Icesave málalok!

Auglýsing

Þessa dag­ana er hinu marg­nefnda Ices­ave máli að ljúka efn­is­lega að því leyti til að bú gamla Lands­bank­ans hefur gert end­an­lega ­upp við for­gangs­kröfu­hafa, þ.m.t. Breta og Hol­lend­inga vegna Ices­a­ve. Minn­i ­at­hygli er á því að Ices­ave mál­inu væri einnig í aðal­at­riðum að ljúka með­ til­tölu­lega far­sælum hætti ef samn­ingur vors­ins 2009 hefði verið sam­þykktur sem og ef seinni til­raunir til að leiða málið til lykta eftir sam­komu­lags­leið­u­m hefðu náð fram að ganga. Þegar talað er um fulln­að­ar­sigur Íslands í mál­inu ætt­u ­menn að gæta að tvennu. Því fyrra að frá sjón­ar­hóli Breta og Hol­lend­inga er einnig að vinn­ast í aðal­at­riðum fulln­að­ar­sigur hvað þeirra hags­muni varð­ar­. Einnig hinu að svo­nefndum sigri Íslands í mál­inu fylgir umtals­verður her­kostn­að­ur­. Ekki er því auð­velt að greina hvor leiðin hefði orðið Íslandi hag­stæð­ari, að ­sam­þykkja án tafa samn­ing vors­ins 2009 eða heyja hið lang­vinna og dýr­keypta stríð þó svo sigur ynn­ist að lokum fyrir dómi sem betur fer. Yfir þetta verður far­ið hér í fram­hald­inu og ofan­greindar megin nið­ur­stöður rök­studdar eftir því sem ­pláss leyfir.

For­gangs­kröfu­hafar í bú gamla Lands­bank­ans hafa nú fengið eft­ir­stöðvar höf­uð­stóls krafna sinna að fullu greidd­an, þ.e. þau u.þ.b. 15% höf­uð­stóls­ins sem þeir höfðu ekki þegar feng­ið greidd. Í sept­em­ber­mán­uði sl. gekk trygg­ing­ar­sjóður inni­stæðu­eig­enda og fjár­festa, TIF, frá sam­komu­lagi við Breta og Hol­lend­inga um að greiða þeim rétt um 20 millj­arða króna í við­bót uppí umsýslu og vaxta­kostnað sem þeir höfð­u ­borið vegna máls­ins. Hefur þá nokkuð vænkast hagur þess­ara fjand­vina okk­ar Ís­lend­inga í Ices­ave mál­inu með því að þeir fá ekki aðeins fulln­að­ar­upp­gjör á höf­uð­stól kröfu sinnar heldur og all­ann sinn umsýslu­kostnað greiddan og þó nokkra ávöxtun á móti fjár­bind­ingu upp­gjörs­tím­ans. Kemur þar fleira til en of­an­greint. Einkum það að þeir sem halda á for­gangs­kröfum í bú gamla Lands­bank­ans njóta góðs af styrk­ingu gengis krón­unnar frá því við­mið­un­ar-, eða ­skýr­ara er að segja útreikn­ings-, gengi sem fest var í apr­íl­mán­uði 2009. Á því ­gengi er kröfum í búið breytt í krón­ur, en þegar kemur að útgreiðslum ræð­ur­ ­gengi greiðslu­dags­ins umbreyt­ingu þeirra króna í erlenda gjald­miðla á grund­velli dóms­nið­ur­stöðu þar um. Loks hefur það auð­vitað haft afger­andi áhrif á fjár­magns­kostnað Breta og Hol­lend­inga að vextir hafa hald­ist afar lágir all­ann tím­ann. Það hefur með öðrum orðum ekki kostað þá svo ýkja mikið að bíða eftir upp­gjör­inu.

Fulln­að­ar­sigur hverra og hvaða verði keypt­ur?

Þegar að því kemur að ­greina hinn svo­kall­aða sigur svo ekki sé talað um  fulln­að­ar­sigur Íslands eftir þeirri leið sem ­málið fór að lokum þá kemur í ljós að hann vannst fjarri því ókeypis og án ­fórna. Hið óleysta Ices­ave mál tafði efna­hags­lega end­ur­reisn Íslands umtals­vert og á ýmsan hátt og leiddi vænt­an­lega til þess að sam­dráttur lands­fram­leiðslu árin 2009 en einkum 2010 varð nokkru meiri en ella hefði orð­ið. Er ekki ó­var­legt að áætla að sam­dráttur lands­fram­leiðslu hefði sam­tals orðið a.m.k. einu pró­sentu­stigi minni ef Ices­ave málið óleyst hefði ekki haldið áfram að ­spilla fyrir frá og með miðju ári 2009. 12 til 15 millj­arða meiri lands­fram­leiðsla (yfir 20 millj­arðar í dag) sem svo vex með okkur ár af ári inn í fram­tíð­ina er fljót að telja saman í stórar töl­ur. Fram­vinda efna­hags­á­ætl­un­ar­ Ís­lands og Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins tafð­ist bein­línis og ein­göngu vegna hins ó­leysta Ices­ave máls um 8-9 mán­uði. Ices­ave málið óleyst og óvissan vegna þess hélt láns­hæf­is­mati lands­ins niðri árum sam­an, sbr. rök­stuðn­ing ­mats­fyr­ir­tækj­anna, og varð ítrekað og bein­línis til þess að bakslag kom í þró­un ­mats­ins og áhættu­á­lagið (CDS) hopp­aði upp aft­ur. Ices­ave málið tafði það um hálft til eitt ár að íslenska ríkið gæti rutt braut­ina og opnað upp aðgang að er­lendum fjár­mála­mörk­uðum með útgáfu. Láns­kjör rík­is­ins og seinna bank­anna og fleiri aðila urðu svo lak­ari vegna Ices­ave máls­ins en ella hefði orð­ið. Ices­a­ve ­málið bland­að­ist inní og tor­veld­aði sam­skipti sveit­ar­fé­laga, orku­fyr­ir­tækja og fleiri opin­berra og hálf­op­in­berra aðila við erlenda fjár­fest­inga­banka og fjár­mögn­un­ar­að­ila. Gilti það bæði um afgreiðslu nýrra lána eða efnd­ir lánslof­orða, eins og í til­viki Orku­veitu Reykjvík­ur, og um sam­skipti vegna þegar veittra lána. Ices­ave málið óleyst varp­aði löngum skugga óvissu yfir­ Ís­land, einkum úta­víð, sem rifj­að­ist upp fyrir umheim­inum með reglu­bundn­u milli­bili og færð­ist á síð­ari hluta tím­ans yfir í óvissu um nið­ur­stöð­u ­mála­ferla er hélst allt til þess er dómur féll í jan­úar 2013.

Auglýsing

Heima­fyrir tók Ices­a­ve ­málið upp mán­uði á mán­uði ofan af starfs­tíma Alþingis sem ekki nýtt­ust til þess á meðan að koma örðum málum áfram. Ráðu­neyti, utan­rík­is­þjón­usta, seðla­banki o.fl. eyddu ómældum tíma og fjár­munum í að reyna að vinna að hags­muna­mál­u­m Ís­lands við erf­ið­ari aðstæður en ella þegar deilan óleyst drógst á lang­inn. Á köflum fór mikil orka stjórn­kerf­is­ins í það eitt að reyna að lág­marka skað­ann ­sem málið og ýmsar vend­ingar þess oll­i.  

Samn­inga­leiðin væri einnig að klára málið með mjög á­sætt­an­legum hætti

Mikið til af sömu ástæð­u­m og leiða til þess að Bretar og Hol­lend­ingar fá sína hags­muni í mál­inu upp­fyllta hefðu upp­haf­legir samn­ingar um lausn máls­ins einnig leitt málið til lykta með­ mjög ásætt­an­legum hætti fyrir Ísland. Með öðrum orð­um; nú væri jafn­framt að sjá ­fyrir end­ann á mál­inu með til­tölu­lega far­sælum hætti eftir samn­inga­leið­inni. Er þá í reynd vægt til orða tekið borið saman við hversu ógæfu­lega málið leit út í byrj­un. 

Fyrir það fyrsta þá liggur nú fyrir að bú gamla Lands­bank­ans greiðir höf­uð­stól Ices­ave að fullu og ­klárar það þegar í árs­byrjun 2016. Með öðrum orð­um, það fer ekki ein króna frá­ öðrum aðilum í að gera upp hina eig­in­legu Ices­ave skuld. Í öðru lagi blasir við að hefði íslenski inni­stæðu­trygg­inga­sjóð­ur­inn, TIF, haldið á kröfum vegna Ices­a­ve á grund­velli samn­inga hefðu hags­munir Íslands legið í að hraða útgreiðslum og veita jafn óðum und­an­þágur fyrir útgreiðslum til for­gangs­kröfu­hafa. Þær ­út­greiðslur hefðu þar með orðið umtals­vert fram­hlaðn­aðri en nú hefur orðið með­ til­heyr­andi minni upp­söfnun vaxta. Ábat­inn af styrk­ingu krón­unn­ar, sam­an­ber það ­sem áður var útskýrt, hefði fallið TIF í skaut og þar með mynd­ast tals­verð­ir fjár­munir uppí vaxta­greiðslur til við­bótar því fé sem TIF hefur nú þegar greitt Bretum og Hol­lend­ing­um. Vissu­lega hefðu staðið eftir þrátt fyrir slíka hag­stæða ­þróun ógreiddir vextir sam­kvæmt upp­haf­lega samn­ingn­um, lík­lega all­nokkrir tugir millj­arða, en ein­hvern tím­ann hefði það nú ekki þótt mikið miðað við hvern­ig ­málið horfði í byrj­un. Ísland hefði verið í mjög sterkri stöðu til að krefjast end­urút­reikn­inga á þeim þætti máls­ins í ljósi lágs vaxta­kostn­aðar Breta og Hol­lend­inga þannig að við­miðið yrði aðeins raun­veru­legur fjár­mögn­un­ar­kostn­að­ur­ þeirra á upp­gjörs­tím­anum (e. cost of fund­ing). Þannig reiknað er ljóst að lít­ið ­sem ekk­ert hefði staðið útaf umfram það sem TIF gat þá sjálfur staðið straum af ­með eigin fjár­munum og í ljósi hag­stæðrar geng­is­þró­un­ar.

En, í öllu falli blasir við að á móti mjög við­ráð­an­legum eft­ir­stæðum vaxta­kostn­aði hefði komið ómæld­ur ­þjóð­hags­legur ávinn­ingur af minni sam­drætti lands­fram­leiðslu á erf­ið­leika­ár­un­um 2009 og 2010, tím­an­legri og kraft­meiri efna­hags­bati og tals­vert létt­ara vinnu­um­hverfi í stjórn­málum og stjórn­sýslu. Það má því færa fyrir því sterk rök í ljósi stað­reynda að mik­ill vafi leiki á hvor leiðin í Ices­ave mál­inu hefði að end­ingu skilað þjóð­hags­lega hag­feld­ari nið­ur­stöð­u. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorkell Helgason
Aukið vægi útstrikana í komandi sveitarstjórnarkosningum
Kjarninn 22. janúar 2022
Ráðherrar þeirrar ríkisstjórnarinnar sem sat að völdum þegar eftirlaunalögin voru samþykkt.
Tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir kostnað vegna eftirlauna ráðherra og þingmanna
257 fyrrverandi þingmenn og 46 fyrrverandi ráðherrar fá eftirlaun á grundvelli umdeildra eftirlaunalaga sem voru í gildi á árunum 2003 til 2009. Alls kostaði þetta 876 milljónir króna í fyrra. Hér eru tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir það fé á ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Jepplingur á ferð í Laugarnesi í Reykjavík. Bílar af þessari stærðargráðu og stærri hafa orðið æ algengari á götunum undanfarin ár.
Bílarnir á götunum þyngjast og þyngjast
Nýskráðir fólksbílar á Íslandi árið 2021 voru að meðaltali um 50 prósentum þyngri en bílarnir voru árið 1990. Þetta er alþjóðleg þróun – sem sumir segja að sé helst leidd af bílaframleiðendum sem vilja selja almenningi stærri og dýrari bíla ár frá ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Nokkrir valkostanna sem eru til skoðunar gera ráð fyrir jarðgöngum í gegnum Reynisfjall og að vegurinn liggi meðfram Víkurfjöru.
Sér ekki hvað nýr valkostur um Mýrdal á að leysa
Oddviti Mýrdalshrepps telur að nýjum valkosti Vegagerðarinnar við færslu hringvegarins í Mýrdal myndi fylgja umtalsvert meira jarðrask en láglendisvegi og jarðgöngum.
Kjarninn 22. janúar 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Microsoft kaupir Blizzard og frábær CES
Kjarninn 22. janúar 2022
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Stefnt að því að koma Íslandi í efstu sætin á Regnbogakortinu
Forsætisráðherra hefur lagt fram framkvæmdaáætlun í málefnum hinsegin fólks í 17 liðum fram í samráðsgátt stjórnvalda. Á meðal aðgerða er að stjórnendur hjá ríkinu og lögreglumenn fái fræðslu um málefni hinsegin fólks.
Kjarninn 21. janúar 2022
N1 Rafmagn er dótturfélag N1, sem er eitt dótturfélaga Festi hf., sem er að uppistöðu í eigu íslenskra lífeyrissjóða.
N1 reiknar með því að útskýra rafmagnsendurgreiðslur betur eftir helgi
N1 Rafmagn, sem áður hét Íslensk orkumiðlun, hefur verið orkusali til þrautavara frá 1. júní 2020. Fyrirtækið hefur ekki útskýrt hvers vegna það hyggst einungis endurgreiða neytendum mismun tveggja taxta frá 1. nóvember 2021.
Kjarninn 21. janúar 2022
Tímasetning uppsagnar tilfallandi og greiðslur til hluthafa „eðlilegur hluti af fyrirtækjarekstri“
Sjóvá vísar því á bug að samningi við FÍB um vegaþjónustu hafi verið sagt upp í hefndarskyni. Tímasetningin hafi verið tilfallandi. Markaðsstjóri Sjóvá segir greiðslur til hluthafa „eðlilegan hluta af fyrirtækjarekstri“.
Kjarninn 21. janúar 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None