#mannréttindi

Við höfum rétt á að lifa – og deyja

Þann 12. jan­úar kl. 19.30-21.30 verður hald­inn opinn fundur um dán­ar­að­stoð í sal FÍ í Mörk­inni 6.  Dag­inn eftir 13. jan­úar kl. 17-19 end­ur­tökum við leik­inn í Lions­salnum á Akur­eyri. Að fund­unum stendur áhuga­hópur um dán­ar­að­stoð en mark­miðið með þeim er að stuðla að opinni, upp­byggi­legri og víð­tækri umræðu í sam­fé­lag­inu. Fram­sögu­maður er Hol­lend­ing­ur­inn Rob Jonquire en hann er læknir og fram­kvæmda­stjóri hol­lensku sam­tak­anna “Right to Die” (NVVE). Hann var í for­ystu í bar­átt­unni fyrir sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétti fólks í Hollandi við setn­ingu laga um dán­ar­að­stoð árið 2001. Rob sinnir einnig starfi fram­kvæmda­stjóra World Feder­ation of Right to Die Soci­eties.

 Pabbi minn, Anton Kuhlman, var einn af þeim fyrstu sem fékk ósk sína um dán­ar­að­stoð upp­fyllta á lög­legan hátt, aðeins 11 dögum eftir að lög um það tóku gildi í Hollandi þann 1. apríl 2002. Hann greind­ist með heila­æxli vorið 1999 sem þrýsti á taugar sem ollu lömun í and­lit­inu og jafn­framt miklum verkj­um. Æxlið var þannig stað­sett að ekki reynd­ist unnt að fjar­lægja það. Við tóku tvær mjög erf­iðar geisla­með­ferðir sem reynd­ust gagn­lausar því æxlið hélt áfram að stækka. Lækn­arnir sögðu þá að ekk­ert væri hægt að gera til að bjarga lífi hans og bata­horfur væru eng­ar.

Pabba hrak­aði síðan stöðugt, hann missti kraft­inn í hand- og fót­leggj­um, jafn­væg­is­skynið varð slæmt og hann var með mik­inn höf­uð­verk. Um pásk­ana 2002 fékk hann háan hita. Talið var að hann væri með lungna­bólgu en það reynd­ist ekki rétt. Hann var fyrir löngu hættur að geta borðað fasta fæðu og fékk hana því ein­ungis í fljót­andi formi. Geisla­með­ferð­irnar höfðu eyði­lagt barka­lok­una með þeim afleið­ingum að hann gat ekki kyngt og því fór allt sem hann drakk beint ofan í lungun en ein­kennin lýstu sér eins og lungna­bólga. Pabbi hafði misst 20-25 kg og var orð­inn aðeins 50 kg undir það síð­asta. Hann gat ekki lengur drukk­ið, aðeins bleytt tung­una í vatni því um leið og eitt­hvað fór niður hóstaði hann því upp aft­ur. Hann hafði fengið mor­fín í 6-7 vikur en það lin­aði ekki kval­irnar í höfð­inu og eyr­anu sem virt­ust óbæri­legar og ómann­eskju­leg­ar. Hann var algjör­lega rúm­liggj­andi og þurfti aðstoð við allar athafn­ir. Hans heitasta ósk var að fá að deyja með reisn­.  

Auglýsing

Pabbi var fylg­is­maður lag­anna um dán­ar­að­stoð og þegar þau tóku gildi í Hollandi þann 1. apríl 2002 kall­aði hann á heim­il­is­lækn­inn. Hann sagð­ist vera búinn að gera upp líf sitt, búinn að kveðja alla, vera sáttur og hrein­lega geta ekki meir. Það var eng­inn ágrein­ingur um ákvörðun hans. Við virtum hana.

Mik­il­vægt er að taka fram að skil­yrðin sem þarf að upp­fylla fyrir dán­ar­að­stoð eru mjög ströng. Það er langt frá því að hægt sé að panta sér dán­ar­að­stoð í Hollandi vegna þess eins að maður sé leiður á líf­inu. Sjúk­lingur þarf að vera hald­inn ólækn­andi sjúk­dómi, hafa gert líf­skrá eða gera lífs­skrá og vera þá með fullu ráði og ræn­u,  og óbæri­lega verki sem ekki er hægt að lina. Ósk hans þarf að vera vel ígrunduð og lík­am­legt og and­legt ástand hans  að vera vottað af tveimur lækn­um, yfir­leitt heim­il­is­lækni eða sér­fræði­lækni og öðrum óháðum lækni. Læknir þarf síðan að skila skýrslu þegar dán­ar­að­stoð hefur farið fram til þar til skip­aðrar nefndar sem fer yfir hvort að rétt og eðli­lega hafi verið staðið að fram­kvæmd­inni og lög­unum fylgt í hvít­vetna. Mis­brestur á því getur varðað lög og rétt­inda­missi. 

Næstu daga tók við und­ir­bún­ingur dauða­stund­ar­inn­ar. Óháður læknir vitj­aði pabba og kann­aði vilja hans og and­lega getu til þess að taka svo afdrifa­ríka ákvörð­un, sem og lík­am­legt ástand. Lækn­ir­inn vott­aði að hann félli undir lög­boðin skil­yrði sem heim­il­uðu dán­ar­að­stoð.

Síðan rann dán­ar­dag­ur­inn upp. Við vorum öll með­vituð um að þetta væri kveðju­stundin og við vorum hjá pabba allan tím­ann. Við upp­lifðum dán­ar­stund­ina mjög fal­lega og and­látið frið­sælt. Við spil­uðum ljúfa og rólega tón­list eftir írsku hljóm­sveit­ina Enya. Pabbi var búin að biðja okkur um að skála fyrir sér eftir á, sem við og gerð­um. Hann var sáttur og við vorum sátt. Hann dó í því umhverfi sem hann vildi og á þann hátt sem hann vildi.

Hver ein­stak­lingur hefur frelsi til að lifa, því hljótum við öll að hafa sama frelsi til að deyja. Hvers­konar líf er það að bíða kval­inn eftir dauð­anum - vit­andi það að það er eng­inn von um bata? 

Ég hvet alla áhuga­sama um dán­ar­að­stoð til að mæta á fund­ina og fræð­ast um dán­ar­að­stoð.

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Krónan heldur áfram að styrkjast
Gengi krónunnar gagnvart helstu viðskiptamyntum hefur styrkist mikið að undanförnu. Losun hafta hefur engin áhrif haft til veikingar, þvert á móti.
25. apríl 2017 kl. 21:20
Lögreglustjóri sagður hafa brotið gegn lögreglumanni
Vinnustaðasálfræðingur hefur komist að þeirri niðurstöðu að Sigríður Björk Guðjónsdóttir, lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu, hafi brotið gegn lögreglumanni.
25. apríl 2017 kl. 19:37
ÖBÍ gagnrýnir fjármálaáætlun stjórnvalda
25. apríl 2017 kl. 19:13
Gengi á svartamarkaði í Norður-Kóreru sveiflast í takt við tilraunasprengingar hersins. Erlendir fjölmiðlar ferðuðust til Norður-Kóreu til þess að fylgjast með hersýningu hersins þar í landi.
Erlendir blaðamenn borga fimmföld árslaun í Norður-Kóreu
Þeir erlendu blaðamenn sem fá að flytja fréttir frá Norður-Kóreu eru látnir borga háar fjárhæðir.
25. apríl 2017 kl. 19:00
Róbert H. Haraldsson nýr forseti kennslusviðs HÍ
Heimspekingurinn Róbert H. Haraldsson hefur víðtæka reynslu úr starfi háskólans og hefur einnig gegnt trúnaðarstörfum utan hans, meðal annars fyrir Fjármálaeftirlitið.
25. apríl 2017 kl. 17:05
Fjórðungur þeirra umsókna um vernd sem Útlendingastofnunn afgreidddi í mars voru samþykktar.
Umsóknum um vernd enn að fjölga
Fjölgun umsókna veldur töfum hjá Útlendingastofnun.
25. apríl 2017 kl. 15:30
Frosti, Sigurður Kári og Þór Saari í bankaráð Seðlabankans
Nýtt bankaráð Seðlabanka Íslands var kjörið á Alþingi í dag.
25. apríl 2017 kl. 14:21
Ólafía B. Rafnsdóttir
Ólafía B. Rafnsdóttir nýr aðstoðarmaður fjármálaráðherra
Ólafía B. Rafnsdóttir verður nýr aðstoðarmaður Benedikts Jóhannessonar fjármálaráðherra. Hún var formaður VR þar til fyrir skömmu.
25. apríl 2017 kl. 13:14
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar