Vonandi er stundin runnin upp

Peningamálastefnan er nú komin á stóra svið stjórnmálanna. Forvitnilegt verður að sjá hvernig samstarfsflokkar Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórn munu halda á málinu.

Auglýsing

Við­töl við þá frændur Bjarna Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra og Bene­dikt Jóhann­es­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, í erlendum fjöl­miðlum (Bloomberg og FT) hafa vakið athygli og við­brögð frá öðrum stjórn­mála­mönn­um. 

Aug­ljós­lega ekki sam­mála

Aug­ljóst er að þeir eru ekki sam­mála um pen­inga­stefn­una og hvort það sé gott fyrir Ísland að hafa krón­una sem gjald­miðil til fram­tíð­ar. Bjarni talar með því að halda í krón­una og núver­andi fyr­ir­komu­lag pen­inga­mála – þó ekki séu úti­lok­aðar ein­hverjar breyt­ingar á umgjörð­inni – á meðan Bene­dikt hefur talað skýrt fyrir því að núver­andi fyr­ir­komu­lag gangi ekki til lengd­ar. Hann horfir frekar til þess að taka upp alþjóð­lega mynt til að tryggja meiri geng­is­stöð­ug­leika. 

Evran er þar nær­tæk­ust og Bene­dikt hefur í gegnum tíð­ina talað fyrir því að horft sé til henn­ar. Það sem er aðal­at­riðið í mál­flutn­ingi Bene­dikts, að mínu mati, er það að hann talar fyrir alþjóða­væddum heimi og hvernig Ísland verði að marka sér stöðu í hon­um. Þar er pen­inga­mála­stefnan algjört grund­vall­ar­at­riði og eftir hremm­ing­arnar fyrir tæpum ára­tug, þá sér hann upp­töku ann­arrar myntar sem bestu leið­ina fram á við fyrir kom­andi kyn­slóð­ir.

Auglýsing

Bjarni og AGS

Þessar deilur koma ekki á óvart, þó reyndar eigi Bjarni sér svo­lítið óljósa póli­tíska sögu þegar kemur að stefnu í pen­inga­mál­um. Það gleym­ist seint þegar hann birt­ist í heil­síðu­aug­lýs­ingum í dag­blöðum og boð­aði upp­töku evru í sam­starfi við Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­inn (AGS), eitt­hvað sem ekk­ert land hefur gert í sög­unni. Þetta var fyrir kosn­ing­arnar 2009. 

Nú eru liðin átta ár og þrennar Alþing­is­kosn­ingar og stefna Bjarna er nú frekar í þá veru að ríg­halda í krón­una. Hún sé ekki vand­mál­ið, segir hann, heldur þurfi frekar að breyta hag­stjórn­inni. Ná fram meiri aga til að draga úr sveifl­um. Hug­myndin um stöð­ug­leika­sjóð byggir meðal ann­ars á þessu; að hafa betri vopn til að takast á við afleið­ingar af geng­is­sveiflum og reyna að stuðla betur að geng­is­stöð­ug­leika. Hug­myndin er sú að láta arð af auð­lindum renna í sjóð­inn, í það minnsta arð­inn af orku­auð­lind­um. 

Mynt­ráð?

Við­reisn horfir til þess að koma á fót mynt­ráði og festa gengi krón­unnar tíma­bund­ið, breyta um stefnu og taka upp alþjóð­lega mynt. Evran er fyrsti kostur en mér sýn­ist aðal­at­riðið í mál­flutn­ingi Bene­dikts og félaga hans vera það, að núver­andi stefna stuðli að ein­angr­un­ar­hyggju í alþjóða­væddum heimi, og að með þetta minnsta mynt­svæði ver­ald­ar, sé verið að bjóða hætt­unni heim í sífellu. 

Ég vona að Við­reisn og Björt fram­tíð átti sig á því, að núna er tæki­færið til að koma þessu máli upp á stóra svið­ið. Stilla Sjálf­stæð­is­flokknum og öllum hags­muna­sjón­ar­mið­unum upp við vegg og rök­ræða um pen­inga­stefn­una. Sá sem berst fyrir því að halda í krón­una og núver­andi fyr­ir­komu­lag pen­inga­mála, berst fyrir miklu inn­gripa­kerfi af hálfu hins opin­bera. Spor sög­unnar hræða. 

Sungið hátt

Hags­muna­kór­arnir syngja nú hátt, bæði útgerðin og ferða­þjón­ust­an.

Teikn­aðar eru upp skelfi­legar sviðs­myndir ef rík­is­valdið heldur ekki gengi krón­unnar nægi­lega veiku gagn­vart erlendum mynt­um. Á sama tíma eru mikil fagn­að­ar­læti vegna los­unar fjár­magns­hafta. Aug­ljóst ætti að vera öllum að það eru í þess­ari stöðu þver­sagn­ir.

Frjáls mark­aður með krón­una er ekki nema að nafn­inu til, ef rík­is­valdið verður sífellt notað í að stilla gengið af svo ekki fari illa. Í þessu örhag­kerfi, með aðeins tæp­lega 200 þús­und ein­stak­linga á vinnu­mark­aði, þá verður seint hægt að stóla á að allt gangi vel með óheftum mark­aði með krón­una.

Gleymum því ekki að krónan hefur einu sinni flotið frjáls á mark­aði. Það var á árunum 2001 og fram í nóv­em­ber 2008. Því lauk þegar neyð­ar­lög­um, ein­stökum í hag­sög­unni, var beitt til að verja efna­hags­legt sjálf­stæði lands­ins, og síðan var fjár­magns­höftum komið á.

Þá tók við hrika­leg eyði­merk­ur­ganga fyrir heim­ilin í land­inu en mesta góð­æri sem sjáv­ar­út­veg­ur­inn hefur nokkurn tím­ann gengið í gegn­um. Gengi krón­unnar var þar í aðal­hlut­verki.

Ekki benda á bank­ann

Það þýðir ekk­ert fyrir stjórn­mála­menn­ina að benda á Seðla­bank­ann, þegar kemur að fram­kvæmd pen­inga­stefn­unn­ar, því það eru þeir sem ráða ferð­inni í gegnum lög­gjaf­ar­hlut­verk­ið. Ef þeir vilja gera breyt­ingar og hætta með núver­andi fyr­ir­komu­lag, þá geta þeir gert það. Þetta síð­asta skref – að fram­kvæma breyt­ing­arnar og koma þeim í gegnum þingið – verður vafa­laust erfitt.

En kjós­endur munu fylgj­ast með því hvort Við­reisn og Björt fram­tíð, alveg sér­stak­lega, muni standa við stóru orðin í þessum efn­um. Von­andi er stundin runnin upp til að láta á þetta reyna, og ræða þessi mál almenni­lega, og síðan leggja nið­ur­stöðu um að breyt­ingar á pen­inga­stefnu lands­ins til atkvæða­greiðslu í þing­inu, helst sem fyrst.

Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Geta konur stjórnað?
Kjarninn 16. september 2019
Það á ekki lengur að vera hægt að fela hver sé raunverulegur eigandi félaga sem skráð eru á Íslandi.
Raunverulegir eigendur félaga eiga ekki lengur að geta falið sig
Hérlendis hefur verið hægt að komast upp með það að fela raunverulegt eignarhald félaga með ýmsum hætti. Margir nýttu sér það, meðal annars til að komast hjá uppgjöri á kröfum eða skattgreiðslum. Þessi leikur á ekki að vera gerlegur lengur.
Kjarninn 16. september 2019
Þóra Kristín Þórsdóttir
Opið bréf til Ásmundar Einars Daðasonar
Kjarninn 16. september 2019
Drónaárás í Sádí-Arabíu ýtir olíuverðinu upp á við
Aldrei í sögunni hefur olíuverð hækkað jafnt mikið á jafn skömmum tíma, eins og gerðist í kjölfar drónaárásar á olíuframleiðslusvæði Aramco í Sádí-Arabíu.
Kjarninn 16. september 2019
Segir ríkislögreglustjóra bera skyldu til að tilkynna um spillingu
Verðandi formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar segir að Haraldur Johannessen eigi að tilkynna um spillingu sem hann viti af. Í viðtali í gær lét hann í það skína að slík væri til staðar.
Kjarninn 15. september 2019
Íslendingurinn Reynir ætlar að taka upp Flamenco plötu
Reynir Hauksson hefur lært hjá einum helsta gítarkennara Granada. Nú safnar hann fyrir gerð Flamenco plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 15. september 2019
Fosfatnáma
Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi
Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.
Kjarninn 15. september 2019
Besta platan með Metallica – Master of Puppets
Gefin út af Elektra þann 3. mars 1986, 8 lög á 54 mínútum og 47 sekúndum.
Kjarninn 15. september 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari
None