Ársreikningar Panama-félaga

Auglýsing

Haustið er milt og snjór sést varla á fjöllum en fljótt virð­ist fenna yfir sporin sem Panama­skjölin afhjúp­uðu á vor­mán­uð­um. Kannski er um að kenna van­mætti fjöl­miðla til að fylgja málum eftir eða e.t.v. skorti á vit­neskju um hvernig fram­vinda mála er þegar upp kemur efi um hvort rétt hafi verið staðið að mál­u­m. 

Í grein í Kjarn­anum og á heima­síðu minni 31. mars sl. Skatta­skjól og aflands­svæði gerði ég grein fyrir aflands­fé­lögum og reglum um skatt­skil þeirra eftir þær breyt­ingar sem gerðar voru á skatta­lögum á árinu 2009. Í fram­haldi af því hef ég fengið spurn­ingar um fram­hald slíkra mála. Eðli­lega þekkir fólk lítt þær reglur sem þar um gilda og verður hér á eftir reynt að varpa ljósi á þann feril sem tekur við ef ástæða er til að ætla að ekki hafi verið farið að gild­andi reglum í þessum efn­um.

Í Panama­skjöl­unum komu fram upp­lýs­ingar um fjöl­mörg félög á Tortóla og öðrum aflands­svæð­um. Virð­ist sem að upp­lýs­ingar um þessi félög hafi ekki verið sendar skatt­yf­ir­völdum að réttum hætti og þá einkum að ekki hafði verið lagðir fram árs­reikn­ingar félag­anna og svoköll­uð CFC-­skýrsla. Skýr­ingar máls­að­ila á þessu voru ófull­nægj­andi. Hvert er fram­hald slíkra mála og ann­arra mála sem benda til rangra skatt­skila?

Auglýsing

Skatt­að­ili getur að eigin frum­kvæði eða að kröfu skatt­yf­ir­valda sent þeim þau gögn sem áfátt var og skýr­ingar á mál­inu. Vera kann að um vangá hafi verið að ræða, kunn­áttu­leysi, þótt ótrú­legt sé þegar sér­fróðir aðilar sjá um skatt­skil­in, eða til­raun verið gerð til að fela upp­lýs­ingar fyrir skatt­yf­ir­völd­um. Að fengnum öllum nauð­syn­legum upp­lýs­ingum taka skatt­yf­ir­völd ákvörðun um skatt­lagn­ingu og um fram­hald máls­ins. Sé að þeirra mati ekki um refsi­vert athæfi að ræða lýkur mál­inu með álagn­ingu á van­fram­taldar tekjur með álagi. Þær lyktir á málum verða aldrei opin­ber­ar. Um þær gildir sá trún­aður sem skatt­yf­ir­völd eru bundin gagn­vart skatt­að­il­um. Flestum mál­um, sem koma upp við skatt­eft­ir­lit, lýkur með þessum hætti.

Leiki rök­studdur grunur á um að refsi­vert brot hafi verið framið, skjöl fölsuð, vís­vit­andi röng upp­lýs­inga­gjöf og/eða um mjög háar fjár­hæðir er að tefla hefst skatt­rann­sókn. Sé nið­ur­staðan hennar sú að ekki sé til­efni til refs­ingar fer málið þá leið sem að framan greinir og lýkur með end­ur­á­kvörðun skatta. Refsi­máli getur líka lokið með sekt­ar­á­kvörðun skatt­yf­ir­valda og í báðum þessum til­vikum eru máls­lok ekki gerð opin­ber.

Önnur meint skatta­laga­brot fara fyrir dóm­stóla annað hvort með kæru skatt­yf­ir­valda eða vegna þess að skatt­að­ili kærir álagn­ingu eða sekt­ar­á­kvörðun skatt­yf­ir­valda til dóm­stóla. Í þessum til­vikum verður skattsvika­mál opin­ber eins og önnur dóms­mál.

Þessi fer­ill meintra skatta­laga­brota felur í sér að ein­ungis mjög lít­ill hluti þeirra verður opin­ber. Þau mál sem lýkur með end­ur­á­kvörðun skatta og eftir atvikum sekt­ar­á­kvörðun geta verið mjög umfangs­mikil og fjár­hæðir háar. En orð­sporið skiptir miklu máli og sætta margir sig fremur við að greiða háar sektir en að málið verði gert opin­bert með mála­ferlum fyrir dóm­stóli enda er hér yfir­leitt um fjár­sterka aðila að ræða. 

Reikna má með því að flestum þeirra mála sem komu upp með birt­ingu Panama­skjal­anna ljúki með end­ur­á­kvörðun skatta og eftir atvikum með sektum sem ekki er látið reyna á fyrir dóm­stólum þrátt fyrir yfir­lýst sak­leysi. Lyktir þeirra verða því aldrei gerð opin­ber. Þetta er í sam­ræmi við gild­andi lög. Trún­aður skatt­yf­ir­valda um þær upp­lýs­inga sem þau afla í starfi sínu er mik­il­vægur horn­steinn skatt­fram­kvæmd­ar, sem ekki ætti að hrófla við þótt álita­mál geti verið hvenær meint brot á skatta­lögum skuli sæta með­ferð fyrir dóm­stólum og verða þannig opin­ber. 

Þetta er dregið hér fram til að benda á að þögn af hálfu skatt­yf­ir­valda er ekki merki um aðgerða­leysi eða að málum sé ekki lok­ið. Engin ástæða er til ann­ars en að ætla að kallað hafi verið eftir þeim upp­lýs­ingum sem áfátt var og mál­unum ljúki svo í sam­ræmi við gild­andi lög. Ekki síður er þetta dregið fram til að benda á að skatt­yf­ir­völd og þau ein ásamt dóm­stólum eru til þess bær að meta hvort skatt­skil eru full­nægj­andi og skatt­lagn­ing rétt eða ekki. Yfir­lýs­ingar ein­stakra skatt­að­ila hafa ekk­ert að segja í því efni. Skyldur skatt­að­ila eru þær að standa skatt­yf­ir­völdum skil á þeim upp­lýs­ing­um, sem kveðið er á um í lögum og reglu­gerð­um, og þau þurfa til að sinna verk­efni sínu.

Mál­flutn­ingur þeirra sem komu í sviðs­ljósið í Panama­skjöl­unum var jafnan sá að þeir hefðu borgað alla skatta, félög þeirra féllu ekki undir lög­in, skatt­yf­ir­völdum hefði verið gerð grein fyrir öllum skatt­skyldum tekjum og eign­um o.s.fr. Það má allt rétt vera en eng­inn er dóm­ari í eigin sök. Aðeins einn aðili er bær til að meta þessar full­yrð­ingar og það eru skatt­yf­ir­völd. Til þess þurfa þau að fá þær upp­lýs­ingar sem lög kveða á um. Án þeirra geta þau ekki sinnt þessu verk­efni sínu. Það er ­marklaust að spyrja þessa skatt­að­ila hvort þeir telji sig seka um skatt­und­an­skot eða ekki. Þá á að spyrja hvort þeir hafi skilað skatt­yf­ir­völdum til­skyldum gögnum og upp­lýs­ing­um.

Þau gögn, sem lög og reglu­gerð kveða á um að lögð skuli fram um svokölluð CFC-­fé­lög, er skýrsla um starf­semi félags­ins byggð á árs­reikn­ingi þess, sem jafn­framt skal fylgja með, og sér­stakt eyðu­blað sem RSK hefur útbú­ið. Laga­kröfur um upp­lýs­ingar eru því skýrar og þær gilda um öll félög á lága­skatta­svæðum sem til voru eftir 1. jan­úar 2010. Ekki verður ráðið af við­brögðum eig­enda þeirra félaga sem fram komu í skjöl­unum að nokkur þeirra hafi sinnt þeirri skyldu að skila þessum gögn­um.

Þær skýr­ingar sem gefnar hafa verið breyta engu um skyldu þess­ara aðila til að skila árs­reikn­ingi félaga sinna og öðrum gögnum um þau (sjá þar um: Ver­harm­los­ung). Það á t.d. um full­yrð­ingar þess efnis að félagið sé ekki í skatta­skjóli þótt það sé skráð á lág­skatta­svæði. Þetta á líka við um það þegar full­yrt er að á skatt­fram­tal hafi verið færð­ar­  ein­hverjar tölur úr reikn­ingum félags­ins. Þetta á einnig við um þau félög sem full­yrt er að hafi verið í ein­hverri starf­semi sem falli ekki undir lög­in, “ut­an­um­haldi” um fast­eign­ir, líf­eyr­is­sjóð  o.fl. Í lög­unum eru engar und­an­tekn­ingar vegna félaga utan EES svæð­is­ins. Þau eiga við um öll félög sem voru til eftir 1. jan­úar 2010 eins þótt þau séu ekki starf­andi, eigi engar eign­ir, hafi ekki haft tekjur eða séu í slita­ferli. For­taks­laus ákvæði lag­anna taka af allan vafa en í þeim seg­ir: “Skatt­að­ili sem á beint eða óbeint hlut í hvers kyns félagi, sjóði eða stofnun sem telst heim­il­is­föst í lág­skatta­ríki skal….”. 

Árs­reikn­ingur er mik­il­vægt gagn í skatt­skil­um. Ekki aðeins vegna þess að hann gefi upp­lýs­ingar um tekjur og eignir félags­ins heldur einnig vegna þess að hann á að bera með upp­lýs­ingar um sam­skipti við tengda aðila, móð­ur-, syst­ur- eða dótt­ur­fé­lög, sam­skipti félags­ins við ­eig­end­urna t.d. greiðslur á arði, launum og upp­lýs­ingar um hlunn­indi sem þeir kunna að hafa notið hjá félag­inu svo sem greiðslu á per­sónu­legum kostn­aði með kredit­kortum á nafni félags­ins sem er algeng leið til að taka fé út úr félögum sem þess­um.

Öllum íslenskum félögum ber að skila sund­ur­lið­uðum árs­reikn­ingi með skatt­fram­tali sínu. Auk þess ber þeim að skila árs­reikn­ingum til Árs­reikn­inga­skrár þar sem þeir eru aðgengi­legir almenn­ingi. Ekki er að óreyndu ástæða til að efast um full­yrð­ingar eig­enda aflands­fé­laga um að ekk­ert sé óeðli­legt við starf­semi þeirra og því er vand­fundin ástæða til þess að lög­mæltum gögnum sem veita upp­lýs­ingar um starf­semi þeirra sé ekki skilað með hlið­stæðum hætti og gildir um íslensk félög.

Vera má að í ein­hverjum til­vikum hafi þessum gögnum verið skilað inn eftir að til­vist félag­anna varð kunn, að frum­kvæði skatt­að­ila eða að kröfu skatt­yf­ir­valda, og er það vel. Verður skatta­legri með­ferð þá lokið í sam­ræmi við fram­an­greint. Fyrir alla venju­lega skatt­að­ila er mál­inu þar með lokið en fyrir stjórn­mála­menn og aðrar opin­berar per­són­ur, sem hafa e.t.v. ekki farið fyr­ir­mælum laga er málið ekki svo ein­falt. Á þeim hvíla rík­ari skyldur en á öðrum í þessum efn­um. Þeir hafa boð­ist til og fengið braut­ar­gengi hjá almenn­ingi til að gæta hags­muna hans. Því er gerð sú eðli­lega krafa til þeirra að þeir geti ef vafi kemur upp sýnt fram á það með ótví­ræðum hætti að þeir hafi farið að gild­andi lögum og regl­um.

Það er ótrú­legt og ótraust­vekj­andi að stjórn­mála­menn, þ.m.t. sveit­ar­stjórn­ar­menn, sem vitað er að hafa átt CFC-­fé­lög eftir 1. jan­úar 2010 hafi ekki gert grein fyrir því hvort og hvenær þeir skil­uðu árs­reikn­ingi félaga sinna til skatt­yf­ir­valda. Á því geta verið eðli­legar skýr­ingar sem þurfa þá að koma fram. Það er ekki síður ótrú­legt og ótraust­vekj­andi að þing­menn, sem hafa það að aðal­starfi að setja land­inu lög, og von­ar­pen­ingar að því starfi, skuli lýsa yfir trausti á stjórn­mála­menn sem ekki geta sýnt fram á án þess að það orki tví­mælis að þeir virði lögin í land­inu.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ólafur Valsson
Þjóðaröryggi, jarðstrengir og rafmagn á Dalvík
Kjarninn 16. desember 2019
Helgi Seljan og Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis.
Forseti Alþingis minnist Helga Seljan
Steingrímur J. Sigfússon minntist fyrrverandi þingmannsins, Helga Seljan, á þingi í dag. „Helgi var einkar vel látinn í hópi þingmanna fyrir sitt glaða skap, heiðarleika og hreinskiptni í samstarfi, svo og fyrir dugnað og alúð við þingstörfin.“
Kjarninn 16. desember 2019
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins, er fyrsti flutningsmaður tillögu um að hækka lágmarksframfærslu almannatrygginga í 300 þúsund krónur.
Stenst ekki jafnræðisreglu að hækka lágmarksframfærslu sumra í 300 þúsund
Meirihluti velferðarnefndar segir að það myndi líklega kosta tugi milljarða króna að hækka lágmarksframfærslu almannatrygginga í 300 þúsund krónur. Það standist ekki jafnræðisreglu að taka ákveðna hópa út fyrir sviga.
Kjarninn 16. desember 2019
Ekki tímabært að fella niður ívilnun á tengiltvinnbíla
Efnahags- og viðskiptanefnd telur ekki tilefni til þess að skattaívilnunin á tengiltvinnbílum falli niður með öllu í lok árs 2020. Nefndin leggur í staðinn til að fjárhæðarmark ívilnunarinnar lækki í nokkrum áföngum.
Kjarninn 16. desember 2019
„Algeggjuð“ hugmynd um sameiningu banka
Í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda á föstudaginn, er fjallað um þá hugmynd að sameina tvo af kerfislægt mikilvægu bönkum landsins.
Kjarninn 15. desember 2019
SMS og MMS ganga í endurnýjun lífdaga
Eftir að hafa lotið í lægra haldi fyrir nýjum samskiptaforritum á borð við Messenger og WhatsApp eru gömlu góðu SMS- og MMS-skilaboðin að eiga endurkomu. Þeim fjölgar nú eftir áralangan samdrátt.
Kjarninn 15. desember 2019
Ferðalag á mörkum ljóss og myrkurs, í átt til dögunar
Rökkursöngvar Sverris Guðjónssonar kontratenórs eru að koma út. Safnað er fyrir þeim á Karolina Fund.
Kjarninn 15. desember 2019
Ársreikningaskrá heyrir undir embætti ríkisskattstjóra.
Skil á ársreikningum hafa tekið stakkaskiptum eftir að viðurlög voru hert
Eftir að viðurlög við því að skila ekki ársreikningum á réttum tíma voru hert skila mun fleiri fyrirtæki þeim á réttum tíma. Enn þarf almenningur, fjölmiðlar og aðrir áhugasamir þó að greiða fyrir aðgang að ársreikningum.
Kjarninn 15. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None