Auglýsing

Í gær sendu 306 konur sem hafa tekið þátt í íslenskum stjórn­málum frá sér áskorun vegna þess kyn­bundna ofbeldis sem á sér stað í starfs­um­hverfi þeirra. Þar kröfð­ust þær þess að karlar taki ábyrgð og að stjórn­mála­flokkar lands­ins taki á mál­inu af festu. Á meðal þeirra sem skrifa sig fyrir áskor­un­inni eru margar þeirra kvenna sem hafa verið mest áber­andi í íslenskum stjórn­málum und­an­farna ára­tugi og með henni fylgdu tíu sögur um hvernig þær hafi orðið fyrir áreitni eða ofbeldi í starfi sínu.

Með því að stofna umræðu­hóp, safna sögum kvenna í stjórn­málum og senda frá sér sam­eig­in­lega áskorun gegn ömur­legu ástandi sem sann­ar­lega hefur ver­ið, og er enn, til staðar risu þessar konur upp yfir skot­grafir flokkapóli­tíkur og stóðu saman í því að reyna að bæta sam­fé­lag­ið. Að koma því til skila að réttur þeirra til að vera þær sjálfar án þess að eiga von á því að verða áreittar eða beittar ofbeldi, nið­ur­lægðar eða smækk­að­ar, er miklu sterk­ari en réttur ger­anda til að áreita þær eða beita þær ofbeldi án afleið­inga.

Það var átak­an­legt að hlusta á Jóhönnu Maríu Sig­munds­dótt­ur, Áslaugu Örnu Sig­ur­björns­dóttur og Heiðu Björg Hilm­is­dóttur í Kast­ljósi gær­kvölds­ins að lýsa því sem konur í stjórn­málum verða fyr­ir. Sér­stak­lega sögu Jóhönnu Maríu um eft­ir­köst þess að hafa skrifað grein um skað­semi plasts sem notað sé í hjálp­ar­tækjum ást­ar­lífs­ins gætu skaða fólk. „Einn maður sagði að eft­ir að hann las grein­ina mína nægði að hugsa um mig og það sem ég skrif­aði til þess að full­nægja sér,“ sagði Jóhanna í þætt­in­um. Áslaug Arna sagði frá því að hún verði ítrekað fyrir kyn­ferð­is­legum athuga­semdum um að hún hlyti að hafa sofið hjá þeim sem völdin hafa til að hafa kom­ist í fram­varð­ar­sveit stærsta stjórn­mála­flokks lands­ins jafn ung og hún er.

Auglýsing

Þarna töl­uðu þær tvær konur sem yngstar hafa sest á þing á und­an­förnum árum.

Vanda­málið opin­berar sig

Þætt­inum var varla lokið þegar Ragnar Önund­ar­son, fyrr­ver­andi valda­maður í íslenskum sam­fé­lagi, sem stýrt hefur banka, stór­fyr­ir­tæki og boðið sig fram til trún­að­ar­starfa í stjórn­mál­um, birti mynd af Áslaugu Örnu á sam­fé­lags­miðl­um. Myndin var tekin af Face­book-­síðu henn­ar. Með­fylgj­andi voru skila­boð sem gáfu sterkt til kynna að mynd sem þessi væri ekki við hæfi fyrir fólk sem væri í stjórn­mál­um. Svo var það sett í sam­hengi við það að sama kona hafi verið í sjón­varp­inu að ræða um kyn­ferð­is­lega áreitni gagn­vart konum í stjórn­mál­um.

Það er erfitt að álykta annað en að Ragnar væri að gefa í skyn að Áslaug væri að bjóða kyn­ferð­is­legri áreitni heim með því að birta mynd af sér á sam­fé­lags­miðlum sem honum fannst af ein­hverjum ástæðum of kyn­ferð­is­lega hlað­in. Ragnar gat síðan ekki með nokkru móti útskýrt hvað það var við mynd­ina sem honum þótti svo óboð­legt, en ráð­lagði Áslaugu að leita sér aðstoðar hjá almanna­tengli.

Við­horfið er nákvæm­lega það sem kon­urnar sem hafa tekið þátt í stjórn­mál­unum voru að gagn­rýna með sam­eig­in­legu áskorun sinni. Að karlar gætu komið fram við þær eins og þeir kysu með kyn­ferð­is­lega hlöðnum aðdrótt­unum eða sleggju­dómum um útlit þeirra og atferli án ábyrgð­ar. Að þeir gæti valið að smætta þær og nið­ur­lægja vegna þess að þær falla ekki inn í það mót sem við­kom­andi valda­karl sér sem það eina fyrir fólk í stjórn­mál­um. Að þeir gætu jafn­vel beitt þær kyn­ferð­is­legu ofbeldi eða þrýst­ingi vegna þess að þær byðu upp á það með því að vera eins og þær eru.

Með skrifum sínum hold­gervist vanda­málið sem kon­urnar voru að opin­bera í Ragn­ari. Ástæð­una fyrir því að þær þrifast verr í karllægu umhverfi stjórn­mála.

Tján­ing­ar­frelsi heim­ilar gagn­rýni

Við­brögðin voru nán­ast ofsa­feng­in, og nán­ast á eina leið. Ummæli Ragn­ars voru for­dæmd og það rétti­lega. Örfáir skoð­ana­bræður hans tóku hins vegar undir sjón­ar­miðin og vörðu þau. Einn sagði í ummælum á Face­book: „Hvenær hafið þið séð karl­mann aðra en homma setja upp sam­bæri­legt and­lit. Sérðu fyrir þér að Bjarni Ben. for­sæt­is­ráð­herra safna hári og setja efni í hárið sam­bæri­lega og þessi kona ger­ir, efast um það. Sem þing­maður á hún að hafa viði­legan blæ yfir sér­[inn­slátt­ar­villur eru ummæl­anda].“

Við­bragð Ragn­ars var líka klass­ískt: að gagn­rýnin á hann væri póli­tískt rétt­hugs­un, krafa um sjálfs­rit­skoðun og árás á tján­ing­ar­frelsið sjálft.

En það var eng­inn að banna hon­um, eða öðrum körlum sem deila með honum skoð­un­um, að hafa þær. Þeim er full­frjálst að láta þær í ljós. En þeir verða þá líka að þola skoð­anir ann­arra á sín­um. Tján­ing­ar­frelsi þýðir nefni­lega ekki að menn með skoð­anir eigi að fá að hafa þær í friði fyrir gagn­rýni, ella sé brotið á rétti þeirra. Það er mik­ill mis­skiln­ing­ur. Og hann sér flest skyn­samt fólk.

Það er góð regla í líf­inu að þegar allir í kringum þig eru orðnir fífl sé tíma­bært að líta í eigin barm og að minnsta kosti kanna hvort það geti ekki verið að þú sért sjálfur fíflið.

Litlir karlar

Það ríkir ekki jafn­rétti á Íslandi. Við skulum hafa það alveg á hreinu. Konur eru tæp­lega helm­ingur lands­manna. Þeir sem hafa stýrt land­inu hafa nán­ast alltaf verið karl­ar. Aldrei hafa verið fleiri konur í rík­is­stjórn en karlar og nán­ast aldrei hefur hlut­fallið verið jafnt. Í síð­ustu kosn­ingum fór hlut­fall kvenna á þingi úr 47,6 pró­sent í 38 pró­sent. Seðla­bank­anum er stýrt af körl­um. Konur eru fjórð­ungur stjórn­ar­manna í íslenskum fyr­ir­tækj­um, rúm­lega fimmt­ungur fram­kvæmda­stjóra og 24 pró­sent stjórn­ar­for­manna. Alls eru 39 pró­sent for­stöðu­manna stofn­anna hjá rík­inu konur og þær fá rúm­lega 20 pró­sent lægri laun en karl­ar, að jafn­aði. Samt eru fleiri konur með háskóla­próf en karl­ar.

Í árlegri úttekt á stöðu kvenna í æðstu stöðum þeirra sem stýra pen­ingum á Íslandi hefur komið í ljós, ár eftir ár, að 90 pró­sent þeirra sem eru í slíkum stöðum eru karl­ar.

Þessi staða er ekki til­komin vegna þess að karlar séu hæfi­leik­a­rík­ari en kon­ur. Það eru þeir sann­ar­lega ekki. Konum er hins vegar kerf­is­bundið haldið niðri af körl­um. Það er gert í gegnum stofn­anir á borð við suma stjórn­mála­flokka, sem neita að gang­ast við ábyrgð á því að konur fái ekki braut­ar­gengi hjá þeim. Það er gert með karllægu líf­eyr­is­sjóða­kerfi og karllægri fyr­ir­tækja­menn­ingu. Það er gert með því að litlir karlar stýra sam­fé­lag­inu og að þeir raði öðrum litlum körlum í kringum sig.

Konum er líka haldið niðri af körlum með vald­beit­ingu. Með því að skil­yrða braut­ar­gengi þeirra við að þær hagi sér með ákveðnum hætti, líti út á ákveð­inn hátt, láta ákveðið yfir sig ganga og passa í mót sem þeim finnst við­eig­andi fyrir fólk með völd. Með öðrum orðum þá þurfa þær að vera meira eins og karlar en minna eins og kon­ur.

En konur eru ekki vanda­mál­ið. Karlar eru það.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þóra Hreinsdóttir var fimmtán ára er hún ritaði í dagbókina sína um náin samskipti við Jón Baldvin árið 1970.
Unglingsstúlka lýsti nánu sambandi við Jón Baldvin Hannibalsson í dagbók
Jón Baldvin Hannibalsson, fyrrverandi utanríkisráðherra Íslands, sagði í bréfi til stúlku árið 1970 að hjarta hans slægi örar og blóðið rynni hraðar þegar hann hugsaði til hennar. Stúlkan var 15 ára. Hann 31 árs. Var kennarinn. Hún nemandinn.
Kjarninn 30. september 2022
Grænleitur litur á einni af gasbólunum miklu sem koma upp á yfirborðið í Eystrasalti.
Er gaslekinn í Eystrasalti ógn við loftslagið?
Losun gróðurhúsalofttegunda vegna gaslekans í Eystrasalti er gríðarleg en hún er þó aðeins örlítill dropi í hafið af umfangi losunar mannanna á ári hverju. Fyrir loftslagið væri best að bera eld að gasbólunum miklu.
Kjarninn 29. september 2022
Hreiðar Bjarnason, framkvæmdastjóri fjármála og rekstrarsviðs Landsbankans, Lilja Björk Einarsdóttir bankastjóri, Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra og Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra við undirritun samningsins.
Ríkið kaupir hluta nýrra höfuðstöðva Landsbankans á 6 milljarða króna
Íslenska ríkið mun festa kaup á hluta af nýjum höfuðstöðvum Landsbankans fyrir 6 milljarða króna. Þar á að koma fyrir utanríkisráðuneytinu, auk þess sem hluta rýmisins á að nýta undir sýningar Listasafns Íslands.
Kjarninn 29. september 2022
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lengd vinnuvikunnar er ekki náttúrulögmál
Kjarninn 29. september 2022
Orri Páll Jóhannsson, þingflokksformaður Vinstri grænna.
Óeðlilegt að formaður starfshóps um stöðu orkumála tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni
Þingflokksformaður Vinstri grænna segir að það geti ekki talist eðlilegt að formaður grænbókarnefndarinnar tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni úr skýrslunni. Og starfi nú fyrir fyrirtæki sem hyggja á vindvirkjanir á Vesturlandi.
Kjarninn 29. september 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson er ráðherra loftslagsmála.
Ekki enn ljóst hvort 800 milljónirnar dekki Kýótó-uppgjörið
Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir 800 milljóna útgjöldum vegna uppgjörs Kýótó-bókunarinnar, sem talað hefur verið töluvert um síðustu misseri. Ekki liggur þó enn fyrir hvaða losunareiningar verða keyptar, eða hvað það mun á endanum kosta ríkissjóð.
Kjarninn 29. september 2022
Fylgi Framsóknarflokksins hreyfist um fjögur prósent á milli mánaða í nýjustu mælingu Maskínu.
Fylgi Framsóknar dregst saman um fjögur prósentustig á milli mánaða
Samkvæmt nýjustu könnun Maskínu nartar Samfylkingin nú í hæla Framsóknar hvað fylgi á landsvísu varðar. Píratar dala ögn en Viðreisn og Vinstri græn mælast með meira fylgi en í ágústmánuði.
Kjarninn 29. september 2022
Freyja Vilborg Þórarinsdóttir
Fjárhagslegur ávinningur af fjárfestingum í jafnrétti
Kjarninn 29. september 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari