Auglýsing

Í gær sendu 306 konur sem hafa tekið þátt í íslenskum stjórn­málum frá sér áskorun vegna þess kyn­bundna ofbeldis sem á sér stað í starfs­um­hverfi þeirra. Þar kröfð­ust þær þess að karlar taki ábyrgð og að stjórn­mála­flokkar lands­ins taki á mál­inu af festu. Á meðal þeirra sem skrifa sig fyrir áskor­un­inni eru margar þeirra kvenna sem hafa verið mest áber­andi í íslenskum stjórn­málum und­an­farna ára­tugi og með henni fylgdu tíu sögur um hvernig þær hafi orðið fyrir áreitni eða ofbeldi í starfi sínu.

Með því að stofna umræðu­hóp, safna sögum kvenna í stjórn­málum og senda frá sér sam­eig­in­lega áskorun gegn ömur­legu ástandi sem sann­ar­lega hefur ver­ið, og er enn, til staðar risu þessar konur upp yfir skot­grafir flokkapóli­tíkur og stóðu saman í því að reyna að bæta sam­fé­lag­ið. Að koma því til skila að réttur þeirra til að vera þær sjálfar án þess að eiga von á því að verða áreittar eða beittar ofbeldi, nið­ur­lægðar eða smækk­að­ar, er miklu sterk­ari en réttur ger­anda til að áreita þær eða beita þær ofbeldi án afleið­inga.

Það var átak­an­legt að hlusta á Jóhönnu Maríu Sig­munds­dótt­ur, Áslaugu Örnu Sig­ur­björns­dóttur og Heiðu Björg Hilm­is­dóttur í Kast­ljósi gær­kvölds­ins að lýsa því sem konur í stjórn­málum verða fyr­ir. Sér­stak­lega sögu Jóhönnu Maríu um eft­ir­köst þess að hafa skrifað grein um skað­semi plasts sem notað sé í hjálp­ar­tækjum ást­ar­lífs­ins gætu skaða fólk. „Einn maður sagði að eft­ir að hann las grein­ina mína nægði að hugsa um mig og það sem ég skrif­aði til þess að full­nægja sér,“ sagði Jóhanna í þætt­in­um. Áslaug Arna sagði frá því að hún verði ítrekað fyrir kyn­ferð­is­legum athuga­semdum um að hún hlyti að hafa sofið hjá þeim sem völdin hafa til að hafa kom­ist í fram­varð­ar­sveit stærsta stjórn­mála­flokks lands­ins jafn ung og hún er.

Auglýsing

Þarna töl­uðu þær tvær konur sem yngstar hafa sest á þing á und­an­förnum árum.

Vanda­málið opin­berar sig

Þætt­inum var varla lokið þegar Ragnar Önund­ar­son, fyrr­ver­andi valda­maður í íslenskum sam­fé­lagi, sem stýrt hefur banka, stór­fyr­ir­tæki og boðið sig fram til trún­að­ar­starfa í stjórn­mál­um, birti mynd af Áslaugu Örnu á sam­fé­lags­miðl­um. Myndin var tekin af Face­book-­síðu henn­ar. Með­fylgj­andi voru skila­boð sem gáfu sterkt til kynna að mynd sem þessi væri ekki við hæfi fyrir fólk sem væri í stjórn­mál­um. Svo var það sett í sam­hengi við það að sama kona hafi verið í sjón­varp­inu að ræða um kyn­ferð­is­lega áreitni gagn­vart konum í stjórn­mál­um.

Það er erfitt að álykta annað en að Ragnar væri að gefa í skyn að Áslaug væri að bjóða kyn­ferð­is­legri áreitni heim með því að birta mynd af sér á sam­fé­lags­miðlum sem honum fannst af ein­hverjum ástæðum of kyn­ferð­is­lega hlað­in. Ragnar gat síðan ekki með nokkru móti útskýrt hvað það var við mynd­ina sem honum þótti svo óboð­legt, en ráð­lagði Áslaugu að leita sér aðstoðar hjá almanna­tengli.

Við­horfið er nákvæm­lega það sem kon­urnar sem hafa tekið þátt í stjórn­mál­unum voru að gagn­rýna með sam­eig­in­legu áskorun sinni. Að karlar gætu komið fram við þær eins og þeir kysu með kyn­ferð­is­lega hlöðnum aðdrótt­unum eða sleggju­dómum um útlit þeirra og atferli án ábyrgð­ar. Að þeir gæti valið að smætta þær og nið­ur­lægja vegna þess að þær falla ekki inn í það mót sem við­kom­andi valda­karl sér sem það eina fyrir fólk í stjórn­mál­um. Að þeir gætu jafn­vel beitt þær kyn­ferð­is­legu ofbeldi eða þrýst­ingi vegna þess að þær byðu upp á það með því að vera eins og þær eru.

Með skrifum sínum hold­gervist vanda­málið sem kon­urnar voru að opin­bera í Ragn­ari. Ástæð­una fyrir því að þær þrifast verr í karllægu umhverfi stjórn­mála.

Tján­ing­ar­frelsi heim­ilar gagn­rýni

Við­brögðin voru nán­ast ofsa­feng­in, og nán­ast á eina leið. Ummæli Ragn­ars voru for­dæmd og það rétti­lega. Örfáir skoð­ana­bræður hans tóku hins vegar undir sjón­ar­miðin og vörðu þau. Einn sagði í ummælum á Face­book: „Hvenær hafið þið séð karl­mann aðra en homma setja upp sam­bæri­legt and­lit. Sérðu fyrir þér að Bjarni Ben. for­sæt­is­ráð­herra safna hári og setja efni í hárið sam­bæri­lega og þessi kona ger­ir, efast um það. Sem þing­maður á hún að hafa viði­legan blæ yfir sér­[inn­slátt­ar­villur eru ummæl­anda].“

Við­bragð Ragn­ars var líka klass­ískt: að gagn­rýnin á hann væri póli­tískt rétt­hugs­un, krafa um sjálfs­rit­skoðun og árás á tján­ing­ar­frelsið sjálft.

En það var eng­inn að banna hon­um, eða öðrum körlum sem deila með honum skoð­un­um, að hafa þær. Þeim er full­frjálst að láta þær í ljós. En þeir verða þá líka að þola skoð­anir ann­arra á sín­um. Tján­ing­ar­frelsi þýðir nefni­lega ekki að menn með skoð­anir eigi að fá að hafa þær í friði fyrir gagn­rýni, ella sé brotið á rétti þeirra. Það er mik­ill mis­skiln­ing­ur. Og hann sér flest skyn­samt fólk.

Það er góð regla í líf­inu að þegar allir í kringum þig eru orðnir fífl sé tíma­bært að líta í eigin barm og að minnsta kosti kanna hvort það geti ekki verið að þú sért sjálfur fíflið.

Litlir karlar

Það ríkir ekki jafn­rétti á Íslandi. Við skulum hafa það alveg á hreinu. Konur eru tæp­lega helm­ingur lands­manna. Þeir sem hafa stýrt land­inu hafa nán­ast alltaf verið karl­ar. Aldrei hafa verið fleiri konur í rík­is­stjórn en karlar og nán­ast aldrei hefur hlut­fallið verið jafnt. Í síð­ustu kosn­ingum fór hlut­fall kvenna á þingi úr 47,6 pró­sent í 38 pró­sent. Seðla­bank­anum er stýrt af körl­um. Konur eru fjórð­ungur stjórn­ar­manna í íslenskum fyr­ir­tækj­um, rúm­lega fimmt­ungur fram­kvæmda­stjóra og 24 pró­sent stjórn­ar­for­manna. Alls eru 39 pró­sent for­stöðu­manna stofn­anna hjá rík­inu konur og þær fá rúm­lega 20 pró­sent lægri laun en karl­ar, að jafn­aði. Samt eru fleiri konur með háskóla­próf en karl­ar.

Í árlegri úttekt á stöðu kvenna í æðstu stöðum þeirra sem stýra pen­ingum á Íslandi hefur komið í ljós, ár eftir ár, að 90 pró­sent þeirra sem eru í slíkum stöðum eru karl­ar.

Þessi staða er ekki til­komin vegna þess að karlar séu hæfi­leik­a­rík­ari en kon­ur. Það eru þeir sann­ar­lega ekki. Konum er hins vegar kerf­is­bundið haldið niðri af körl­um. Það er gert í gegnum stofn­anir á borð við suma stjórn­mála­flokka, sem neita að gang­ast við ábyrgð á því að konur fái ekki braut­ar­gengi hjá þeim. Það er gert með karllægu líf­eyr­is­sjóða­kerfi og karllægri fyr­ir­tækja­menn­ingu. Það er gert með því að litlir karlar stýra sam­fé­lag­inu og að þeir raði öðrum litlum körlum í kringum sig.

Konum er líka haldið niðri af körlum með vald­beit­ingu. Með því að skil­yrða braut­ar­gengi þeirra við að þær hagi sér með ákveðnum hætti, líti út á ákveð­inn hátt, láta ákveðið yfir sig ganga og passa í mót sem þeim finnst við­eig­andi fyrir fólk með völd. Með öðrum orðum þá þurfa þær að vera meira eins og karlar en minna eins og kon­ur.

En konur eru ekki vanda­mál­ið. Karlar eru það.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Ráðherra segir að pakkaferðafrumvarp hennar hafi ekki meirihluta á þingi
Frumvarp Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur um að heimila ferðaskrifstofum að borga neytendum í inneignarnótum í stað peninga mun ekki verða afgreitt á Alþingi. Hluti stjórnarþingmanna styður það ekki.
Kjarninn 4. júní 2020
Jón Baldvin Hannibalsson
Varist hræðsluáróður – Handbók um endurheimt þjóðareignar
Kjarninn 4. júní 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Hálfur milljarður í þróun á bóluefni frá Íslandi
Framlag Íslands skiptist þannig að 250 milljónir króna fara til bólusetningarbandalagsins Gavi og sama upphæð til CEPI sem er samstarfsvettvangur fyrirtækja og opinberra aðila um viðbúnað gegn farsóttum.
Kjarninn 4. júní 2020
Jenný Ruth Hrafnsdóttir
Hverjir eru þínir bakverðir?
Kjarninn 4. júní 2020
Fosshótel Hellnar er hluti af Íslandshótelum.
722 samtals sagt upp hjá tveimur hótelum og Bláa lóninu
Samtals var 722 starfsmönnum sagt upp í þremur stærstu hópuppsögnum maímánaðar; hjá Bláa lóninu, Flugleiðahóteli og Íslandshóteli. Vinnumálastofnun bárust 23 tilkynningar um hópuppsagnir í maí.
Kjarninn 4. júní 2020
Reynt að brjótast inn í tölvukerfi Reiknistofu bankanna
Brotist var inn í ysta netlag og eru engar vísbendingar um að komist hafi verið inn í kerfi Reiknistofu bankanna og viðskiptavina.
Kjarninn 4. júní 2020
Kristbjörn Árnason
Núverandi ríkisstjórn er ein alvarlegustu mistök stjórnmálanna hin síðustu ár
Leslistinn 4. júní 2020
Kóralrifið mikla hefur fölnað mikið á undanförnum árum.
Kóralrifið mikla heldur áfram að fölna
Fölnun Kóralrifsins mikla í mars síðastliðnum er sú umfangsmesta hingað til. Febrúar síðastliðinn var heitasti mánuður á svæðinu síðan mælingar hófust.
Kjarninn 4. júní 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari