Höfum við ekki tíma til að sinna námi barnanna okkar?

Auglýsing

Íslenskir grunn­skóla­nem­endur koma lang­verst allra á Norð­ur­lönd­unum úr PISA-könn­un­inni svoköll­uðu. Brott­fall úr skóla er miklu meira hér en í nágranna­lönd­unum og feiki­legur munur er á getu nem­enda af erlendum upp­runa og þeirra sem fæð­ast hér­lendis þegar kemur að árangri í skóla. Þetta er meðal þess sem kom fram í skýrslu sem Nor­ræna ráð­herra­nefndin gaf út nýver­ið.

Þessar tölur eru slá­andi og staðan grafal­var­leg. Sér­stak­lega þegar við bæt­ist að yfir­vof­andi er alvar­legur kenn­ara­skort­ur. Hann var til umfjöll­unar í nýlegum þætti Kveiks, þar sem kom fram að kenn­ara­nemum hefur fækkað það mikið hér­lendis frá því að kenn­ara­nám var lengt í fimm ár að spár gera ráð fyrir að eftir tólf ár verði ekki hægt að fá mennt­aða kenn­ara í helm­ing stöðu­gilda í grunn­skólum Reykja­vík­ur. Þar var haft eftir for­seta kenn­ara­deilda Háskóla Íslands að skóla­kerfið gæti orðið óstarf­hæft á næstu tíu til 20 árum.

Aukin stétta­skipt­ing

Lilja Dögg Alfreðs­dóttir mennta­mála­ráð­herra hefur sagt að ofan­greindur kenn­ara­skortur sé ein stærsta áskor­unin sem hún standi frammi fyrir í emb­ætti og að von sé á aðgerðum strax í haust.

Auglýsing

En það er aug­ljós­lega bara einn angi vanda­máls­ins. Þrátt fyrir að Ísland reki dýr­ustu grunn­skóla í heimi þá er frammi­staða kerf­is­ins afleit, og tölu­vert undir með­al­tali OECD-­ríkj­anna. Það er því aug­ljóst að staðan verður ekki ein­ungis skýrð vegna þess að skortur sé á fjár­magni til mála­flokks­ins.

Davíð Þor­láks­son, for­stöðu­maður sam­keppn­is­sviðs Sam­taka atvinnu­lífs­ins, benti á það í útvarps­þætt­inum Sprengisandi um liðna helgi að þessi staða geti leitt af sér aukna stétta­skipt­ingu sem geri það að verkum að lífs­gæði stórra hópa verði lak­ari. Í ljósi þess að staðan er verri á lands­byggð­inni en á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og allra verst hjá börnum af erlendum upp­runa virð­ast það vera mjög rétt­mæta áhyggj­ur.

Til við­bótar blasir við að lægra mennt­un­ar­stig leiðir til þess að sam­keppn­is­hæfni þjóð­ar­innar veður lak­ari. Það mun hafa bein áhrif á efna­hags­lega vel­sæld og fram­leiðni.

Mestu sam­fé­lags­breyt­ingar sög­unnar

Arnór Guð­munds­son, for­stjóri Mennta­stofn­un­ar, lét hafa eftir sér í fréttum RÚV að skól­arnir væru ekki einir ábyrgir fyrir þess­ari stöðu. Þjóð­fé­lagið allt og heim­ilin í land­inu beri líka ábyrgð.

Tvennt ber að horfa sér­stak­lega á því því sam­hengi. Í fyrsta lagi að nán­ast engin umræða er um það að erlendum rík­is­borg­urum sem setj­ast að á Íslandi hefur fjölgað meira á und­an­förnum árum en nokkru sinni fyrr. Á síð­asta ári einu saman fluttu 7.910 fleiri slíkir til lands­ins en frá því. Það var fjölgun um 25 pró­sent. Frá lokum árs­ins 2011 hefur fjöldi útlend­inga hér­lendis nán­ast tvö­faldast, án þess að gripið hafi verið til stór­felldra aðgerða til að auka aðlögun barna þeirra að skóla­kerf­inu. Spár gera ráð fyrir því að fjölg­unin haldi áfram á sama hraða. Háspá Hag­stof­unnar gerir til að mynda ráð fyrir því að rúm­lega 25 þús­und útlend­ingar bæt­ist við til loka árs 2021. Aug­ljóst er,miðað við nið­ur­stöður sem fram eru settar í skýrslu Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­inn­ar, að sú aðlögun er gjör­sam­lega að mis­takast. Geta nem­enda af erlendum upp­runa er miklu lak­ari en hjá sam­bæri­legum hópum á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Ábyrgð heim­il­anna

Hitt atriðið snýr að ábyrgð heim­il­anna. Þröstur Freyr Gylfa­son, sér­fræð­ingur hjá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu, benti á í stöðu­upp­færslu á Face­book um síð­ustu helgi að mögu­lega væri ástæð­una fyrir lökum náms­ár­angri íslenskra barna að finna í því að for­eldrar á hinum Norð­ur­lönd­unum hafi betra svig­rúm til að styðja við nám barna sinna. „Finnar vinna að með­al­tali 230 færri vinnu­stundir á ári, Svíar 262, Norð­menn 459 og Danir 473 færri vinnu­stundir á ári að með­al­tali heldur en Íslend­ing­ar,“ sagði Þröstur Freyr.

Í ljósi þess að stytt­ing vinnu­viku, eða minnkun yfir­vinnu, virð­ist ætla verða á odd­inum í kom­andi kjara­samn­ingum stórra stétta væri rétt að horfa til þessa. Ef for­eldrar hafa meiri tíma með börn­unum sínum þá aukast mögu­leikar þeirra til að styðja við þau í námi.

Og sam­fé­lagið allt hagn­ast um leið.

1. maí kröfuganga 2018.
Mótmæla harðlega aðgerðum Icelandair gegn flugfreyjum og flugþjónum
Forystumenn stærstu stéttarfélaga landsins mótmæla harðlega þeim aðgerðum sem stjórn Icelandair hyggst ráðast í gegn flugfreyjum og flugþjónum sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 24. september 2018
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Almenningur hvattur í stefnumótun
Vísinda- og tækniráð Íslands efnir til opins samráðs við almenning og hagsmunaaðila um skilgreiningu þeirra framtíðaráskorana sem vísindi og rannsóknir ættu markvisst að takast á við.
Kjarninn 24. september 2018
Brett Kavanaugh
Konan sem sakar Brett Kavanaugh um kynferðisbrot ber vitni á fimmtudaginn
Vitnisburður Christine Bla­sey Ford fer fram næstkomandi fimmtudag gegn Brett Kavanaugh. Önnur kona hefur nú stigið fram og sakað hann um kynferðisbrot.
Kjarninn 24. september 2018
Berglind Hafsteinsdóttir, formaður Flugfreyjufélags Íslands.
Segir þvingunaraðgerðir Icelandair aðför að kvennastétt
Formaður Flugfreyjufélags Íslands segir það sorglegt að sitja árið 2018 og skrifa um aðför að kvennastétt en Icelandair setti flug­freyjum og flug­þjónum þá afar­kosti á dögunum að velja á milli þess að fara í fulla vinnu ellegar missa vinnuna.
Kjarninn 24. september 2018
Læknar deila við Svandísi
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur sent yfirlýsingu frá ráðuneytinu þar sem hún sér sig knúna til að leiðrétta fullyrðingar í grein þriggja lækna sem halda því fram að ráðherra ætli sér að færa þjónustu sérgreinalækna inn á göngudeildir.
Kjarninn 24. september 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vanlíðan ungmenna í hamingjusamasta landi í heimi
Kjarninn 24. september 2018
Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð
Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.
Kjarninn 24. september 2018
ESB krefst rannsóknar á Danske Bank
Stærsti banki Danmerkur er nú í vondum málum vegna ásakana um peningaþvætti.
Kjarninn 24. september 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari