Facebook er skrímsli

Samfélagsmiðlarnir eru orðnir að mikilvægu vopni í stríði nútímans, þar sem barist er um að almenningsálitið.

Auglýsing

Þessa dag­ana fara fram yfir­heyrslur í banda­ríska þing­inu vegna rann­sóknar þing­nefndar á afskiptum rúss­neskra yfir­valda af kosn­ing­unum í Banda­ríkj­unum fyrir tæpu ári.

Margt hefur komið fram í þess­ari rann­sókn sem er áhuga­vert, en und­an­farna daga hefur kast­ljósið beinst að tækni­fyr­ir­tækj­un­um, einkum Face­book, Google og Twitt­er.

Það atriði sem helst stendur upp úr, er að nú þykir það alveg óum­deilt - ólíkt því sem tækni­fyr­ir­tækin sögðu opin­ber­lega skömmu eftir kosn­ing­arnar - að aug­lýs­ingar og efni, að miklu leyti með dellu og öfga­kenndum áróðri, var skipu­lega dreift til fólks í gegnum sam­fé­lags­miðla af rúss­neskum aðil­um. Sam­tals náðu aug­lýs­ingar og keypt efni til að minnsta kosti 156 millj­óna manna í Banda­ríkj­un­um.

Auglýsing

Slá­andi upp­lýs­ingar

Sér­stak­lega eru upp­lýs­ingar um þetta slá­andi gagn­vart Face­book, sem er langá­hrifa­mesti vefur heims­ins. Hann tengir saman 1,8 millj­arða manna, og heldur utan um nútíma­leg sam­skipti fólks. 

Sagan að baki þess­ari upp­bygg­ingu er örstutt, ein­ungis um 10 ára. Áhrifin dýpka sífellt eftir því sem umfang Face­book í lífi okkar verður meira. 

Í gær voru meðal ann­ars birtar upp­lýs­ingar sem sýndu hvernig rúss­neskir aðilar hefðu birt yfir þrjú þús­und aug­lýs­ingar og gervi­vef­síð­ur, í aðdrag­anda kosn­g­ing­anna í fyrra, sem síðan birtu skila­boð sín gagn­vart mark­hópum í Banda­ríkj­un­um.

Aug­lýs­ing­arnar voru mis­jafnar eftir því um hvaða svæði var að ræða. Um þaul­skipu­lagðar aðgerðir virð­ist hafa verið að ræða, gagn­gert til að ala á ill­deilum og pólaríser­andi umræðum um umdeild mál.

Þegar á heild­ina er litið þá virð­ast aug­lýs­ing­arnar hafa verið mið­aðar að því að ýta undir stuðn­ing við Don­ald J. Trump og orð­ræðu hans.

Ein þeirra sem hefur talað um þessa þróun - og hætt­urnar fyrir lýð­ræð­is­lega umræðu og fram­gang kosn­inga - er Dianne Fein­stein, öld­ung­ar­deild­ar­þing­maður úr Kali­forn­íu. Í þing­inu í gær lét hún for­svars­menn tækni­fyr­ir­tækj­anna heyra það, og sagði þá ekki með öllu gera sér grein fyrir hætt­unum sem þessi fyr­ir­tæki hefðu boðið heim. 

Hún sagð­ist líta svo á að það þyrfti mun sterkara reglu­verk og eft­ir­lit heldur nú væri fyrir hendi, og einnig aðgerðir af hálfu tækni­fyr­ir­tækj­anna sem kæmu í veg mis­notk­un. „Við erum ekki að fara neitt, herrar mín­ir. Og þetta er stórt og mikið vanda­mál,“ sagði hún eftir að hafa gagn­rýnt for­svars­menn tækni­fyr­ir­tækj­anna fyrir að hafa ekki komið fram með nægi­lega góð svör við því, hvernig mætti koma í veg fyrir að nethern­aður væri stund­að­ur, eins og reyndin hefði verið í aðdrag­anda kosn­ing­anna í fyrra.

Mik­il­væg umræða

Þessi umræða, sem nú á sér stað í Banda­ríkj­unum og vítt og breitt um heim­inn, er afar mik­il­væg. Margt bendir til þess að grund­vall­ar­laga­breyt­ingar þurfi að eiga sér stað til að tak­marka áhrif sam­fé­lags­miðl­anna og koma í veg fyrir að mikil áhrif þeirra séu mis­notuð af hags­mun­að­il­um, stór­fyr­ir­tækj­um, óvin­veittum ríkjum eða póli­tískum and­stæð­ingum í kosn­ing­um.

Það þarf að skoða þessi mál vel, hér á landi eins og ann­ars stað­ar. Face­book er að mörgu leyti orðið að skrímsli, þar sem erfitt er að gera sér grein fyrir því hvað snýr upp og hvað nið­ur, og í mörgum til­vikum er það della og rugl sem verður ofan í umræð­um.

Mis­notkun á þessu gang­verki nútíma­sam­skipta er orðin að vopni í bar­átt­unni um almenn­ings­á­lit­ið.

Lars Larsen
„Go´daw, jeg hedder Lars Larsen, jeg har et godt tilbud“
Danski milljónamæringurinn Lars Lar­sen lést á heim­ili sínu í síðustu viku, 71 árs að aldri. Hann var á meðal auðugustu manna í Danmörku og jafnframt þeirra þekktustu. Kjarninn rifjar hér upp sögu hans.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Árni Már Jensson
Að lesa milli línanna
Kjarninn 25. ágúst 2019
Guðrún Margrét Jóhannsdóttir
„Að hanna er eins og að anda með heilanum“
Guðrún Margrét Jóhannsdóttir safnar nú fyrir nýrri hönnun á Karolina Fund.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Matthildur Björnsdóttir
Af hverju eru goðsagnir takmarkandi?
Kjarninn 25. ágúst 2019
Ólafur Ísleifsson, þingmaður Miðflokksins, spurði um innstæðutryggingar.
Um 83 prósent innstæðna í íslenskum bönkum voru tryggðar um áramót
Tryggingasjóður innstæðueigenda tryggir um 83 prósent af þeim 1.707 milljörðum króna sem geymdir voru á íslenskum bankareikningum í lok síðasta árs. Samt voru bara 38 milljarðar króna í sjóðnum.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Benedikt Jóhannesson
Styrmir gegn Styrmi – Frumkvöðull í einkavæðingu orkufyrirtækja
Kjarninn 25. ágúst 2019
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna.
Trump um Trump frá Trump til Trump
Bandarískir ráðamenn reyna nú hvað þeir geta að bæta fyrir geðvonskutíst og eftiráskýringar Bandaríkjaforseta um aflýsingu Danmerkurferðar sinnar. Ástæðuna sagði forsetinn þá að danski forsætisráðherrann vildi ekki ræða hugmynd hans um kaup á Grænlandi.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Listi yfir þjónustugjöld bankanna skólabókardæmi um fákeppni
Gylfi Zoega segir að það sé ekki hægt að nota ódýrt kort í innanlandsviðskiptum hérlendis vegna þess að það myndi minnka hagnað bankanna.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari