Sársaukinn í góðærinu

Góðar hagtölur segja ekki alla söguna. Full ástæða er til þess að fylgjast grannt með gangi mála hjá íslenskum útflutningsfyrirtækjum.

Auglýsing

Það er ekki hægt að segja annað en að hag­töl­urnar bendi til þess að það sé góð­æri á Íslandi. Eigna­verð hefur hækkað mik­ið, launin líka og kaup­máttur auk­ist hratt.

Við­spyrnan eftir hrun fjár­mála­kerf­is­ins hefur verið kröft­ug, þökk sé erlendum ferða­mönn­um.

Þeir hafa komið með tæp­lega 2.500 millj­arða inn í landið í formi gjald­eyr­is­tekna frá árinu 2011 og hlutur þeirra í gjald­eyr­is­sköpun hag­kerf­is­ins fer sífellt vax­andi.

Auglýsing

Ísland best í heimi

Ruðn­ings­á­hrifin eru þekkt: gengi krón­unnar hefur styrkst hratt og Ísland er nú komið á topp­inn á mörgum alþjóð­legum listum sem mæla verð­lag, laun, þróun eigna­verðs í erlendri mynt, og svo fram­veg­is.

Ferða­þjón­ustan er orðin afar stór sneið af heild­ar­kök­unni, og von­andi tekst að gera hana stöðuga atvinnu­grein. Fjár­fest­ingar í innviðum sam­fé­lags­ins virð­ast í fljótu bragði vera eitt það mik­il­væg­asta sem ferða­þjón­ustan stendur frammi fyr­ir.

End­ur­nýjun á vega­kerf­inu, upp­bygg­ing þjóð­garða og frek­ari upp­bygg­ing flug­valla í land­inu má nefna sem krefj­andi áskor­an­ir.

Þá hefur hin hraða upp­bygg­ing ferða­þjón­ust­unnar einnig leitt fram nýjan veru­leika með nýjum tæki­fær­um. Banda­ríkin er nú orðið stærsta við­skipta­land Íslands, þegar allt er skoð­að, ekki síst vegna þeirra fjöl­mörgu ferða­manna sem þaðan koma til Íslands á hverju ári.

Erum orðin háð Kan­anum

Heild­ar­um­fang við­skipta við Banda­rík­in, bæði inn- og útflutn­ing­ur, nemur yfir 300 millj­örðum króna á ári og því miklir hags­munir í húfi. Mörg hund­ruð þús­und ferða­menn heim­sækja Ísland frá Banda­ríkj­unum ár hvert og vegna þess hve sam­göngur á milli fjöl­margra staða í Banda­ríkj­unum við Ísland eru orðnar góð­ar, þökk sé ekki síst Icelandair og WOW Air, þá má gera ráð fyrir að þetta við­skipta­sam­band muni vaxa enn frek­ar.

Á með­an, í útflutn­ingn­um...

Á þessu „góð­æri“ er þó önnur hlið, sem mik­il­vægt er að fylgj­ast grannt með. Mörg útflutn­ings­fyr­ir­tæki, ekki síst í þekk­ing­ar­iðn­aði í alþjóða­hluta hag­kerf­is­ins, eru nú að ganga í gegnum erf­ið­leika.

Staðan hefur versnað hratt og ytri aðstæður eru orðnar veru­lega erf­ið­ar.

Taka má dæmi af fyr­ir­tæki sem hafði einn millj­arð í tekjur árið 2016, mælt í Banda­ríkja­dal eða evru. Í fyrra voru tekj­urnar 850 millj­ón­ir, fyrir sömu upp­hæð í fyrr­nefndum mynt­um. Á sama tíma hefur kostn­aður hækkað með nær for­dæma­lausum hætti, ekki síst laun. Algengt er að laun hafi hækkað um 10 til 15 pró­sent á und­an­förnu ári hjá mörgum þeirra fyr­ir­tækja.

Fram­legðin er því minni en áður, og staðan erf­ið­ari. Skil­yrði til að vaxa verri og lík­urnar á því að þekk­ing­ar­iðn­að­ur­inn þrýst­ist úr landi eru meiri.

Þetta er ekk­ert nýtt í sjálfu sér og er hluti af því að vera með íslensku krón­una og sjálf­stæða pen­inga­stefnu á einum minnsta vinnu­mark­aði í ver­öld­inni, sem telur aðeins um 200 þús­und ein­stak­linga. Það sem lagði grunn­inn að góð­ær­inu voru stór­felld og for­dæma­laus rík­is­inn­grip neyð­ar­laga og fjár­magns­hafta.

Er gaman í veisl­unni?

Von­andi gleyma stjórn­völd sér ekki í veisl­unni í þetta skipt­ið. Góð­ærið er alls ekki í öllum hliðum hag­kerf­is­ins og full ástæða er til þess að fylgj­ast grannt með gangi mála hjá útflutn­ings­fyr­ir­tækj­unum sér­stak­lega.

Skað­inn af glóru­lausum og inni­stæðu­lausum launa­hækk­unum - ekki síst vegna leið­andi ákvarð­ana Kjara­ráðs - þvert yfir allan vinnu­mark­að­inn á und­an­förnum árum, kemur nefni­lega ekki fram strax, heldur er reikn­ing­ur­inn sendur inn í fram­tíð­ina. Ábyrgð þeirra sem semja um kaup og kjör á vinnu­mark­aði er mik­il. Framundan eru erf­iðar samn­inga­við­ræð­ur, og full ástæða er til þess að hugsa líka um þá sem þjást vegna geng­is­styrk­ingar krón­unn­ar.

Fyrsti sárs­auk­inn kemur fram hjá útflutn­ings­fyr­ir­tækj­unum en síðan smit­ast hann út í allt hag­kerf­ið, enda er vöru- og þekk­ing­ar­út­flutn­ingur það sem Ísland verður að byggja betur upp til að verða sam­keppn­is­hæft til fram­tíðar lit­ið. Förum var­lega og munum að veislan varir ekki að eilífu, og að fram­tíð­ar­kyn­slóð­unum er ekki boðið í hana. 

Blockchain mun breyta fjölmiðlum
Blockchain býður upp á mikla möguleika fyrir fjölmiðla, segir Matt Coolidge í viðtali við Frey Eyjólfsson.
Kjarninn 19. júní 2018
Aðalgeir Þorgrímsson
Hlaupandi forstjóri og 6.596 bankar
Kjarninn 19. júní 2018
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Velferðarráðuneytinu skipt upp í tvennt
Forsætisráðuneytið mun leggja fram þingsályktunartillögu í haust um skiptingu velferðarráðuneytisins í tvö ráðuneyti.
Kjarninn 19. júní 2018
Viðar Halldórsson
Ísland 1 – Argentína 0 – Tölfræðin sem við viljum alltaf vinna
Kjarninn 19. júní 2018
Marta Guðjónsdóttir, Vigdís Hauksdóttir og Sanna Magdalena Mörtudóttir á fyrsta fundi borgarstjórnar 19. júní 2018.
Friðurinn úti í borgarstjórn eftir innan við klukkustund
Borgarstjórnarfulltrúar minnihlutans kalla eftir óháðri rannsókn vegna trúnaðarbrests og leka í Ráðhúsinu í upphafi fyrsta fundar borgarstjórnar Reykjavíkur. Málið sé prófraun.
Kjarninn 19. júní 2018
Róhingjar á flótta.
Aldrei verið fleiri á flótta í heiminum
Tæpar 70 milljónir manna voru hrakin frá heimilum sínum og rúmar 25 milljónir þeirra teljast flóttamenn. Báðar tölur eru þær hæstu sem mælst hafa í mörg ár.
Kjarninn 19. júní 2018
Dagur B. Eggertsson.
Fyrsti borgarstjórnarfundurinn á nýju kjörtímabili í dag
Kosið verður í ráð og nefndir og tillögur flokkanna teknar fyrir á fyrsta fundi borgarstjórnar sem haldinn er í dag. Sósíalistaflokkurinn leggur fram sjö tillögur á fundinum.
Kjarninn 19. júní 2018
Elisabeth Moss í hlutverki Hjáfreð í Handmaid's Tale
Ágúst Ólafur líkir stefnu Trump við Handmaid's Tale
Þingmenn Samfylkingarinnar og Viðreisnar fordæma innflytjendastefnu Bandaríkjastjórnar sem leitt hefur til aðskilnaðar flóttamannabarna frá foreldrum sínum.
Kjarninn 19. júní 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari