Algjör kúvending kallar á nýtt stöðumat

Viðskiptasamband Íslands og Bandaríkjanna er nú orðið það umfangsmesta af öllum. Þetta hefur gerst hratt, og er mikill uppgangur í ferðaþjónustu þar lykilatriði.

Auglýsing

Miklar breyt­ingar hafa orðið á stöðu íslenska hag­kerf­is­ins á und­an­förnum árum og hefur vægi ein­stakra við­skipta­landa Íslands tekið miklum breyt­ingum frá því sem áður var. Ísland er orðið mun háð­ara Banda­ríkj­unum en það var, og þá einkum vegna áhrifa ferða­þjón­ust­unn­ar. 

Banda­rískir ferða­menn hafa komið með mörg hund­ruð millj­arða inn í landið í formi gjald­eyr­is­tekna, á und­an­förnum árum, og er landið nú orðið stærsta ein­staka við­skipta­land Íslands, þegar horft er til þjón­ustu- og vöru­við­skipta.

Athygl­is­vert er þó, að vöru­út­flutn­ingur Íslands til Banda­ríkj­anna mætti vera mun meiri miðað við stærð mark­aðs­svæðs­ins. Til sam­an­burðar má nefna að vöru­út­flutn­ingur frá Íslandi er Spánar er um tvö­falt meiri en til Banda­ríkj­anna, sé miðað við tölur Hag­stofu Íslands, sem teknar voru saman í skýrslu Sam­taka atvinnu­lífs­ins í sum­ar.

Auglýsing

Tekjur af þjón­ustu, þar sem ferða­þjón­usta er lang­sam­lega fyr­ir­ferða­mest, námu hins vegar um 126 millj­örðum króna árlega og heild­ar­um­fang við­skipta­sam­bands­ins (inn- og útflutn­ing­ur) tæp­lega 300 millj­örð­um. Sam­bæri­legt við­skipta­sam­band við Bret­land, sem lengi hefur verið stærsta við­skipta­land Íslands (sé horft fram­hjá upp­skipun áls í Hollandi í hag­töl­un­um), er um 235 millj­arðar króna.

Eins og sést á þessari mynd, úr skýrslu SA um Brexit og hagsmuni Íslands, þá er umfang viðskiptasambands Íslands og Bandaríkjanna það umfangsmesta af öllum öðrum löndum. Mynd: SA.

Í stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórnar Katrínar Jak­obs­dóttur er vikið sér­stak­lega að því að gæta þurfi vel að hags­munum Íslands þegar kemur að útgöngu Breta úr Evr­ópu­sam­band­inu, og er það vel skilj­an­legt, enda miklir hags­munir í húfi.

Þörf á betri og meiri grein­ingum

Minna hefur farið fyrir því að það fari fram hags­muna­mat, ítar­lega og grein­ar­gott, á sam­bandi Íslands og Banda­ríkj­anna, eins og mál standa nú. Efna­hags­legt sam­band ríkj­anna hefur aldrei verið meira og fjöl­mörg tæki­færi fylgja auknum flug­sam­göngum milli land­anna sem nýta mætti mun bet­ur, t.d. þegar kemur að auknum vöru­við­skiptum milli land­anna. 

Þrátt fyrir hálf­gert nið­ur­læg­ing­ar­skeið á sviði banda­rískra stjórn­mála, með Don­ald Trump Banda­ríkja­for­seta sem helsta boð­bera dellu og yfir­borðs­rifr­ilda um hin ýmsu mál, þá eru mörg svæði innan Banda­ríkj­anna sem Ísland þarf að efla tengsl sín við. Tug­millj­óna svæði með mikla vaxt­ar­mögu­leika fyrir hinar ýmsu vörur og fyr­ir­tæki er að finna í þessu fjöl­breytta stór­veld­i. 

Má nefna Vest­ur­strönd Banda­ríkj­anna sér­stak­lega í því sam­hengi, en þar búa um 50 millj­ónir manna (Kali­fornía 39 millj­ón­ir, Oregon 4 millj­ónir og Was­hington 7 millj­ón­ir). Vöxtur er þar mik­ill og mikil tæki­færi á sviði iðn­að­ar, tækni og vöru­við­skipta, svo eitt­hvað sé nefnt. Bættar flug­sam­göngur á svæðið hafa opnað dyr á svæðið sem mætti nýta bet­ur.

Auk þess hefur efna­hagur Banda­ríkj­anna verið að þró­ast með jákvæðum hætti að und­an­förnu, þrátt fyrir dell­una sem veður uppi í stjórn­mál­un­um, eins og Janet Yellen, frá­far­andi seðla­banka­stjóri Banda­ríkj­anna, benti á ekki alls fyrir löngu

Af sem áður var

Í yfir­grips­mik­illi skýrslu Seðla­banka Íslands um val­kosti Íslands í gjald­miðla­mál­um, frá árinu 2012, var fjallað um við­skipta­sam­band Íslands og Banda­ríkj­anna og þann val­kost að taka upp Banda­ríkja­dal. Í skýrsl­unni seg­ir:  „Af öðrum val­kostum hafa Banda­ríkin þann kost að vera stórt mynt­svæði og Banda­ríkja­dalur er forða­gjald­mið­ill. Því myndi tölu­verður ábati í formi nettengla­á­hrifa fylgja upp­töku Banda­ríkja­dals. Hins vegar eru við­skipti Íslands við Banda­ríkin til­tölu­lega lítil og tengsl við hag­sveiflu þeirra tak­mörk­uð. Þótt breska mynt­svæðið sé minna en hið banda­ríska hefði Sterl­ingspundið þann kost að breska hag­sveiflan virð­ist vera tengd­ari Íslandi og við­skipti við Ísland meiri.“

Algjör kúvend­ing hefur orðið á þess­ari stöðu frá því skýrslan kom út fyrir rúmum fimm árum, og aug­ljóst að fjallað yrði með allt öðrum hætti um for­send­urnar fyrir upp­töku Banda­ríkja­dals nú heldur en þá. 

Óháð spurn­ing­unni um hvort taki eigi upp annan gjald­mið­il, eins og var til umfjöll­unar í fyrr­nefndri skýrslu, þá er þörf á því að greina þetta mikla og djúpa við­skipta­sam­band við Banda­ríkin bet­ur.  Til dæmis hvað það er sem getur leitt til nið­ur­sveiflna og hvernig megi styrkja sam­bandið enn betur til fram­tíðar lit­ið.

WOW air er á uppleið á ný.
Indigo gæti fjárfest í WOW air fyrir 9,4 milljarða
Indigo Partners kemur inn í hluthafahóp WOW air og gefur mögulega út breytilegt skuldabréf til að fjármagna endurreisn félagsins.
Kjarninn 14. desember 2018
Skýrt í starfsreglum að meirihluti ræður niðurstöðum
Formaður tilnefningarnefndar VÍS segir engar heimildir vera í reglum nefndarinnar til að skila sératkvæði. Meirihlutinn ráði einfaldlega hverjum hún mæli með til stjórnarsetu.
Kjarninn 14. desember 2018
Vladimir Pútín, forseti Rússlands
Útflutningur til Rússlands dregist saman um 90 prósent vegna viðskiptaþvingana
Rúm þrjú ár eru síðan Rússland svaraði viðskiptaþvingunum íslenska ríkisins með innflutningsbanni á nær öll matvæli frá Íslandi. Í kjölfar innflutningsbannsins hefur útflutningur til Rússlands dregist saman um 90 prósent og tugi milljarða króna.
Kjarninn 14. desember 2018
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Ragnar Þór pantar sér gult vesti
Formaður VR segir að ekkert sé að marka kosningaloforð stjórnmálamanna því þeir virðist eingöngu hafa hugsjónir og drifkraft í að breyta á fjögurra ára fresti, og þá aðeins í nokkra daga.
Kjarninn 14. desember 2018
Stakksberg telur íbúakosningu um stóriðju í Helguvík ólögmæta og geta leitt til bótaskyldu
Stakksberg, félag í eigu Arion banka, hefur sent Reykjanesbæ bréf þar sem félagið segir sveitarfélagið skaðabótaskylt ef komið verður í veg fyrir starfsemi kísilmálmverksmiðjunar sem áður var í eigu United Silicon.
Kjarninn 14. desember 2018
Miðflokkurinn hrynur í fylgi og Framsókn eykur við sig
Töluverðar sviptingar eru á fylgi stjórnmálaflokka samkvæmt nýrri könnun MMR.
Kjarninn 14. desember 2018
Vilhjálmur Árnason, stjórnarformaður Siðfræðistofnunar.
Siðfræðistofnun verður stjórnvöldum til ráðgjafar í siðfræðilegum efnum
Siðfræðistofnun verður stjórnvöldum til ráðgjafar í siðfræðilegum efnum tímabilið 1. janúar 2019 til 31. desember 2021. Greiðslur úr ríkissjóði fyrir verkið munu nema 10 milljónum króna árlega.
Kjarninn 14. desember 2018
Græðgi og spilling kemur enn upp í huga almennings - Bankasala framundan
Kannanir sem gerðar voru fyrir starfshóp stjórnvalda sem skilaði af sér Hvítbók um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið benda til þess að hrun fjármálakerfisins sé enn ferskt í minni almennings.
Kjarninn 14. desember 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari