Höfum við ekki tíma til að sinna námi barnanna okkar?

Auglýsing

Íslenskir grunn­skóla­nem­endur koma lang­verst allra á Norð­ur­lönd­unum úr PISA-könn­un­inni svoköll­uðu. Brott­fall úr skóla er miklu meira hér en í nágranna­lönd­unum og feiki­legur munur er á getu nem­enda af erlendum upp­runa og þeirra sem fæð­ast hér­lendis þegar kemur að árangri í skóla. Þetta er meðal þess sem kom fram í skýrslu sem Nor­ræna ráð­herra­nefndin gaf út nýver­ið.

Þessar tölur eru slá­andi og staðan grafal­var­leg. Sér­stak­lega þegar við bæt­ist að yfir­vof­andi er alvar­legur kenn­ara­skort­ur. Hann var til umfjöll­unar í nýlegum þætti Kveiks, þar sem kom fram að kenn­ara­nemum hefur fækkað það mikið hér­lendis frá því að kenn­ara­nám var lengt í fimm ár að spár gera ráð fyrir að eftir tólf ár verði ekki hægt að fá mennt­aða kenn­ara í helm­ing stöðu­gilda í grunn­skólum Reykja­vík­ur. Þar var haft eftir for­seta kenn­ara­deilda Háskóla Íslands að skóla­kerfið gæti orðið óstarf­hæft á næstu tíu til 20 árum.

Aukin stétta­skipt­ing

Lilja Dögg Alfreðs­dóttir mennta­mála­ráð­herra hefur sagt að ofan­greindur kenn­ara­skortur sé ein stærsta áskor­unin sem hún standi frammi fyrir í emb­ætti og að von sé á aðgerðum strax í haust.

Auglýsing

En það er aug­ljós­lega bara einn angi vanda­máls­ins. Þrátt fyrir að Ísland reki dýr­ustu grunn­skóla í heimi þá er frammi­staða kerf­is­ins afleit, og tölu­vert undir með­al­tali OECD-­ríkj­anna. Það er því aug­ljóst að staðan verður ekki ein­ungis skýrð vegna þess að skortur sé á fjár­magni til mála­flokks­ins.

Davíð Þor­láks­son, for­stöðu­maður sam­keppn­is­sviðs Sam­taka atvinnu­lífs­ins, benti á það í útvarps­þætt­inum Sprengisandi um liðna helgi að þessi staða geti leitt af sér aukna stétta­skipt­ingu sem geri það að verkum að lífs­gæði stórra hópa verði lak­ari. Í ljósi þess að staðan er verri á lands­byggð­inni en á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og allra verst hjá börnum af erlendum upp­runa virð­ast það vera mjög rétt­mæta áhyggj­ur.

Til við­bótar blasir við að lægra mennt­un­ar­stig leiðir til þess að sam­keppn­is­hæfni þjóð­ar­innar veður lak­ari. Það mun hafa bein áhrif á efna­hags­lega vel­sæld og fram­leiðni.

Mestu sam­fé­lags­breyt­ingar sög­unnar

Arnór Guð­munds­son, for­stjóri Mennta­stofn­un­ar, lét hafa eftir sér í fréttum RÚV að skól­arnir væru ekki einir ábyrgir fyrir þess­ari stöðu. Þjóð­fé­lagið allt og heim­ilin í land­inu beri líka ábyrgð.

Tvennt ber að horfa sér­stak­lega á því því sam­hengi. Í fyrsta lagi að nán­ast engin umræða er um það að erlendum rík­is­borg­urum sem setj­ast að á Íslandi hefur fjölgað meira á und­an­förnum árum en nokkru sinni fyrr. Á síð­asta ári einu saman fluttu 7.910 fleiri slíkir til lands­ins en frá því. Það var fjölgun um 25 pró­sent. Frá lokum árs­ins 2011 hefur fjöldi útlend­inga hér­lendis nán­ast tvö­faldast, án þess að gripið hafi verið til stór­felldra aðgerða til að auka aðlögun barna þeirra að skóla­kerf­inu. Spár gera ráð fyrir því að fjölg­unin haldi áfram á sama hraða. Háspá Hag­stof­unnar gerir til að mynda ráð fyrir því að rúm­lega 25 þús­und útlend­ingar bæt­ist við til loka árs 2021. Aug­ljóst er,miðað við nið­ur­stöður sem fram eru settar í skýrslu Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­inn­ar, að sú aðlögun er gjör­sam­lega að mis­takast. Geta nem­enda af erlendum upp­runa er miklu lak­ari en hjá sam­bæri­legum hópum á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Ábyrgð heim­il­anna

Hitt atriðið snýr að ábyrgð heim­il­anna. Þröstur Freyr Gylfa­son, sér­fræð­ingur hjá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu, benti á í stöðu­upp­færslu á Face­book um síð­ustu helgi að mögu­lega væri ástæð­una fyrir lökum náms­ár­angri íslenskra barna að finna í því að for­eldrar á hinum Norð­ur­lönd­unum hafi betra svig­rúm til að styðja við nám barna sinna. „Finnar vinna að með­al­tali 230 færri vinnu­stundir á ári, Svíar 262, Norð­menn 459 og Danir 473 færri vinnu­stundir á ári að með­al­tali heldur en Íslend­ing­ar,“ sagði Þröstur Freyr.

Í ljósi þess að stytt­ing vinnu­viku, eða minnkun yfir­vinnu, virð­ist ætla verða á odd­inum í kom­andi kjara­samn­ingum stórra stétta væri rétt að horfa til þessa. Ef for­eldrar hafa meiri tíma með börn­unum sínum þá aukast mögu­leikar þeirra til að styðja við þau í námi.

Og sam­fé­lagið allt hagn­ast um leið.

Brynjólfur Bjarnason orðinn stjórnarformaður Arion banka
Herdís Dröfn Fjeldsted er varaformaður stjórnar.
Kjarninn 20. mars 2019
Vond staða Boeing versnar
Framkvæmdastjóri verkfræðisviðs Boeing hefur verið látinn fara. Mikill titringur er innan fyrirtækisins vegna rannsóknar á flugslysum í Indónesíu í október og Kenía fyrr í mánuðinum.
Kjarninn 20. mars 2019
Katrín Oddsdóttir
Austurvöllur okkar allra
Leslistinn 20. mars 2019
Segir stjórnarmeirihluta fyrir fjölmiðlafrumvarpi
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra, segir að frumvarp hennar um stuðning við einkarekna fjölmiðla sé einungis fyrsta skrefið sem þurfi að stíga í þeirri vegferð.
Kjarninn 20. mars 2019
Sementsverksmiðja ríkisins
Sementsverksmiðja ríkisins Akranesi – In memoriam
Kjarninn 20. mars 2019
Samninganefnd SGS
Segir að samninganefnd SGS muni aldrei taka þátt í að semja um að rýra kjör
Samninganefnd SGS segir það miður að Framsýn hafi þurft að bera félaga sína þungum sökum í tengslum við ákvörðun félagsins um að afturkalla samningsumboð sitt frá Starfsgreinasambandinu.
Kjarninn 20. mars 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Meirihluta skólastjórnenda þykir leyfisheimildir foreldra of rúmar
Rúmur helmingur skólastjórnenda segir að leyfisbeiðnum vegna ferðalaga hafi fjölgað mikið á síðustu árum í nýrri könnun. Mennta- og menningarmálaráðherra segist líta það mjög alvarlegum augum að slíkar fjarvistir komi niður á námi nemenda.
Kjarninn 20. mars 2019
Már Guðmundsson
Skýrsla um neyðarlánið til Kaupþings birt í lok apríl
Már Guðmundsson, seðlabankastjóri, segir að skýrsla um neyðarlánið sem veitt var Kaupþingi haustið 2008 og söluferlið á FIH bankanum verði birt opinberlega þann 30. apríl næstkomandi.
Kjarninn 20. mars 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari