Auglýsing

Ekk­ert eitt hefur fært Íslend­ingum meiri lífs­gæði á jafn skömmum tíma og auka­að­ild Íslands að Evr­ópu­sam­band­inu í gegnum samn­ing­inn um Evr­ópska efna­hags­svæðið (EES). Frá árinu 1994 þegar hann tók gildi hefur lands­fram­leiðsla okkar í krónum talið tæp­lega sexfald­ast. Fyrir þennan aðgang greiðum við smán­ar­upp­hæð í stóra sam­heng­inu, á annan millj­arð króna á ári, í svo­kall­aðan upp­bygg­ing­ar­sjóð EES. Norð­menn borga nær allt fram­lag ríkja EES-­samn­ings­ins sem rennur í þann sjóð.

Heim­ótta­leg íslensk stjórn­sýsla, sem tók fyrst og síð­ast mið af þröngum hags­munum ráð­andi stétta, hefur þurft að breyt­ast vegna aðlög­unar Íslands að innri mark­aði Evr­ópu. Þorri þeirra breyt­inga hefur verið almenn­ingi til heilla, styrkt stöðu neyt­enda, aukið vöru­fram­boð, lækkað vöru­verð og orðið til þess að okur í skjóli ein­ok­unar á fákeppn­is­mark­aði hefur þurft undan að láta á mörgum svið­um.

Það eru skugga­hliðar á auka­að­ild Íslands. Sú helsta snýr að þeim lýð­ræð­is­halla sem fólgin er í því að við eigum ekki full­trúa við borðið þegar ákvarð­anir um inn­leið­ingar sem við þurfum að taka upp eru tekn­ar. Íslend­ingar hafa þó líka valið að haga hlutum með þessum hætti með því að gera ekki einu sinni til­raun til að koma að málum fyrr með rekstri öfl­ugrar hags­muna­gæslu heldur tak­marka aðkomu við það að inn­leiða til­skip­anir seint og illa.

Auglýsing

Þess vegna hefur umræðan í Evr­ópu­málum síð­asta tæpa ald­ar­fjórð­ung­inn aðal­lega snú­ist um hvort við eigum að stíga skrefið til fulls og ganga í sam­band­ið. Sára­fáum hefur í fullri alvöru dottið í hug að viðra hug­myndir um að segja upp EES-­samn­ingnum og um leið minnka heima­markað okkar úr 500 millj­ónum manna í tæp­lega 350 þús­und manns.

Hófst með bréfi

Þetta hefur þó verið að breyt­ast. Sér­stak­lega frá því að Gunnar Bragi Sveins­son, þáver­andi utan­rík­is­ráð­herra, fór með bréf til Evr­ópu­sam­bands­ins þess efnis að Ísland væri ekki lengur í við­ræðum um aðild að sam­band­inu. Meiri­hluti þjóð­ar­innar var á móti því, sam­kvæmt könn­un­um, að draga umsókn­ina til baka á þeim tíma­punkti.

Deyfð hefur verið yfir Evr­ópu­um­ræð­unni síð­an. Þangað til nýlega. Nokkuð skyndi­lega fóru nokkrir þing­menn Sjálf­stæð­is­flokks­ins, Morg­un­blað­ið, hags­muna­sam­tök Evr­ópu­and­stæð­inga og þekkt fylgitungl þeirra afla sem þar halda um valda­þræði, að viðra skoð­anir sínar um að Ísland ætti að mögu­lega að fara að end­ur­skoða EES-­samn­ing­inn.

Ástæðan sem þessi hópur hefur nýtt til þessa er inn­leið­ing hins svo­kall­aða þriðja orku­pakka Evr­ópu­sam­bands­ins inn í íslenskt reglu­verk.

Til­raun til að gera grýlu úr engu

Óli Björn Kára­son, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, hélt því fram í íslenskum og norskum fjöl­miðlum að orku­pakk­inn feli í sér fram­sal á full­veldi Íslands til Sam­starfs­stofn­unar evr­ópskra orku­eft­ir­lits­að­ila (ACER) og Evr­ópu­sam­bands­ins. Heims­sýn, hreyf­ing sjálf­stæð­is­sinna í Evr­ópu­mál­um, sendi frá sér yfir­lýs­ingu um að stjórn­ar­skrár­brot gæti falist í mögu­legri aðild Íslands að ACER. Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fann til­efni til þess að setja eft­ir­far­andi inn í lands­fund­ar­á­lyktun sína orku­mál: „Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hafnar frekara fram­sali á yfir­ráðum yfir íslenskum orku­mark­aði til stofn­ana Evr­ópu­sam­bands­ins.“

Allt þetta tal var skotið niður í minn­is­blaði sem lög­mað­ur­inn Ólafur Jóhannes Ein­ars­son, áður fram­kvæmda­stjóri hjá Eft­ir­lits­stofnun EFTA (ES­A), gerði fyrir Þór­dísi Kol­brúnu Reyk­fjörð Gylfa­dótt­ur, iðn­að­ar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra, og birt var opin­ber­lega 17. apr­íl. Þar kom skýrt fram að þriðji orku­pakk­inn haggi í engu heim­ildum íslenskra stjórn­valda til að banna fram­sal á eign­ar­rétti að orku­auð­lindum og rétti Íslands til að ákveða með hvaða skil­yrðum orku­auð­lindir lands­ins eru nýtt­ar. Auk þess kom fram að ACER myndi ekki hafa neitt að segja um um atriði á borð við fyr­ir­komu­lag leyf­is­veit­inga og stjórn­sýslu hér á landi, engar vald­heim­ildir gagn­vart einka­að­ilum hér­lendis og að við upp­tök­una yrðu allar vald­heim­ildir gagn­vart eft­ir­lits­stjórn­völdum í EFTA-­ríkj­unum yrðu ekki hjá ACER heldur ESA.

Allur hræðslu­á­róð­ur­inn var því þvæla.

Verið að færa til umræð­una

Samt sem áður fór Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra og for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, í við­tal við breska dag­blaðið Tel­egraph 23. apríl og sagði að aukin þrýst­ingur að hálfu Evr­ópu­sam­bands­ins í garð Íslend­inga um að taka upp frek­ari reglur á sviði orku­mála og mat­væla væri að „skapa erg­elsi“. Hann lagði því út frá orku­mála­um­ræð­unni, sem hafði verið vits­muna­lega lokið með áður­nefndu minn­is­blaði, og færði fók­us­inn yfir á land­bún­að­ar­mál, inn­flutn­ing á hráu kjöti og hætt­una á salmón­ellu.

Dag­inn áður en við­talið birt­ist hafði Mið­flokk­ur­inn, hug­mynda­fræði­legur nágranni þeirrar útgáfu Sjálf­stæð­is­flokks­ins sem nú birt­ist þjóð­inni, sam­þykkt í fyrstu lands­fund­ar­á­lykt­unum sínum að fram ætti að fara „óháð mat á því hvort halda skuli áfram þátt­töku í EES sam­starf­inu og sækj­ast eftir breyt­ingum á samn­ingnum eða segja sig frá hon­um.“

Mesti afleikur sem hægt er að leika

Það á að hræð­ast þessar til­raunir til að færa umræð­una í átt að því að Ísland eigi að ein­angra sig meira með því að aftengja samn­inga sem færa þorra lands­manna gríð­ar­leg aukin lífs­gæði. Það á að hræð­ast orð­ræðu sem lit­ast sífellt meira af þjóð­ern­is­hyggju og aft­ur­halds­róm­an­tík. Þetta er stefna sem á margt skylt við Brex­it, sem er að kalla miklar nei­kvæðar efna­hags­legar afleið­ingar yfir Bret­land.

Stefna sem myndi, ef hún yrði ofan á hér­lend­is, skerða lífs­gæði flestra Íslend­inga gríð­ar­lega. Okkur gengur nefni­lega alltaf best þegar við stöndum fyrir við­­skipta­frelsi, alþjóða­­sam­vinnu, mann­rétt­indi og leggjum áherslu á rétt neyt­enda.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samherji kennir Jóhannesi um allt – Segjast ekkert hafa að fela
Þorsteinn Már Baldvinsson segir það mikil vonbrigði að fyrrverandi starfsmaður fyrirtækisins hafi „hugsanlega flækt Samherja í viðskipti sem kunni að vera ólögmæt.“
Kjarninn 12. nóvember 2019
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherji hefur hagnast um 112 milljarða á átta árum
Samherji hefur hagnast gríðarlega á síðustu árum. Eigið fé samstæðunnar var 111 milljarðar króna um síðustu áramót. Fjárfestingar Samherja eru mun víðar en bara í sjávarútvegi.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Jóhannes Stefánsson uppljóstrari.
Jóhannes búinn að ræða við héraðssaksóknara
Embætti héraðssaksóknara mun taka efni Kveiks-þáttar kvöldsins, um meintar mútugreiðslur Samherja í Namibíu, til skoðunar. Allt að fimm ára fangelsi liggur við því að múta fulltrúum erlends ríkis.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Röddin aftan úr myrkviðum fortíðarinnar
Leslistinn 12. nóvember 2019
Wikileaks birtir 30 þúsund skjöl um Samherja
Stundin, Al Jazeera, Wikileaks og Kveikur RÚV hafa í samstarfi unnið að umfjöllun um mútugreiðslur Samherja í Afríku.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Samherji fjallaði sérstaklega um spill­ingu og mútur í árs­reikn­ingi
Í nýjasta ársreikningi Samherja segir að fyrirtækið ætli að setja sér skrifleg viðmið um sið­ferði, spill­ingu, mann­rétt­indi og mútur á árinu 2019. Nú er Samherji ásakaður um spillingu og mútur í Namibíu.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson eru helstu stjórnendur og eigendur Samherja.
Samherji sagður hafa mútað ráðherrum til að komast yfir kvóta í Afríku
Í Kveiki í kvöld sagðist fyrrverandi yfirmaður hjá Samherja í Namibíu hafa tekið þátt í að greiða mútur til háttsettra ráðamanna í landinu til að tryggja Samherja kvóta. Það hafi verið gert með aðkomu Þorsteins Más Baldvinssonar, forstjóra Samherja.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Vilhjálmur Egilsson formaður hæfnisnefndar
Tíu umsækjendur eru um stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari