Auglýsing

Nefnd um bætt rekstr­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla skil­aði af sér skýrslu í lok jan­úar síð­ast­lið­inn. Ein til­laga hennar var sú að áfeng­is- og tóbaks­­aug­lýs­ingar verði heim­il­að­ar í íslenskum fjöl­miðl­um. Til við­bótar mætti bæta að eðli­legt væri að leyfa aug­lýs­ingar frá veð­­mála­­fyr­ir­tækj­­um.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, sagði í vik­unni að til­lagan væri til skoð­unar í ráðu­neyti henn­ar. Það þurfi þó að hafa „lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið að leið­ar­ljósi.“

Rík­is­fyr­ir­tæki eykur aðgengi

Nú er það svo að á Íslandi er áfeng­is­sala rík­is­rek­in. Tekjur rík­is­sjóðs vegna áfeng­is­gjalds verða 18,6 millj­arðar króna í ár sam­kvæmt fjár­lög­um. Auk þess skilar rekstur ÁTVR líka hagn­aði. Þrátt fyrir að bannað sé að aug­lýsa áfengi á Íslandi þá aug­lýsir rík­is­fyr­ir­tækið starf­semi sína undir for­varn­ar­merkj­um, hefur aukið aðgengi umtals­vert á síð­ustu árum með fjölgun versl­ana og með lengri opn­un­ar­tíma. „Lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið“ hafa ekki truflað þá veg­ferð mik­ið.

Auglýsing

ÁTVR fram­leiðir líka og selur gróf­kornað nef- og munn­tó­bak.  Fyr­ir­tækið er með ein­ok­un­ar­stöðu á þeim mark­aði hér­lend­is, eftir að lögum var breytt árið 2002 þar sem fín­korn­að, og minna hættu­legt, tóbak var bann­að. Frá ald­ar­mótum hefur sala á gróf­korn­aða ÁTVR­-­tó­bak­inu fjór­fald­ast. Vart hafa „lýð­heilsu­leg sjón­ar­mið“ ráðið ferð­inni þar.

Rík­is­varin veð­mála­starf­semi

Þá komum við að veð­mál­un­um. Íslensk get­­spá rekur talna­get­raunir sam­kvæmt sér­stakri heim­ild í lög­um. Árlegar tekjur eru yfir fjórir millj­arðar króna og hagn­aður 2015 var 1,4 millj­arðar króna. Þessum tekju­af­gangi var ráð­stafað að mestu til Öryrkja­banda­lags Íslands, Íþrótta- og Olymp­íu­sam­bands­ins og Ung­menna­fé­lags Íslands. Íslensk get­spá aug­lýsir sína veð­­mála­­starf­­semi umtals­vert.

Þess utan er rekin spila­kassa­starf­semi sem gengur út á að laða að veikt fólk til að spila í spila­köss­um. Þeir kass­ar, sem eru nákvæm­lega þeir sömu og má finna í spila­kassa­deilum spila­víta heims­ins, eru búnir hug­bún­aði sem er þannig for­rit­aður að hann skilar alltaf hagn­aði á end­an­um. Þeir sem reka þessa spila­kassa hér­lendis eru ann­ars vegar Happ­drætti Háskóla Íslands, sem rekur 500 spila­kassa Gull­námunn­ar. Í frétta­skýr­inga­þætt­inum Kveiki í mars kom fram að þessi starf­semi skili um 700 millj­ónum króna á ári í sjóði Háskól­ans. Þetta kall­ast víst sam­fé­lags­leg upp­bygg­ing í skóla­kerf­inu.

Hins vegar reka Rauði Krossinn, Slysa­varn­ar­fé­lagið Lands­björg og SÁA um 400 spila­kassa undir hatti Íslands­spila. Sam­kvæmt Kveiki skilar þessi rekstur þessum þremur aðilum yfir 800 millj­ónum króna á ári í hagn­að. Tekjur af þessum tveimur fyr­ir­bærum eru um níu millj­arðar króna á ári. SÁÁ býður svo þeim sem sam­tökin hagn­ast á með­ferð til að takast á við veð­málafíkn sína.

Gerir ekk­ert nema að skekkja sam­keppn­is­stöðu

Það er þannig, í alþjóða­væddum og nettengdum heimi, að íslenskir neyt­endur sjá áfeng­is-, tóbaks- og veð­mála­aug­lýs­ingar á hverjum degi. Þær eru birtar á sam­­fé­lags­mið­l­um, erlendum net­miðl­um, á erlendum sjón­­varps­­stöðvum sem sumar hverjar eru seldar í áskrift af íslenskum fyr­ir­tækj­um, erlendum tíma­­ritum og dag­blöðum og auð­vitað í allskyns afþrey­ing­­ar­efni sem íslenskir fjöl­miðlar kaupa og sýna, t.d. kapp­­leikjum í íþrótt­­um. Auk þess er hægt að taka þátt í allskyns veð­mála­starf­semi á net­inu án þess að íslenska ríkið geti komið í veg fyrir það.

Bann við þessum aug­lýs­ingum í íslenskum mið­l­um, og af hendi íslenskra fyr­ir­tækja, gerir ekk­ert nema að skekkja sam­keppn­is­­stöðu þeirra. Það leysir engan vanda sem af þessum vágestum hlýst. Vanda sem íslenska ríkið ýtir að mörgu leyti undir með með­ferð sinni á þeim sem lýst var hér að ofan.

Það væri því skyn­­sam­­legra að setja skýrar reglur um hvers konar for­varn­­ar­skila­­boð þurfi að fylgja birt­ingu slíkra aug­lýs­inga í íslenskum miðlum en að banna þeim að hafa tekjur af þeim.

Það eru „lýð­heilsu­legu sjón­ar­mið­in“ sem ættu að vera höfð að leið­ar­ljósi.

Mikill munur er orðinn á þeim lánakjörum sem standa íslendingum til boða. Þar skiptir til að mynda máli í hvaða lífeyrissjóð viðkomandi er að borga.
Enn lækka lægstu húsnæðislánavextir – Nú orðnir 1,64 prósent
Munurinn á þeim verðtryggðu vöxtum sem sjóðsfélögum Almenna lífeyrissjóðsins bjóðast og þeim vöxtum sem sjóðsfélögum Lífeyrissjóðs verzlunarmanna bjóðast er nú 38 prósent. Vextir Landsbankans eru tvisvar sinnum hærri en hjá Almenna.
Kjarninn 17. september 2019
Drónaárás skekur markaði um allan heim
Þegar olíuverð hækkar um 10 til 20 prósent yfir nótt þá myndast óhjákvæmilega skjálfti á mörkuðum. Hann náði til Íslands, og stóra spurningin er - hvað gerist næst, og hversu lengi verður framleiðsla Aramco í lamasessi?
Kjarninn 16. september 2019
Landsréttarmálið flutt í yfirdeild MDE 5. febrúar 2020
Ákveðið hefur verið hvaða dómarar muni sitja í yfirdeild Mannréttindadómstóls Evrópu þegar Landsréttarmálið svokallaða verður tekið þar fyrir snemma á næsta ári. Á meðal þeirra er Róbert Spanó, sem sat einnig í dómnum sem felldi áfellisdóm í mars.
Kjarninn 16. september 2019
Hallgrímur Hróðmarsson
Enn er von – Traust almennings til Alþingis mun aukast
Kjarninn 16. september 2019
Agnes M. Sigurðardóttir er biskup Íslands.
Óásættanlegt að þjóðkirkjuprestur hafi brotið á konum
Biskup Íslands og tveir vígslubiskupar hafa sent frá sé yfirlýsingu þar sem þau harma brot fyrrverandi sóknarprests gagnvart konum. Prestinum var meðal annars gefið að hafa sleikt eyrnasnepla konu sem vann með honum.
Kjarninn 16. september 2019
OECD vill að ríkið selja banka, létti á regluverki og setji á veggjöld
Lífskjör eru mikil á Íslandi og flestar breytur í efnahagslífi okkar eru jákvæðar. Hér ríkir jöfnuður og hagvöxtur sem sýni að það geti haldist í hendur. Ýmsar hættur eru þó til staðar og margt má laga. Þetta er mat OECD á íslensku efnahagslífi.
Kjarninn 16. september 2019
Kemur ekki til greina að gera starfslokasamning við Harald að svo stöddu
Ekki kemur til greina hjá dómsmálaráðherra að gera starfslokasamning við Harald Johannessen, ríkislögreglustjóra, að svo stöddu.
Kjarninn 16. september 2019
Hitler, Hekla og hindúismi: Nýaldarnasistinn Savitri Devi
Tungutak fasista er farið að sjást aftur. Savitri Devi er ein einkennilegasta persónan sem komið hefur fram í uppsprettu öfgahópa. Flosi Þorgeirsson, sagnfræðingur, hefur kynnt sér sögu hennar.
Kjarninn 16. september 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari