Auglýsing

Ég var staddur á yfir­gefnum hostel-bar á eyju í Suð­ur­-Ta­ílandi þegar Geir H. Haarde bað guð um að blessa Ísland í ræðu sem var að mestu leyti stolin úr kvik­mynd­inni Arma­geddon. Ég veitti galtómri þvæl­unni sem vall upp úr sitj­andi for­sæt­is­ráð­herra samt ekki mikla athygli því að ég var allt of upp­tek­inn við að horfa á þá litlu pen­inga sem ég átti hverfa ofan í eitt­hvert svart­hol sem kall­ast geng­is­vísi­tala.

Fram að þessu hafði ég í barns­legri ein­lægni haldið að pen­ingar væru föst stærð sem ég einn hefði þau for­rétt­indi að kasta á glæ í pizz­ur, raf­tæki og illa ígrund­aðar utan­lands­ferðir – ekki eitt­hvað sem gæti bara gufað upp.

Þremur svefn­töfl­um, 50 þús­und króna láni frá fyrr­ver­andi kær­ustu og 500 evru sekt fyrir smygl á kín­verskri DVD-­út­gáfu af Mýr­inni (þar sem Baltasar sjálfur var á káp­unni á hest­baki með kúreka­hatt) síðar var ég kom­inn aftur til Íslands – eða Nýja Íslands eins og það var víst kall­að; atvinnu­laus, heim­il­is­laus, skuld­ug­ur. Hvernig gat þetta ger­st? Til þess að skilja hvernig þetta gat gerst þurfti ég að fara í ferða­lag. Ferða­lag aftur í tím­ann.

Átján ára gam­all fékk ég mér mitt fyrsta kredit­kort. Ein­hverjir myndu spyrja hvað ein­stak­lingur með engar ráð­stöf­un­ar­­tekjur hefur að gera með greiðslu­kort, en sölu­mað­ur­inn frá korta­fyr­ir­tæk­inu var ekki sá mað­ur; þvert á móti sagði hann að þetta svarta kort væri fyrir ungt fólk. Ég, ver­andi ungt fólk, var ekki að fara að efast um orð ein­hvers sem ætl­aði að gefa mér 40 auka þús­und­kalla sem ég gæti eytt í hvað sem hug­ur­inn girntist.

Tveimur mán­uðum síðar fékk ég svo mína fyrstu inn­heimtu­við­vör­un.

Ég mun aldrei gleyma henni því að hún lét sér ekki nægja að nota rautt letur og hástafi til að und­ir­strika alvar­leika máls­ins, heldur var bréfið sjálft prentað á eldrauðan pappír með svörtu feit­letri eins og boðskort í sataníska afmæl­is­veislu. Þessu fylgdi mitt fyrsta og eina kvíða­kast.

Auglýsing

Stuttu síðar tók ég annað stórt skref í lífi full­tíða ein­stak­lings og fékk mér mína eigin heima­síma­línu. Að sjálf­sögðu hringdi eng­inn í þetta númer nema sölu­menn. Ég hef alltaf átt erfitt með sím­sölu og þá sér­stak­lega að segja nei þegar ég virki­lega vil segja nei. Það er ein­hver brot­inn partur af mér sem vill að öllum líki vel við mig og það endar oftar en ekki á því að ég segi já, sem aftur hefur skilað sér í gríð­ar­legu magni af upp­söfn­uðum gíró­seðlum á heima­bank­anum mínum frá hinum ýmsu kristi­legu góð­gerð­ar­sam­tökum sem ég hef engan hug á að borga.

Í þetta skiptið hringdi maður með titr­andi röddu í mig. Hann sagði mér að hann væri að kynna nýja þjón­ustu, eitt­hvað sem mundi verða til þess að ég gæti átt náð­ugt ævi­kvöld. Ein­hverjir myndu spyrja hvað mennta­skóla­nemi hefði að gera við við­bót­ar­líf­eyr­is­sparnað ofan á enga líf­eyr­is­­­sparn­að­inn sem hann var með nú þeg­ar. Ekki ég, ég gat ekki sagt nei. Ég reyndi samt hið sígilda bragð: að biðja hann um að hringja aftur seinna í þeirri von um að ég mundi ein­hvern veg­inn gleymast, en þraut­seigja þessa manns var með ólík­ind­um. Hann hringdi og hringdi þangað til ég gat ekki hummað þetta fram af mér lengur og ég neydd­ist til að mæla mér mót við hann. Þar sem ég var í skól­anum yfir dag­inn end­aði þetta með því að þessi maður hringdi í far­sím­ann minn, ég þurfti að afsaka mig úr ensku­tíma og fara út á bíla­stæðið fyrir utan MH þar sem þunn­hærður maður með flótta­legt augna­ráð bað mig um að setjast í aft­ur­sætið á skítugri Toyota Corollu eins og ég væri tál­beita í Komp­ásþætti.

Þarna sat ég, 18 ára og alls­laus, að kvitta á ein­hverja papp­íra í þrí­riti. Svo keyrði þessi líf­eyr­is­níð­ingur í burtu og ég sat eft­ir, alveg gal­tómur að inn­an­. Það tók mig mörg ár að eign­ast ein­hverja pen­inga. Það var ekki með dugn­aði og elju­semi eða hug­viti heldur með gömlu aðferð­inni: að verða fyrir stræt­is­vagni og fá miska­bæt­ur. Ég gleymi aldrei þegar ég fór fyrst í bank­ann eftir það til þess að fá fjár­mála­ráð­gjöf og þjón­ustu­full­trú­inn fletti mér upp, sá greiðsl­una frá VÍS, brosti, og sagði „Til ham­ingju!“ eins og ég hefði unnið stóra plast­á­vísun í ein­hverju bóta­lottói. Það næsta sem hún sagði mér var að ég þyrfti að drífa mig í að losa þessa pen­inga út af banka­reikn­ingnum og byrja að láta hann vinna fyrir mig. Hún sagði „Sjóður 9. Lítil áhætta og mik­ill ávinn­ing­ur.“ Hún náði mér á hug­mynd­inni um að láta pen­ing­ana vinna fyrir mig þar sem ég hafði pru­fað að vinna fyrir pen­ingum og líkað það illa. Ég labb­aði út úr bank­anum og var alveg óvart orð­inn ein­hvers konar fjár­fest­ir.

Spólum áfram um hálft ár og allt þetta fé var horf­ið. Taí­lenska bahtið át íslensku krón­urn­ar, restin af krón­unum var frosin í ein­hverjum pen­inga­mark­aðs­sjóði, Baltasar Kor­mákur í kúreka­bún­ingi var engan veg­inn 500 evra virði og ég hafði bara tvisvar notað 35 þús­und króna Adi­da­s-hlaupa­skóna sem ég keypti í ein­hverri bóta­man­íu. Þarna var að fullu stað­fest að ég veit ekki neitt.

Ég vissi svo sem alveg að ég vissi ekki neitt. Það sem ég vissi hins vegar ekki var að þeir sem ég hélt að ættu að hafa vit fyrir mér vissu ekki neitt held­ur. Af þessu get ég ein­ungis dregið þá ályktun að eng­inn viti nokkurn tíman neitt um nokkurn skap­aðan hlut.

Kredit­korta­sölu­mað­ur­inn vissi ekki neitt, líf­eyr­is­sjóð­sníð­ing­ur­inn vissi ekki neitt, þjón­ustu­full­trú­inn minn vissi ekki neitt. Heil keðja af fólki sem veit ekki neitt að segja öðru fólki sem veit ekki neitt eitt­hvað kjaftæði eftir skipun frá ein­hverjum milli­stjórn­anda sem veit pott­þétt minnst af öll­um. Og ef ein­hver veit eitt­hvað þá er við­kom­andi lík­lega að nota þá vit­neskju til þess að blekkja ein­hverja vit­leys­inga.

Það er ekk­ert skrítið að heil kyn­slóð hafi ekki nokkurn áhuga á eða beri traust til lýð­ræð­is. Hvernig getur maður lagt traust á hóp fólks sem maður hefur ekki nokkra minnstu trú á að viti á nokkurn hátt hvað það er að gera?

Það er engin lausn í sjón­máli. Brandíska trúða­bylt­ingin er ekki að koma til að frelsa okkur undan lýð­ræð­inu í faðm sósíó-an­ar­k­ism­ans, það er heldur ekk­ert sjar­mer­andi ofur­menni á leið­inni til að leiða okkur í mjúka fjötra mennt­aða alræð­is­rík­is­ins og ef Mess­ías kemur aftur er hann lík­lega að fara að kasta okkur flestum rak­leitt í pytt­inn.

Það eina sem mun standa eftir er Elliði Vign­is­son, stand­andi á fjall­háum haug af log­andi rusli íklæddur brynju úr gömlu dekkjagúmmíi, að píska áfram emj­andi hjörð af nátt­úru­vernd­ar­sinnum sem eru tjóðraðir við Herj­ólf og draga hann skref fyrir skref út úr Land­eyja­höfn eins og egypskir þrælar að hlaða pýramídana í Gísa.

Ég gæti líka látið reyna á smá lág­marks­sjálfs­á­byrgð og farið á nám­skeið í fjár­mála­læsi hjá Íslands­banka. Ætli það sé hægt á rað­greiðsl­um?

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þóra Sveinsdóttir
Eru konur kannski menn?
Kjarninn 22. nóvember 2019
Ilia Shumanov
Hægt að lágmarkað skaðann vegna peningaþvættis með ákveðnum skrefum
Aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóri Rúss­lands­deildar Tran­sparency International mun á umræðufundi í dag fjalla um hvernig alþjóð­legir hringir séu oft­ast einu skrefi á undan yfir­völdum og hvert hlut­verk milli­liða sé í pen­ingaþvætti.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Risatogarinn Heineste kyrrsettur
Yfirvöld í Namibíu hafa ákveðið að kyrrsetja risatogarann Heineste sem er í eigu félags í Namibíu sem Samherji á hlut í, samkvæmt RÚV.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Miðflokkurinn með 16,8 prósent – Sjálfstæðisflokkur með 18,1 prósent
Sjálfstæðisflokkurinn missir þrjú prósentustig af fylgi milli kannana og hefur aldrei mælst lægra. Miðflokkurinn tekur það fylgistap til sín.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Blása til mótmæla – Vilja að Kristján Þór segi tafarlaust af sér
Boðað er til mótmæla á morgun, laugardag, en helstu kröfur mótmælenda eru að sjávarútvegsráðherra segi af sér embætti, Alþingi lögfesti nýja og endurskoðaða stjórnarskrá og að arður af nýtingu sameiginlegra auðlinda landsmanna renni í sjóði almennings.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Hjálmar Jónsson, formaður BÍ.
Verkfalli blaðamanna aflýst
Tólf tíma verkfalli félaga í Blaðamannafélagi Íslands hefur verið aflýst. Samningur SA verður borinn undir félagsmenn.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
Segir væntanlegt starfsfólk Play „varla að vita kaup og kjör“
Forseti ASÍ hvetur Play til að birta kjarasamninga sem það hefur gert um störf flugliða. Hún segir að undirboð á vinnumarkaði verði ekki liðin. Play telur sig hafa náð allt að 37 prósent kostnaðarlækkun vegna launa.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Milli tveggja heima – Pólskur veruleiki á Íslandi
Miklar breytingar hafa orðið á íslensku samfélagi á síðustu áratugum og er ein breytan þar gífurlegur fjöldi innflytjenda sem hefur ákveðið að taka sitt hafurtask, söðla um og flytjast landa á milli.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiKjaftæði
None