Það sem við sjáum eftir …

Nichole Leigh Mosty hvetur þingmenn til að takast á við fortíðina og hefja rannsókn á vinnuhælinu á Kleppjárnsreykjum og aðgerðum íslenskra yfirvalda gegn samskiptum íslenskra stúlkna við erlenda hermenn í síðari heimsstyrjöldinni.

Auglýsing

Þegar ég hætti á Alþingi átti ég margt ógert. Þar á meðal er mál sem ég var ákveðin í að taka föstum tökum og var byrjuð að und­ir­búa. Það snérist um að end­ur­vekja þings­á­lykt­un­ar­til­lögu sem var lögð fram á 145. lög­gjaf­ar­þingi 2015-2016: Til­laga til þings­á­lykt­unar um rann­sókn á vinnu­hæl­inu á Klepp­járns­reykjum og aðgerðum íslenskra yfir­valda gegn sam­skiptum íslenskra stúlkna við erlenda her­menn á árum síð­ari heims­styrj­aldar.

Heim­ild­ar­myndin „Ástand­ið“, eftir Ölmu Ómars­dótt­ur, vakti fólk heldur betur til umhugs­unar yfir þessum bletti á Íslands­sög­unni árið 2015. Sjálf var ég hel­tekin og mjög sorg­bit­in. Sem kona af erlendum upp­runa hafði ég auð­vitað orðið vör við málið í bók­menntum og heyrt for­dóma­fullt pískur um „Kana­mell­ur“ en gerði mér ekki grein fyrir því sem raun­veru­lega hafði gengið á. Umræða í kjöl­far myndar Ölmu var góð, en því miður allt of stutt.

Haustið 2017 fann ég að það kraum­aði eitt­hvað undir í sam­fé­lag­inu og ætl­aði að opna umræð­una að nýju. Ég vildi beyta rödd minni og stöðu til að styðja við þær konur sem urðu fyrir barð­inu á yfri­völdum og fá þingið til að axla ábyrgð. Ég fékk hins­vegar ekki tæki­færi til þess, enda gusað­ist ólgan upp, konur stigu fram, höfðu hátt og upp­reist æra barn­a­níð­ings sprengdi rík­is­stjórn­ina. Í kjöl­farið kom svo #metoo-­bylt­ing­in.

Auglýsing

Þó umræðan um stöðu kvenna og kyn­bundið ofbeldi hafi verið frá­bær að und­an­förnu, sakna ég frek­ari umræðu um ástand­ið. Konur voru beittar gríð­ar­legum mann­rétt­inda­brotum og öryggi þeirra var ógnað svo um mun­ar. Þær gátu ekki leitað sér aðstoð­ar, enda treystu þær ekki kerf­inu eða sam­fé­lag­inu. Ástandið var af nám­kvæm­lega sama meiði og annað ofbeldi gagn­vart kon­um, byggt á mót­sögn­inni um sið­prúðar konur sem þó eiga að þjóna körl­um. Vera sexý en ekki drusl­ur. Og svo áttu þær að skamm­ast sín, bæði fyrir eigin hegðan en líka með­ferð sam­fé­lags­ins á þeim. Allt átti þetta að vera leynd­ar­mál sem þær máttu einar bera. Í þögn.

Ég ímynda mér að það hafi verið heil­mikið mál fyrir litla og ein­angr­aða þjóð að ganga í gegum þær miklu breyt­ingar sem fylgdu erlendu her­lið­un­um. Sér í lagi þegar það hafði í för með sér aukið kyn­frelsi kvenna, að þær gætu sjálfar valið sér elsk­huga og það jafn­vel af erlendum upp­runa. Það var of mikið fyrir feðra­veld­ið. Yfir­völd gripu til aðgerða og beinna refs­inga eins og yfir­völd hafa gert um heim allan þegar konur krefj­ast frelsis og sjálf­stæð­is. Þessar aðgerðir höfðu afleið­ingar sem enn eimir af, enda ríkir lítið traust milli kvenna og yfir­valda. Aðgerð­irnar ein­kennd­ust af sömu kven­fyr­ir­litn­ing­unni og ofbeldið áreitnin sem #metoo greindi frá. Virð­ing­ar­leysi gagn­vart frelsi kvenna og konum almennt. Þær konur sem lifðu af áreitni og ofbeldi ástandsár­anna eiga rétt á við­ur­kenn­ingu, afsök­un­ar­beiðni og rétt­læti.

Ég er kona af erlendum upp­runa og leiddi okkar raddir í #metoo-­bylt­ing­unni. Ég gerði það af því ég elska Ísland og er stolt af því að vera íslenskur rík­is­borg­ari. Við eigum mik­il­væg gildi sem sam­fé­lag og við megum vera stolt. Dóttir mín er Garð­ars­dóttir og dóttir Íslands. Ég vil að hún geti líka verið stolt af sínum bak­grunni og þeim gildum sem hún hefur fengið að alast upp með sem Íslend­ing­ur. En til þess er mik­il­vægt að horfast í augu við for­tíð­ina, breyta og lag­færa og horfa til bjart­ari fram­tíð­ar­. Af öllum þeim sam­tölum sem ég hef átt við konur um jafn­rétti, kyn­ferð­is­lega áreitni og ofbeldi, eru sögur eldri kvenna þær allra erf­iðustu, sér­stak­lega sögur kvenna af ástandskyn­slóð­inni. Þær lýsa óþæg­ind­um, eft­ir­sjá og skömm. Það er eðli­legt í ljósi sög­unnar og þess sem þær hafa upp­lif­að. Skömm var sett á herðar ungu stúlkn­anna sem oft voru beittar kyn­ferð­is­legu ofbeldi og svo kerf­is­bundnu ofbeldi og mis­munun í kjöl­far­ið.

Þess vegna tala ég nú til þing­fólks­ins okk­ar, þing­manna og -kvenna sem hafa verið hve dug­leg­ust að ræða kyn­ferð­is­lega áreitni og ofbeldi í þingsaln­um. Ég bið ykkur um að klára það sem ég náði ekki að klára og beita ykkur fyrir far­sælum endi á þessum svarta bletti á sögu okk­ar. Ef Bjarni Bene­dikts­son var til­bú­inn til að baka kökur og vera í for­svari „he for she“ og ef Katrín Jak­obs­dóttiir hefur ráðið sér­stakan ráð­gjafa til að leiða stýri­hóp um heild­stæðar úrbætur varð­andi kyn­ferð­is­leg ofbeldi, þá hljóta þau að vera líka til­búin til að takast á við for­tíð­ina. For­tíð­ina sem átti sinn þátt í því þeirri stöðu sem við erum í í dag. Ofbeld­is­laust sam­fé­lag þar sem jafn­rétti og rétt­mæti ríkir hlýtur að vera sam­eig­in­legt mark­mið okkar allra.

Kristbjörn Árnason
Gleðidagur
Leslistinn 24. ágúst 2019
Vonast enn til að selja vörumerkið WOW air
Skiptastjórar WOW air segja að viðræður um að selja vörumerki, lén og bókunarvél félagsins gangi ágætlega.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri.
„Ég þekki nú fullvel þau víti sem þarf að varast“
Ásgeir Jónsson, nýskipaður seðlabankastjóri, segist hafa verið frekar bláeygður á stöðu bankanna fyrir hrun. Hann álítur þó að sú reynsla sé verðmæt fyrir hann sem seðlabankastjóra þar sem hann þekki nú vel þau víti sem þarf að varast.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Netógnir nýrrar aldar: Árásir á lýðræðið
Það er ekki lengur tekist á um það af neinni alvöru að netárásir eru notaðar til að hafa áhrif á hið lýðræðislega ferli og til að grafa undan lýðræðislegum stofnunum. Það hefur gerst í hverju landinu á eftir öðru.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Svona geta stjórnvöld orsakað nýtt fjármálaáfall
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, hefur búið til lista yfir átta aðgerðir sem ríkisstjórn og Seðlabanki gætu gripið til sem gætu leitt að sér nýtt hrun. Hann biður fólk um að krossa við ef aðgerðirnar verði að veruleika.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ná sáttum um stjórnarmenn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna
VR hefur náð samkomulagi við Lífeyrissjóð verzlunarmanna um að þeir stjórnarmenn sem nú sitja í stjórninni í nafni VR munu láta af störfum og í stað þeirra munu þeir stjórnarmenn sem VR skipaði í síðustu viku taka sæti í stjórninni.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Seldu losunarheimildir til að borga laun fyrir marsmánuð
Skiptastjórar WOW air eru meðal annars búnir að selja skrifstofubúnað og reiðhjólaleigu WOW air til að auka endurheimtir í búið. Félagið hafði selt margar verðmætar eignir, t.d. afgreiðslutíma á flugvelli og losunarheimildir, fyrir gjaldþrot.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Molar
Molar
Molar – Opnar Costco annað vöruhús á Íslandi?
Kjarninn 23. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar