dvöl“ þrátt fyrir tilslökun gagnvart öðrum
Skortur á beinum flugum, flugsamgöngum til heimalands eða hár kostnaður við ferðalög eru ekki ástæður sem íslensk stjórnvöld taka gildar fyrir dvöl hérlendis án dvalarleyfis eða áritunar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Flennistór mynd af þáttastjórnandanum Tucker Carlson á höfuðstöðvum Fox News.
„Tucker Carlson 2024?“
Áhrifamenn meðal repúblikana og íhaldssamir álitsgjafar í Bandaríkjunum telja raunhæft að Tucker Carlson, þáttastjórnandi á Fox News sem milljónir fylgjast með á hverju kvöldi, gæti náð langt ef hann kysi að fara í forsetaframboð árið 2024.
Kjarninn 4. júlí 2020
Ríkisstjórnin sem vill halda áfram, en mun mögulega ekki geta það
Stjórnmálaflokkarnir vega nú og meta hvenær þeir eru líklegir til að hámarka árangur sinn í kosningum. Og eru fyrir nokkuð löngu síðan farnir að máta sig í næstu ríkisstjórn. Þar virðast, eins og er, aðallega vera tveir skýrir valkostir á borðinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
„Keyrt á sama fólkinu sem fær aldrei frídag“
Í nýrri skýrslu Rannsóknamiðstöðvar ferðamála um aðstæður erlends starfsfólks í ferðaþjónustu kemur margt varhugavert fram, m.a. að fólk þurfi að vinna margar vikur í röð og að vikulegur frídagur hafi ekki verið virtur.
Kjarninn 4. júlí 2020
Kortið sýnir útbreiðslu hita í hluta Síberíu 20. júní.
Hitamet staðfest á einum kaldasta stað jarðar
Hæsti hiti: 38°C. Lægsti hiti: -67,8°C. Mismunur: 105,8 gráður. Norðurslóðir eru að hlýna þrisvar sinnum hraðar en önnur svæði í heiminum. Hlýnunin er að eiga sér stað mörgum áratugum fyrr en spár gerðu ráð fyrir.
Kjarninn 3. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir er mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið synjar Kjarnanum um aðgang að lögfræðiálitunum sem Lilja aflaði
Mennta- og menningarmálaráðuneytið neitar að afhenda Kjarnanum lögfræðiálitin sem Lilja D. Alfreðsdóttir aflaði í aðdraganda þess að hún ákvað að stefna skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá úrskurði kærunefndar jafnréttismála hnekkt.
Kjarninn 3. júlí 2020
Róbert Marshall, upplýsingafulltrúi ríkisstjórnarinnar.
Marshall-aðstoð ríkisstjórnarinnar orðin ótímabundin
Róbert Marshall hefur verið ráðinn ótímabundið í stöðu upplýsingafulltrúa ríkisstjórnarinnar, en áður hafði hann verið ráðinn tímabundið í stöðuna til þriggja mánaða.
Kjarninn 3. júlí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Fötin og tískan
Kjarninn 3. júlí 2020
Meira úr sama flokkiErlent