Faraldurinn í faraldrinum

Ef hægt er að líkja heimsfaraldri COVID-19 við hvirfilbyl má líkja faraldri ópíóðafíknar við loftslagsbreytingar: Þær gerast hægt og bítandi en stundum í stökkum og eru stórhættulegar.

Verkjalyf
Auglýsing

Fylgi­fiskar kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins eru svip­aðir um allan heim. Atvinnu­leysi hefur stór­aukist, fólk hefur haf­ist við í ein­angrun í lengri tíma og örvænt­ing gerir vart við sig. Við þessar aðstæður eykst hættan á ann­ars konar far­aldri í far­aldr­in­um: Ópíóða­fíkn og dauða af völdum þess­ara lyfja sem áttu að lina þján­ingar en auð­velt er að ánetj­ast og missa algjör­lega tökin á öllum þáttum lífs­ins.

Í Vest­ur­-Virg­iníu í Banda­ríkj­unum und­ir­býr fólk sig fyrir aðra bylgju far­ald­urs. Ekki af völdum nýju kór­ónu­veirunnar heldur vegna taum­lausrar og lífs­hættu­legrar notk­unar ópíóða­lyfja. Dauðs­föllum af hennar sökum hafði farið fækk­andi.

Í ítar­legri frétta­skýr­ingu breska blaðs­ins Guar­dian kemur fram að 95 hafi lát­ist af völdum COVID-19 í Vest­ur­-Virg­iníu síð­ustu þrjá mán­uð­i.  Til sam­an­burðar lét­ust þar tæp­lega þús­und manns af of stórum skammti eit­ur­lyfja árið 2018 – fyrst og fremst opíóða og metam­fetamíns.

Auglýsing

Vanda­málið er ekki nýtil­komið í rík­inu. Það hefur verið við­var­andi í um tvo ára­tugi og haft áhrif á alla þætti sam­fé­lags­ins. Talið er að um 600 þús­und manns hafi lát­ist í Banda­ríkj­unum vegna ofnotk­unar á ópíóðum síð­ustu tutt­ugu árin.

Mor­fín­skyld verkja­lyf, svo­kall­aðir ópíóð­ar, voru mark­aðs­sett sem krafta­verka­lyf við hvers kyns verkjum er þau komu á markað á tíunda ára­tug síð­ustu ald­ar, m.a. hið alræmda OxyContin fyr­ir­tæk­is­ins Pur­due Pharma. Lyfið reynd­ist sér­lega ávana­bind­andi og talið eiga stærstan þátt í þeim ópíóða­far­aldri sem geisað hefur í Banda­ríkj­un­um.



The Guar­dian hefur eftir Mike Bruma­ge, fyrr­ver­andi yfir­manni lyfja­eft­ir­lits Vest­ur­-Virg­in­íu, að til­fellum ofskammta af ópíóðum fari „snar­fjölg­andi“ og að vart verði aftur snú­ið. „Þegar flóð­bylgja COVID-19 hjaðnar þá verðum við skilin eftir með sömu félags­legu aðstæður sem urðu til þess að ópíóða-far­ald­ur­inn hófst á sínum tíma. Og þessar aðstæður munu vara leng­i.“

Heil­brigð­is­yf­ir­völd í um þrjá­tíu ríkjum Banda­ríkj­anna, m.a. Kent­ucky, Flór­ída, Texas og Colora­do, hafa und­an­farið til­kynnt um fjölgun dauðs­falla af völdum ópíóða­notk­un­ar. Banda­ríska lækna­fé­lagið seg­ist hafa „gríð­ar­legar áhyggj­ur“ vegna þessa.

Síð­ustu mán­uði hefur heil­brigð­is­starfs­fólk þurft að ein­beita sér að  COVID-19. Úrræði sem fólk sem átt hefur við fíkni­sjúk­dóma að stríða hefur nýtt, hefur verið ýtt til hlið­ar. Þá hafa sótt­varn­ar­að­gerðir ýms­ar, svo sem útgöngu­bönn og ferða­tak­mark­anir orðið til þess að margir hafa ekki getað sótt sér þá hjálp sem þeir hefðu þurft á að halda. Aðhaldið sem sam­skipti við annað fólk veitir hefur ekki verið til stað­ar. Og þeir sem verst eru sett­ir, fátækir og jafn­vel heim­il­is­laus­ir, hafa ekki getað nýtt sér fjar­fund­ar­búnað – þeir eiga oft hvorki tölvu né síma.

Sér­fræð­ingar í fíkni­efna­málum segja í grein Guar­dian að aðgerðir til að stöðva COVID-19 hafi verið nauð­syn­legar þó ýmis­legt mætti úfæra með öðrum hætti. Þeir benda svo á mun­inn á við­brögðum stjórn­valda við COVID og við ópíóða­far­aldr­in­um. Þegar veira sé á ferð sé hægt að finna fjár­muni til aðgerða en í far­aldri ópíóða­notk­unar hafi engir pen­ingar verið til.

Emily Wald­en, sem fer fyrir aðgerð­ar­hópi sem berst gegn ávís­unum lækna á ópíóða­lyf­in, bendir á að á meðan banda­rísk stjórn­völd hafi sett 6 trilljónir doll­ara í aðgerðir vegna COVID hafi sama stjórn, rík­is­stjórn Don­alds Trump, sett 6 millj­arða dala í bar­átt­una gegn ópíóða­far­aldr­inum á fyrstu tveimur árum kjör­tíma­bils­ins. Á þessum tveimur árum hafi álíka margir dáið vegna ofskömmt­unar lyfj­anna og hafa dáið vegna COVID-19.

 





Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Birtingarmynd af eindæma skilningsleysi stjórnvalda“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að félags- og barnamálaráðherra hafi tekist að hækka flækjustigið svo mikið varðandi sérstakan styrk til íþrótta- og tómstundastarfs barna frá tekjulágum heimilum að foreldrar geti ekki nýtt sér styrkinn.
Kjarninn 23. janúar 2021
Jón Baldvin Hannibalsson
Fimm hundruð milljarða spurningin – Í næstu kosningum
Kjarninn 23. janúar 2021
Freyja Haraldsdóttir
Baráttunni ekki lokið á meðan fólk gleymist og situr eftir
Freyja Haraldsdóttir segist vera þakklát fyrir að vera bólusett og að heilbrigðisyfirvöld hafi sett hópinn sem hún tilheyrir í forgang. Hún bendir þó á að fatlað fólk með aðstoð heima hafi gleymst í bólusetningarferlinu.
Kjarninn 23. janúar 2021
Húsnæðismarkaðurinn hefur verið á fleygiferð undanfarna mánuði. Ódýrt lánsfjármagn er þar helstu drifkrafturinn.
Bankar lána metupphæðir til húsnæðiskaupa og heimilin yfirgefa verðtrygginguna
Viðskiptabankarnir lánuðu 306 milljarða króna í ný húsnæðislán umfram upp- og umframgreiðslur í fyrra. Fordæmalaus vöxtur var í töku óverðtryggðra lána og heimili landsins greiddu upp meira af verðtryggðum lánum en þau tóku.
Kjarninn 23. janúar 2021
Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Mig langar að halda áfram“
Guðmundur Andri Thorsson ætlar að bjóða fram krafta sína fyrir Samfylkinguna fyrir næstu kosningar.
Kjarninn 23. janúar 2021
Snjallúr geta greint merki um sýkingar mjög snemma.
Snjallúr geta fundið merki um COVID-sýkingu
Vísindamenn við Stanford-háskóla hafa fundið upp aðvörunarkerfi í snjallúr sem láta notandann vita ef merki um sýkingu finnast í líkamanum.
Kjarninn 23. janúar 2021
Gylfi Zoega, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands
Segir einkavæðingu banka viðkvæma jafnvel við bestu aðstæður
Gylfi Zoega segir mikla áhættu fólgna í því að kerfislega mikilvægir bankar séu í einkaeigu í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 23. janúar 2021
Ungur drengur bíður eftir mataraðstoð í Jóhannesarborg. Útbreiðsla faraldursins í Suður-Afríku hefur valdið því að öll þjónusta er í hægagangi.
Vísindamenn uggandi vegna nýrra afbrigða veirunnar
Þó að litlar rannsóknir á rannsóknarstofum bendi til þess að mótefni fyrri sýkinga af völdum kórónuveirunnar og að vörn sem bóluefni eiga að veita dugi minna gegn suðurafríska afbrigðinu en öðrum er ekki þar með sagt að sú yrði niðurstaðan „í raunheimum”.
Kjarninn 23. janúar 2021
Meira úr sama flokkiErlent