Auglýsing

Nefnd um bætt rekstr­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla skil­aði af sér skýrslu í lok jan­úar síð­ast­lið­inn. Ein til­laga hennar var sú að áfeng­is- og tóbaks­­aug­lýs­ingar verði heim­il­að­ar í íslenskum fjöl­miðl­um. Til við­bótar mætti bæta að eðli­legt væri að leyfa aug­lýs­ingar frá veð­­mála­­fyr­ir­tækj­­um.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, sagði í vik­unni að til­lagan væri til skoð­unar í ráðu­neyti henn­ar. Það þurfi þó að hafa „lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið að leið­ar­ljósi.“

Rík­is­fyr­ir­tæki eykur aðgengi

Nú er það svo að á Íslandi er áfeng­is­sala rík­is­rek­in. Tekjur rík­is­sjóðs vegna áfeng­is­gjalds verða 18,6 millj­arðar króna í ár sam­kvæmt fjár­lög­um. Auk þess skilar rekstur ÁTVR líka hagn­aði. Þrátt fyrir að bannað sé að aug­lýsa áfengi á Íslandi þá aug­lýsir rík­is­fyr­ir­tækið starf­semi sína undir for­varn­ar­merkj­um, hefur aukið aðgengi umtals­vert á síð­ustu árum með fjölgun versl­ana og með lengri opn­un­ar­tíma. „Lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið“ hafa ekki truflað þá veg­ferð mik­ið.

Auglýsing

ÁTVR fram­leiðir líka og selur gróf­kornað nef- og munn­tó­bak.  Fyr­ir­tækið er með ein­ok­un­ar­stöðu á þeim mark­aði hér­lend­is, eftir að lögum var breytt árið 2002 þar sem fín­korn­að, og minna hættu­legt, tóbak var bann­að. Frá ald­ar­mótum hefur sala á gróf­korn­aða ÁTVR­-­tó­bak­inu fjór­fald­ast. Vart hafa „lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið“ ráðið ferð­inni þar.

Rík­is­varin veð­mála­starf­semi

Þá komum við að veð­mál­un­um. Íslensk get­­spá rekur talna­get­raunir sam­kvæmt sér­stakri heim­ild í lög­um. Árlegar tekjur eru yfir fjórir millj­arðar króna og hagn­aður 2015 var 1,4 millj­arðar króna. Þessum tekju­af­gangi var ráð­stafað að mestu til Öryrkja­banda­lags Íslands, Íþrótta- og Olymp­íu­sam­bands­ins og Ung­menna­fé­lags Íslands. Íslensk get­spá aug­lýsir sína veð­­mála­­starf­­semi umtals­vert.

Þess utan er rekin spila­kassa­starf­semi sem gengur út á að laða að veikt fólk til að spila í spila­köss­um. Þeir kass­ar, sem eru nákvæm­lega þeir sömu og má finna í spila­kassa­deilum spila­víta heims­ins, eru búnir hug­bún­aði sem er þannig for­rit­aður að hann skilar alltaf hagn­aði á end­an­um. Þeir sem reka þessa spila­kassa hér­lendis eru ann­ars vegar Happ­drætti Háskóla Íslands, sem rekur 500 spila­kassa Gull­námunn­ar. Í frétta­skýr­inga­þætt­inum Kveiki í mars kom fram að þessi starf­semi skili um 700 millj­ónum króna á ári í sjóði Háskól­ans. Þetta kall­ast víst sam­fé­lags­leg upp­bygg­ing í skóla­kerf­inu.

Hins vegar reka Rauði Krossinn, Slysa­varn­ar­fé­lagið Lands­björg og SÁA um 400 spila­kassa undir hatti Íslands­spila. Sam­kvæmt Kveiki skilar þessi rekstur þessum þremur aðilum yfir 800 millj­ónum króna á ári í hagn­að. Tekjur af þessum tveimur fyr­ir­bærum eru um níu millj­arðar króna á ári. SÁÁ býður svo þeim sem sam­tökin hagn­ast á með­ferð til að takast á við veð­málafíkn sína.

Gerir ekk­ert nema að skekkja sam­keppn­is­stöðu

Það er þannig, í alþjóða­væddum og nettengdum heimi, að íslenskir neyt­endur sjá áfeng­is-, tóbaks- og veð­mála­aug­lýs­ingar á hverjum degi. Þær eru birtar á sam­­fé­lags­mið­l­um, erlendum net­miðl­um, á erlendum sjón­­varps­­stöðvum sem sumar hverjar eru seldar í áskrift af íslenskum fyr­ir­tækj­um, erlendum tíma­­ritum og dag­blöðum og auð­vitað í allskyns afþrey­ing­­ar­efni sem íslenskir fjöl­miðlar kaupa og sýna, t.d. kapp­­leikjum í íþrótt­­um. Auk þess er hægt að taka þátt í allskyns veð­mála­starf­semi á net­inu án þess að íslenska ríkið geti komið í veg fyrir það.

Bann við þessum aug­lýs­ingum í íslenskum mið­l­um, og af hendi íslenskra fyr­ir­tækja, gerir ekk­ert nema að skekkja sam­keppn­is­­stöðu þeirra. Það leysir engan vanda sem af þessum vágestum hlýst. Vanda sem íslenska ríkið ýtir að mörgu leyti undir með með­ferð sinni á þeim sem lýst var hér að ofan.

Það væri því skyn­­sam­­legra að setja skýrar reglur um hvers konar for­varn­­ar­skila­­boð þurfi að fylgja birt­ingu slíkra aug­lýs­inga í íslenskum miðlum en að banna þeim að hafa tekjur af þeim.

Það eru „lýð­heilsu­legu sjón­ar­mið­in“ sem ættu að vera höfð að leið­ar­ljósi.

Segir eftirlit Fiskistofu veikburða og ómarkvisst
Ríkisendurskoðun telur að Fiskistofu sé ómögulegt að sinna öllu því eftirliti sem henni ber að sinna, meðal annars vegna skorts á úrræðum og viðurlögum. Jafnframt vísar Ríkisendurskoðun því á bug að brottkast sé óverulegt á Íslandi.
Kjarninn 18. janúar 2019
Logi vill ríkisstjórn með Viðreisn, Pírötum og Vinstri grænum
Formaður Samfylkingarinnar segir að mögulega séu flokkur hans og Vinstri græn eðlisólíkir flokkar í ljósi þeirra áherslna sem núverandi ríkisstjórn, undir forsæti Vinstri grænna, hefur í forgrunni. Þetta kemur fram í viðtali við hann í Mannlífi í dag.
Kjarninn 18. janúar 2019
Reynt að bjarga íslensku fjölmiðlalandslagi frá algjörri einsleitni
Drög að frumvarpi um hvernig íslenska ríkið ætlar að styðja við einkarekna fjölmiðla liggja fyrir og verða kynnt í ríkisstjórn von bráðar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Gleymið tollastríðinu - Kína er nú þegar í vandræðum
Pistlahöfundur Bloomberg, Michael Schuman, segir Kína á kafi í skuldavanda sem ekki sé hægt að leysa svo auðveldlega.
Kjarninn 17. janúar 2019
Hreiðar Már: Von mín að deilurnar leysist farsællega
Hreiðar Már Sigurðsson, fyrrverandi bankastjóri Kaupþings, segir ásakanir sem koma fram á hendum honum í bréfi frá Kevin Stanford og Karen Millen ekki vera réttar.
Kjarninn 17. janúar 2019
Gylfi hvetur til varkárni við sölu banka
Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifar um fyrirhugaða sölu á bönkunum og bankarekstur almennt, í ítarlegri grein í Vísbendingu.
Kjarninn 17. janúar 2019
Myndin er af höfundi greinarinnar sofandi. Myndin er ekki nýleg.
Vinnuálag í framhaldsskólum
Kjarninn 17. janúar 2019
Embætti forstjóra Barnaverndarstofu laust til umsóknar
Félagsmálaráðuneytið auglýsir starf forstjóra barnaverndarstofu laust til umsóknar. Bragi Guðbrandsson lét af starfi forstjóra í febrúar í fyrra eftir að hafa tekið sæti í Barna­rétt­ar­nefnd Sam­einuðu þjóðanna fyr­ir hönd Íslands.
Kjarninn 17. janúar 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari