Auglýsing

Hinn 11. sept­em­ber 2001, fyrir fimmtán árum, breytt­ist heims­mynd­in. Þá var ráð­ist á Banda­ríkin og sjálft hjartað í hinu alþjóða­vædda við­skipta­líf­i, Tví­bura­t­urn­ana í New York. Allt í allt var um fjórar árásir að ræða. Sam­tals lét­ust 2.996 í árás­unum og yfir 6.000 slös­uð­ust, flest þegar ráð­ist var á t­urn­anna með tveimur far­þega­þotum sem hafði verið rænt og þeim stýrt á skot­mörkin af ógur­legri grimmd.

Fálm­kennt og óskipu­lagt

Mikið hefur verið rætt og ritað um þessar árás­ir, enda var heim­ur­inn breyttur eftir þær. Banda­ríkin svör­uðu fyrir sig með hern­aði í Afganistan, Írak og síðan með sér­tækum aðgerðum gegn grun­uð­u­m hryðju­verka­mönn­um, og er óhætt að segja að svif­ist hafi verið einskis. Menn voru hand­teknir og fang­els­aðir án dóms og laga. Pynt­ingum var beitt, eins og rakið hefur verið nákvæm­lega í skýrslum og bók­um. Ghost Plane, eftir Steph­en Grey, er sér­lega áhuga­verð bók um þessi eft­ir­köst árásanna og það sama má segja um Fiasco, eftir Thomas Ricks, blaða­mann The Was­hington Post. Þar er Íraks­stríðið til ítar­legrar umfjöll­unar og nafnið á bók­inni segir allt sem segja þarf. Inn­rás­in, sem átti sér rætur í við­bragðs­press­unni sem mynd­að­ist eftir árás­irnar 11. sept­em­ber, var algjört klúð­ur, fíaskó.

Þær draga vel fram hversu fálm­kenndar og óskipu­lagð­ar­ að­gerðir yfir­valda í Banda­ríkj­anna í raun voru, ofan á mann­rétt­inda­brot og ár­ang­ur­slitlar hern­að­ar­að­gerð­ir. George W. Bush, sem var for­seti Banda­ríkj­anna þegar árás­irnar áttu sér stað, við­ur­kenndi á tíu ára afmæli árásanna, í ít­ar­legu við­tali við National Geograp­hic, að hann og stjórn hans hefðu ver­ið ­gripin í bólinu. Hann hefði verið maður sem var með augun á þróun í inn­lend­um ­mál­efnum en á einni nóttu – með árás­unum 11. sept­em­ber – þá kúvent­ist stað­an, og hann þurfti að móta sér sýn á aðgerðir undir mik­illi pressu, og verða stríðs­tíma-­for­seti. Hann hafð­i ­tak­mark­aða þekk­ingu á hlut­un­um, og ráð­gjafar hans réðu að miklu leyti ferð­inni.

Auglýsing



Vissi ekki betur

Eins og Bush birt­ist í þessu við­tali, þá fannst mér hann við­ur­kenna van­mátt sinn. Hann var ekki með nægi­lega fast land undir fót­um, og í stað þess að koma fyrir sjónir sem hálf­gert ill­menni, eins og oft hefur fylg­t hans póli­tíska ferli í fjöl­miðla­um­ræðu, þá kom hann fyrir sem við­kvæmur mað­ur­ ­sem vissi ekki alveg hvað hann var að gera í erf­iðum aðstæð­um.

Í New York voru áhrifin af árás­unum vita­skuld mest og ­til­finn­inga­ríku­st, enda alvar­leg­ustu áhrifin þar þó stjórn­sýslan hafi lík­a ­fengið gríð­ar­legt högg með spreng­ing­unni í Penta­gon. Þessi suðu­pottur mann­lífs, þar sem menn­ing­ar­straumar heims­ins mætast, breytt­ist í víg­völl í byrj­un vinnu­dags þegar flestir eru á ferli. Frétta­flutn­ing­ur­inn frá þessu degi tók mið af þessu, enda oft talað um New York sem fjöl­miðla­höf­uð­borg heims­ins. Fólk var hrætt. Skelf­ingu lost­ið.

Hetj­urnar í úthverf­unum

Einn af fjöl­mörgum stöðum sem heldur minn­ingu þeirra sem lét­ust á lofti er Slökkvi­liðs­safnið á Man­hattan (New York City Fire Museum), við Spring Street í nálægð við Hud­son Squ­are. Þarna var fyrsta slökkvi­stöðin á Man­hatt­an, í nálægt við það svæði sem fékk yfir sig reyk­mökk­inn eftir árás­irn­ar.

Þetta litla aðlað­andi safn er einkar skemmti­legt að heim­sækja með börn, en það er líka áhrifa­mikið að heim­sækja þar lítið her­bergi þar sem myndum af öllum þeim slökkvi­liðs­mönnum sem lét­ust í New York hefur verið komið upp. Sam­tals lét­ust 343 slökkvi­liðs­menn og 72 lög­reglu­menn í árás­unum Al-Qa­eda.

Margir slökkvi­liðs­mann­ana lét­ust þegar turn­arnir hrundu. Á safn­inu um atburð­ina, sem er stað­sett á Ground Zero, er atburða­rásinni gerð ít­ar­leg skil og ýmsir munir til sýn­is. Aðstand­endur þeirra látnu fá for­gang í röð­ina.

Þegar ég fór með strák­ana mína í hjóla­túr um Bronx, þá var slá­andi að sjá minn­is­varða sem stendur nærri slökkvi­stöð­inni sem er í grennd við Bronx Zoo dýra­garð­inn. Allir slökkvi­liðs­menn á þeirri stöð lét­ust. Það þurfti að manna hana alveg upp á nýtt. Margar deildir í úthverfum New York urð­u ­fyrir gríð­ar­legu mann­falli, þar sem þær komu með aðeins síðar á vett­vang, og ­leystu dauð­þreytta slökkvi­liðs­menn af, sem höfðu komið fyrstir á vett­vang. Þeir ­fóru rak­leitt inn í bygg­ing­una til að bjarga fólki, en fengu hana svo yfir sig. Hund­ruð lét­ust á auga­bragði.

Alþjóða­póli­tísk sprengja

Spreng­ing­arnar sem urðu 11. sept­em­ber 2001 voru gríð­ar­lega á­hrifa­miklar þegar horft er á málin með alþjóða­póli­tískum gler­aug­um. Það er efni í greina­flokk að rekja alla þá fjöl­mörgu og flóknu þætti sem hafa breyst, eftir atburð­ina. 

En einn lær­dóm­ur­inn sem draga má af eft­ir­mál­unum er að víg­völl­ur­inn í bar­átt­unni gegn hryðju­verkum er ekki til. Það er ekki hægt að ­senda þangað her­menn, skrið­dreka og orr­ustu­þot­ur. Alveg sama hversu miklu­m hern­aði er beitt, þá eyð­ist ekki hættan á hryðju­verk­um, eins og komið hefur í ljós. Hat­rið sem knýr menn til árása eins og skullu á heims­byggð­inni 11. sept­em­ber á sér djúp­stæð­ari skýr­ingar og ástæð­ur. Það er líka hug­lægt og sið­ferði­leg­t ­at­riði, sem þol­in­móð alþjóða­sam­vinna getur unnið gegn. Mann­úð, þol­in­mæði og góð­mennska eru lík­lega beitt­ustu vopnin sem til eru í þeirri bar­áttu.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Enn ein tilraun gerð til að semja um verndun úthafanna
Stjórnvöld á Íslandi, í Rússlandi og Kína vilja að fiskveiðar verði ekki settar inn í samning þjóðríkja um verndun hafsins. Stærstur hluti úthafanna er alþjóðlegt hafsvæði. Innan við 2 prósent þess nýtur verndar.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Hafnfirðingar stefna að því að hefja vinnu við sérstaka hjólreiðaáætlun bæjarins á næstunni.
Hafnarfjörður ætlar að hefja vinnu við hjólreiðaáætlun
Skipulags- og byggingarráð Hafnarfjarðar hefur ákveðið að fela starfshópi með fulltrúum allra flokka að hefja vinnu við sérstaka hjólreiðaáætlun bæjarins. Örfá sveitarfélög hafa til þessa gert sérstakar áætlanir um hjólreiðar.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Umhverfismat stækkunar Sigöldustöðvar er hafið. Landsvirkjun áformar að stækka tvær virkjanir til viðbótar á svæðinu
Landsvirkjun geri skýra grein fyrir forsendum stækkunar Sigöldustöðvar
Skipulagsstofnun vill að Landsvirkjun geri skýrari grein fyrir tilgangi og forsendum fyrirhugaðrar stækkunar Sigölduvirkjunar. Stækkunin myndi aðeins auka orkuframleiðslu lítillega. Meira vatn þurfi til að meira rafmagn verði framleitt.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Bensínlítrinn lækkaði í fyrsta sinn á þessu ári en hlutdeild olíufélaganna í hverjum seldum lítra eykst
Framan af ári voru olíufélögin ekki að velta miklum hækkunum á bensíni út í verðið sem neytendum var boðið upp á. Nú þegar heimsmarkaðsverð hefur lækkað umtalsvert eru félögin að samak skapi að velta lækkunum hægar út í verðlagið en tilefni er til.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Sortuæxli myndast þegar fólk verður fyrir sólbruna og raunar þrefaldast líkurnar á að fólk þrói með sér húðkrabbamein við það eitt að sólbrenna á tveggja ára fresti.
Óttast fjölgun tilfella sortuæxla samhliða hlýnandi veðri
Sérfræðingar í Bretlandi óttast að tilfellum húðkrabbameins muni fjölga samhliða loftslagsbreytingum og hvetja fólk til að vera vart um sig í sólinni.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Kaupfélag Skagfirðinga hefur hagnast um 18 milljarða króna á fjórum árum
Eigið fé Kaupfélags Skagfirðinga, samvinnufélags í eigu 1.465 félagsmanna með höfuðstöðvar á Sauðárkróki, hefur þrefaldast frá árinu 2010 og er 49,5 milljarðar. Eignir félagsins eru metnar á tæplega 80 milljarða. Verðmætasta bókfærða eignin er kvóti.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Áfengi spilar afar stjórt hlutverk í danskri unglingamenningu.
Danskir menntaskólar endurhugsi drykkjumenninguna
Danska heilbrigðisstofnunin hefur sent menntaskólum landsins bréf þar sem óskað er eftir því að hætt verði að gera áfengi hátt undir höfði á viðburðum á vegum skólanna.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Vilja gera óperuna aðgengilega fyrir Íslendinga
Kammeróperan ætlar að flytja meistarverkið Così fan tutte eftir Mozart íslensku á óperukvöldverði í Iðnó. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina fund.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari
None