Hlustum og breytum eða fóðrum lýðskrumið

Auglýsing

Sú upp­risa sem á sér stað í heim­inum er gagn­vart stjórn­mála- og valda­stofn­unum sam­fé­lags­ins. Þeim öflum sem ráðið hafa öllu, mótað hafa kerfin og í þeirri veg­ferð fjar­lægst fólkið sem kallar á breyt­ing­ar. Sér­stak­lega á upp­gangs­tíma alþjóða­væð­ingar und­an­far­inna ára­tuga þar sem efstu lög vest­rænna sam­fé­laga hafa orðið ævin­týra­lega rík og sam­hliða runnið saman við yfir­stétt stjórn­mál­anna í hverju landi fyrir sig. Á sama tíma hefur molnað undan lág- og milli­stéttum land­anna.

Í Bret­landi birt­ist þessi upp­risa í Brexit nið­ur­stöð­unni. Í Banda­ríkj­unum með kosn­ingu Don­ald Trump. Í Frakk­landi með stuðn­ingi við Marie Le Pen og við Alt­ernativ für Deutschland í Þýska­landi. Í Hollandi með stuðn­ingi við Frels­is­flokk Gert Wild­ers.

Á Norð­ur­lönd­unum birt­ist hann í stöðu Danska þjóð­ar­flokks­ins í Dan­mörku, Norska fram­fara­flokks­ins í Nor­egi, þjóð­ern­is­flokks­ins sem eitt sinn hét Sannir  Finnar í Finn­landi og sænska þjóð­ern­is­flokks­ins Sví­þjóð­ar­demókratanna í Sví­þjóð.

Auglýsing

Í Aust­ur­ríki hefur hinn þjóð­ern­is­sinn­aði Frels­is­flokkur lengi verið sterkur og stendur tæpt að fram­bjóð­andi hans verði fyrsti öfga­hægri­s­inn­aði þjóð­ar­leið­togi í Evr­ópu frá lokum seinni heims­styrj­ald­ar. Í Grikk­landi erum við með Gyllta Dögun og Í Ung­verja­landi Fidesz-­flokk Victor Orbán og hinn enn svæsnari Jobbik.

Allt eru þetta flokkar eða öfl sem byggja á lýð­skrumi, íhalds­semi, andúð á inn­flytj­endum og/eða Evr­ópu­sam­band­inu, ein­angr­un­ar- og/eða þjóð­ern­is­hyggju. Sumir byggja á öllu ofan­töldu.

Á Íslandi reyndi einn svona flokkur að ná lýð­hylli í síð­ustu kosn­ing­um, Íslenska þjóð­fylk­ing­in. Hann hlaut alls 303 atkvæði eða 0,2 pró­sent. Það að slíkur flokkur náði ekki fót­festu í íslenskum stjórn­málum er mesti sigur sem vannst í nýaf­stöðnum alþing­is­kosn­ing­un­um.

Það er kallað eftir breyt­ing­um, en með öðrum hætti

Þar með er ekki sagt að Íslend­ingar séu ekki að kalla á breyt­ing­ar. Aldrei hafa fleiri konur verið kjörnar á þing, aldrei hafa fleiri flokkar sem buðu fram í öllum kjör­dæmum verið kjörnir á þing og aldrei áður hefur fjöl­breyti­leiki þing­manna verið jafn mik­il.

Breyt­ing­ar­vilj­inn var því sann­ar­lega til stað­ar. Atkvæðin fóru bara ekki til mann­hatandi lýð­skrumara líkt og víða í lönd­unum í kringum okkur heldur kusu 38 pró­sent lands­manna flokka sem voru stofn­aðir eftir 2012 og boða kerf­is­breyt­ing­ar. Þeir þrír sem fengu mest og náðu inn á þing voru Pírat­ar, Við­reisn og Björt fram­tíð. Þegar við bæt­ast hinir tveir flokk­arnir – Vinstri græn og Sam­fylk­ingu – sem hafa nær aldrei átt hlut að rík­is­stjórn­ar­sam­starfi á Íslandi, og voru stofn­aðir um ald­ar­mótin síðustu, þá liggur fyrir að 53,8 pró­sent lands­manna (102 þús­und manns) kaus flokka sem vilja breyta stjórn­kerf­inu með ein­hverjum hætti og hafa ekki komið að því að móta það af neinu ráði.

Hinir tveir flokk­arnir sem náðu á þing, Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn, eru kerf­is­flokkar lands­ins. Helsta kosn­inga­lof­orð Sjálf­stæð­is­flokks­ins var meira að segja að berj­ast gegn kerf­is­breyt­ing­um. Ef und­an­skildar eru skamm­lífar minni­hluta­stjórnir Alþýðu­flokks­ins, hefur annar flokk­anna alltaf verið í rík­is­stjórn frá lýð­veld­is­stofnun nema einu sinni: þegar vinstri­st­jórn Sam­fylk­ingar og Vinstri grænna var við völd 2009 til 2013.

Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefur setið við rík­is­stjórn­ar­borðið ¾ hluta lýð­veld­is­tím­ans og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn ⅔ hluta hans. Það er eðli­legt að þeir vilji verja stjórn­kerfið og kunni vel við það eins og það er, enda er þetta þeirra kerfi. En meiri­hluti Íslend­inga hafn­aði þessu kerfi í nýliðnum kosn­ing­um. Sjálf­stæð­is­flokkur og Fram­sókn­ar­flokkur fengu ein­ungis tæp­lega 77 þús­und atkvæði, eða 40,5 pró­sent þeirra sem greidd voru.

Lýð­skrumarar bíða eftir rétta tæki­fær­inu

Á meðan að flest önnur ríki í hinum vest­ræna heimi glíma við upp­gang öfga­hyggju og lýð­skrumi þá „glím­ir“ Ísland við að flokkar með umbæt­ur/breyt­ingar á stjórn­kerf­inu sem sín helstu stefnu­mál.

Það er eðli­legt að allir séu ekki sam­mála um þær umbæt­ur/breyt­ingar en það er í það minnsta fagn­að­ar­efni að átökin í íslenskum stjórn­málum séu um þær en ekki varn­ar­bar­átta gegn tæki­fær­issinnum með stór­hættu­legar hug­myndir fullar af hatri og ein­föld­unum. Við skulum ekki taka því sem sjálf­sögðum hlut, enda stjórn­mála­menn í hefð­bundnum stjórn­mála­flokkum þegar farnir að máta sig við slíka orð­ræðu.

Í ljósi þessa verður að telja að meiri líkur en minni séu á því að lýð­skrumið sem hefur virkað svo vel víða í kringum okkur muni verða mun fyr­ir­ferð­ar­meira í stjórn­mála­um­ræðu hér­lendis í nán­ustu fram­tíð og að óbreyttu ná meiri fót­festu en hin afspyrnu­lé­lega Íslenska þjóð­fylk­ing náði í nýliðnum kosn­ing­um.

Það þarf að hlusta og breyta

Sú fimm flokka rík­is­stjórn sem verið er að reyna að mynda verður flók­in, bæði í myndun og fram­kvæmd. Eng­inn flokkur myndi fá allt sem hann vill en allir myndu fá eitt­hvað. Og sátt þyrfti að mynd­ast um fram­kvæmd þeirra stóru verk­efna sem nær allir stjórn­mála­menn á Íslandi virð­ast sam­mála um að ráð­ast í til að auka lífs­gæði fleiri lands­manna. Þrátt fyrir þann mikla hræðslu­á­róður sem dembt er fram nú um stundir er þó alveg skýrt að sú stjórn myndi end­ur­spegla betur fjöl­breyttar þarfir Íslend­inga en nokkur önnur rík­is­stjórn hefur gert. Og að hún hefði umboð meiri­hluta lands­manna. Hún væri með tæp­lega 54 pró­sent allra greiddra atkvæða á bak við sig og 57 pró­sent atkvæða sem skil­uðu fólki inn á þing. Hún væri með 34 þing­menn og þar með meiri­hluta. Og, sam­kvæmt nýlegri könnun Gallup myndi hún inni­halda þá þrjá flokka sem flestir Íslend­ingar vilja sjá í rík­is­stjórn: Vinstri græn, Bjarta fram­tíð og Við­reisn.  

Verði af myndun hennar yrði líka mjög sterk stjórn­ar­and­staða tveggja flokka sem þekkja íslenska stjórn­kerfið betur en nokkur ann­ar. Þeirra flokka sem bjuggu það til. Slíkt aðhald skiptir miklu máli því að rík­is­stjórnin þyrfti að vanda mjög til verka.

En hvaða mynstur sem verður ofan á þá liggur fyrir að ný rík­is­stjórn verður að hlusta á þá hópa sam­fé­lags­ins sem finnst þeir afskiptir og reyna að auka lífs­gæði þeirra í stað þess að segja þeim bara að þeir hafi það víst fínt. Eina leiðin til þess að koma í veg fyr­ir, eða í það minnsta draga úr, upp­gangi lýð­skrumara er að bæta sam­fé­lags­kerfin okkar þannig að fleiri telji þau vera að gera sér gagn.

Ef við gerum það ekki þá má slá því föstu að ein­hverjir tæki­fær­is­sinn­aðir lýð­skrum­andi lodd­arar munu hoppa á þá mögu­leika sem áfram­hald­andi van­traust og óánægja býður upp á í næstu þing­kosn­ing­um. Sumir þeirra eru þegar byrj­aðir að und­ir­búa sig. Og þeim mun ganga mun betur en Íslensku þjóð­fylk­ing­unni gekk í októ­ber síð­ast­liðn­um.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Scott Morrison, forsætisráðherra Ástralíu, á blaðamannafundi eftir að ákvörðun Ítalíu lá fyrir.
Ítalir hnykla vöðvana og ESB kinkar kolli
Sú ákvörðun ítalskra stjórnvalda að hindra sendingu 250 þúsund skammta af bóluefni AstraZeneca til Ástralíu er slagur sem afhjúpar það ljóta stríð sem gæti verið í uppsiglingu um dropana dýrmætu.
Kjarninn 5. mars 2021
Gunnar Tryggvi Halldórsson
Bændur og afurðastöðvar
Kjarninn 5. mars 2021
Jón Þór Ólafsson þingmaður og formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis.
Jón Þór vill að skrifstofa Alþingis kanni hvenær trúnaður geti talist brotinn
Formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar telur sig ekki hafa brotið trúnað með ummælum um það sem fram fór á fundi nefndarinnar með lögreglustjóra í vikunni. Hann vill fá skrifstofu Alþingis til að kanna hvar formleg mörk um trúnaðarrof liggi.
Kjarninn 5. mars 2021
Íslandspóstur hagnast um 104 milljónir
Viðsnúningur var í rekstri Íslandspósts á síðasta ári, sem skilaði hagnaði í fyrsta skiptið í þrjú ár. Samkvæmt forstjóra fyrirtækisins létti endurskipulagning og niðurgreiðsla langtímalána umtalsvert á félaginu.
Kjarninn 5. mars 2021
Í þingsályktunartillögu um rafræna birtingu álagningar- og skattskrár er lagt til að hætt verði að birta þessar upplýsingar á pappír.
Telja rafræna birtingu skattskrár auka launajafnrétti
ASÍ hvetur til þess að þingsályktunartillaga um rafræna birtingu álagningarskrár nái fram að ganga. Í umsögn Persónuverndar segir að mikilvægt sé að huga að rétti einstaklinga til persónuverndar. Slík tillaga nú lögð fram í fimmta sinn.
Kjarninn 5. mars 2021
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Þögla stjórnarskráin
Kjarninn 5. mars 2021
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra laut í lægra haldi í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag.
Menntamálaráðherra tapaði í Héraðsdómi Reykjavíkur
Héraðsdómur Reykjavíkur féllst ekki á kröfu Lilju Alfreðsdóttur mennta- og menningarmálaráðherra um að úrskurði kærunefndar jafnréttismála yrði hnekkt. Úrskurðurinn í kærumáli Hafdísar Helgu Ólafsdóttur, skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu, stendur.
Kjarninn 5. mars 2021
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Íbúar í gömlu hverfunum í Reykjavík ánægðir með Dag sem borgarstjóra en efri byggðir ekki
Fleiri Reykvíkingar eru ánægðir með störf Dags B. Eggertssonar borgarstjóra en óánægðir. Mikill munur er á afstöðu eftir hverfum og menntun. Borgarstjórinn er sérstaklega óvinsæll hjá fólki á sextugsaldri.
Kjarninn 5. mars 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari
None