Margra alda stökk íslenskrar tónlistar þökk sé flóttamönnum

Árni Snævarr skrifar um hversu mikið við Íslendingar eigum flóttamönnum og innflytjendum að þakka.

Auglýsing

Þegar Sam­ein­uðu þjóð­irnar leit­uðu að sam­starfs­að­ilum í her­ferð sem nefnd er „Sam­an” (Together) til stuðn­ings flótta­mönnum og far­and­fólki, má segja að það hafi legið í augum uppi að sækja á mið tón­list­ar­inn­ar.  Færa má rök fyrir því að íslensk tón­list eigi  flótta­mönnum og inn­flytj­endum stóra skuld að gjalda, sem og afkom­endum þeirra, allt frá Róbert Abra­ham Ottós­syni til Vla­dimir Ask­hen­azy og  Emilíönu Torr­ini til John Grant.

For­svars­menn Iceland Airwa­ves tóku strax vel í þetta og bentu á að á meðal helstu flytj­enda á hátíð­inni sem nú stendur yfir, væri fjöld­inn allur af lista­mönnum sem fylltu þennan flokk.

Auglýsing

En hvers vegna eigum við útlend­ingum svo mikið að þakka að hér ríkir blóm­legt tón­list­ar­líf hvort heldur sem er í sígildri eða alþýðu­tón­list, að ekki sé minnst á kóra og tón­list­ar­skóla?

Heim­ildir eru til fyrir því að fyrsti bisk­upinn á Hólum hafi sótt hingað frá meg­in­land­inu Rik­ini nokk­urn  sem hafi verið “glöggur í tón­list”.

Lítið er þó vitað um tón­list á Íslandi fram að siða­skiptum en upp úr því er ­messu­söngs­bók­in ­sem oft­ast er nefnd Grall­ar­inn tekin sam­an.  Þótt kirkjan hafi litið niður á söng og dansa utan helgi­halds­ins var alþýðu­tón­list til, og eigum við Bjarna Þor­steins­syni í lok 19. aldar, að þakka þekk­ingu okkar á henni og Þursa­flokknum að hafa miðlað henni á plötum sín­um.

En erlendum ferða­mönnum sem skrif­uðu ferða­bækur um Ísland á átj­ándu og nítj­ándu, varð flestum tíð­rætt um hversu vondir söng­menn Íslend­ingar voru, bæði falskir og ósam­stíga. Vakn­ing verður í lok 19.aldar og strax eftir fyrra stríð reyna Íslend­ingar að fá hingað erlent tón­list­ar­fólk, en það er fyrst og fremst í aðdrag­anda síð­ari heims­styrj­ald­ar­innar sem flótta­menn undan ofsóknum nas­ista fjöl­menna hing­að.

 „Þeir tón­list­ar­menn sem komu til Íslands í aðdrag­anda heims­styrj­ald­ar­innar síð­ari -- til dæmis Róbert Abra­ham, Vict­or Urbancic og Heinz Edel­stein, svo nokkrir séu nefnd­ir -- voru hámennt­aðir heims­borg­arar sem ekki voru lengur vel­komnir í heima­landi sín­u,” bendir Árni Heimir Ing­ólfs­son, tón­list­ar­fræðngur, á.

Óðinn Mel­sted, sagn­fræð­ingur gaf í fyrra út bók­ina Með nótur í fartesk­inu, um erlenda tón­list­ar­menn á Íslandi 1930-1960.  Þar er fjallað um erlenda áhrifa­valda í íslenskri tón­list svo sem Þjóð­verj­ana Róbert Abra­ham Ott­ós­son, Heinz Edel­stein, Rut Stef­aníu Her­manns, Albert Klahn, og Annie Leifs; Aust­ur­rík­is­menn­ina Carl BillichAnnie Chaloupek, Franz Mixa, Paul Pamplicher og Vict­or Urbancic, og Týrol­bú­ann Sig­urð Dem­etz.  Þá voru fjöl­margir Danir hér mis­lengi við hljóð­færa­leik og kennslu svo sem Poul Bern­burg.

Vla­dimir Ash­kenzy kom svo hingað frá­ Sov­ét­ríkj­un­um og blés lífi í S­in­fón­íu­hljóm­sveit Ís­lands, sem alltaf hefur sótt styrk og krafta til útlendra hljóð­færa­leik­ara – að ekki sé minnst á hlut hans í stofnun Lista­há­tíðar í Reykja­vík.

 „Störf erlendu tón­list­ar­mann­anna urðu til þess að hraða upp­bygg­ingu íslensks tón­list­ar­lífs,” segir Óðinn Mel­sted í bók sinn­i.  „Þannig tóku Íslend­ingar margra alda stökk í tón­list­ar­sög­unni – sam­an­borið við önnur lönd – með því að flytja inn erlend áhrif með hjálp erlends mann­afla.”

Árni Heimir Ing­ólfs­son tekur í sama streng:

 „Þetta varð ein mest­a ­gæfa tón­list­ar­lífs á Íslandi frá upp­hafi vega. Þekk­ing og hæfi­leikar þess­ara snjöllu tón­list­ar­manna báru hér­ ­á­vöxt og eiga ríku­legan þátt í þeirri blóm­legu tón­list sem hér er nú iðk­uð, ­sama hvort er í tón­list­ar­skól­um, leik­hús­tón­list eða Sin­fón­íu­hljóm­sveit Íslands. Þessir menn fleyttu Íslandi fram um ára­tugi í tón­list­inni og skuld okkar við þá verður í raun aldrei full­greidd.” 

Fjöl­margir út­lend­ingar hafa á sama hátt auðgað íslenska popptón­list, og er banda­ríski tón­list­ar­mað­ur­inn John Grant, þekkt­astur í dag, en hann hefur búið hér á landi í nokkur ár.

Á meðal tón­list­ar­manna á Iceland Airwa­ves sem auðgað hafa lista­líf ann­ara landa er ætt­lands­ins eru Micahel Kiwanyuka, sonur flótta­manna frá ofríki Idi Amin í Úganda. Lido Pimi­enta, rekur ættir sínar til Indíána og Afr­íku­búa í Kól­umbíu en starfar í Kanada og Káryyn, er af sýr­lensk-­ar­mensku bergi brotin og býr í Banda­ríkj­un­um, að ógleymdri okkar hálf­ítölsku Emilíönu Torr­ini.

Sam­an, her­ferð Sam­ein­uðu þjóð­anna til stuðn­ings flótta­mönnum og far­and­fólki hófst á leið­toga­fundi sam­tak­anna haustið 2016. Fræð­ast má nánar um hana hér. Höf­und­ur starfar sem upp­lýs­inga­full­trúi hjá Sam­ein­uðu þjóð­unum í Brus­sel, 

Segir ríkislögreglustjóra bera skyldu til að tilkynna um spillingu
Verðandi formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar segir að Haraldur Johannessen eigi að tilkynna um spillingu sem hann viti af. Í viðtali í gær lét hann í það skína að slík væri til staðar.
Kjarninn 15. september 2019
Íslendingurinn Reynir ætlar að taka upp Flamenco plötu
Reynir Hauksson hefur lært hjá einum helsta gítarkennara Granada. Nú safnar hann fyrir gerð Flamenco plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 15. september 2019
Fosfatnáma
Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi
Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.
Kjarninn 15. september 2019
Besta platan með Metallica – Master of Puppets
Gefin út af Elektra þann 3. mars 1986, 8 lög á 54 mínútum og 47 sekúndum.
Kjarninn 15. september 2019
Guðmundur Kristjánsson er stærsti eigandi Útgerðarfélags Reykjavíkur sem er stærsti eigandi Brim.
Útgerðarfélag Reykjavíkur hagnaðist um 1,5 milljarð í fyrra
Stærsti eigandi Brim, sem hét áður HB Grandi, bókfærði eignarhlut sinn í félaginu á rúmlega 15 prósent hærra verði en skráð markaðsverð hlutarins var á reikningsskiladegi. Eignir Brim voru metnar á um 60 milljarða króna um síðustu áramót.
Kjarninn 15. september 2019
Eiríkur Ragnarsson
RÚV á kannski heima á auglýsingamarkaði eftir allt saman
Kjarninn 15. september 2019
Vinningstillaga Henning Larsen arkitektastofunnar að því hvernig Vinge ætti að líta út. Veruleikinn í dag er allt annar.
Danska skýjaborgin Vinge
Það er ekki nóg að fá háleitar hugmyndir, það þarf líka einhvern til að framkvæma þær. Þessu hafa bæjaryfirvöld í Frederikssund á Sjálandi fengið að kynnast, þar sem draumsýn hefur breyst í hálfgerða martröð.
Kjarninn 15. september 2019
Ásaka Glitni um að klippa sjö sentimetra neðan af samningum
Deilumál milli Útgerðarfélags Reykjavíkur og Glitnis vegna afleiðusamninga upp á tvo milljarða króna sem gerðir voru í aðdraganda hrunsins standa enn yfir. Útgerðarfélagið kærði Glitni til lögreglu í fyrra fyrir að klippa neðan af samningunum.
Kjarninn 15. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar