Hvers vegna dóu börn á bar?

Meðvitundarlaus ungmenni á bar. Þannig hljómaði útkall til lögreglu í borginni East London í Suður-Afríku aðfaranótt sunnudags. Ýmsar sögur fóru á kreik. Var eitrað fyrir þeim? Og hvað í ósköpunum voru unglingar – börn – að gera á bar?

Viðbragðsaðilar og vegfarendur á vettvangi aðfaranótt sunnudags. 22 unglingar létust á Enyobeni-kránni.
Viðbragðsaðilar og vegfarendur á vettvangi aðfaranótt sunnudags. 22 unglingar létust á Enyobeni-kránni.
Auglýsing

Á Enyo­beni í borg­inni East London í Suð­ur­-Afr­íku iðar oft­ast allt af lífi á kvöldin og fram á nótt. Það ætti ekki að koma á óvart, þetta er bar, þar sem fólk kemur saman til að fá sér drykk. Spjalla sam­an. Hlæja sam­an. Dansa. En það sem er óvenju­legt, og reyndar kolólög­legt, er að Enyo­beni er vin­sæll sam­komu­staður ung­linga. Því þar hafa þeir geta keypt sér áfengi án þess að hafa aldur til.

Með­vit­und­ar­laus ung­menni í hrönn­um, sagði í til­kynn­ingu til lög­regl­unnar um kl. 4 aðfara­nótt sunnu­dags. 22 þeirra lét­ust. Flest voru úrskurðuð látin á staðnum en tvö lét­ust á sjúkra­húsi. Meiri­hluti lát­inna eru stúlk­ur.

Auglýsing

Suð­ur­-a­frískir frétta­miðlar segj­ast hafa heim­ildir fyrir því að lög­reglan telji að ung­mennin hafi lát­ist úr kol­sýr­ingseitr­un. Að kol­sýr­ing­ur­inn eigi upp­tök sín í bensín raf­stöð sem var í hús­næð­inu. Raf­stöðin hafi dælt eitr­uðu lofti yfir við­stadda. Þetta á enn eftir að stað­festa og eiga nið­ur­stöður krufn­inga að liggja fyrir á næstu dög­um.

Hin látnu voru á aldr­inum 13-17 ára.

Lík hinna látnu flutt út af Enyobeni-kránni. Mynd: EPA

Á laug­ar­dags­kvöldið voru tugir ung­menna sam­an­komin til að skemmta sér á Enyo­ben­i-­barn­um. Gleð­skap­ur­inn stóð langt fram á nótt. Nokkrir sem voru á staðnum og hafa rætt við fjöl­miðla segja að á ein­hverju tíma­bili hafi raf­magnið farið af bygg­ing­unni.

Það er ekki óal­gengt. Raf­magn er víða ótryggt í Suð­ur­-Afr­íku. Þess vegna eru margir með vara­afl, raf­stöðv­ar, til að bregð­ast við. Þannig kann að standa á því að bens­ínknúna raf­stöðin á Enyo­ben­i-­barnum fór í gang.

Rétt­ar­meina­fræð­ing­ur­inn Solomon Zondi, sem tók við líkum ung­menn­anna til rann­sóknar og rann­sak­aði einnig vett­vang­inn, segir við frétta­mið­il­inn Mail and Guar­dian að gaseitrun sé mögu­leg dán­ar­or­sök. Ákveðin lykt af hinum látnu beri það með sér auk þess sem áverkar á þeim bendi einnig til þess.

Yfir­völd segj­ast hafa sett helstu sér­fræð­inga lands­ins í að rann­saka mál­ið. Sent þá frá höf­uð­borg­inni Pretoríu til að velta við öllum stein­um. Suð­ur­-a­fríska þjóðin er í áfalli eftir upp­á­kom­una og vill skýr svör og það sem fyrst. Rann­sókn­ar­gögn hafa svo verið send á bestu rann­sókn­ar­stofur lands­ins, að sögn ráða­manna.

Auglýsing

En hvað voru öll þessi börn að gera á skemmti­stað langt fram á nótt?

Suð­ur­-a­frískir fjöl­miðlar segja þau mörg hver hafa verið lokkuð þangað með lof­orði um ókeypis áfengi, ókeypis þráð­laust net og mynda­tök­um. Íbúar Senery Park­-hverf­is­ins, þar sem Enyo­ben­i-krána er að finna, eru fátækir, meðal þeirra fátæk­ustu á þessum slóð­um. Í hverf­inu er að finna ódýrt, félags­legt hús­næði og kofa. Kofa þar sem oft er hvorki raf­magn né renn­andi vatn. Og þessar aðstæður geta gera boð um að kom­ast í ókeypis net­sam­band ómót­stæði­legt fyrir ung­linga.

Lögreglumenn og aðrir sem koma að rannsókninni við Enyobeni-krána eftir harmleikinn. Mynd: EPA

„Börnin í þessu hverfi hafa ekk­ert við að vera því það er ekk­ert í boði fyrir þau,“ sagði Nomt­hunzi Mbiko, tals­maður íbúa­sam­taka, á íbúa­fundi eftir harm­leik­inn. Börn hefðu engan stað til að hitt­ast á. Þess vegna fari þau að neyta áfengis og hanga á krám fram á nótt. „Borgin verður að gera almenn­ings­garða og fjár­festa í íþrótta­mann­virkj­u­m,“ sagði Mbiko, „svo að börnin okkar geti stundað íþróttir í stað þess að vera á krám.“

Borg­ar­yf­ir­völd hafa lofað fjöl­skyldum fórn­ar­lambanna ókeypis graf­reit fyrir látin börn sín. Mbiko segir aðstoð­ina allt of litla. „Þetta er óásætt­an­legt. Við munum fara hús úr húsi og meta þarfir fjöl­skyld­anna og afhenda yfir­völdum svo að þau geti brugð­ist við með við­eig­andi hætti. Það verður að veita fjöl­skyld­unum fjár­hags­að­stoð.“

Mbiko er ekki hrædd við að tala opin­skátt. Hún gagn­rýnir yfir­völd í borg­inni sem og land­inu öllu fyrir að setja upp leik­rit í kringum rann­sókn­ina sem verði þegar upp er staðið „gagns­laus“. Yfir­völd séu spillt og nið­ur­staða rann­sókn­ar­innar verði það líka.

Segja líkum hafa verið hent út

„Við stukkum niður af svöl­unum því dyrnar voru læstar,“ hafa þrjú ung­menni sem lifðu þessa nótt á barnum af, sagt við fjöl­miðla. Að ekki hafi verið um slys að ræða heldur „vel skipu­lagt morð“. Þegar gestir fóru að hósta og eiga erfitt með að ná and­anum hafi ekki verið hægt að kom­ast út. Að dyra­verðir hafi kastað líkum út og svo læst svo að þeir sem inni voru komust hvergi.

Rétt­ar­meina­fræð­ing­ur­inn Zondi hefur aðrar skýr­ingar á því hvers vegna líf­vana fólki var hent út. Dyra­verðir hafi verið að reyna að koma þeim út undir ferskt loft.

„Börnin dóu vegna eitr­un­ar,“ sagði Zondi í við­tölum í gær. Hvernig þau komust í tæri við eitrið sé hins vegar enn ekki ljóst. Sögur hafa verið á kreiki um að eit­ur­efni hafi verið sett í vatns­pípur sem gestir krár­innar voru að reykja. Eða í drykki sem þeim var boðið upp á. Ókeyp­is.

Ekk­ert slíkt hefur verið stað­fest.

Hann vill róa landa sína. Þar með talið Mbiko. „Ég get full­vissað alla Suð­ur­-Afr­íku­menn um að allir eru að taka málið alvar­lega. Þetta er umfangs­mikil rann­sókn á harm­leik. Við viljum vita allt sem gerð­ist. Við vinnum með lög­regl­unni. Við erum ekki að vinna hvert í sínu horni, þetta er sam­vinna. Það verða svo við, rétt­ar­meina­fræð­ing­arn­ir, sem munum gefa út end­an­lega nið­ur­stöðu rann­sókna á dán­ar­or­sök.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Hér sést annar mannanna vera leiddur inn í héraðsdóm eftir handtöku í september.
Búið að birta ákæru gegn tveimur mönnum fyrir að skipuleggja hryðjuverk
Í september voru tveir menn handteknir grunaðir um að hafa ætlað að fremja hryðjuverk á Íslandi. Þeir eru taldir hafa ætlað að ráðast að Alþingi og nafngreindum stjórnmálamönnum. Búið er að birta lögmönnum þeirra ákæru.
Kjarninn 9. desember 2022
Litla-Sandfell stendur um 95 metra upp úr Leitahrauni í Þrengslunum.
Náma í Litla-Sandfelli veldur „miklum neikvæðum umhverfisáhrifum“
Skipulagsstofnun telur Eden Mining vanmeta umhverfisáhrif námu í Litla-Sandfelli. Að fjarlægja fjall velti upp þeirri hugmynd „hvort verið sé að opna á þá framtíðarsýn að íslenskar jarðmyndanir verði í stórfelldum mæli fluttar út til sementsframleiðslu“.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fullyrt að stjórnvöld hafi breytt reglugerð til að aðstoða Pussy Riot eftir beiðni Ragnars
Mikil leynd hefur ríkt yfir því hverjir hafa fengið útgefin sérstök íslensk vegabréf á grundvelli reglugerðarbreytingar sem undirrituð var í vor. Nú er fullyrt að hennii hafi verið breytt eftir að Ragnar Kjartansson leitaði til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira úr sama flokkiErlent