Sársaukinn í góðærinu

Góðar hagtölur segja ekki alla söguna. Full ástæða er til þess að fylgjast grannt með gangi mála hjá íslenskum útflutningsfyrirtækjum.

Auglýsing

Það er ekki hægt að segja annað en að hag­töl­urnar bendi til þess að það sé góð­æri á Íslandi. Eigna­verð hefur hækkað mik­ið, launin líka og kaup­máttur auk­ist hratt.

Við­spyrnan eftir hrun fjár­mála­kerf­is­ins hefur verið kröft­ug, þökk sé erlendum ferða­mönn­um.

Þeir hafa komið með tæp­lega 2.500 millj­arða inn í landið í formi gjald­eyr­is­tekna frá árinu 2011 og hlutur þeirra í gjald­eyr­is­sköpun hag­kerf­is­ins fer sífellt vax­andi.

Auglýsing

Ísland best í heimi

Ruðn­ings­á­hrifin eru þekkt: gengi krón­unnar hefur styrkst hratt og Ísland er nú komið á topp­inn á mörgum alþjóð­legum listum sem mæla verð­lag, laun, þróun eigna­verðs í erlendri mynt, og svo fram­veg­is.

Ferða­þjón­ustan er orðin afar stór sneið af heild­ar­kök­unni, og von­andi tekst að gera hana stöðuga atvinnu­grein. Fjár­fest­ingar í innviðum sam­fé­lags­ins virð­ast í fljótu bragði vera eitt það mik­il­væg­asta sem ferða­þjón­ustan stendur frammi fyr­ir.

End­ur­nýjun á vega­kerf­inu, upp­bygg­ing þjóð­garða og frek­ari upp­bygg­ing flug­valla í land­inu má nefna sem krefj­andi áskor­an­ir.

Þá hefur hin hraða upp­bygg­ing ferða­þjón­ust­unnar einnig leitt fram nýjan veru­leika með nýjum tæki­fær­um. Banda­ríkin er nú orðið stærsta við­skipta­land Íslands, þegar allt er skoð­að, ekki síst vegna þeirra fjöl­mörgu ferða­manna sem þaðan koma til Íslands á hverju ári.

Erum orðin háð Kan­anum

Heild­ar­um­fang við­skipta við Banda­rík­in, bæði inn- og útflutn­ing­ur, nemur yfir 300 millj­örðum króna á ári og því miklir hags­munir í húfi. Mörg hund­ruð þús­und ferða­menn heim­sækja Ísland frá Banda­ríkj­unum ár hvert og vegna þess hve sam­göngur á milli fjöl­margra staða í Banda­ríkj­unum við Ísland eru orðnar góð­ar, þökk sé ekki síst Icelandair og WOW Air, þá má gera ráð fyrir að þetta við­skipta­sam­band muni vaxa enn frek­ar.

Á með­an, í útflutn­ingn­um...

Á þessu „góð­æri“ er þó önnur hlið, sem mik­il­vægt er að fylgj­ast grannt með. Mörg útflutn­ings­fyr­ir­tæki, ekki síst í þekk­ing­ar­iðn­aði í alþjóða­hluta hag­kerf­is­ins, eru nú að ganga í gegnum erf­ið­leika.

Staðan hefur versnað hratt og ytri aðstæður eru orðnar veru­lega erf­ið­ar.

Taka má dæmi af fyr­ir­tæki sem hafði einn millj­arð í tekjur árið 2016, mælt í Banda­ríkja­dal eða evru. Í fyrra voru tekj­urnar 850 millj­ón­ir, fyrir sömu upp­hæð í fyrr­nefndum mynt­um. Á sama tíma hefur kostn­aður hækkað með nær for­dæma­lausum hætti, ekki síst laun. Algengt er að laun hafi hækkað um 10 til 15 pró­sent á und­an­förnu ári hjá mörgum þeirra fyr­ir­tækja.

Fram­legðin er því minni en áður, og staðan erf­ið­ari. Skil­yrði til að vaxa verri og lík­urnar á því að þekk­ing­ar­iðn­að­ur­inn þrýst­ist úr landi eru meiri.

Þetta er ekk­ert nýtt í sjálfu sér og er hluti af því að vera með íslensku krón­una og sjálf­stæða pen­inga­stefnu á einum minnsta vinnu­mark­aði í ver­öld­inni, sem telur aðeins um 200 þús­und ein­stak­linga. Það sem lagði grunn­inn að góð­ær­inu voru stór­felld og for­dæma­laus rík­is­inn­grip neyð­ar­laga og fjár­magns­hafta.

Er gaman í veisl­unni?

Von­andi gleyma stjórn­völd sér ekki í veisl­unni í þetta skipt­ið. Góð­ærið er alls ekki í öllum hliðum hag­kerf­is­ins og full ástæða er til þess að fylgj­ast grannt með gangi mála hjá útflutn­ings­fyr­ir­tækj­unum sér­stak­lega.

Skað­inn af glóru­lausum og inni­stæðu­lausum launa­hækk­unum - ekki síst vegna leið­andi ákvarð­ana Kjara­ráðs - þvert yfir allan vinnu­mark­að­inn á und­an­förnum árum, kemur nefni­lega ekki fram strax, heldur er reikn­ing­ur­inn sendur inn í fram­tíð­ina. Ábyrgð þeirra sem semja um kaup og kjör á vinnu­mark­aði er mik­il. Framundan eru erf­iðar samn­inga­við­ræð­ur, og full ástæða er til þess að hugsa líka um þá sem þjást vegna geng­is­styrk­ingar krón­unn­ar.

Fyrsti sárs­auk­inn kemur fram hjá útflutn­ings­fyr­ir­tækj­unum en síðan smit­ast hann út í allt hag­kerf­ið, enda er vöru- og þekk­ing­ar­út­flutn­ingur það sem Ísland verður að byggja betur upp til að verða sam­keppn­is­hæft til fram­tíðar lit­ið. Förum var­lega og munum að veislan varir ekki að eilífu, og að fram­tíð­ar­kyn­slóð­unum er ekki boðið í hana. 

1. maí kröfuganga 2018.
Mótmæla harðlega aðgerðum Icelandair gegn flugfreyjum og flugþjónum
Forystumenn stærstu stéttarfélaga landsins mótmæla harðlega þeim aðgerðum sem stjórn Icelandair hyggst ráðast í gegn flugfreyjum og flugþjónum sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 24. september 2018
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Almenningur hvattur í stefnumótun
Vísinda- og tækniráð Íslands efnir til opins samráðs við almenning og hagsmunaaðila um skilgreiningu þeirra framtíðaráskorana sem vísindi og rannsóknir ættu markvisst að takast á við.
Kjarninn 24. september 2018
Brett Kavanaugh
Konan sem sakar Brett Kavanaugh um kynferðisbrot ber vitni á fimmtudaginn
Vitnisburður Christine Bla­sey Ford fer fram næstkomandi fimmtudag gegn Brett Kavanaugh. Önnur kona hefur nú stigið fram og sakað hann um kynferðisbrot.
Kjarninn 24. september 2018
Berglind Hafsteinsdóttir, formaður Flugfreyjufélags Íslands.
Segir þvingunaraðgerðir Icelandair aðför að kvennastétt
Formaður Flugfreyjufélags Íslands segir það sorglegt að sitja árið 2018 og skrifa um aðför að kvennastétt en Icelandair setti flug­freyjum og flug­þjónum þá afar­kosti á dögunum að velja á milli þess að fara í fulla vinnu ellegar missa vinnuna.
Kjarninn 24. september 2018
Læknar deila við Svandísi
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur sent yfirlýsingu frá ráðuneytinu þar sem hún sér sig knúna til að leiðrétta fullyrðingar í grein þriggja lækna sem halda því fram að ráðherra ætli sér að færa þjónustu sérgreinalækna inn á göngudeildir.
Kjarninn 24. september 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vanlíðan ungmenna í hamingjusamasta landi í heimi
Kjarninn 24. september 2018
Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð
Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.
Kjarninn 24. september 2018
ESB krefst rannsóknar á Danske Bank
Stærsti banki Danmerkur er nú í vondum málum vegna ásakana um peningaþvætti.
Kjarninn 24. september 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari