Höfum við ekki tíma til að sinna námi barnanna okkar?

Auglýsing

Íslenskir grunn­skóla­nem­endur koma lang­verst allra á Norð­ur­lönd­unum úr PISA-könn­un­inni svoköll­uðu. Brott­fall úr skóla er miklu meira hér en í nágranna­lönd­unum og feiki­legur munur er á getu nem­enda af erlendum upp­runa og þeirra sem fæð­ast hér­lendis þegar kemur að árangri í skóla. Þetta er meðal þess sem kom fram í skýrslu sem Nor­ræna ráð­herra­nefndin gaf út nýver­ið.

Þessar tölur eru slá­andi og staðan grafal­var­leg. Sér­stak­lega þegar við bæt­ist að yfir­vof­andi er alvar­legur kenn­ara­skort­ur. Hann var til umfjöll­unar í nýlegum þætti Kveiks, þar sem kom fram að kenn­ara­nemum hefur fækkað það mikið hér­lendis frá því að kenn­ara­nám var lengt í fimm ár að spár gera ráð fyrir að eftir tólf ár verði ekki hægt að fá mennt­aða kenn­ara í helm­ing stöðu­gilda í grunn­skólum Reykja­vík­ur. Þar var haft eftir for­seta kenn­ara­deilda Háskóla Íslands að skóla­kerfið gæti orðið óstarf­hæft á næstu tíu til 20 árum.

Aukin stétta­skipt­ing

Lilja Dögg Alfreðs­dóttir mennta­mála­ráð­herra hefur sagt að ofan­greindur kenn­ara­skortur sé ein stærsta áskor­unin sem hún standi frammi fyrir í emb­ætti og að von sé á aðgerðum strax í haust.

Auglýsing

En það er aug­ljós­lega bara einn angi vanda­máls­ins. Þrátt fyrir að Ísland reki dýr­ustu grunn­skóla í heimi þá er frammi­staða kerf­is­ins afleit, og tölu­vert undir með­al­tali OECD-­ríkj­anna. Það er því aug­ljóst að staðan verður ekki ein­ungis skýrð vegna þess að skortur sé á fjár­magni til mála­flokks­ins.

Davíð Þor­láks­son, for­stöðu­maður sam­keppn­is­sviðs Sam­taka atvinnu­lífs­ins, benti á það í útvarps­þætt­inum Sprengisandi um liðna helgi að þessi staða geti leitt af sér aukna stétta­skipt­ingu sem geri það að verkum að lífs­gæði stórra hópa verði lak­ari. Í ljósi þess að staðan er verri á lands­byggð­inni en á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og allra verst hjá börnum af erlendum upp­runa virð­ast það vera mjög rétt­mæta áhyggj­ur.

Til við­bótar blasir við að lægra mennt­un­ar­stig leiðir til þess að sam­keppn­is­hæfni þjóð­ar­innar veður lak­ari. Það mun hafa bein áhrif á efna­hags­lega vel­sæld og fram­leiðni.

Mestu sam­fé­lags­breyt­ingar sög­unnar

Arnór Guð­munds­son, for­stjóri Mennta­stofn­un­ar, lét hafa eftir sér í fréttum RÚV að skól­arnir væru ekki einir ábyrgir fyrir þess­ari stöðu. Þjóð­fé­lagið allt og heim­ilin í land­inu beri líka ábyrgð.

Tvennt ber að horfa sér­stak­lega á því því sam­hengi. Í fyrsta lagi að nán­ast engin umræða er um það að erlendum rík­is­borg­urum sem setj­ast að á Íslandi hefur fjölgað meira á und­an­förnum árum en nokkru sinni fyrr. Á síð­asta ári einu saman fluttu 7.910 fleiri slíkir til lands­ins en frá því. Það var fjölgun um 25 pró­sent. Frá lokum árs­ins 2011 hefur fjöldi útlend­inga hér­lendis nán­ast tvö­faldast, án þess að gripið hafi verið til stór­felldra aðgerða til að auka aðlögun barna þeirra að skóla­kerf­inu. Spár gera ráð fyrir því að fjölg­unin haldi áfram á sama hraða. Háspá Hag­stof­unnar gerir til að mynda ráð fyrir því að rúm­lega 25 þús­und útlend­ingar bæt­ist við til loka árs 2021. Aug­ljóst er,miðað við nið­ur­stöður sem fram eru settar í skýrslu Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­inn­ar, að sú aðlögun er gjör­sam­lega að mis­takast. Geta nem­enda af erlendum upp­runa er miklu lak­ari en hjá sam­bæri­legum hópum á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Ábyrgð heim­il­anna

Hitt atriðið snýr að ábyrgð heim­il­anna. Þröstur Freyr Gylfa­son, sér­fræð­ingur hjá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu, benti á í stöðu­upp­færslu á Face­book um síð­ustu helgi að mögu­lega væri ástæð­una fyrir lökum náms­ár­angri íslenskra barna að finna í því að for­eldrar á hinum Norð­ur­lönd­unum hafi betra svig­rúm til að styðja við nám barna sinna. „Finnar vinna að með­al­tali 230 færri vinnu­stundir á ári, Svíar 262, Norð­menn 459 og Danir 473 færri vinnu­stundir á ári að með­al­tali heldur en Íslend­ing­ar,“ sagði Þröstur Freyr.

Í ljósi þess að stytt­ing vinnu­viku, eða minnkun yfir­vinnu, virð­ist ætla verða á odd­inum í kom­andi kjara­samn­ingum stórra stétta væri rétt að horfa til þessa. Ef for­eldrar hafa meiri tíma með börn­unum sínum þá aukast mögu­leikar þeirra til að styðja við þau í námi.

Og sam­fé­lagið allt hagn­ast um leið.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóru viðskiptabankarnir þrír tilkynntu allir vaxtalækkanir í vikunni sem leið.
Bankarnir taka aftur forystu í húsnæðislánum
Stýrivaxtalækkanir, lækkun bankaskatts og afnám sveiflujöfnunarauka hafa haft áhrif á vaxtakjör sem og getu bankanna til að lána fé. Með tilliti til verðbólgu verða hagstæðustu vextirnir til húsnæðiskaupa nú hjá bönkum í stað lífeyrissjóða.
Kjarninn 31. maí 2020
Barnabókin „Ævintýri í Bulllandi“
Mæðgur dunduðu sér við að skrifa barnabók á meðan að COVID-faraldurinn hélt samfélaginu í samkomubanni. Þær safna nú fyrir útgáfu hennar á Karolina fund.
Kjarninn 31. maí 2020
Þorri landsmanna greiðir tekjuskatt og útsvar. Hluti greiðir hins vegar fyrst og fremst fjármagnstekjuskatt.
Tekjur vegna arðgreiðslna jukust í fyrra en runnu til færri einstaklinga
Alls voru tekjur vegna arðs 46,1 milljarður króna í fyrra. Þeim einstaklingum sem höfðu slíkar tekjur fækkaði á því ári. Alls eru 75 prósent eigna heimila landsins bundnar í fasteignum.
Kjarninn 31. maí 2020
Maskína leiðrétti framsetningu Moggans á göngugatnakönnun
Maskína, sem vann könnun á viðhorfum til varanlegra göngugatna fyrir hóp kaupmanna sem berst gegn göngugötum í miðborginni, sendi frá sér leiðréttingu á fimmtudag eftir að bjöguð mynd af niðurstöðunum var dregin fram í Morgunblaðinu.
Kjarninn 31. maí 2020
Auður Jónsdóttir
Þú verður að deyja fyrir samfélagið!
Kjarninn 31. maí 2020
Stefán Ólafsson
Atvinnuleysisbætur eru alltof lágar
Kjarninn 31. maí 2020
Inger Støjberg, þáverandi ráðherra innflytjendamála í dönsku stjórninni, sést hér á fundi í Brussel 25. janúar árið 2016. Þann sama dag sá hún fréttir sem gerðu hana hoppandi illa og urðu kveikjan að þeim embættisfærslum sem nú eru til rannsóknar.
Að tala tungum tveim og draga kanínu úr hatti
Danskir stjórnmálaskýrendur sem fylgjast með rannsókn á embættisfærslum Inger Støjberg, fyrrverandi ráðherra, segja hana hafa talað tungum tveim í yfirheyrslum vegna rannsóknarinnar. Minnisblað sem enginn hafði áður heyrt minnst á dúkkaði skyndilega upp.
Kjarninn 31. maí 2020
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari