Höfum við ekki tíma til að sinna námi barnanna okkar?

Auglýsing

Íslenskir grunn­skóla­nem­endur koma lang­verst allra á Norð­ur­lönd­unum úr PISA-könn­un­inni svoköll­uðu. Brott­fall úr skóla er miklu meira hér en í nágranna­lönd­unum og feiki­legur munur er á getu nem­enda af erlendum upp­runa og þeirra sem fæð­ast hér­lendis þegar kemur að árangri í skóla. Þetta er meðal þess sem kom fram í skýrslu sem Nor­ræna ráð­herra­nefndin gaf út nýver­ið.

Þessar tölur eru slá­andi og staðan grafal­var­leg. Sér­stak­lega þegar við bæt­ist að yfir­vof­andi er alvar­legur kenn­ara­skort­ur. Hann var til umfjöll­unar í nýlegum þætti Kveiks, þar sem kom fram að kenn­ara­nemum hefur fækkað það mikið hér­lendis frá því að kenn­ara­nám var lengt í fimm ár að spár gera ráð fyrir að eftir tólf ár verði ekki hægt að fá mennt­aða kenn­ara í helm­ing stöðu­gilda í grunn­skólum Reykja­vík­ur. Þar var haft eftir for­seta kenn­ara­deilda Háskóla Íslands að skóla­kerfið gæti orðið óstarf­hæft á næstu tíu til 20 árum.

Aukin stétta­skipt­ing

Lilja Dögg Alfreðs­dóttir mennta­mála­ráð­herra hefur sagt að ofan­greindur kenn­ara­skortur sé ein stærsta áskor­unin sem hún standi frammi fyrir í emb­ætti og að von sé á aðgerðum strax í haust.

Auglýsing

En það er aug­ljós­lega bara einn angi vanda­máls­ins. Þrátt fyrir að Ísland reki dýr­ustu grunn­skóla í heimi þá er frammi­staða kerf­is­ins afleit, og tölu­vert undir með­al­tali OECD-­ríkj­anna. Það er því aug­ljóst að staðan verður ekki ein­ungis skýrð vegna þess að skortur sé á fjár­magni til mála­flokks­ins.

Davíð Þor­láks­son, for­stöðu­maður sam­keppn­is­sviðs Sam­taka atvinnu­lífs­ins, benti á það í útvarps­þætt­inum Sprengisandi um liðna helgi að þessi staða geti leitt af sér aukna stétta­skipt­ingu sem geri það að verkum að lífs­gæði stórra hópa verði lak­ari. Í ljósi þess að staðan er verri á lands­byggð­inni en á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og allra verst hjá börnum af erlendum upp­runa virð­ast það vera mjög rétt­mæta áhyggj­ur.

Til við­bótar blasir við að lægra mennt­un­ar­stig leiðir til þess að sam­keppn­is­hæfni þjóð­ar­innar veður lak­ari. Það mun hafa bein áhrif á efna­hags­lega vel­sæld og fram­leiðni.

Mestu sam­fé­lags­breyt­ingar sög­unnar

Arnór Guð­munds­son, for­stjóri Mennta­stofn­un­ar, lét hafa eftir sér í fréttum RÚV að skól­arnir væru ekki einir ábyrgir fyrir þess­ari stöðu. Þjóð­fé­lagið allt og heim­ilin í land­inu beri líka ábyrgð.

Tvennt ber að horfa sér­stak­lega á því því sam­hengi. Í fyrsta lagi að nán­ast engin umræða er um það að erlendum rík­is­borg­urum sem setj­ast að á Íslandi hefur fjölgað meira á und­an­förnum árum en nokkru sinni fyrr. Á síð­asta ári einu saman fluttu 7.910 fleiri slíkir til lands­ins en frá því. Það var fjölgun um 25 pró­sent. Frá lokum árs­ins 2011 hefur fjöldi útlend­inga hér­lendis nán­ast tvö­faldast, án þess að gripið hafi verið til stór­felldra aðgerða til að auka aðlögun barna þeirra að skóla­kerf­inu. Spár gera ráð fyrir því að fjölg­unin haldi áfram á sama hraða. Háspá Hag­stof­unnar gerir til að mynda ráð fyrir því að rúm­lega 25 þús­und útlend­ingar bæt­ist við til loka árs 2021. Aug­ljóst er,miðað við nið­ur­stöður sem fram eru settar í skýrslu Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­inn­ar, að sú aðlögun er gjör­sam­lega að mis­takast. Geta nem­enda af erlendum upp­runa er miklu lak­ari en hjá sam­bæri­legum hópum á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Ábyrgð heim­il­anna

Hitt atriðið snýr að ábyrgð heim­il­anna. Þröstur Freyr Gylfa­son, sér­fræð­ingur hjá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu, benti á í stöðu­upp­færslu á Face­book um síð­ustu helgi að mögu­lega væri ástæð­una fyrir lökum náms­ár­angri íslenskra barna að finna í því að for­eldrar á hinum Norð­ur­lönd­unum hafi betra svig­rúm til að styðja við nám barna sinna. „Finnar vinna að með­al­tali 230 færri vinnu­stundir á ári, Svíar 262, Norð­menn 459 og Danir 473 færri vinnu­stundir á ári að með­al­tali heldur en Íslend­ing­ar,“ sagði Þröstur Freyr.

Í ljósi þess að stytt­ing vinnu­viku, eða minnkun yfir­vinnu, virð­ist ætla verða á odd­inum í kom­andi kjara­samn­ingum stórra stétta væri rétt að horfa til þessa. Ef for­eldrar hafa meiri tíma með börn­unum sínum þá aukast mögu­leikar þeirra til að styðja við þau í námi.

Og sam­fé­lagið allt hagn­ast um leið.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nýir íbúðareigendur velja nú frekar að taka lán hjá bönkum en lífeyrissjóðum.
Eðlisbreyting á húsnæðislánamarkaði – Lántakendur flýja lífeyrissjóðina
Í fyrsta sinn síðan að Seðlabanki Íslands hóf að halda utan um útlán lífeyrissjóða greiddu sjóðsfélagar upp meira af lánum en þeir tóku. Á sama tíma hafa útlán viðskiptabanka til húsnæðiskaupa stóraukist. Ástæðan: þeir bjóða nú upp á mun lægri vexti.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Alma Möller, landlæknir á upplýsingafundi dagsins.
Alma: Ungt og hraust fólk getur orðið alvarlega veikt
„Það er ekki að ástæðulausu sem við erum í þessum aðgerðum,“ segir Alma D. Möller landlæknir. „Þessi veira er skæð og getur valdið veikindum hjá mjög mörgum ef ekkert er að gert.“ Maður á fertugsaldri liggur á gjörgæslu með COVID-19.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamálaráðherra.
Ferðamálaráðherra: Áhættan er í mínum huga ásættanleg
„Áhættan af því að skima og hleypa fólki inn [í landið] er svo lítil,“ segir ferðamálaráðherra. „Ég bara get ekki fallist á þau rök að hún sé svo mikil að það eigi bara að loka landi og ekki hleypa fólki inn.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Kanaguri Shizo árið 1912 og við enda hlaupsins 1967.
Ólympíuleikunum frestað – og hvað svo?
Þann 24. júlí hefði opnunarathöfn Ólympíuleikanna 2020 átt að fara fram, en heimsfaraldur hefur leitt til þess að leikunum í Tókýó verður frestað um eitt ár hið minnsta. Það er ekki einsdæmi að Ólympíuleikum sé frestað eða aflýst.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þrjú ný innanlandssmit – 112 í einangrun
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og tvö í landamæraskimun. 112 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar, á upplýsingafundi almannavarna fyrr á árinu.
Hafa fengið 210 milljónir til baka frá fyrirtækjum sem nýttu hlutabótaleiðina
Alls hafa 44 fyrirtæki endurgreitt andvirði bóta sem starfsmenn þeirra fengu greiddar úr opinberum sjóðum fyrr á árinu vegna minnkaðs starfshlutfalls. Forstjóri Vinnumálastofnunar segist „nokkuð viss“ um að öll fyrirtækin hafi greitt af sjálfsdáðum.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Þórdís hafnar gagnrýni Gylfa – „Þekki ekki marga sem ætla að fara hringinn í október“
Ráðherra ferðamála segir gagnrýni hagfræðinga á opnun landamæra slá sig „svolítið eins og að fagna góðu stuði í gleðskap á miðnætti án þess að hugsa út í hausverkinn að morgni.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari