Það sem við sjáum eftir …

Nichole Leigh Mosty hvetur þingmenn til að takast á við fortíðina og hefja rannsókn á vinnuhælinu á Kleppjárnsreykjum og aðgerðum íslenskra yfirvalda gegn samskiptum íslenskra stúlkna við erlenda hermenn í síðari heimsstyrjöldinni.

Auglýsing

Þegar ég hætti á Alþingi átti ég margt ógert. Þar á meðal er mál sem ég var ákveðin í að taka föstum tökum og var byrjuð að und­ir­búa. Það snérist um að end­ur­vekja þings­á­lykt­un­ar­til­lögu sem var lögð fram á 145. lög­gjaf­ar­þingi 2015-2016: Til­laga til þings­á­lykt­unar um rann­sókn á vinnu­hæl­inu á Klepp­járns­reykjum og aðgerðum íslenskra yfir­valda gegn sam­skiptum íslenskra stúlkna við erlenda her­menn á árum síð­ari heims­styrj­aldar.

Heim­ild­ar­myndin „Ástand­ið“, eftir Ölmu Ómars­dótt­ur, vakti fólk heldur betur til umhugs­unar yfir þessum bletti á Íslands­sög­unni árið 2015. Sjálf var ég hel­tekin og mjög sorg­bit­in. Sem kona af erlendum upp­runa hafði ég auð­vitað orðið vör við málið í bók­menntum og heyrt for­dóma­fullt pískur um „Kana­mell­ur“ en gerði mér ekki grein fyrir því sem raun­veru­lega hafði gengið á. Umræða í kjöl­far myndar Ölmu var góð, en því miður allt of stutt.

Haustið 2017 fann ég að það kraum­aði eitt­hvað undir í sam­fé­lag­inu og ætl­aði að opna umræð­una að nýju. Ég vildi beyta rödd minni og stöðu til að styðja við þær konur sem urðu fyrir barð­inu á yfri­völdum og fá þingið til að axla ábyrgð. Ég fékk hins­vegar ekki tæki­færi til þess, enda gusað­ist ólgan upp, konur stigu fram, höfðu hátt og upp­reist æra barn­a­níð­ings sprengdi rík­is­stjórn­ina. Í kjöl­farið kom svo #metoo-­bylt­ing­in.

Auglýsing

Þó umræðan um stöðu kvenna og kyn­bundið ofbeldi hafi verið frá­bær að und­an­förnu, sakna ég frek­ari umræðu um ástand­ið. Konur voru beittar gríð­ar­legum mann­rétt­inda­brotum og öryggi þeirra var ógnað svo um mun­ar. Þær gátu ekki leitað sér aðstoð­ar, enda treystu þær ekki kerf­inu eða sam­fé­lag­inu. Ástandið var af nám­kvæm­lega sama meiði og annað ofbeldi gagn­vart kon­um, byggt á mót­sögn­inni um sið­prúðar konur sem þó eiga að þjóna körl­um. Vera sexý en ekki drusl­ur. Og svo áttu þær að skamm­ast sín, bæði fyrir eigin hegðan en líka með­ferð sam­fé­lags­ins á þeim. Allt átti þetta að vera leynd­ar­mál sem þær máttu einar bera. Í þögn.

Ég ímynda mér að það hafi verið heil­mikið mál fyrir litla og ein­angr­aða þjóð að ganga í gegum þær miklu breyt­ingar sem fylgdu erlendu her­lið­un­um. Sér í lagi þegar það hafði í för með sér aukið kyn­frelsi kvenna, að þær gætu sjálfar valið sér elsk­huga og það jafn­vel af erlendum upp­runa. Það var of mikið fyrir feðra­veld­ið. Yfir­völd gripu til aðgerða og beinna refs­inga eins og yfir­völd hafa gert um heim allan þegar konur krefj­ast frelsis og sjálf­stæð­is. Þessar aðgerðir höfðu afleið­ingar sem enn eimir af, enda ríkir lítið traust milli kvenna og yfir­valda. Aðgerð­irnar ein­kennd­ust af sömu kven­fyr­ir­litn­ing­unni og ofbeldið áreitnin sem #metoo greindi frá. Virð­ing­ar­leysi gagn­vart frelsi kvenna og konum almennt. Þær konur sem lifðu af áreitni og ofbeldi ástandsár­anna eiga rétt á við­ur­kenn­ingu, afsök­un­ar­beiðni og rétt­læti.

Ég er kona af erlendum upp­runa og leiddi okkar raddir í #metoo-­bylt­ing­unni. Ég gerði það af því ég elska Ísland og er stolt af því að vera íslenskur rík­is­borg­ari. Við eigum mik­il­væg gildi sem sam­fé­lag og við megum vera stolt. Dóttir mín er Garð­ars­dóttir og dóttir Íslands. Ég vil að hún geti líka verið stolt af sínum bak­grunni og þeim gildum sem hún hefur fengið að alast upp með sem Íslend­ing­ur. En til þess er mik­il­vægt að horfast í augu við for­tíð­ina, breyta og lag­færa og horfa til bjart­ari fram­tíð­ar­. Af öllum þeim sam­tölum sem ég hef átt við konur um jafn­rétti, kyn­ferð­is­lega áreitni og ofbeldi, eru sögur eldri kvenna þær allra erf­iðustu, sér­stak­lega sögur kvenna af ástandskyn­slóð­inni. Þær lýsa óþæg­ind­um, eft­ir­sjá og skömm. Það er eðli­legt í ljósi sög­unnar og þess sem þær hafa upp­lif­að. Skömm var sett á herðar ungu stúlkn­anna sem oft voru beittar kyn­ferð­is­legu ofbeldi og svo kerf­is­bundnu ofbeldi og mis­munun í kjöl­far­ið.

Þess vegna tala ég nú til þing­fólks­ins okk­ar, þing­manna og -kvenna sem hafa verið hve dug­leg­ust að ræða kyn­ferð­is­lega áreitni og ofbeldi í þingsaln­um. Ég bið ykkur um að klára það sem ég náði ekki að klára og beita ykkur fyrir far­sælum endi á þessum svarta bletti á sögu okk­ar. Ef Bjarni Bene­dikts­son var til­bú­inn til að baka kökur og vera í for­svari „he for she“ og ef Katrín Jak­obs­dóttiir hefur ráðið sér­stakan ráð­gjafa til að leiða stýri­hóp um heild­stæðar úrbætur varð­andi kyn­ferð­is­leg ofbeldi, þá hljóta þau að vera líka til­búin til að takast á við for­tíð­ina. For­tíð­ina sem átti sinn þátt í því þeirri stöðu sem við erum í í dag. Ofbeld­is­laust sam­fé­lag þar sem jafn­rétti og rétt­mæti ríkir hlýtur að vera sam­eig­in­legt mark­mið okkar allra.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar