Segir nýtt eldgosatímabil hafið á Reykjanesskaga

Magnús Tumi Guðmundsson jarðeðlisfræðingur segir eldgosið í Geldingadal töluverð tíðindi. „Við verðum að túlka þetta sem svo að það sé hafið nýtt eldgosatímabil á skaganum.“ Hann segir þó engar hamfarir að hefjast.

Hraunið er mest tíu metrar á þykkt og í samanburði við önnur eldgos hér á landi er eldgosið í Geldingadal mjög lítið.
Hraunið er mest tíu metrar á þykkt og í samanburði við önnur eldgos hér á landi er eldgosið í Geldingadal mjög lítið.
Auglýsing

„Við erum að fylgj­ast með eld­gosi sem kemur upp fyrir um miðju gangs­ins sem hefur verið að mynd­ast síð­ustu vik­urnar sam­hliða mik­illi jarð­skjálfta­hr­inu. Und­an­farna sól­ar­hringa höfum við séð að það dró úr skjálfta­virkn­inni og það er eins og kvikan hafi smám saman verið að fylla inn í þetta pláss og svo er yfir­þrýst­ingur sem veldur því að hún kemur þarna út í litlu gos­i.“

Þetta sagði Kristín Jóns­dóttir hóp­stjóri nátt­úru­vá­rsviðs Veð­ur­stof­unnar á upp­lýs­inga­fundi almanna­varna í dag.

Hún sagði lík­lega ekki ástæðu til að halda að í kjöl­far eld­goss­ins verði mikil jarð­skjálfta­virkni. Vís­inda­menn ættu síður von á stærri skjálft­um. „ En áfram er fylgst með breyt­ingum og sömu­leiðis í aflögun sem við mælum með gervi­tunglum og gps-­mæl­ing­um.“

Í ljósi sög­unnar má ætla að langt tíma­bil jarð­hrær­inga sé framund­an. Síð­ast gaus á Reykja­nesi fyrir 781 ári en mun lengra er liðið frá því að eld­gos varð í Fagra­dals­kerf­inu. Að minnsta kosti 6.000 ár eru liðin frá því.

Auglýsing

Magnús Tumi Guð­munds­son jarð­eðl­is­fræð­ingur sagði eld­gosið tölu­verð tíð­indi því ekki hafi gosið á Reykja­nesskaga í tæp­lega 800 ár. „Verðum að túlka þetta sem svo að það sé hafið nýtt eld­gosa­tíma­bil á skag­an­um.“ Hann sagði þó engar ham­farir að hefj­ast en engu að síður væru þessar jarð­hrær­ingar eft­ir­tekt­ar­verð­ar. „Þetta er eitt minnsta gos sem sögur fara af, ef svo má að orði kom­ast,“ sagði hann.

Hraunið er mest tíu metrar á þykkt. Um 0,2-0,3 milljón rúmmetrar af kviku hafa komið upp á þeim 16 klukku­stundum sem liðnar eru frá upp­hafi goss­ins og rennslið því „verið svipað og í Elliða­án­um,“ sagði Magnús Tumi og benti á að gosið væri 3-4 sinnum minna en það sem varð á Fimm­vörðu­hálsi og aðeins um einn hund­raðs­hluti af Holu­hrauns­gos­inu.

Magnús Tumi og Elín Björk á upplýsingafundinum í dag.  Mynd: Almannavarnir

Þessu gosi mætti ef til vill líkja við fyrsta gosið í Kröflu­eld­um. Stað­setn­ing þess í Geld­inga­dal er mjög hag­stæð. „Þetta er eins og bað­ker og það lekur aðeins í baðkar­ið. Í sjálfu sér ekki alvar­legur atburður sem slík­ur.“

En atburð­ur­inn er ekki búinn og enn á eftir að koma í ljós hvernig hann þró­ast.

Eitr­uðu gösin sem eru að koma upp í gos­inu geta sest niður í dældir í Geld­inga­dal og nágrenni, dal sem er í raun lokuð dæld. Og ef það er logn „þá verður þetta dauða­gildra,“ sagði Magnús Tumi. Brýndi hann fyrir fólki að nálg­ast gos­s­töðv­arnar af virð­ingu.

Um 30 kíló af gasi á sek­úndu

Elín Björk Jón­as­dótt­ir, veð­ur­fræð­ingur sagði að um 30 kíló af gasi á sek­úndu kæmu upp í eld­gos­inu. Það er mun minna en gerð­ist í Holu­hrauns­gos­inu til dæm­is. Ekki er að hennar sögn hætta á gasmengun í byggð að minnsta kosti næstu daga.

Benti hún á að veðrið væri að snú­ast í suð­vest­an­átt og jafn­vel slyddu. „Þannig að tals­verð vos­búð er hrein­lega fyrir gang­andi á þessum slóðum og ég mæli ekki sér­stak­lega með því að fólk leggi í þessa 6-7 tíma göng­u.“ Þeir sem ætli sér að svæð­inu þurfi að hafa gasmæla með­ferð­is, ekk­ert vit væri í öðru.

Auglýsing

Víðir Reyn­is­son yfir­lög­reglu­þjónn biðl­aði til þeirra sem ætl­uðu sér að skoða gosið að fara var­lega og benti á að mun betri aðstæður væru heima í stofu til að fylgj­ast með því. Á vef­mynda­vélum mætti sjá að nýjar lænur af hrauni mynd­ist annað slagið og renni hratt fram. Þá sýndi reynslan frá Fimm­vörðu­hálsi að nýjar sprungur geti opn­ast og því brýnt að „fara mjög var­lega“.

Hann hvatti fólk „til að poppa og horfa á þetta heima í vef­mynda­vél­un­um“.

Á fund­inum voru jarð­vís­inda­menn­irnir spurðir um fram­hald­ið. Magnús Tumi sagði lík­leg­ast að gosið hægi á sér og fjari út. En það gæti staðið í ein­hverja daga og jafn­vel vik­ur. „Við vitum það ekki“. Svo gæti ný umbrota­hrina haf­ist seinna. „En miðað við sög­una á skag­anum mun þetta ekki ger­ast rosa­lega hratt.“

Kristín Jónsdóttir fór yfir stöðuna á eldgosinu á fundi almannavarna. Mynd: Almannavarnir

Síð­ustu eldar á Reykja­nesskaga áttu sér stað á 12. öld. Í þeim mynd­uð­ust hraunin sem Bláa lónið og orku­verið í Svarts­engi standa á. Þá runnu þrjú hraun á 10-15 ára tíma­bili.

Annað gos­tíma­bil var á 10. öld. Þá gaus 6-8 sinnum á um 50-100 árum. Síð­asta hrinan á Reykja­nesi byrj­aði með tveimur gosum í Krýsu­vík­ur­kerf­inu um árið 800. „Síðan ger­ist ekk­ert í hund­rað ár.“

Þegar talað er um síð­ustu gos­hr­inu þá er verið að tala um tíma­bil sem stóð yfir í um 400 ár. Í henni kom um 50 pró­sent meira af gos­efnum en í Holu­hrauns­gos­inu einu sam­an. Svo að umfangið að því leyt­inu til var ekki mik­ið. „Við höfum enga hug­mynd um hvernig atburða­rásin verð­ur. Við vitum hins vegar í stórum dráttum hvernig næstu aldir verða,“ sagði Magnús Tumi.

Kristín sagði að miðað við stöð­una í augna­blik­inu væri lík­leg­ast að gosið héldi áfram í ein­hverja daga. „Þá er ekki úti­lokað að það ger­ist eitt­hvað meira. Komi upp meiri kvika eða það verði gos ein­hvers staðar ann­ars staðar á sprung­unni. Þetta eru þættir sem við fylgj­umst með næstu daga.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
„Umhverfismálin eiga að vera alls staðar“
Katrín Jakobsdóttir segist horfa á boðaða stækkun Vatnajökulsþjóðgarðar sem áfanga í átt að þjóðgarði á borð við hálendisþjóðgarðinn, sem bakkað er með í nýja stjórnarsáttmálanum. Kjarninn ræddi umhverfismál við Katrínu í gær.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Bólusetningarvottorð gildi aðeins í níu mánuði
Stjórn Evrópusambandsins hefur lagt til að bólusetningarvottorð gildi í níu mánuði í stað tólf. Örvunarskammtur framlengi svo gildistímann.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Íslenska heilbrigðiskerfið: Áskoranir og framtíðin
Kjarninn 29. nóvember 2021
Guðlaugur Þór Þórðarson er nýr ráðherra umhverfis-, loftslags- og orkumála. Landvernd segir að það verði erfitt að gæta hagsmuna náttúrunnar og fara með orkumálin á sama tíma.
Landvernd segir „stríðsyfirlýsingu“ að finna í stjórnarsáttmálanum
Stjórn Landverndar gagnrýnir áform ríkisstjórnarinnar um breytta rammaáætlun, sérstök vindorkulög og flutning orkumála inn í umhverfisráðuneytið, í yfirlýsingu í dag.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Róbert Marshall upplýsingafulltrúi ríkisstjórnarinnar.
Innsláttarvilla í Stjórnartíðindum hafði engin lögformleg áhrif
Guðlaugur Þór Þórðarson verður ekki ráðherra lista og menningarmála auk þess að fara með umhverfismál í nýrri ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur. Innsláttarvilla á vef Stjórnartíðinda gaf ranglega til kynna að svo yrði, en hún hafði engin lögformleg áhrif.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Á meðal þeirra geira sem þurfa á mörgum starfsmönnum að halda er byggingageirinn.
18 þúsund störf töpuðust í faraldrinum en 16.700 ný hafa orðið til
Seðlabankinn segir óvíst að hve miklu leyti ráðningarsamböndum sem byggjast á ráðningarstyrkjum verði viðhaldið, en þeir renna flestir út nú undir lok árs. Kannanir bendi þó til þess að störfum muni halda áfram að fjölga.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Lilja D. Alfreðsdóttir.
Fjölmiðlar undir atvinnuvegaráðuneyti og þjóðarleikvangar færast til
Miklar tilfærslur eru á málaflokkum milli ráðuneyta í nýrri ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur. Samkvæmt forsetaúrskurði heyrir fjölmiðlar undir atvinnuvegaráðuneytið og nýtt ráðuneyti fer með málefni þjóðarleikvanga.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra og formaður Framsóknarflokksins á Kjarvalsstöðum í gær.
„Engin áform“ um að ríkið auki rekstrarframlög með tilkomu Borgarlínu
Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra segist ekki sjá fyrir sér að ríkið auki framlög sín til rekstrar almenningssamgangna höfuðborgarsvæðisins, eins og sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu og Strætó bs. hafa kallað eftir.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Meira úr sama flokkiInnlent