Auglýsing

Fátt er mik­il­væg­ara en að eiga heim­ili. Þrátt fyrir for­dæma­laust efna­hags­legt góð­æri á und­an­förnum árum er staðan samt sem áður sú að fjöl­margir Íslend­ingar glíma við þá stöðu að eiga annað hvort ekki í nein hús að venda, eða þurfa að lifa við mikið óör­yggi á leigu­mark­aði. Tugir manna búa til að mynda á tjald­svæð­um. Þetta fólk á nær enga mögu­leika á að kaupa sér hús­næði. Verð á slíkt á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur hækkað um 94 pró­sent á sjö árum. Verðið síð­ustu tvö ár hefur hækkað langt umfram kaup­mátt­ar­aukn­ingu.

Flest lág­tekju­fólk sem kemst þó í hús­næði leigir slíkt. Nær eng­inn er á leigu­mark­aði vegna þess að hann langar til þess. Á Hús­næð­is­þingi sem vel­ferð­ar­ráðu­neytið og Íbúða­lána­sjóður boð­uðu til í októ­ber kom fram að 80 pró­sent leigj­enda vilji kaupa sér íbúð. 57 pró­sent sögð­ust vera á leigu­mark­aði af nauð­syn. Þar kom líka fram að þriðji hver leigj­andi borgar meira en helm­ing af ráð­stöf­un­ar­tekjum sínum í leigu og að fáir tekju­lágir leigj­endur geti safnað sér nokkru spari­fé.

Alls eru 17 pró­sent heim­ila á Íslandi á leigu­mark­aði. Leigu­verð hefur sam­tals hækkað um 75-80 pró­sent frá því í byrjun árs 2011. Á sama tíma hefur hið opin­bera varið lægra hlut­falli af lands­fram­leiðslu í hús­næð­is­stuðn­ing en það hefur gert að með­al­tali síð­ast­liðin 15 ár. Til að ná með­al­tal­inu vantar um fimm millj­arða króna árlega upp á. Og ofan á það fóru 90 pró­­­sent þeirra vaxta­­­bóta sem greiddar voru út í fyrra til efna­­­meiri helm­ings þjóð­­­ar­inn­­­ar.

Auglýsing

Af hverju er þetta svona? Og hefur þetta alltaf verið svona? Svarið við því er nei. Ára­tugum saman var rekið á Íslandi félags­legt hús­næð­is­kerfi. Það óx mest á níunda og tíunda ára­tug síð­ustu ald­ar. Innan þess gat tekju­lágt fólk bæði keypt eða leigt hús­næði á verði sem það réði við.

Þeir sem keyptu gátu tekið félags­leg lán. Þau voru þannig að vextir á þeim voru lægri, láns­tím­inn lengri og veitt voru hærri lán sem hlut­fall af kostn­aði íbúð­ar. Þetta kerfi gerði það að verkum að lág­tekju­fólk átti mun auð­veld­ara með að eign­ast þak yfir höf­uð­ið. Árið 1998 voru félags­legar íbúðir á land­inu alls 11.044 tals­ins.

Rík­is­stjórn Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar­flokks, sem mynduð var eftir alþing­is­kosn­ingar vorið 1995, boð­aði í mál­efna­samn­ingi veru­legar breyt­ingar á hús­næð­is­mál­um. Í þeim fólst m.a. að leggja niður Hús­næð­is­stofnun rík­is­ins, fyrri lán­veit­ingum í félags­legum til­gangi var hætt og öll lána­starf­semi Bygg­inga­sjóðs verka­manna var aflögð.

Það þýddi að þeir sem voru í félags­lega kerf­inu voru allir komnir inn í almenna kerf­ið. Þurftu að taka lán á sömu kjörum og aðrir sem þar voru en höfðu meira á milli hand­anna og keppa við þá um tak­markað magn leigu­í­búða.

Þessi póli­tíska ákvörðun gerði það að verkum að eft­ir­spurn eftir íbúðum til kaups og leigu á almenna mark­aðnum jókst marg­falt á einni nóttu. Þegar eft­ir­spurnin varð síðan mun meiri en fram­boðið eftir hrun­ið, vegna sam­dráttar í bygg­ingu íbúða árum saman og svo ferða­manna­sprengju, skap­að­ist síðan neyð­ar­á­stand sem bitnar fyrst og síð­ast á fátæk­ustu íbúum þessa lands.

Um síð­ustu ára­mót voru félags­legar íbúðir á Íslandi rúm­lega helm­ingi færri en þær voru þegar kerfið var afnu­mið, eða 5.065 tals­ins. Til við­bótar reka Félags­bú­stað­ir, Búseti, Félags­stofnun stúd­enta, Bygg­inga­fé­lag Náms­manna og Öryrkja­banda­lag Íslands sam­tals nokkur þús­und íbúð­ir. Þessar íbúðir eru fjarri því nægj­an­lega margar og það er póli­tísk ákvörðun að þeim hafi ekki fjölgað meira.

Því fer fjarri að þetta nægi til að takast á við þann vanda sem nú er til stað­ar. Þess vegna er unnið að því að stand­setja neyð­ar­hús­næði í Víði­nesi. Þess vegna býr fólk á tjald­svæð­um.

Og það er þjóð­ar­skömm.

Breyttir tímar kalla á breytt jafnréttislög
Skipaður hefur verið starfshópur sem samanstendur af fulltrúum frá velferðarráðuneytinu, dómsmálaráðuneytinu og Jafnréttisstofu til að hefja undirbúning að heildarendurskoðun laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla.
21. janúar 2018
Hákon Hákonarson
Nýtt lyf við ADHD væntanlegt innan fárra ára
Niðurstöður nýrrar rannsóknar á lyfi við athyglisbrest með ofvirkni komu vel út og búist er við að lyfið komist í almenna notkun eftir 2 til 3 ár.
21. janúar 2018
Bára Huld Beck
Stormurinn í vatnsglasinu (orðaleikur fyrirhugaður)
21. janúar 2018
Endurkast af gljásteinsþökum hefur virkað sem ljóskastari á nágranna þeirra sem komið hafa komið sér upp slíkum þökum.
Glampandi þak
Leir er ekki alltaf á borði dómstóla. Hæstiréttur Danmerkur fjallaði um álitamál sem varðar þetta algenga byggingarefni á dögunum.
21. janúar 2018
Ásgerður leiðir á Seltjarnarnesi - Fimm konur í sjö efstu sætum
Sitjandi bæjarstjóri fékk örugga kosninga í efsta sætið.
21. janúar 2018
280 þúsund manns dáið úr of stórum skammti á 5 árum
Gífurleg aukning hefur verið á dauðsföllum úr of stórum skammti vímuefna. Tölur um dauðsföll á Íslandi hjá ungum fíklum þykja „ógnvekjandi“.
20. janúar 2018
Greiðslustöðvun ríkisins á ársafmæli forsetatíðar Trumps
Trump ætlaði sér að fagna árs dvöl sinni í Hvíta húsinu í dag, en fagnaðarviðburði með fjárhagslegum bakhjörlum hefur verið frestað.
20. janúar 2018
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Kjósum um Borgarlínuna
20. janúar 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari