Auglýsing

Nefnd um bætt rekstr­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla skil­aði af sér skýrslu í lok jan­úar síð­ast­lið­inn. Ein til­laga hennar var sú að áfeng­is- og tóbaks­­aug­lýs­ingar verði heim­il­að­ar í íslenskum fjöl­miðl­um. Til við­bótar mætti bæta að eðli­legt væri að leyfa aug­lýs­ingar frá veð­­mála­­fyr­ir­tækj­­um.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, sagði í vik­unni að til­lagan væri til skoð­unar í ráðu­neyti henn­ar. Það þurfi þó að hafa „lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið að leið­ar­ljósi.“

Rík­is­fyr­ir­tæki eykur aðgengi

Nú er það svo að á Íslandi er áfeng­is­sala rík­is­rek­in. Tekjur rík­is­sjóðs vegna áfeng­is­gjalds verða 18,6 millj­arðar króna í ár sam­kvæmt fjár­lög­um. Auk þess skilar rekstur ÁTVR líka hagn­aði. Þrátt fyrir að bannað sé að aug­lýsa áfengi á Íslandi þá aug­lýsir rík­is­fyr­ir­tækið starf­semi sína undir for­varn­ar­merkj­um, hefur aukið aðgengi umtals­vert á síð­ustu árum með fjölgun versl­ana og með lengri opn­un­ar­tíma. „Lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið“ hafa ekki truflað þá veg­ferð mik­ið.

Auglýsing

ÁTVR fram­leiðir líka og selur gróf­kornað nef- og munn­tó­bak.  Fyr­ir­tækið er með ein­ok­un­ar­stöðu á þeim mark­aði hér­lend­is, eftir að lögum var breytt árið 2002 þar sem fín­korn­að, og minna hættu­legt, tóbak var bann­að. Frá ald­ar­mótum hefur sala á gróf­korn­aða ÁTVR­-­tó­bak­inu fjór­fald­ast. Vart hafa „lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið“ ráðið ferð­inni þar.

Rík­is­varin veð­mála­starf­semi

Þá komum við að veð­mál­un­um. Íslensk get­­spá rekur talna­get­raunir sam­kvæmt sér­stakri heim­ild í lög­um. Árlegar tekjur eru yfir fjórir millj­arðar króna og hagn­aður 2015 var 1,4 millj­arðar króna. Þessum tekju­af­gangi var ráð­stafað að mestu til Öryrkja­banda­lags Íslands, Íþrótta- og Olymp­íu­sam­bands­ins og Ung­menna­fé­lags Íslands. Íslensk get­spá aug­lýsir sína veð­­mála­­starf­­semi umtals­vert.

Þess utan er rekin spila­kassa­starf­semi sem gengur út á að laða að veikt fólk til að spila í spila­köss­um. Þeir kass­ar, sem eru nákvæm­lega þeir sömu og má finna í spila­kassa­deilum spila­víta heims­ins, eru búnir hug­bún­aði sem er þannig for­rit­aður að hann skilar alltaf hagn­aði á end­an­um. Þeir sem reka þessa spila­kassa hér­lendis eru ann­ars vegar Happ­drætti Háskóla Íslands, sem rekur 500 spila­kassa Gull­námunn­ar. Í frétta­skýr­inga­þætt­inum Kveiki í mars kom fram að þessi starf­semi skili um 700 millj­ónum króna á ári í sjóði Háskól­ans. Þetta kall­ast víst sam­fé­lags­leg upp­bygg­ing í skóla­kerf­inu.

Hins vegar reka Rauði Krossinn, Slysa­varn­ar­fé­lagið Lands­björg og SÁA um 400 spila­kassa undir hatti Íslands­spila. Sam­kvæmt Kveiki skilar þessi rekstur þessum þremur aðilum yfir 800 millj­ónum króna á ári í hagn­að. Tekjur af þessum tveimur fyr­ir­bærum eru um níu millj­arðar króna á ári. SÁÁ býður svo þeim sem sam­tökin hagn­ast á með­ferð til að takast á við veð­málafíkn sína.

Gerir ekk­ert nema að skekkja sam­keppn­is­stöðu

Það er þannig, í alþjóða­væddum og nettengdum heimi, að íslenskir neyt­endur sjá áfeng­is-, tóbaks- og veð­mála­aug­lýs­ingar á hverjum degi. Þær eru birtar á sam­­fé­lags­mið­l­um, erlendum net­miðl­um, á erlendum sjón­­varps­­stöðvum sem sumar hverjar eru seldar í áskrift af íslenskum fyr­ir­tækj­um, erlendum tíma­­ritum og dag­blöðum og auð­vitað í allskyns afþrey­ing­­ar­efni sem íslenskir fjöl­miðlar kaupa og sýna, t.d. kapp­­leikjum í íþrótt­­um. Auk þess er hægt að taka þátt í allskyns veð­mála­starf­semi á net­inu án þess að íslenska ríkið geti komið í veg fyrir það.

Bann við þessum aug­lýs­ingum í íslenskum mið­l­um, og af hendi íslenskra fyr­ir­tækja, gerir ekk­ert nema að skekkja sam­keppn­is­­stöðu þeirra. Það leysir engan vanda sem af þessum vágestum hlýst. Vanda sem íslenska ríkið ýtir að mörgu leyti undir með með­ferð sinni á þeim sem lýst var hér að ofan.

Það væri því skyn­­sam­­legra að setja skýrar reglur um hvers konar for­varn­­ar­skila­­boð þurfi að fylgja birt­ingu slíkra aug­lýs­inga í íslenskum miðlum en að banna þeim að hafa tekjur af þeim.

Það eru „lýð­heilsu­legu sjón­ar­mið­in“ sem ættu að vera höfð að leið­ar­ljósi.

BrewDog opnar í Reykjavík
Skoska brugghúsið BrewDog mun opna á horni Frakkastígs og Hverfisgötu í sumar.
Kjarninn 23. apríl 2018
Eimskip er skráð í Kauphöll Íslands.
50 milljón króna stjórnvaldssekt FME á Eimskip stendur
Héraðsdómur hefur hafnað öllum kröfum Eimskip í máli sem höfðað var vegna stjórnvaldssektar sem Fjármálaeftirlitið lagði á fyrirtækið fyrir að birta ekki innherjaupplýsingar úr rekstri sínum nægilega snemma.
Kjarninn 23. apríl 2018
Benedikt Jóhannesson mun kynna skýrslu Talnakönnunar um kaupauka hjá íslenskum fyrirtækjum á fundi sem haldinn er í hádeginu á morgun.
Um 70 prósent stórra fyrirtækja með kaupaukakerfi
Samkvæmt könnun sem Talnakönnun hefur gert eru um 70 prósent af 20 stórum fyrirtækjum sem skráð eru á markað eða eru bankar, með kaupaukakerfi. Laun forstjóra hafa hækkað mikið á skömmum tíma.
Kjarninn 23. apríl 2018
Á heitum degi í hjarta kalda stríðsins
Auður Jónsdóttir og Bára Huld Beck röltu á heitum sunnudegi um sögufrægt svæði í Berlín, Tempelhof-flugvöll og nágrenni, áður hjarta kalda stríðsins en nú hjarta Berlínar-búa í sumarskapi.
Kjarninn 23. apríl 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Ójöfnuður í menntun á Norðurlöndunum?
Kjarninn 23. apríl 2018
Getur Facebook haft áhrif á íslenskar kosningar?
Facebook hefur birt hnapp á kjördag í kosningum, meðal annars á Íslandi, sem notendur merkja við þegar þeir hafa greitt atkvæði. Fjölmiðlanefnd hefur áhyggjur af áhrifum hnappsins. Þingmenn segja mikilvægt að fá nánari svör um tilgang hans og áhrif.
Kjarninn 23. apríl 2018
Hópurinn Hvar er Haukur
Opið bréf til Katrínar Jakobsdóttur
Kjarninn 23. apríl 2018
Ljósmæður leggja niður störf
Harðar kjaradeilur ljósmæðra og ríkisins eru langt í frá að leysast.
Kjarninn 23. apríl 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari