Auglýsing

Í sumar vorum við sonur minn að vand­ræð­ast bíl­laus uppi í Árbæ eftir sund­nám­skeið svo ég hringdi á leigu­bíl. Leigu­bíl­stjór­inn var skraf­hreif­inn karl á aldur við pabba minn og bíll­inn rétt svo skrið­inn af stað þegar hann lækk­aði í útvarps­frétt­unum með þessum orð­um: Hvað er alltaf hreint verið að tala íslensku krón­una nið­ur!

Á hún ekki að vera svo sterk núna? taut­aði ég kurt­eis.

Hún er þrautseig, íslenska krónan okk­ar, skal ég segja ykk­ur, sagði leigu­bíl­stjór­inn, svo ábúð­ar­fullur að sonur minn flýtti sér að kinka kolli.

Auglýsing

Þeir hérna heima átt­uðu sig ekki á því, þarna um árið, þegar það átti að inn­lima okkur í Evr­ópu­sam­band­ið, bætti þá leigu­bíl­stjór­inn við.

Ég á mjög margar evrur í spari­bauknum mínum í Þýska­landi! til­kynnti sonur minn. En ég er að flytja til Íslands og þá get ég ekk­ert keypt fyrir þær.

Safn­aðu bara íslensku krón­unni okk­ar, sagði leigu­bíl­stjór­inn, þú verður alveg jafn ánægður með hana.

Ókei, sagði sonur minn.

Fávís móðir

Það var nú meiri hel­vítis vit­leysan í þeim, hélt leigu­bíl­stjór­inn áfram. Ég skal segja ykkur það, þetta er alveg það sama og hann reyndi um árið, hann þarna sem er best að nefna ekki á nafn.

Hitler! hróp­aði þá sonur minn alsæll, búinn að vera með seinni heims­styrj­öld­ina og múr­inn á heil­anum síðan hann sá hina sund­ur­sprengdu, gull­brydd­uðu Gedächtniskirche í fyrsta sinn og veit fátt eins krassandi og heyra talað um hann-­sem-er-best-að-­nefna-ekki-á-­nafn – enda sjaldn­ast um Lord Voldamort í Harry Pott­er-­bók­unum að ræða.

Já, hann Hitler, gall í leigu­bíl­stjór­an­um. Hann ætl­aði að gera nákvæm­lega það sama, inn­lima okkur öll í eitt stórt ríki.

Veistu hvaða ár Hitler fædd­ist? kall­aði sonur minn, ör af æsingi.

Nei, muldr­aði leigu­bíl­stjór­inn. Hvenær hann Hitler er fædd­ur!

Hann fædd­ist árið 1889, sagði sonur minn.

Já, þetta veistu, stráksi, sagði þá leigu­bíl­stjór­inn. Ekki vissi ég það.

Þú getur gúgglað allt um Hitler, sagði sonur minn og iðaði áfram af ákafa yfir umræðu­efn­inu meðan hann gerði upp við sig hvaða fróð­leiksmola hann ætti næst að velja úr konfekt­kassa Hitler­s-­upp­lýs­ing­anna sem hann hefur viðað að sér síð­ustu tvö árin. Veistu hvort hann tók eitur eða skaut sig? spurði hann loks.

Hver? hváði leigu­bíl­stjór­inn. Hann Hitler ræf­ilstuskan?

Hvað er ræf­ils ... hvað sagð­irðu aft­ur? spurði sonur minn með auð­heyri­legum þýskum áhersl­um.

Ræf­ilstu­ska, svar­aði ég fyrir leigu­bíl­stjór­ann. Það er ein­hver sem ... sem er bara eins og tuska.

Sonur minn: Hitler var ekki eins og tuska, mamma!

Leigu­bíl­stjór­inn: Nei, það má með sanni segja. Það var hann ekki, karl­ræf­ill­inn.

Sonur minn: En leigu­bíl­stjóri, veistu hvernig Hitler dó?

Ég veit bara að ekk­ert er víst í þeim mál­um, sagði leigu­bíl­stjór­inn. Svona karl eins og hann Hitler gat auð­veld­lega sloppið til Argent­ínu, þeir gerðu það þessir karl­ar.

Sonur minn: Er Hitler í Argent­ín­u!?

Ég: Nei.

Sonur minn: Þú veist ekk­ert um Hitler, mamma. Mað­ur­inn segir að hann sé í Argent­ínu!

Rök­studdur vað­all

Sonur minn mændi á karl­inn þar sem hann sat við stýrið með upp­brettar ermar og gerði sér far um að vera sem karl­mann­leg­astur í fasi. Það var eins og hann hefði hitt Ævar vís­inda­mann, Pál Óskar, jóla­svein­inn og Villa Nagl­bít í einum og sama mann­in­um, augun gljáðu af aðdáun á karl­in­um.

Að vissu leyti var hressandi að hitta þennan karl, einu sinni var ég alltaf að hnjóta um svona karla og hafði gaman af hvernig þeir rök­studdu vað­al­inn sem vall upp úr þeim, enda leyn­ast oft óvænt gull­korn í vaðl­in­um. En eitt er að hafa gaman af svona köll­um, annað að þeir geri sig lík­lega til að heila­þvo einka­son manns.

Í augna­blik­inu var þó um fátt annað að velja en við­ur­kenna van­mátt sinn og ég starði dreymin út um glugg­ann það sem eftir lifði bílt­úrs­ins meðan erf­ing­inn horfði á leigu­bíl­stjór­ann eins og ég hefði horft á David Bowie hefði ég ein­hvern tím­ann hitt hann. Það var líka eitt­hvað nota­legt við að sitja þarna inni í algildum sann­leiks­hýsli bíl­stjór­ans, bíll­inn ramm­aði inn líf­skoð­anir hans  sem voru í sjálfu sér ágætis til­breyt­ing frá alvöru­gefnum pistla­höf­undum þýskra stór­blaða.

Nei Nei Nei!

Næsta dag vorum við mæðginin aftur að vand­ræð­ast við Árbæj­ar­laug­ina og ég hringdi annan dag­inn í röð á leigu­bíl. Og hver birt­ist þá eins og ridd­ari á hvítum hesti nema hann vinur okkar – eða rétt­ara sagt vinur sonar míns sem hækk­aði sam­stundis um nokkra senti­metra af gleði.

Við vorum rétt lögð af stað þegar sonur minn segir rogg­inn: Sjáðu, leigu­bíl­stjóri, mað­ur­inn í næsta bíl er að tala í sím­ann og keyra. Það má ekki!

Nei, það má ekki því ... jarm­aði ég í við­ur­kenn­ing­ar­tón en leigu­bíl­stjór­inn var fljótur að grípa orð­ið: Það er alveg sjálf­sagt að tala í far­síma á ferð, skal ég segja þér, stráksi.

Sonur minn þurfti aðeins að melta þessa alhæf­ingu. Hann leit spyrj­andi á mig sem horfði ennþá van­mátt­ugri á hann en deg­inum áður og sagði síð­an: Ég sá mynd um strák sem tal­aði í síma í bíl og keyrði á vegg.

Það er svo mikil vit­leysa í bíó­mynd­un­um, sagði þá leigu­bíl­stjór­inn, þessum ábúð­ar­fulla rómi sem fékk son minn til að horfa á hann eins og guð.

Var þetta kannski aug­lýs­ing? spurði ég til að miðla mál­um.

Nei, mamma, þú veist ekk­ert! Þetta var myndin um fjöl­skyld­una sem var alltaf í vand­ræð­um, manstu! Þegar strák­ur­inn var með bíla­kenn­ar­anum ...

Já, þessir öku­kenn­arar eru nú alla­vega, botn­aði leigu­bíl­stjór­inn. Ég tala alltaf í sím­ann þegar ég keyri og það myndi ekki þýða neitt fyrir neinn öku­kenn­ara að segja mér ann­að.

Hvað myndir þú þá gera? spurði sonur minn.

Ég myndi bara segja NEI! sagði leigu­bíl­stjór­inn.

NEI! æfði sonur minn sig í að segja og rétti stoltur úr sér.

NEI! mót­mælti ég í aumri til­raun til að mót­mæla þeim báðum sem héldu lík­ast til að ég gæti ekki hamið mig af aðdáun á stað­festu leigu­bíl­stjór­ans.

Trump í turn­inum

Þessi kynni okkar af leigu­bíl­stjór­anum voru ágætis áminn­ing. Áminn­ing um að sama hversu vel ég vil gera við son minn, vernda hann og upp­fræða eftir eigin nefi, þá er heim­ur­inn fullur af alls­konar fólki sem segir alls­konar hluti og sumt segir eitt­hvað af viti meðan annað miðlar fölskum fréttum og sumir gera jafn­vel hvort tveggja, ég veit það ekki, eina sem ég veit er að ég hef enga stjórn á þessu, allra síst fram­tíð sonar míns. Ég get aðeins reynt að fá hann til að til­einka sér gagn­rýna en um leið frjáls­lynda hugs­un. Reynt. Svo er bara að sjá hvað ger­ist.

Að lesa um heim­inn í dag minnir um margt á fantasíu­bæk­ur, nema hvað eilíf­lega góður alls­herjar­endir er utan seil­ing­ar. Mér varð hugsað til þess í sumar þegar sonur minn sagði mér að sér hefði þótt merki­leg­ast að sjá turn­inn hans Trumps þegar við fórum til New York. Ég hugga mig við að honum fannst líka merki­leg­ast að ganga yfir Brook­lyn­brúna og skil að honum finn­ist þessi drunga­legi turn ævin­týri lík­ast­ur. Ævin­týri um bar­áttu góðs og ills og allt það. Og hvernig á maður líka að útskýra fyrir barni mun­inn á ævin­týri og veru­leika þegar fárán­leik­inn er alls ráð­andi?

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar