Ég er anar­kisti. Mín upp­lifun er eft­ir­far­andi:

Stærsta vanda­málið sem steðjar að mann­kyn­inu í dag eru afleið­ingar hins ban­væna hjóna­bands kap­ít­al­isma og lýð­ræð­is. Eins og tvær með­virkar hömlu­lausar ofætur með syk­ur­sýki á háu stigi, sem missa smám saman útlimi sína og drep­ast svo úr við­bjóðs­legu sinnu­leysi, ætlar sam­spil þess­ara kerfa að leggja mann­legt sam­fé­lag og nátt­úru í rúst.

Sam­fé­lag okkar er í lag­inu eins og pýramídi. Á toppnum trónir fólkið sem stjórnar og er best stætt. Á botn­inum þau sem halda hinum á toppnum uppi með umfram vinnu, fram­leiðni sinni og skött­um. Einu sinni hélt ég að fólkið á toppnum væri vanda­mál­ið. Og lausn­in. Ef við bara kysum rétta fólkið til þess að stjórna okkur þá myndi allt leys­ast. Að ef lang-rétt­sýnasta, sniðugasta, gáf­að­asta og besta fólkið væri við stjórn­ina þá gætum við loks­ins tjillað og hætt að pæla í póli­tík. Og þetta reynum við á fjög­urra ára fresti. Alltaf með frekar svekkj­andi nið­ur­stöðu.

Auglýsing

En fólk er ekki vanda­mál­ið. Og ekki lausnin held­ur. Vanda­málið er pýramíd­inn. Kerf­ið. Og ríka fólkið sem borgar fyrir að halda því óbreyttu.

Fólk er gott. Ef það er valda­laust og ber aðeins ábyrgð á lífi sínu og sinna nán­ustu. Ef við horfum á nið­ur­stöður rann­sókna geð­lækna og sál­fræð­inga ann­ars vegar og hins vegar það hvernig mann­kyns­sagan hefur spil­ast þá fer það smám saman að verða aug­ljóst. Fólk er flest gott, en um leið og þér er gefið tæki­færi til þess að ráðskast með líf ein­hvers þá ertu strax orð­inn marg­falt hættu­legri en þegar eina lífið sem þú getur rústað er þitt eig­ið. Og þetta sjáum við á hverjum degi á litlu eyj­unni okk­ar: Vald­haf­ar, í litlum sem engum tengslum við almenn­ing, sópa til sín auði og eign­um. Smám saman orðnir spilltir og valda­sjúk­ir.

Þessi hegðun er alls ekk­ert bundin við eina teg­und stjórn­ar­hátta. Hún kemur upp all­staðar þar sem fólk, með alla sína breysk­leika og galla fær tæki­færi til þess að hafa það aðeins betra en aðr­ir. Lýð­ræði, kap­ít­al­ismi, komm­ún­ismi, lén­skipu­lag, kon­ungs­veldi, sama hvaða nafn pýramíd­inn ber þá er það fólkið á toppnum sem hefur það best og fólkið á botn­inum sem hefur það verst.

Það að kjósa réttasta fólkið er nefni­lega ómögu­legt þegar þau sem þú kýst spill­ast ein­fald­lega af völd­unum sem þú gefur þeim.

Sjálf­stæð­is- og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn eru ekki spilltir af því stofn­endur hans skrif­uðu það í stofnsátt­mál­ann eða af því þangað sæk­ist sér­stak­lega spillt og valda­sjúkt fólk. Fólk, sem eitt sinn hafði ekk­ert nema hug­sjónir (og hugs­an­lega lög­heim­ili í Garða­bæ) er ein­fald­lega orðið afvega­leitt. Ástæðan er sú að þau hafa verið við stjórn allt of lengi. Gamla mál­tækið er ein­fald­lega satt: Vald spill­ir, og algjört vald gjör­spill­ir. Það að kjósa réttasta fólkið er nefni­lega ómögu­legt þegar þau sem þú kýst spill­ast ein­fald­lega af völd­unum sem þú gefur þeim.

Því kerfið er gall­að. En við höldum áfram að vona. Að nýtt höfuð á skrímslið gerið það góð­hjart­að. En það er lögun pýramíd­ans sem er göll­uð. Að org­anískar kaó­tískar líf­verur í kaó­tískum kakafónískum heimi séu settar inn í kerfi hannað af mönnum er lík­lega ekki að fara að virka. Og út úr þeim raun­veru­leika sprettur þessi hug­mynd að lausn. Anar­k­ismi. Hann gengur ekki út á stjórn­-­leysi. Hann gengur út á stjórn­enda-­leysi. Að eng­inn geti sóst eftir því að stjórna öðru fólki. Að eng­inn hafi yfir stór­kost­legum völdum og eignum að ráða sem hann geti beitt í eigin þágu en sagst vera að vinna fyrir heild­ina. Að allir séu jafn­ir. Ein­kenn­is­orðin „eng­inn öðrum æðri“ ættu nefni­lega að vera eitt­hvað sem flestir gætu verið sam­mála.

Á heims­vísu, sem og á Íslandi, sjáum við þörf­ina á rót­tækum breyt­ing­um. Kerfið sem kæfir okkur er vanda­mál­ið, ekki fólkið sem við kjósum til þess að óhjá­kvæmi­lega arð­ræna okkur í gegnum það. Ójöfn­uður eykst. Valda­stéttin stjórn­ast af auð­mönn­um, og laga­setn­ing víð­ast hvar er sniðin að hinum ofur­ríku. Fimm hag­fræð­ingar Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins voru að senda frá sér skýrslu með alls­konar áhuga­verðum nið­ur­stöð­um. Þar á meðal þeirri að blautir draumar hálf­-guða allra frjáls­hyggju-gutta; Milton Fried­mans og Ron­alds Reagan, gangi ekki upp í raun­veru­leik­an­um.

Kenn­ingin sem notuð er til að rétt­læta aukna auð­söfnun þeirra allra rík­ustu er kölluð trickle-down economics. Hún hefur oft verið nefnd „brauð­mola­kenn­ing­in“ en ég kýs að þýða sem „lek­anda-hag­fræð­i“, og hefur verið höfð leið­ar­ljós við stefnu­mótun vald­hafa víð­ast hvar á Vest­ur­lönd­um.

Vel­sældin á að leka niður eftir pýramíd­anum eins og íranskur kav­íar og Crist­al-­kampa­víns-hag­vöxt­ur­inn svo­leiðis fruss­ast yfir okkur öll. Það er meiri lygi en árið 2014 í lífi Hönnu Birnu.

Sam­kvæmt henni mun allt sem kemur þeim allra rík­ustu vel einnig koma þeim fátæk­ustu vel á end­an­um. Vel­sældin á að leka niður eftir pýramíd­anum eins og íranskur kav­íar og Crist­al-­kampa­víns-hag­vöxt­ur­inn svo­leiðis fruss­ast yfir okkur öll. Það er meiri lygi en árið 2014 í lífi Hönnu Birnu. Þeir ríku verða ein­fald­lega sjúk­lega ríkir og eyða pen­ing­unum sínum í gull-­pípu­hatta og ein­gl­yrni, og alls ekki á þann hátt að milli- eða lægstu stétt­irnar njóti þeirra. Þar við sit­ur.

Og það að AGS, klapp­stýra og varð­hundur lais­sez faire og alheimslögga hag­kerf­is­ins, sé að halda þessu fram er jafn sjokker­andi og ef Gylfi Ægis segði skyndi­lega „Sorry guys, hommar eru fín­ir, það er ég sem var að vera algjör fagg­i.“

Einnig kemur fram í skýrslu AGS að ef inn­koma þeirra 20% rík­ustu eykst lækkar lands­fram­leiðsla. Ef verka­lýðs­kjör eru skorin niður verða einnig þeir rík­ustu rík­ari og þeir fátæku fátæk­ari. Þannig að allar aðgerðir rík­is­stjórn­ar­innar til þess að gera kjör verka­fólks verri og til þess að auka hag­sæld vina sinna koma aðeins þeim sem mest hafa vel. Ekki láta silf­ur­skeið­ung­ana segja ykkur neitt ann­að.

Ef við leyfum kerf­inu sem við búum í að við­gang­ast mun útkoman ekki vera góð fyrir okk­ur, afkvæmi okkar eða aðrar líf­verur á þessum bláa hnetti. Hrylli­legt hjóna­band kap­ít­al­isma og full­trúa­lýð­ræðis er ekki aðeins sam­fé­lags­legt krabba­mein, heldur er offram­leiðsla og ofneyslan sem því fylgir að ganga að plánet­unni okkar dauðri. Áfram­hald­andi ójöfn­uð­ur, tor­tím­ing plánet­unnar og sú full­komna ringul­reið sem það hefur í för með kemur engum vel. Hrun pýramíd­ans kemur jafn illa við alla íbúa hans, hvort sem þeir hír­ast á botn­inum eða tróna á toppn­um. Við endum öll í rúst­unum sam­an. Kannski spurn­ing um að fórna hag­vexti og hefðum full­trúa­lýð­ræð­is­ins áður en það ger­ist? Eða halda bara áfram og taka allt draslið með okkur í gröf­ina?

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Meira úr sama flokkiKjaftæði
None