Faraldurinn í faraldrinum

Ef hægt er að líkja heimsfaraldri COVID-19 við hvirfilbyl má líkja faraldri ópíóðafíknar við loftslagsbreytingar: Þær gerast hægt og bítandi en stundum í stökkum og eru stórhættulegar.

Verkjalyf
Auglýsing

Fylgi­fiskar kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins eru svip­aðir um allan heim. Atvinnu­leysi hefur stór­aukist, fólk hefur haf­ist við í ein­angrun í lengri tíma og örvænt­ing gerir vart við sig. Við þessar aðstæður eykst hættan á ann­ars konar far­aldri í far­aldr­in­um: Ópíóða­fíkn og dauða af völdum þess­ara lyfja sem áttu að lina þján­ingar en auð­velt er að ánetj­ast og missa algjör­lega tökin á öllum þáttum lífs­ins.

Í Vest­ur­-Virg­iníu í Banda­ríkj­unum und­ir­býr fólk sig fyrir aðra bylgju far­ald­urs. Ekki af völdum nýju kór­ónu­veirunnar heldur vegna taum­lausrar og lífs­hættu­legrar notk­unar ópíóða­lyfja. Dauðs­föllum af hennar sökum hafði farið fækk­andi.

Í ítar­legri frétta­skýr­ingu breska blaðs­ins Guar­dian kemur fram að 95 hafi lát­ist af völdum COVID-19 í Vest­ur­-Virg­iníu síð­ustu þrjá mán­uð­i.  Til sam­an­burðar lét­ust þar tæp­lega þús­und manns af of stórum skammti eit­ur­lyfja árið 2018 – fyrst og fremst opíóða og metam­fetamíns.

Auglýsing

Vanda­málið er ekki nýtil­komið í rík­inu. Það hefur verið við­var­andi í um tvo ára­tugi og haft áhrif á alla þætti sam­fé­lags­ins. Talið er að um 600 þús­und manns hafi lát­ist í Banda­ríkj­unum vegna ofnotk­unar á ópíóðum síð­ustu tutt­ugu árin.

Mor­fín­skyld verkja­lyf, svo­kall­aðir ópíóð­ar, voru mark­aðs­sett sem krafta­verka­lyf við hvers kyns verkjum er þau komu á markað á tíunda ára­tug síð­ustu ald­ar, m.a. hið alræmda OxyContin fyr­ir­tæk­is­ins Pur­due Pharma. Lyfið reynd­ist sér­lega ávana­bind­andi og talið eiga stærstan þátt í þeim ópíóða­far­aldri sem geisað hefur í Banda­ríkj­un­um.



The Guar­dian hefur eftir Mike Bruma­ge, fyrr­ver­andi yfir­manni lyfja­eft­ir­lits Vest­ur­-Virg­in­íu, að til­fellum ofskammta af ópíóðum fari „snar­fjölg­andi“ og að vart verði aftur snú­ið. „Þegar flóð­bylgja COVID-19 hjaðnar þá verðum við skilin eftir með sömu félags­legu aðstæður sem urðu til þess að ópíóða-far­ald­ur­inn hófst á sínum tíma. Og þessar aðstæður munu vara leng­i.“

Heil­brigð­is­yf­ir­völd í um þrjá­tíu ríkjum Banda­ríkj­anna, m.a. Kent­ucky, Flór­ída, Texas og Colora­do, hafa und­an­farið til­kynnt um fjölgun dauðs­falla af völdum ópíóða­notk­un­ar. Banda­ríska lækna­fé­lagið seg­ist hafa „gríð­ar­legar áhyggj­ur“ vegna þessa.

Síð­ustu mán­uði hefur heil­brigð­is­starfs­fólk þurft að ein­beita sér að  COVID-19. Úrræði sem fólk sem átt hefur við fíkni­sjúk­dóma að stríða hefur nýtt, hefur verið ýtt til hlið­ar. Þá hafa sótt­varn­ar­að­gerðir ýms­ar, svo sem útgöngu­bönn og ferða­tak­mark­anir orðið til þess að margir hafa ekki getað sótt sér þá hjálp sem þeir hefðu þurft á að halda. Aðhaldið sem sam­skipti við annað fólk veitir hefur ekki verið til stað­ar. Og þeir sem verst eru sett­ir, fátækir og jafn­vel heim­il­is­laus­ir, hafa ekki getað nýtt sér fjar­fund­ar­búnað – þeir eiga oft hvorki tölvu né síma.

Sér­fræð­ingar í fíkni­efna­málum segja í grein Guar­dian að aðgerðir til að stöðva COVID-19 hafi verið nauð­syn­legar þó ýmis­legt mætti úfæra með öðrum hætti. Þeir benda svo á mun­inn á við­brögðum stjórn­valda við COVID og við ópíóða­far­aldr­in­um. Þegar veira sé á ferð sé hægt að finna fjár­muni til aðgerða en í far­aldri ópíóða­notk­unar hafi engir pen­ingar verið til.

Emily Wald­en, sem fer fyrir aðgerð­ar­hópi sem berst gegn ávís­unum lækna á ópíóða­lyf­in, bendir á að á meðan banda­rísk stjórn­völd hafi sett 6 trilljónir doll­ara í aðgerðir vegna COVID hafi sama stjórn, rík­is­stjórn Don­alds Trump, sett 6 millj­arða dala í bar­átt­una gegn ópíóða­far­aldr­inum á fyrstu tveimur árum kjör­tíma­bils­ins. Á þessum tveimur árum hafi álíka margir dáið vegna ofskömmt­unar lyfj­anna og hafa dáið vegna COVID-19.

 





Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Að rækta með sér von er lykillinn að farsælu lífi
Kjarninn 28. nóvember 2022
Isabel dos Santos er elsta dóttir fyrrverandi forseta Angóla.
Forríka forsetadóttirin: „Ég er ekki í felum“
Dóttir fyrrverandi forseta Angóla, milljarðamæringurinn Isabel dos Santos, segist ekki á flótta undan réttvísinni. Stjórnvöld í heimalandi hennar hafa beðið alþjóða lögregluna, Interpol, um aðstoð við að hafa uppi á henni.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Heiðrún Lind Marteinsdóttir er framkvæmdstjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi. Hún skrifar undir umsögnina.
SFS styðja frumvarp Svandísar um að hækka veiðigjöld á næsta ári en lækka þau árin á eftir
Ríkisstjórnin setti inn heimild fyrir útgerðir til að fresta skattgreiðslum á meðan að á kórónuveirufaraldrinum stóð. Sjávarútvegur skilaði methagnaði á meðan. Allt stefndi í að veiðigjöld yrðu fyrir vikið mun lægri en fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Litla-Sandfell í Þrengslum myndaðist í gosi undir jökli fyrir þúsundum ára.
„Til að búa til sement og steypu þarf að fórna“ Litla-Sandfelli
Eden Mining, sem ætlar að mylja Litla-Sandfell niður til útflutnings, er virkilega annt um loftslag jarðar ef marka má svör fyrirtækisins við gagnrýni stofnana á framkvæmdina. „Það er óraunhæft að öll íslensk náttúra verði ósnortin um aldur og ævi.“
Kjarninn 28. nóvember 2022
Ferðamenn við íshellana í Kötlujökli.
Vísa ásökunum um hótanir á bug
EP Power Minerals, fyrirtækið sem hyggur á námuvinnslu á Mýrdalssandi segir engan fulltrúa sinn hafa hótað ferðaþjónustufyrirtækjum svæðinu líkt og þau haldi fram. Skuldinni er skellt á leigjendur meðeigenda að jörðinni Hjörleifshöfða.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði sem situr í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands.
Ætti ríkið að greiða hverri nýrri kynslóð „heimanmund“ til þess að byrja ævina á?
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, veltir fyrir sér þriðju leiðinni sem sameini hagkvæmni húsnæðismarkaðar og réttlætiskennd okkar gagnvart því að allir eigi rétt á þaki yfir höfuðið.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, var í viðtali í Silfrinu á RÚV. Mynd / Aðsend.
Hugmyndir um útbreidd vindorkuver „alls ekki raunhæfar”
Bjarni Bjarnason forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur varar við því að reist verði mörg vindorkuver á skömmum tíma. Hann segir fyrirtæki sem sækist eftir því að reisa vindorkuver ekki gera það til að bjarga loftslaginu heldur hugsi um ágóða.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Búa til vistvæn leikföng og vörur fyrir börn
Tveir Íslendingar í Noregi safna fyrir næstu framleiðslu á nýrri leikfangalínu á Karolina Fund.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Meira úr sama flokkiErlent