Auglýsing

Í gær sendu 306 konur sem hafa tekið þátt í íslenskum stjórn­málum frá sér áskorun vegna þess kyn­bundna ofbeldis sem á sér stað í starfs­um­hverfi þeirra. Þar kröfð­ust þær þess að karlar taki ábyrgð og að stjórn­mála­flokkar lands­ins taki á mál­inu af festu. Á meðal þeirra sem skrifa sig fyrir áskor­un­inni eru margar þeirra kvenna sem hafa verið mest áber­andi í íslenskum stjórn­málum und­an­farna ára­tugi og með henni fylgdu tíu sögur um hvernig þær hafi orðið fyrir áreitni eða ofbeldi í starfi sínu.

Með því að stofna umræðu­hóp, safna sögum kvenna í stjórn­málum og senda frá sér sam­eig­in­lega áskorun gegn ömur­legu ástandi sem sann­ar­lega hefur ver­ið, og er enn, til staðar risu þessar konur upp yfir skot­grafir flokkapóli­tíkur og stóðu saman í því að reyna að bæta sam­fé­lag­ið. Að koma því til skila að réttur þeirra til að vera þær sjálfar án þess að eiga von á því að verða áreittar eða beittar ofbeldi, nið­ur­lægðar eða smækk­að­ar, er miklu sterk­ari en réttur ger­anda til að áreita þær eða beita þær ofbeldi án afleið­inga.

Það var átak­an­legt að hlusta á Jóhönnu Maríu Sig­munds­dótt­ur, Áslaugu Örnu Sig­ur­björns­dóttur og Heiðu Björg Hilm­is­dóttur í Kast­ljósi gær­kvölds­ins að lýsa því sem konur í stjórn­málum verða fyr­ir. Sér­stak­lega sögu Jóhönnu Maríu um eft­ir­köst þess að hafa skrifað grein um skað­semi plasts sem notað sé í hjálp­ar­tækjum ást­ar­lífs­ins gætu skaða fólk. „Einn maður sagði að eft­ir að hann las grein­ina mína nægði að hugsa um mig og það sem ég skrif­aði til þess að full­nægja sér,“ sagði Jóhanna í þætt­in­um. Áslaug Arna sagði frá því að hún verði ítrekað fyrir kyn­ferð­is­legum athuga­semdum um að hún hlyti að hafa sofið hjá þeim sem völdin hafa til að hafa kom­ist í fram­varð­ar­sveit stærsta stjórn­mála­flokks lands­ins jafn ung og hún er.

Auglýsing

Þarna töl­uðu þær tvær konur sem yngstar hafa sest á þing á und­an­förnum árum.

Vanda­málið opin­berar sig

Þætt­inum var varla lokið þegar Ragnar Önund­ar­son, fyrr­ver­andi valda­maður í íslenskum sam­fé­lagi, sem stýrt hefur banka, stór­fyr­ir­tæki og boðið sig fram til trún­að­ar­starfa í stjórn­mál­um, birti mynd af Áslaugu Örnu á sam­fé­lags­miðl­um. Myndin var tekin af Face­book-­síðu henn­ar. Með­fylgj­andi voru skila­boð sem gáfu sterkt til kynna að mynd sem þessi væri ekki við hæfi fyrir fólk sem væri í stjórn­mál­um. Svo var það sett í sam­hengi við það að sama kona hafi verið í sjón­varp­inu að ræða um kyn­ferð­is­lega áreitni gagn­vart konum í stjórn­mál­um.

Það er erfitt að álykta annað en að Ragnar væri að gefa í skyn að Áslaug væri að bjóða kyn­ferð­is­legri áreitni heim með því að birta mynd af sér á sam­fé­lags­miðlum sem honum fannst af ein­hverjum ástæðum of kyn­ferð­is­lega hlað­in. Ragnar gat síðan ekki með nokkru móti útskýrt hvað það var við mynd­ina sem honum þótti svo óboð­legt, en ráð­lagði Áslaugu að leita sér aðstoðar hjá almanna­tengli.

Við­horfið er nákvæm­lega það sem kon­urnar sem hafa tekið þátt í stjórn­mál­unum voru að gagn­rýna með sam­eig­in­legu áskorun sinni. Að karlar gætu komið fram við þær eins og þeir kysu með kyn­ferð­is­lega hlöðnum aðdrótt­unum eða sleggju­dómum um útlit þeirra og atferli án ábyrgð­ar. Að þeir gæti valið að smætta þær og nið­ur­lægja vegna þess að þær falla ekki inn í það mót sem við­kom­andi valda­karl sér sem það eina fyrir fólk í stjórn­mál­um. Að þeir gætu jafn­vel beitt þær kyn­ferð­is­legu ofbeldi eða þrýst­ingi vegna þess að þær byðu upp á það með því að vera eins og þær eru.

Með skrifum sínum hold­gervist vanda­málið sem kon­urnar voru að opin­bera í Ragn­ari. Ástæð­una fyrir því að þær þrifast verr í karllægu umhverfi stjórn­mála.

Tján­ing­ar­frelsi heim­ilar gagn­rýni

Við­brögðin voru nán­ast ofsa­feng­in, og nán­ast á eina leið. Ummæli Ragn­ars voru for­dæmd og það rétti­lega. Örfáir skoð­ana­bræður hans tóku hins vegar undir sjón­ar­miðin og vörðu þau. Einn sagði í ummælum á Face­book: „Hvenær hafið þið séð karl­mann aðra en homma setja upp sam­bæri­legt and­lit. Sérðu fyrir þér að Bjarni Ben. for­sæt­is­ráð­herra safna hári og setja efni í hárið sam­bæri­lega og þessi kona ger­ir, efast um það. Sem þing­maður á hún að hafa viði­legan blæ yfir sér­[inn­slátt­ar­villur eru ummæl­anda].“

Við­bragð Ragn­ars var líka klass­ískt: að gagn­rýnin á hann væri póli­tískt rétt­hugs­un, krafa um sjálfs­rit­skoðun og árás á tján­ing­ar­frelsið sjálft.

En það var eng­inn að banna hon­um, eða öðrum körlum sem deila með honum skoð­un­um, að hafa þær. Þeim er full­frjálst að láta þær í ljós. En þeir verða þá líka að þola skoð­anir ann­arra á sín­um. Tján­ing­ar­frelsi þýðir nefni­lega ekki að menn með skoð­anir eigi að fá að hafa þær í friði fyrir gagn­rýni, ella sé brotið á rétti þeirra. Það er mik­ill mis­skiln­ing­ur. Og hann sér flest skyn­samt fólk.

Það er góð regla í líf­inu að þegar allir í kringum þig eru orðnir fífl sé tíma­bært að líta í eigin barm og að minnsta kosti kanna hvort það geti ekki verið að þú sért sjálfur fíflið.

Litlir karlar

Það ríkir ekki jafn­rétti á Íslandi. Við skulum hafa það alveg á hreinu. Konur eru tæp­lega helm­ingur lands­manna. Þeir sem hafa stýrt land­inu hafa nán­ast alltaf verið karl­ar. Aldrei hafa verið fleiri konur í rík­is­stjórn en karlar og nán­ast aldrei hefur hlut­fallið verið jafnt. Í síð­ustu kosn­ingum fór hlut­fall kvenna á þingi úr 47,6 pró­sent í 38 pró­sent. Seðla­bank­anum er stýrt af körl­um. Konur eru fjórð­ungur stjórn­ar­manna í íslenskum fyr­ir­tækj­um, rúm­lega fimmt­ungur fram­kvæmda­stjóra og 24 pró­sent stjórn­ar­for­manna. Alls eru 39 pró­sent for­stöðu­manna stofn­anna hjá rík­inu konur og þær fá rúm­lega 20 pró­sent lægri laun en karl­ar, að jafn­aði. Samt eru fleiri konur með háskóla­próf en karl­ar.

Í árlegri úttekt á stöðu kvenna í æðstu stöðum þeirra sem stýra pen­ingum á Íslandi hefur komið í ljós, ár eftir ár, að 90 pró­sent þeirra sem eru í slíkum stöðum eru karl­ar.

Þessi staða er ekki til­komin vegna þess að karlar séu hæfi­leik­a­rík­ari en kon­ur. Það eru þeir sann­ar­lega ekki. Konum er hins vegar kerf­is­bundið haldið niðri af körl­um. Það er gert í gegnum stofn­anir á borð við suma stjórn­mála­flokka, sem neita að gang­ast við ábyrgð á því að konur fái ekki braut­ar­gengi hjá þeim. Það er gert með karllægu líf­eyr­is­sjóða­kerfi og karllægri fyr­ir­tækja­menn­ingu. Það er gert með því að litlir karlar stýra sam­fé­lag­inu og að þeir raði öðrum litlum körlum í kringum sig.

Konum er líka haldið niðri af körlum með vald­beit­ingu. Með því að skil­yrða braut­ar­gengi þeirra við að þær hagi sér með ákveðnum hætti, líti út á ákveð­inn hátt, láta ákveðið yfir sig ganga og passa í mót sem þeim finnst við­eig­andi fyrir fólk með völd. Með öðrum orðum þá þurfa þær að vera meira eins og karlar en minna eins og kon­ur.

En konur eru ekki vanda­mál­ið. Karlar eru það.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lóa Margrét Hauksdóttir
Börnin í heiminum eiga öll að hafa það gott!
Kjarninn 20. nóvember 2019
Fasteignamarkaðurinn að taka aftur við sér
Fasteignaverð tók kipp í októbermánuði og hækkaði vísitala markaðarins um 0,5 prósent frá því mánuðinn á undan.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Þjóðskrá afhendir upplýsingar um meðlimi í trú- og lífsskoðunarfélögum
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál mat það svo að netföng væru ekki viðkæmar persónuupplýsingar.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS.
SFS segjast gera kröfu til sjávarútvegsins um að starfa heiðarlega og löglega
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segjast vilja vera fyrirmynd og í fremstu röð í heiminum þegar kemur að sjávarútvegi. Þau ætla að styðja stjórnvöld í aðgerðum sínum sem eru tilkomnar vegna Samherjamálsins.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Enn einu sinni springur kapítalisminn í loft upp á græðginni og siðleysinu
Leslistinn 19. nóvember 2019
Árni M. Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra.
Fyrrverandi ráðherra á meðal stjórnenda stofnunar sem gerir úttekt á útgerðum
Árni Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, er aðstoðarframkvæmdastjóri fiskveiðisviðs stofnunarinnar sem Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra, hefur falið að gera úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari