Segir fullyrðingar Bjarna rangar

„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.

Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Auglýsing

Öryrkja­banda­lag Íslands (ÖBÍ) segir full­yrð­ingar Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra rangar sem hann birti í stöðu­upp­færslu á Face­book í gær­kvöldi.

Þar sagði hann það sæta furðu að ÖBÍ deildi ekki áhyggjum af því að sífellt hærra hlut­fall lands­manna þyrfti örorku­bætur og end­ur­hæf­ing­ar­líf­eyri. Sú þróun væri alger­lega ósjálf­bær og ábyrgð­ar­leysi að horfast ekki í augu við vand­ann.

Skjáskot af Facebook-færslu ráðherrans

Þur­íður Harpa Sig­urð­ar­dótt­ir, for­maður ÖBÍ, sendi honum bréf í dag þar sem hún mót­mælti full­yrð­ingum Bjarna á Face­book. Í bréf­inu vitnar hún í skýrslu Kol­beins Stef­áns­sonar félags­fræð­ings, sem hann vann fyrir Öryrkja­banda­lag­ið. Í skýrsl­unni segir að þó það sé óum­deil­an­legt að örorku­líf­eyr­is­þegum hafi fjölgað á milli 2008 og 2019, virð­ist hafa dregið nokkuð úr fjölg­un­inni eftir 2017 og raunar hafi heild­ar­fjöldi örorku­líf­eyr­is­þega svo gott sem staðið í stað á milli 2017 og 2019. 

„Þannig má segja að breyt­ingin á milli 2008 og 2019 gefi ekki rétta mynd af stöðu mála í dag og breyt­ingin frá alda­mótum enn síð­ur. Örorku­líf­eyr­is­þegum hefur fjölgað umtals­vert frá alda­mót­um, nokkuð frá 2008 en lítið sem ekk­ert frá 2017 miðað við þær upp­lýs­ingar sem liggja fyrir í dag,“ segir í skýrsl­unni.

Þur­íður bendir á að þannig hafi örorku­líf­eyr­is­þegar verið 7 pró­sent af mann­fjölda 18 til 66 ára árið 2008, og 7,8 pró­sent árið 2019, eftir að hafa verið hæst 8,2 pró­sent árið 2017. „Hér ber að hafa í huga að árið 2016 var gerð gang­skör hjá Trygg­inga­stofnun Rík­is­ins í að afgreiða fjölda umsókna sem safn­ast höfðu fyr­ir,“ skrifar hún.

Auglýsing

ÖBÍ telur fram­setn­ingu ráð­herr­ans vill­andi

Kjarn­inn greindi frá því í gær að fjár­­­­­mála- og efna­hags­ráð­herra hefði lagt fram minn­is­­­blað á rík­­­is­­­stjórn­­­­­ar­fundi í fyrra­dag um fram­lög til almanna­­­trygg­inga. Sam­­­kvæmt því minn­is­­­blaði rennur sífellt auk­inn hluti verð­­­mæta­­­sköp­unar hag­­­kerf­is­ins til til­­­­­færslu­­­kerfa og fjár­­­fram­laga rík­­­is­­­sjóðs. Sér­­­stak­­­lega var fjallað um fram­lög til almanna­­­trygg­inga, að frá­­­­­töldum atvinn­u­­­leys­is­­­bót­u­m, og sagt að þau hefðu nær tvö­­­fald­­­ast frá árinu 2013 miðað við verð­lag hvers árs.

Í stöð­u­­­upp­­­­­færslu sem Bjarni birti á Face­­­book í gær­dag sagði hann það vera mikið áhyggju­efni að frá árinu 2013 hefði þeim sem eru á örorku­­­bótum eða end­­­ur­hæf­ing­­­ar­líf­eyri fjölgað um 4.300 manns.

ÖBÍ sendi frá sér til­kynn­ingu seinna um dag­inn þar sem sagði að eftir lestur minn­is­­blaðs fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra stæði eftir sú „til­f­inn­ing að til­­­gangur minn­is­­blaðs­ins sé fyrst og fremst til að ýja að því að það séu öryrkjarnir sem frek­­astir eru á flet­i“.

Sam­­kvæmt ÖBÍ er fram­­setn­ingin sem ráð­herra velur vill­andi. „Og gleymum ekki kosn­­inga­lof­orð­inu sem ráð­herra gaf eldri borg­­urum fyrir nokkrum árum stærsti hluti aukn­ingar útgjalda til almanna­­trygg­inga farið í að efna það. Öryrkjar hafa ekki fengið neitt. Fjár­­­mála­ráð­herra vill líka sýna fram á hve gríð­­ar­­leg fjölgun örorku­líf­eyr­is­þega hefur orðið og birtir máli sínu til stuðn­­ings lín­u­­rit.

Þar má sjá hlut­­fall örorku­líf­eyr­is­þega, örorku­­styrk­þega og end­­ur­hæf­inga­líf­eyr­is­þega sem hlut­­fall af fólki á vinn­u­­færum aldri. Ein­hverra hluta vegna tekur ráð­herra þó sér­­stak­­lega út úr jöfn­unni inn­­flytj­end­­ur, eða erlent vinn­u­afl, eins og þessi hópur skipti engu máli í verð­­mæta­­sköpun lands­ins,“ sagði í til­­kynn­ing­u ÖBÍ í gær.

Hér fyrir neðan má lesa bréf Þur­íðar til fjár­mála­ráð­herra í heild sinni:

Sæll Bjarni.

Það er mér ánægju­efni að geta nú átt þessar sam­ræður við þig, þó á þessum vett­vangi sé.

Þú skoraðir á mig að nefna tíma­bil þar sem kaup­máttur örorku­líf­eyris hafi hækkað meira en síð­ustu átta ár.

Stutta svarið við því er að fyrir ein­hleypan öryrkja sem varð öryrki 18 ára, jókst kaup­máttur hámarks­greiðslna hans meira en und­an­farin átta ár, á hvaða átta ára tíma­bili sem er, frá októ­ber 1997 til októ­ber 2008. Fyrir þann sem er í sam­búð eða giftur á þetta sama við á tíma­bil­inu októ­ber 1997 til októ­ber 2011, eða alveg að því tíma­bili sem þú kýst að miða við. Þetta tekur til hæstu mögu­legra greiðslna frá TR, þeirra sem fengu örorku­mat 18-24 ára og eru ein­hleyp. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá TR er hér um 9 ein­stak­linga að ræða árið 2019.

En tölum um kaup­mátt.

Það hefur aldrei verið um það rætt af hálfu okkar að engin kaup­mátt­ar­aukn­ing hafi átt sér stað og því í sjálfu sér óþarfi að fara í mikla sögu­skoðun á hon­um.

En það vill svo til að Öryrkja­banda­lagið fékk Hag­fræði­stofnun Háskól­ans til að reikna út kaup­mátt óskerts líf­eyris almanna­trygg­inga, og bera saman við kaup­mátt lág­marks­launa.

Sam­an­burð­ar­tíma­bilið er 2009 til 2018. Öryrkja­banda­lagið víkur sér ekki undan þeirri stað­reynd að kaup­máttur óskerts líf­eyris hafi hækk­að. Bara ekki nærri eins mikið og kaup­máttur lág­marks­launa.

Í sam­an­burð­inum er óskertur örorku­líf­eyrir og lægstu laun sett í 100 árið 2009. Árið 2018 er kaup­máttur óskerts örorku­líf­eyris komin í 118 fyrir skatta, en lægstu launa 161. Þarna munar 43 stig­um, kaup­máttur örorku­líf­eyris er með öðrum orðum 73% af kaup­mætti lægstu launa við lok tíma­bils­ins.

Og það er í takt við þá stað­reynd, að örorku­líf­eyrir verður ekki nema ¾ af lág­marks­launum um næstu ára­mót. Og það haggar ekki þeirri stað­reynd að skatta­lækk­anir rík­is­stjórn­ar­innar ná lítið til þeirra sem hafa tekjur undir 300.þ kr.

Ráð­stöf­un­ar­tekjur öryrkja, sem um ára­mót fær 265þ. kr. rúmar fyrir skatt, aukast vegna skatta­lækk­ana um 2900 krónur rúmar á mán­uði.

Þú segir einnig í færsl­unni: „Þá sætir það furðu að ÖBÍ deili ekki áhyggjum af því að sífellt hærra hlut­fall lands­manna þarf örorku­bætur og end­ur­hæf­ing­ar­líf­eyri. Sú þróun er alger­lega ósjálf­bær og ábyrgð­ar­leysi að horfast ekki í augu við vand­ann.“

Ástæða þess að ÖBÍ deilir ekki áhyggjum þínum er að full­yrð­ing þín er ein­fald­lega röng.

Í skýrslu Kol­beins Stef­áns­sonar félags­fræð­ings, sem hann vann fyrir Öryrkja­banda­lag­ið, segir á bls 6: „Það er hins vegar athygli­vert að þó það sé óum­deil­an­legt að örorku­líf­eyr­is­þegum fjölg­aði á milli 2008 og 2019, virð­ist hafa dregið nokkuð úr fjölg­un­inni eftir 2017 og raunar hefur heild­ar­fjöldi örorku­líf­eyr­is­þega svo gott sem staðið í stað á milli 2017 og 2019. Þannig má segja að breyt­ingin á milli 2008 og 2019 gefi ekki rétta mynd af stöðu mála í dag og breyt­ingin frá alda­mótum enn síð­ur. Örorku­líf­eyr­is­þegum hefur fjölgað umtals­vert frá alda­mót­um, nokkuð frá 2008 en lítið sem ekk­ert frá 2017 miðað við þær upp­lýs­ingar sem liggja fyrir í dag.“

Þannig voru örorku­líf­eyr­is­þegar 7,0% af mann­fjölda 18-66 ára árið 2008, og voru 7,8% árið 2019, eftir að hafa verið hæst 8,2% árið 2017. Hér ber að hafa í huga að árið 2016 var gerð gang­skör hjá Trygg­inga­stofnun Rík­is­ins í að afgreiða fjölda umsókna sem safn­ast höfðu fyr­ir.

Síðan segir þú: „Þeir sem neita að horfast í augu við þá veik­leika sem birt­ast okkur í þróun þessa mála­flokks grafa með því undan getu okkar til að styðja við þá sem eru í mestri þörf.“

Hér stendur einmitt hníf­ur­inn í kúnni. Við erum ekki sam­mála um hvernig eigi að meta „þá sem eru í mestri þörf“. Þú talar fyrir starfs­getu­mati. Að við hættum að horfa á hvað fólk geti ekki, frekar hvað það get­ur. En er það megin ástæðan fyrir því að öryrkjar eru ekki á vinnu­mark­aði?

Svarið við því er nefni­lega nei.

Því í kerfi almanna­trygg­inga hafa verið reistar svo háar girð­ingar sem koma í raun í veg fyrir atvinnu­þátt­töku öryrkja.

Lítil saga:

Kona ein, 75% öryrki, fékk tíma­bundið verk­efni í einn og hálfan mán­uð. Fyrir það fékk hún greitt 153þ.kr. Skatt­ur­inn tók 78þ, TR 53þ, eftir stóð 27þ fyrir þessa vinnu. Þá er ekki útséð að áhrif af þessum auka­tekjum komi fram t.d. í hús­næð­is­stuðn­ingi og víð­ar, sem myndi þýða að heild­ar­út­koman væri tap.

Það kemur mér á óvart að þú sem for­maður þess stjórn­mála­flokks sem í gegnum tíð­ina hefur haft frelsi ein­stak­lings­ins til orða og athafna á sinni stefnu­skrá, hafi ekki löngu breytt þessu. Vilji öryrkja til þátt­töku á vinnu­mark­aði er til staðar hjá lang­flest­um. Sem sést best á því að þrátt fyrir þessar háu girð­ing­ar, þrátt fyrir þessar gríð­ar­legu skerð­ing­ar, eru samt um þriðj­ungur öryrkja á vinnu­mark­aði. Eða voru fyrir heims­far­aldur kór­ónu­veiru.

Af þeim voru um 40% í fullu starfi.

Það skortir hins vegar sár­lega tæki­færin fyrir þá. T.d. hluta­störf hjá hinu opin­bera. Þar gætir þú gengið á undan með góðu for­dæmi og ráðið inn ein­stak­linga með skerta starfs­getu í ráðu­neyti þitt, en sam­kvæmt svari við fyr­ir­spurn Odd­nýjar Harð­ar­dótt­ur, þing­konu Sam­fylk­ing­ar, er engan slíkan að finna í fjár­mála­ráðu­neyt­inu.

Það er ánægju­legt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum til­búin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvu­póstar síð­ustu þriggja ára í inn­hólfi tölvu þinnar bera vott um.

ÖBÍ mun birta ítar­legri útreikn­inga um kaup­mátt með skýr­inga­myndum á heim­síðu sinni innan skamms.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það er að birta til í faraldrinum, ári eftir að hann hófst hér á landi.
Tíu fróðleiksmolar um faraldurinn á Íslandi
Við höfum kannski ekki átt sjö dagana sæla í ýmsum skilningi undanfarna mánuði en við fikrumst þó í átt að viku án greindra smita á ný sem hefur ekki gerst síðan í júlí. Frá upphafi faraldursins fyrir rúmu ári hafa samtals 104 dagar verið án nýrra smita.
Kjarninn 3. mars 2021
„Þetta er mjög krítísk staða – órói sem sýnir að kvika sé að brjóta skorpuna en óvíst hvert hún leitar og hvert þetta ferli fer.“
„Þetta er mjög krítísk staða“
„Þetta er mjög krítísk staða,“ segir Freysteinn Sigmundsson deildarforseti jarðvísindadeildar Háskóla Íslands um gosóróann á Reykjanesi sem sýni að kvika sé að brjóta jarðskorpuna „en óvíst hvert hún leitar og hvert þetta ferli fer“.
Kjarninn 3. mars 2021
Gunnar Ingiberg Guðmundsson
Allur afli á markað
Kjarninn 3. mars 2021
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
„Engar hamfarir yfirvofandi“
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavörnum, segir sterkt merki um að gos sé að hefjast á Reykjanesi en bendir ennfremur á að engar hamfarir séu yfirvofandi.
Kjarninn 3. mars 2021
Óróapúlsinn mælist við Litla Hrút, suður af Keili.
Órói mælist á Reykjanesi
Eldgos er mögulega að hefjast á Reykjanesi. Það myndi ekki ógna byggð né vegasamgöngum. Óróapúls byrjaði að mælast kl. 14:20, en slíkir púlsar margra smárra jarðskjálfta mælast gjarnan í aðdraganda eldgosa. Síðast gaus á Reykjanesi á 13. öld.
Kjarninn 3. mars 2021
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er fyrsti flutningsmaður tillögunnar.
Mæla á fyrir tillögu um að Alþingi biðjist afsökunar á Landsdómsmálinu
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er fyrsti flutningsmaður þingsályktunartillögu sem felur í sér að Geir H. Haarde, og þeir þrír ráðherrar sem ekki var ákveðið að ákæra, verði beðin afsökunar á Landsdómsmálinu. Til stendur að mæla fyrir málinu í dag.
Kjarninn 3. mars 2021
Spyr hvar Alþingisappið sé
Sara Elísa Þórðardóttir, varaþingmaður Pírata, vill að komið verði á fót smáforriti þar sem almenningur getur sótt sér upplýsingar um störf þingsins. Forritið mætti fjármagna með sölu á varningi í gegnum netið.
Kjarninn 3. mars 2021
Í þingsályktunartillögu þingflokks Viðreisnar er lagt til að upplýsingar um opinbera styrki og greiðslur verði aðgengilegar öllum án endurgjalds.
Þörfin eftir upplýsingum um landbúnaðarstyrki „óljós“ að mati Bændasamtakanna
Nýlega var lögð fram þingsályktunartillaga þess efnis að upplýsingar um opinbera styrki og greiðslur til landbúnaðar verði gerðar opinberar. Í umsögn frá Bændasamtökunum segir að ekki hafi verið sýnt fram á raunverulega þörf á því.
Kjarninn 3. mars 2021
Meira úr sama flokkiInnlent