Margra alda stökk íslenskrar tónlistar þökk sé flóttamönnum

Árni Snævarr skrifar um hversu mikið við Íslendingar eigum flóttamönnum og innflytjendum að þakka.

Auglýsing

Þegar Sam­ein­uðu þjóð­irnar leit­uðu að sam­starfs­að­ilum í her­ferð sem nefnd er „Sam­an” (Together) til stuðn­ings flótta­mönnum og far­and­fólki, má segja að það hafi legið í augum uppi að sækja á mið tón­list­ar­inn­ar.  Færa má rök fyrir því að íslensk tón­list eigi  flótta­mönnum og inn­flytj­endum stóra skuld að gjalda, sem og afkom­endum þeirra, allt frá Róbert Abra­ham Ottós­syni til Vla­dimir Ask­hen­azy og  Emilíönu Torr­ini til John Grant.

For­svars­menn Iceland Airwa­ves tóku strax vel í þetta og bentu á að á meðal helstu flytj­enda á hátíð­inni sem nú stendur yfir, væri fjöld­inn allur af lista­mönnum sem fylltu þennan flokk.

Auglýsing

En hvers vegna eigum við útlend­ingum svo mikið að þakka að hér ríkir blóm­legt tón­list­ar­líf hvort heldur sem er í sígildri eða alþýðu­tón­list, að ekki sé minnst á kóra og tón­list­ar­skóla?

Heim­ildir eru til fyrir því að fyrsti bisk­upinn á Hólum hafi sótt hingað frá meg­in­land­inu Rik­ini nokk­urn  sem hafi verið “glöggur í tón­list”.

Lítið er þó vitað um tón­list á Íslandi fram að siða­skiptum en upp úr því er ­messu­söngs­bók­in ­sem oft­ast er nefnd Grall­ar­inn tekin sam­an.  Þótt kirkjan hafi litið niður á söng og dansa utan helgi­halds­ins var alþýðu­tón­list til, og eigum við Bjarna Þor­steins­syni í lok 19. aldar, að þakka þekk­ingu okkar á henni og Þursa­flokknum að hafa miðlað henni á plötum sín­um.

En erlendum ferða­mönnum sem skrif­uðu ferða­bækur um Ísland á átj­ándu og nítj­ándu, varð flestum tíð­rætt um hversu vondir söng­menn Íslend­ingar voru, bæði falskir og ósam­stíga. Vakn­ing verður í lok 19.aldar og strax eftir fyrra stríð reyna Íslend­ingar að fá hingað erlent tón­list­ar­fólk, en það er fyrst og fremst í aðdrag­anda síð­ari heims­styrj­ald­ar­innar sem flótta­menn undan ofsóknum nas­ista fjöl­menna hing­að.

 „Þeir tón­list­ar­menn sem komu til Íslands í aðdrag­anda heims­styrj­ald­ar­innar síð­ari -- til dæmis Róbert Abra­ham, Vict­or Urbancic og Heinz Edel­stein, svo nokkrir séu nefnd­ir -- voru hámennt­aðir heims­borg­arar sem ekki voru lengur vel­komnir í heima­landi sín­u,” bendir Árni Heimir Ing­ólfs­son, tón­list­ar­fræðngur, á.

Óðinn Mel­sted, sagn­fræð­ingur gaf í fyrra út bók­ina Með nótur í fartesk­inu, um erlenda tón­list­ar­menn á Íslandi 1930-1960.  Þar er fjallað um erlenda áhrifa­valda í íslenskri tón­list svo sem Þjóð­verj­ana Róbert Abra­ham Ott­ós­son, Heinz Edel­stein, Rut Stef­aníu Her­manns, Albert Klahn, og Annie Leifs; Aust­ur­rík­is­menn­ina Carl BillichAnnie Chaloupek, Franz Mixa, Paul Pamplicher og Vict­or Urbancic, og Týrol­bú­ann Sig­urð Dem­etz.  Þá voru fjöl­margir Danir hér mis­lengi við hljóð­færa­leik og kennslu svo sem Poul Bern­burg.

Vla­dimir Ash­kenzy kom svo hingað frá­ Sov­ét­ríkj­un­um og blés lífi í S­in­fón­íu­hljóm­sveit Ís­lands, sem alltaf hefur sótt styrk og krafta til útlendra hljóð­færa­leik­ara – að ekki sé minnst á hlut hans í stofnun Lista­há­tíðar í Reykja­vík.

 „Störf erlendu tón­list­ar­mann­anna urðu til þess að hraða upp­bygg­ingu íslensks tón­list­ar­lífs,” segir Óðinn Mel­sted í bók sinn­i.  „Þannig tóku Íslend­ingar margra alda stökk í tón­list­ar­sög­unni – sam­an­borið við önnur lönd – með því að flytja inn erlend áhrif með hjálp erlends mann­afla.”

Árni Heimir Ing­ólfs­son tekur í sama streng:

 „Þetta varð ein mest­a ­gæfa tón­list­ar­lífs á Íslandi frá upp­hafi vega. Þekk­ing og hæfi­leikar þess­ara snjöllu tón­list­ar­manna báru hér­ ­á­vöxt og eiga ríku­legan þátt í þeirri blóm­legu tón­list sem hér er nú iðk­uð, ­sama hvort er í tón­list­ar­skól­um, leik­hús­tón­list eða Sin­fón­íu­hljóm­sveit Íslands. Þessir menn fleyttu Íslandi fram um ára­tugi í tón­list­inni og skuld okkar við þá verður í raun aldrei full­greidd.” 

Fjöl­margir út­lend­ingar hafa á sama hátt auðgað íslenska popptón­list, og er banda­ríski tón­list­ar­mað­ur­inn John Grant, þekkt­astur í dag, en hann hefur búið hér á landi í nokkur ár.

Á meðal tón­list­ar­manna á Iceland Airwa­ves sem auðgað hafa lista­líf ann­ara landa er ætt­lands­ins eru Micahel Kiwanyuka, sonur flótta­manna frá ofríki Idi Amin í Úganda. Lido Pimi­enta, rekur ættir sínar til Indíána og Afr­íku­búa í Kól­umbíu en starfar í Kanada og Káryyn, er af sýr­lensk-­ar­mensku bergi brotin og býr í Banda­ríkj­un­um, að ógleymdri okkar hálf­ítölsku Emilíönu Torr­ini.

Sam­an, her­ferð Sam­ein­uðu þjóð­anna til stuðn­ings flótta­mönnum og far­and­fólki hófst á leið­toga­fundi sam­tak­anna haustið 2016. Fræð­ast má nánar um hana hér. Höf­und­ur starfar sem upp­lýs­inga­full­trúi hjá Sam­ein­uðu þjóð­unum í Brus­sel, 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hrina hópuppsagna í tengslum við COVID-19 faraldurinn virðist gengin niður
Stærst þeirra þriggja hópuppsagna sem áttu sér stað í júní er uppsögn PCC á Bakka sem sagði upp nálægt 85 manns af þeim tæplega 150 manns sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
Tæplega 35 þúsund hafa látist af völdum COVID-19 á Ítalíu
Dánartíðni vegna COVID-19 hærri hjá ómenntuðum en menntuðum á Ítalíu
Kórónuveirufaraldurinn hefur leikið Ítalíu grátt en það var fyrsta Evrópulandið til að glíma við mikla útbreiðslu veirunnar. Í marsmánuði jókst munur á dánartíðni menntaðra og ómenntaðra þar í landi vegna veirunnar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði undir reglugerð um útlendinga sem tók gildi 15. júní.
Hægt að senda á brott útlendinga í „ólögmætri dvöl“ þrátt fyrir tilslökun gagnvart öðrum
Skortur á beinum flugum, flugsamgöngum til heimalands eða hár kostnaður við ferðalög eru ekki ástæður sem íslensk stjórnvöld taka gildar fyrir dvöl hérlendis án dvalarleyfis eða áritunar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Flennistór mynd af þáttastjórnandanum Tucker Carlson á höfuðstöðvum Fox News.
„Tucker Carlson 2024?“
Áhrifamenn meðal repúblikana og íhaldssamir álitsgjafar í Bandaríkjunum telja raunhæft að Tucker Carlson, þáttastjórnandi á Fox News sem milljónir fylgjast með á hverju kvöldi, gæti náð langt ef hann kysi að fara í forsetaframboð árið 2024.
Kjarninn 4. júlí 2020
Ríkisstjórnin sem vill halda áfram, en mun mögulega ekki geta það
Stjórnmálaflokkarnir vega nú og meta hvenær þeir eru líklegir til að hámarka árangur sinn í kosningum. Og eru fyrir nokkuð löngu síðan farnir að máta sig í næstu ríkisstjórn. Þar virðast, eins og er, aðallega vera tveir skýrir valkostir á borðinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
„Keyrt á sama fólkinu sem fær aldrei frídag“
Í nýrri skýrslu Rannsóknamiðstöðvar ferðamála um aðstæður erlends starfsfólks í ferðaþjónustu kemur margt varhugavert fram, m.a. að fólk þurfi að vinna margar vikur í röð og að vikulegur frídagur hafi ekki verið virtur.
Kjarninn 4. júlí 2020
Kortið sýnir útbreiðslu hita í hluta Síberíu 20. júní.
Hitamet staðfest á einum kaldasta stað jarðar
Hæsti hiti: 38°C. Lægsti hiti: -67,8°C. Mismunur: 105,8 gráður. Norðurslóðir eru að hlýna þrisvar sinnum hraðar en önnur svæði í heiminum. Hlýnunin er að eiga sér stað mörgum áratugum fyrr en spár gerðu ráð fyrir.
Kjarninn 3. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir er mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið synjar Kjarnanum um aðgang að lögfræðiálitunum sem Lilja aflaði
Mennta- og menningarmálaráðuneytið neitar að afhenda Kjarnanum lögfræðiálitin sem Lilja D. Alfreðsdóttir aflaði í aðdraganda þess að hún ákvað að stefna skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá úrskurði kærunefndar jafnréttismála hnekkt.
Kjarninn 3. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar