Margra alda stökk íslenskrar tónlistar þökk sé flóttamönnum

Árni Snævarr skrifar um hversu mikið við Íslendingar eigum flóttamönnum og innflytjendum að þakka.

Auglýsing

Þegar Sam­ein­uðu þjóð­irnar leit­uðu að sam­starfs­að­ilum í her­ferð sem nefnd er „Sam­an” (Together) til stuðn­ings flótta­mönnum og far­and­fólki, má segja að það hafi legið í augum uppi að sækja á mið tón­list­ar­inn­ar.  Færa má rök fyrir því að íslensk tón­list eigi  flótta­mönnum og inn­flytj­endum stóra skuld að gjalda, sem og afkom­endum þeirra, allt frá Róbert Abra­ham Ottós­syni til Vla­dimir Ask­hen­azy og  Emilíönu Torr­ini til John Grant.

For­svars­menn Iceland Airwa­ves tóku strax vel í þetta og bentu á að á meðal helstu flytj­enda á hátíð­inni sem nú stendur yfir, væri fjöld­inn allur af lista­mönnum sem fylltu þennan flokk.

Auglýsing

En hvers vegna eigum við útlend­ingum svo mikið að þakka að hér ríkir blóm­legt tón­list­ar­líf hvort heldur sem er í sígildri eða alþýðu­tón­list, að ekki sé minnst á kóra og tón­list­ar­skóla?

Heim­ildir eru til fyrir því að fyrsti bisk­upinn á Hólum hafi sótt hingað frá meg­in­land­inu Rik­ini nokk­urn  sem hafi verið “glöggur í tón­list”.

Lítið er þó vitað um tón­list á Íslandi fram að siða­skiptum en upp úr því er ­messu­söngs­bók­in ­sem oft­ast er nefnd Grall­ar­inn tekin sam­an.  Þótt kirkjan hafi litið niður á söng og dansa utan helgi­halds­ins var alþýðu­tón­list til, og eigum við Bjarna Þor­steins­syni í lok 19. aldar, að þakka þekk­ingu okkar á henni og Þursa­flokknum að hafa miðlað henni á plötum sín­um.

En erlendum ferða­mönnum sem skrif­uðu ferða­bækur um Ísland á átj­ándu og nítj­ándu, varð flestum tíð­rætt um hversu vondir söng­menn Íslend­ingar voru, bæði falskir og ósam­stíga. Vakn­ing verður í lok 19.aldar og strax eftir fyrra stríð reyna Íslend­ingar að fá hingað erlent tón­list­ar­fólk, en það er fyrst og fremst í aðdrag­anda síð­ari heims­styrj­ald­ar­innar sem flótta­menn undan ofsóknum nas­ista fjöl­menna hing­að.

 „Þeir tón­list­ar­menn sem komu til Íslands í aðdrag­anda heims­styrj­ald­ar­innar síð­ari -- til dæmis Róbert Abra­ham, Vict­or Urbancic og Heinz Edel­stein, svo nokkrir séu nefnd­ir -- voru hámennt­aðir heims­borg­arar sem ekki voru lengur vel­komnir í heima­landi sín­u,” bendir Árni Heimir Ing­ólfs­son, tón­list­ar­fræðngur, á.

Óðinn Mel­sted, sagn­fræð­ingur gaf í fyrra út bók­ina Með nótur í fartesk­inu, um erlenda tón­list­ar­menn á Íslandi 1930-1960.  Þar er fjallað um erlenda áhrifa­valda í íslenskri tón­list svo sem Þjóð­verj­ana Róbert Abra­ham Ott­ós­son, Heinz Edel­stein, Rut Stef­aníu Her­manns, Albert Klahn, og Annie Leifs; Aust­ur­rík­is­menn­ina Carl BillichAnnie Chaloupek, Franz Mixa, Paul Pamplicher og Vict­or Urbancic, og Týrol­bú­ann Sig­urð Dem­etz.  Þá voru fjöl­margir Danir hér mis­lengi við hljóð­færa­leik og kennslu svo sem Poul Bern­burg.

Vla­dimir Ash­kenzy kom svo hingað frá­ Sov­ét­ríkj­un­um og blés lífi í S­in­fón­íu­hljóm­sveit Ís­lands, sem alltaf hefur sótt styrk og krafta til útlendra hljóð­færa­leik­ara – að ekki sé minnst á hlut hans í stofnun Lista­há­tíðar í Reykja­vík.

 „Störf erlendu tón­list­ar­mann­anna urðu til þess að hraða upp­bygg­ingu íslensks tón­list­ar­lífs,” segir Óðinn Mel­sted í bók sinn­i.  „Þannig tóku Íslend­ingar margra alda stökk í tón­list­ar­sög­unni – sam­an­borið við önnur lönd – með því að flytja inn erlend áhrif með hjálp erlends mann­afla.”

Árni Heimir Ing­ólfs­son tekur í sama streng:

 „Þetta varð ein mest­a ­gæfa tón­list­ar­lífs á Íslandi frá upp­hafi vega. Þekk­ing og hæfi­leikar þess­ara snjöllu tón­list­ar­manna báru hér­ ­á­vöxt og eiga ríku­legan þátt í þeirri blóm­legu tón­list sem hér er nú iðk­uð, ­sama hvort er í tón­list­ar­skól­um, leik­hús­tón­list eða Sin­fón­íu­hljóm­sveit Íslands. Þessir menn fleyttu Íslandi fram um ára­tugi í tón­list­inni og skuld okkar við þá verður í raun aldrei full­greidd.” 

Fjöl­margir út­lend­ingar hafa á sama hátt auðgað íslenska popptón­list, og er banda­ríski tón­list­ar­mað­ur­inn John Grant, þekkt­astur í dag, en hann hefur búið hér á landi í nokkur ár.

Á meðal tón­list­ar­manna á Iceland Airwa­ves sem auðgað hafa lista­líf ann­ara landa er ætt­lands­ins eru Micahel Kiwanyuka, sonur flótta­manna frá ofríki Idi Amin í Úganda. Lido Pimi­enta, rekur ættir sínar til Indíána og Afr­íku­búa í Kól­umbíu en starfar í Kanada og Káryyn, er af sýr­lensk-­ar­mensku bergi brotin og býr í Banda­ríkj­un­um, að ógleymdri okkar hálf­ítölsku Emilíönu Torr­ini.

Sam­an, her­ferð Sam­ein­uðu þjóð­anna til stuðn­ings flótta­mönnum og far­and­fólki hófst á leið­toga­fundi sam­tak­anna haustið 2016. Fræð­ast má nánar um hana hér. Höf­und­ur starfar sem upp­lýs­inga­full­trúi hjá Sam­ein­uðu þjóð­unum í Brus­sel, 

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
Hækkanir á fasteignagjöldum áhyggjuefni
Forseti ASÍ segir að hækkanir á fasteignagjöldum muni hafa áhrif á lífskjarasamningana ef ekkert annað verði gert á móti.
Kjarninn 17. janúar 2020
Heiða María Sigurðardóttir
Einlæg bón um að endurskoða skerðingu leikskóla
Kjarninn 17. janúar 2020
Skrokkölduvirkjun er fyrirhuguð á Sprengisandsleið milli Hofsjökuls og Vatnajökuls. Það svæði er innan marka fyrirhugaðs hálendisþjóðgarðs.
Telja stórframkvæmdir ekki rúmast innan þjóðgarða
Nýjar virkjanir falla illa eða alls ekki að markmiðum hálendisþjóðgarðs. Stórframkvæmdir þjóna ekki verndarmarkmiðum, yrðu „stórslys“ og myndu ganga að þjóðgarðshugtakinu dauðu.
Kjarninn 17. janúar 2020
Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn hætta við sameiningu
Tvö stór sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík, sem saman halda á 8,4 prósent af öllum úthlutuðum fiskveiðikvóta, eru hætt við að sameinast. Þess í stað ætla þau að halda góðu samstarfi áfram.
Kjarninn 17. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og Katrín Jakobsdóttir
Endurskoða lög um ráðherraábyrgð og Landsdóm
Forsætisráðherra mun í samráði við dómsmálaráðherra fela sérfræðingi að ráðast í endurskoðun á lögum um ráðherraábyrgð annars vegar og lögum um Landsdóm hins vegar. Vonir standa til þess að vinnunni verði lokið á haustmánuðum.
Kjarninn 17. janúar 2020
Seðlabankinn unir niðurstöðunni og er búinn að hafa samband við Gunnhildi Örnu
Seðlabanki Íslands segir að verkferlar hans í ráðningarmálum hafi verið styrktir í kjölfar þess að kærunefnd jafnréttismála komst að þeirri niðurstöðu að hann hefði brotið jafnréttislög með ráðningu upplýsingafulltrúa í fyrrasumar.
Kjarninn 17. janúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Samherji ætlar að þróa kerfi til að hindra spillingu og peningaþvætti
Samherji ætlar að klára að innleiða kerfi sem byggist á áhættuskipulagi fyrirtækisins, meðal annars með áherslu á spillingu, efnahagslegar refsiaðgerðir og peningaþvætti, á þessu ári. Ástæðan er „reynsla af starfsemi fyrirtækisins í Namibíu.“
Kjarninn 17. janúar 2020
Hagnaður VÍS verður um hálfum milljarði króna meiri en áður var gert ráð fyrir
Hlutabréf í VÍS hækkuðu skarpt í fyrstu viðskiptum í morgun í kjölfar tilkynningar um allt að 22 prósent meiri hagnað á síðasta ári en áður var búist við.
Kjarninn 17. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar