Pólverjum er vandi á höndum

Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.

Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Auglýsing

Á hverju ári nota Pól­verjar 10 millj­ónir tonna af kolum til að hita hús sín, um 87 pró­sent af allri kola­notkun Evr­ópu­sam­bands­ins í þeim til­gangi. Um helm­ingur kol­anna er unn­inn innan landamæra Pól­lands en síð­ustu ár hafa um 40 pró­sent verið flutt inn frá Rúss­landi eða um 4 millj­ónir tonna á ári. En nú þegar stjórn­völd í Pól­landi hafa bannað inn­flutn­ing á rúss­neskum kolum vegna inn­rás­ar­innar í Úkra­ínu er þeim vandi á hönd­um.

Það er dýrt að vinna kol í Pól­landi og því hafa rúss­nesku kol­in, sem eru mun ódýr­ari, hentað hingað til, segir tals­maður umhverf­is­vernd­ar­sam­tak­anna Smog Alert, í sam­tali við þýska fjöl­mið­il­inn Deutsche Welle, DW.

Auglýsing

Rúss­lensku kolin hafa hingað til verið notuð til að kynda verk­smiðjur í aust­ur­hluta Pól­lands. Og það er ekki ein­falt mál að skipta þeim út fyrir pólsk kol að sögn sér­fræð­inga. Þau rúss­nesku eru, þrátt fyrir að vera ódýr­ari, af betri gæðum og inni­halda minna brenni­stein­s­trí­oxíð en þau pólsku.

Annað vanda­mál felst í því að á síð­asta ári sam­þykktu stjórn­völd í Pól­landi loks að draga úr kola­notkun og fram­leiðslu sinni svo hægt verði að mæta los­un­ar­mark­miðum sem Evr­ópu­sam­bandið skuld­batt sig til á Lofts­lags­ráð­stefn­unni í Glas­gow. Sam­kvæmt þeim áformum sam­þykktu Pól­verjar til dæmis að að hætta við frek­ari inn­viða­upp­bygg­ingu í kola­iðn­aði.

Verð á pólskum kolum hefur hækkað mikið upp á síðkastið og talið er víst að margir, fyr­ir­tæki sem og heim­ili, muni verða í vand­ræðum með að greiða orku­reikn­inga sína. Sér­stak­lega eru þeir lægst laun­uðu taldir í miklum vanda í þessum efn­um. Og vet­ur­inn, sem oft getur verið kaldur á þessum slóð­um, er framund­an.

Stjórn­völd ætla sér að létta undir með þeim og eiga neyt­endur að fá ein­greiðslu sem hugsuð er til að greiða niður hús­hit­un­ar­kostn­að. Þá hafa þau skipað tveimur kola­fyr­ir­tækjum í rík­i­s­eigu að nið­ur­greiða kol til fátæk­ustu íbúa lands­ins.

En sér­fræð­ingar segja þessar aðgerðir ekki duga til.

Kola­birgðir Pól­lands hafa ekki verið minni síðan í síð­ari heims­styrj­öld­inni. Þegar það hægði á hag­kerf­inu í heims­far­aldr­inum safn­að­ist mikið magn kola upp en veru­lega hefur gengið á þær birgðir síð­ustu vikur og mán­uði. Ljóst þykir að skortur á kolum verði í vet­ur.

Vegna hins yfir­vof­andi kola­skorts hafa pólsk orku­verið verið að draga úr raf­magns­fram­leiðslu sinni. Hluti raf­magns­ins hefur verið fluttur til nágranna­ríkja en nú hefur verið dregið úr þeim útflutn­ingi. Í júlí urðu þau tíma­mót í fyrsta skipti í langan tíma að Pól­verjar flutti meira raf­magn inn en út.

Dýrt að flytja kol þvert yfir hnött­inn

Pólsk stjórn­völd eru að leita samn­inga við önnur kola­ríki en Rúss­land og hafa m.a. horft til Kól­umbíu, Ástr­al­íu, Suð­ur­-Afr­íku og Indónesíu. Sá inn­flutn­ingur yrði alltaf mjög dýr, bæði vegna flutn­ings­kostn­aðar og fram­leiðslu­kostn­aðar í þessum lönd­um. Að flytja aðföng til Pól­lands um Eystra­saltið er svo ekki ein­falt mál þar sem miklir her­gagna­flutn­ingar eru þar nú í fyr­ir­rúmi vegna stríðs­átak­anna í Úkra­ínu.

Inn­flutn­ingur gæti þó reynst nauð­syn­legur þar sem ekki er hægt að auka kola­fram­leiðslu í Pól­landi á aðeins nokkrum mán­uð­um.

Þannig að vand­inn er mik­ill og enn óleyst­ur. Meðal þess sem til greina kemur að gera er að aflétta banni við sölu á kolum af mjög lélegum gæð­um, banni sem sett var á árið 2020 í við­leitni til að hægja á lofts­lags­breyt­ingum af manna­völd­um. Þá hafa stjórn­völd þegar heim­ilað fólki að afla sér eldi­viðar í skógum lands­ins.

Auglýsing

Allt hangið þetta svo saman við yfir­vof­andi orku­skort í öðrum löndum ESB. Mörg þeirra eru farin að draga úr notkun jarð­efna­elds­neyta og Frakkar og Þjóð­verjar hafa sett sér háleit mark­mið um lokun kjarn­orku­vera. Þetta hef­ur, í alls­herjar skorti vegna stríðs­ins í Úkra­ínu, orðið til þess að eft­ir­spurn eftir gasi og kolum hefur stór­auk­ist. Rætt hefur verið um að kveikja aftur á kjarn­orku­verum í Frakk­landi af þessum sök­um.

Eng­inn hafði reiknað með að hætta þyrfti inn­flutn­ingi á rúss­neskum kol­um. Ekki var gert ráð fyrir slíku í neinum áætl­unum pól­skra stjórn­valda. Og þegar þau gripu til þeirra aðgerða í apríl var ekki spurt hvað myndi koma í stað­inn og alltof seint farið af stað í að finna leiðir til að koma í veg fyrir alvar­legt ástand.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lengd vinnuvikunnar er ekki náttúrulögmál
Kjarninn 29. september 2022
Orri Páll Jóhannsson, þingflokksformaður Vinstri grænna.
Óeðlilegt að formaður starfshóps um stöðu orkumála tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni
Þingflokksformaður Vinstri grænna segir að það geti ekki talist eðlilegt að formaður grænbókarnefndarinnar tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni úr skýrslunni. Og starfi nú fyrir fyrirtæki sem hyggja á vindvirkjanir á Vesturlandi.
Kjarninn 29. september 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson er ráðherra loftslagsmála.
Ekki enn ljóst hvort 800 milljónirnar dekki Kýótó-uppgjörið
Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir 800 milljóna útgjöldum vegna uppgjörs Kýótó-bókunarinnar, sem talað hefur verið töluvert um síðustu misseri. Ekki liggur þó enn fyrir hvaða losunareiningar verða keyptar, eða hvað það mun á endanum kosta ríkissjóð.
Kjarninn 29. september 2022
Fylgi Framsóknarflokksins hreyfist um fjögur prósent á milli mánaða í nýjustu mælingu Maskínu.
Fylgi Framsóknar dregst saman um fjögur prósentustig á milli mánaða
Samkvæmt nýjustu könnun Maskínu nartar Samfylkingin nú í hæla Framsóknar hvað fylgi á landsvísu varðar. Píratar dala ögn en Viðreisn og Vinstri græn mælast með meira fylgi en í ágústmánuði.
Kjarninn 29. september 2022
Freyja Vilborg Þórarinsdóttir
Fjárhagslegur ávinningur af fjárfestingum í jafnrétti
Kjarninn 29. september 2022
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Gríðarlegt uppstreymi í Eystrasalti yfir einu gati á gasleiðslunni.
Hafa uppgötvað fjórða lekann í Eystrasalti
Gasleiðslurnar Nord Stream 1 og 2 í Eystrasalti leka á fjórum stöðum. Fjórði lekinn uppgötvaðist á þriðjudag en sænska strandgæslan staðfesti tilvist hans í morgun.
Kjarninn 29. september 2022
Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum
Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.
Kjarninn 28. september 2022
Meira úr sama flokkiErlent