Ætla sér að koma loðfílum á legg innan sex ára

Fyrirtækið Colossal segir loðfíla geta reynst vel í baráttunni gegn loftslagsbreytingum og ætla sér að búa þá til með því að blanda erfðaefni þeirra við frumur Asíufíls. Aðrir vísindamenn efast um ágæti verkefnisins.

Loðfílar hafa veirð útdauðir í um tíu þúsund ár.
Loðfílar hafa veirð útdauðir í um tíu þúsund ár.
Auglýsing

Hópur vís­inda­manna og frum­kvöðla til­kynnti um það fyrr í þess­ari viku að hann ætl­aði sér að end­ur­vekja loð­fíla með hjálp erfða­tækni með það fyrir augum að loð­fíl­arnir muni flakka um freð­mýrar Síber­íu. Fyrir verk­efn­inu fer fyr­ir­tækið Colos­sal sem nýverið tryggði sér 15 milljón dala fjár­mögn­un, sem jafn­gildir tæp­lega tveimur millj­örðum króna. Vonir for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins standa til þess að fjár­magnið muni gera upp­risu loð­fíls­ins mögu­lega og það innan sex ára.

Fyrir fyr­ir­tæk­inu fer Dr. George Church sem er líf­fræð­ingur við Harvard háskóla. Hann viðr­aði hug­mynd­ina fyrst opin­ber­lega í Ted fyr­ir­lestri árið 2013 en um það leyti hafði orðið mikil fram­þróun í rann­sóknum á erfða­fræði útdauðra dýra. Á þeim tíma varð í fyrsta sinn hægt að end­ur­gera gena­mengi útdauðra dýra með því að nota deo­xýrí­bósa­kjarn­sýru dýranna, DNA þeirra, sem fengið var úr stein­gerv­ing­um. Þar með var orðið mögu­legt að skoða hvað það er í erfða­efni útdauðu dýr­anna sem greinir þau frá náskyldum dýra­teg­undum sem enn eru til stað­ar.

Blanda erfða­efni loð­fíls í frumur Asíu­fíls

Á heima­síðu Colos­sal segir að fyr­ir­tækið ætli sér ekki bein­línis að reisa loð­fíl­inn upp frá dauð­um, heldur sé mark­miðið að búa til kulda­þol­inn fíl sem er líf­fræði­leg hlið­stæða loð­fíls­ins. „Dýrið mun ganga eins og loð­fíll, líta út eins og hann og hljóma eins og hann en það sem skiptir mestu máli er að dýrið mun búa í þeim vist­kerfum sem útrým­ing loð­fíls­ins skildi eftir yfir­gef­in,“ segir á vef Colos­sal.

Auglýsing

Vonir vís­inda­mann­anna sem fara fyrir verk­efn­inu er að dýrið verði eins konar blend­ingur loð­fíls og Asíu­fíls sem mun stand­ast níst­ings­kulda freð­mýr­anna. Asíu­fíll­inn er náskyldur loð­fílum og í útrým­ing­ar­hættu. Vís­inda­menn­irnir ætla að búa til fóst­ur­vísi á til­rauna­stofu sem mun bera erfða­efni loð­fíls. Til að byrja með eru húð­frumur Asíu­fíls teknar og þær erfða­breyttar þannig að þær beri erfða­efni loð­fíla.

Vís­inda­menn­irnir bera saman gena­mengi loð­fíls­ins, sem eru fengin úr loð­fílum sem fund­ist hafa varð­veitt í freð­mýrum, og Asíu­fíls­ins og ætla þannig að ein­angra þá erfða­vísa loð­fíl­anna sem gera það að verkum að þeim vex feldur og þeir hafa þykkt fitu­lag sem gerir þeim kleift að búa við mik­inn kulda. Úr þessu verður til egg sem ber erfða­efni loð­fíls­ins í kjarna og ef vís­inda­mönn­unum tekst að láta það skipta sér verður til fóst­ur­vís­ir.

Eftir að fóst­ur­vísir­inn er til­bú­inn er næsta skref tækni­frjóvg­un. Sam­kvæmt heima­síðu verk­efn­is­ins mun Afr­íku­fíll ganga með fóstrið sem er blend­ingur loð­fíls og Asíu­fíls. Afr­íku­fíll­inn varð fyrir val­inu vegna þess að sú teg­und er stærri en Asíu­fíll­inn og því tal­inn henta betur til að ganga með loð­fíla­fóstrið. Þar að auki er teg­undin ekki í útrým­ing­ar­hættu líkt og Asíu­fíll­inn. Teg­undin er vissu­lega í hættu, sem er næsta þrep fyrir neðan í flokkun dýra í útrým­ing­ar­hættu.

Hafa beint sjónum sínum að „af-út­rým­ingu“

Sam­kvæmt umfjöllun New York Times hefur Dr. George Church bakkað með þá hug­mynd að láta kýr af teg­und Afr­íku­fíla gegna hlut­verki stað­göngu­mæðra í verk­efn­inu, enda þyrfti tölu­verða hjörð til þess að koma hinni nýju teg­und á legg. Því hefur önnur lausn orðið ofan á, að hrein­lega búa til eins konar til­búið leg sem verður fóðrað með legs­lím­húð sem búin verður til úr stofn­frum­um. Dr. Church er bjart­sýnn á að það muni ganga eft­ir, þrátt fyrir að slík til­búin leg eigi sér fá for­dæmi sem eru öllu minni að gerð en þau sem munu verða notuð á með­göngu loð­fíls­ins. Með­gangan tekur um tvö ár og undir það síð­asta er þyngd fóst­urs­ins orðin hátt í 100 kíló.

Á vef­síðu Colos­sal er loð­fíll­inn sagður vera mik­il­vægur vernd­ari jarð­ar­inn­ar. Þar segir að verk­efnið marki þátta­skil í af-út­rým­ingu (e. de-ext­inct­ion) sem fyr­ir­tækið hefur beint sjónum sínum að. Að mati Colos­sal sé útrým­ing dýra­teg­unda gríð­ar­stórt vanda­mál sem heim­ur­inn standi frammi fyrir og að fyr­ir­tækið ætli sér að laga það.

Dr. George Church, einn stofnenda Colossal. Mynd: Colossal

Það sem vakir fyrir for­svars­mönnum verk­efn­is­ins er að breyta ásýnd freð­mýr­anna með hjálp loð­fíl­anna og þar með leggja lóð á vog­ar­skál­arnar í bar­átt­unni gegn lofts­lags­breyt­ing­um. Að sögn Colos­sal breytt­ist umhverfi túndr­anna eftir að loð­fíl­arnir hurfu af sjón­ar­svið­inu. Mosa­vaxnir skógar og vot­lendi urðu ríkj­andi á stórum svæðum sem áður höfðu verið gresjur sem bundu kolefni. Stjórn­endur Colos­sal vilja meina að með því að end­ur­vekja loð­fíl­anna og koma stórum hjörðum þeirra fyrir á fyrri heim­kynnum megi snúa við þiðnun þess­ara svæða. Þeir geti til að mynda hjálpað til við það að halda jarð­vegi sífreðnum með því að ryðja skóg­ana og end­ur­heimta gresjurnar sem að sögn Colos­sal þiðna síð­ur.

Aðrir vís­inda­menn efast um ágæti verk­efn­is­ins

Í áður­nefndri umfjöllun New York Times er vitnað til ann­arra vís­inda­manna sem efast mjög um það að Colos­sal tak­ist ætl­un­ar­verk sitt við að koma loð­fílum á legg. En ef af því verður standa for­svars­menn verk­efn­is­ins auk þessi frammi fyrir stórum sið­ferði­legum spurn­ing­um. Spurn­ingum sem snúa meðal ann­ars að því hvort það geti talist mann­úð­legt að búa til dýr á rann­sókn­ar­stofu, dýr sem lítil þekk­ing er á. Önnur spurn­ing sem enn á eftir að svara snýr að því hvort að fyr­ir­tækið megi hrein­lega sleppa loð­fíl­unum lausum, enda sé það ófyr­ir­séð hvaða áhrif dýrin munu hafa á vist­kerfið á þeim svæðum sem yrðu að heim­kynnum þeirra.

Önnur spurn­ing, sem eflaust liggur beint við að spyrja, er sú hvort að þetta sé skil­virkasta leiðin til að end­ur­heimta túndr­urnar og tryggja sífrera í jörðu. Í umfjöllun The Guar­dian er vitnað í dr. Vict­oriu Herride, þró­un­ar­líf­fræð­ing við breska nátt­úru­minja­safnið í London en hún telur verk­efnið ekki ger­legt. „Til þess að þetta myndi ganga upp þyrfti skali verk­efn­is­ins að vera gríð­ar­leg­ur. Við erum að tala um að það þyrfti hund­ruð þús­unda loð­fíla, með­ganga hvers og eins er um 22 mán­uðir og svo tekur þá 30 ár að verða full­vaxta,“ segir Dr. Vict­oria Herridge.

Svo eru aðrir vís­inda­menn sem efast um gagn­semi loð­fíl­anna til þess að vernda sífrer­ann. Gar­eth Phoen­ix, pró­fessor við Sheffi­eld háskóla, bendir á það í grein The Guar­dian að marg­þættar lausnir séu nauð­syn­legar til þess að stemma stigu við lofts­lags­vánni en að stíga þurfi var­lega til jarðar á heim­skauta­svæðum til þess að valda ekki skaða.

„Loð­fílar eru nefndir sem lausn til þess að stöðva þiðnun sífrer­ans því þeir fella tré, traðka niður og þjappa jarð­veg­inn og ummynda lands­lag­inu í gresjur sem getur stuðlað að því að jarð­veg­ur­inn hald­ist kald­ur,“ segir Gar­eth Phoen­ix. „Aftur á móti þá vitum við að í skógum á heim­skauta­svæðum gegna tré og mosi lyk­il­hlut­verki í að verja sífrer­ann svo því væri það að fjar­lægja trén og traðka niður mos­ann það síð­asta sem þú myndir vilja gera“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Milljónir barna búa við hrikalegar aðstæður á átakasvæðum.
Pyntuð. Nauðgað. Drepin.
Börn á átakasvæðum eru ekki óhult á leiðinni í skólann. Ekki heldur á leiðinni á heilsugæslustöðina. Eða inni á heimilum sínum. Ofbeldi er kerfisbundið beitt gegn þeim. Þau eru látin bera sprengjur, þvinguð í hjónabönd. Svipt öryggi og vernd.
Kjarninn 28. júní 2022
Sigrún Huld Þorgrímsdóttir
Það er líf eftir greiningu
Kjarninn 28. júní 2022
Nicola Sturgeon fyrsti ráðherra Skotlands.
Stefnir á atkvæðagreiðslu um sjálfstætt Skotland í október 2023
Nicola Sturgeon leiðtogi Skoska þjóðarflokksins stefnir á að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Skotlands á ný næsta haust – með eða án leyfis bresku ríkisstjórnarinnar.
Kjarninn 28. júní 2022
Guðmundur Andri Thorsson
Ráfað um í Keflavíkurgöngu
Kjarninn 28. júní 2022
Samkvæmt tilkynningu frá Borgarlínu er gert ráð fyrir því að vagnar Borgarlínunnar byrji að ganga á milli Hamraborgar og Háskóla Íslands árið 2025, þrátt fyrir að framkvæmdum á þeim kafla verði ekki að fullu lokið þá.
Tímalínu framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu seinkað
Endurskoðuð tímaáætlun framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu gerir ráð fyrir því að framkvæmdalok verði á árunum 2026 og 2027, en ekki 2024 eða 2025 eins og lagt var upp með. Samstilling við aðrar framkvæmdir, eins og Sæbrautarstokk, spila inn í.
Kjarninn 28. júní 2022
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands hefur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Meira úr sama flokkiErlent