Skynsamleg veiðigjöld og framþróun í sjávarútvegi

Auglýsing

Krist­ján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, kynnti í dag frum­varp um breyt­ingar á lögum um veiði­gjöld og við fyrsta lestur virð­ist um skyn­sam­legar breyt­ingar að ræða.

Það sem vegur þyngst er að aðferða­fræð­inni er breytt og veiði­gjöldin gerð næm­ari fyrir sveiflum í grein­inni.

Skyn­sam­leg nálgun

Helsti galli fyr­ir­komu­lags­ins sem nú er fyrir hendi er að veiði­gjöldin hafa verið inn­heimt út frá tveggja til þriggja ára gömlum gögn­um, þar sem gögn Hag­stofu Íslands hafa verið helsta for­send­an. Þetta gerir það að verkum að inn­heimtan getur orðið bæði óskil­virk og erfið fyrir mörg fyr­ir­tæki, sem á end­anum skilar síðan minnu í rík­is­kass­ann inn í fram­tíð­ina.

Auglýsing

Það virð­ist skyn­sam­legt að miða við nýrri gögn frá Rík­is­skatt­stjóra og gera inn­heimt­una þar með næm­ari.

Veiði­gjöld eru sjálf­sagður hluti auð­linda­stýr­ingar sem ríkið á og stýr­ir, sem er lög­saga lands­ins. Það hefur tekið sinn tíma að útfæra aðferð sem getur orðið grund­völlur fyrir inn­heimtu veiði­gjalda til lengdar litið en með nýfram­komnu frum­varpi eru komnar fram for­sendur til þess að ná sátt um þessi mál. Þetta gæti orðið stórt mál fyrir rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dótt­ur.

Hér má sjá hvernig veiðigjöldin þróast, annars vegar með óbreyttum lögum og hins vegar samkvæmt frumvarpi.Eflaust munu ein­hverjar útgerðir mót­mæla, en þá verður svo að vera. Það er samt verið að taka til­lit til gagn­rýni úr sjáv­ar­út­vegnum með þessum breyt­ing­um.

Deil­unum um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið mun eflaust ekki ljúka í bráð og ekki ætl­unin að leiða þá umræða til lykta hér, eða reifa öll sjón­ar­miðin til enda. 

Eins og sjáv­ar­út­veg­ur­inn er að þró­ast þá eru afla­heim­ildir sífellt að fær­ast á færri hendur og mikil verð­mæti er að verða til.

Miklar eignir og sterkur efna­hagur

Það stytt­ist í að fyrsti millj­arða­mær­ing­ur­inn í Banda­ríkja­dölum talið komi fram í íslenskum sjáv­ar­út­vegi og sé mið tekið af þró­un­inni á und­an­förnum árum þá er ekki langt í það ger­ist. Ef það hefur þá ekki þegar ger­st, enda hefur efna­hagur margra stærstu útgerða lands­ins styrkst veru­lega á und­an­förnum tíu árum og eig­enda þeirra þar með einnig. Þetta er um margt fagn­ar­efni í raun, því sterkur sjáv­ar­út­vegur hefur jákvæð áhrif hag­kerf­ið.

Sem dæmi má nefna, þá nemur virði afla­heim­ilda Ögur­vík­ur, sem gerir út einni tog­ara, Vigra Re, um 14,5 millj­örðum króna, sam­kvæmt nýlegu verð­mati, sem birt var í dag. Það er upp­hæð sem myndi duga til að kaupa 68 pró­sent af hlutafé VÍS, eins stærsta trygg­ing­ar­fé­lags lands­ins. 

Það eru ekki allir sem átta sig á þessum miklu stærðum og verð­mætum í sjáv­ar­út­vegn­um, og hversu fjár­sterk fyr­ir­tækin eru, mörg hver. Þau hafa mikla fjár­fest­inga­getu.

Ekki dreift eign­ar­hald

Það voru eflaust ekki margir sem sáu það fyr­ir, þegar lögum um stjórn fisk­veiða var breytt og fram­sal afla­heim­ilda heim­il­að, að útgerð­irnar í land­inu yrði flestar fjöl­skyldu­fyr­ir­tæki í eigu nokk­urra ein­stak­linga.

Í umræðum í aðdrag­anda breyt­inga hjá stjórn­mála­mönnum töl­uðu margir um mik­il­vægi þess að halda fyr­ir­tækj­unum í dreifðu eign­ar­haldi, en það hefur ekki orðið raunin í íslenska fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­inu.

Oft er talað um að umfang íslenska líf­eyr­is­sjóða­kerf­is­ins í íslensku atvinnu­lífi sé alltof mik­ið, en sam­tals eiga sjóð­irnir um þrjú þús­und millj­arða króna eignir á Íslandi, eða sem nemur um einni árlegri lands­fram­leiðslu (Heild­ar­eignir eru um 4 þús­und millj­arð­ar).

Samt er merki­legt að íslenskir líf­eyr­is­sjóð­ir, og þar með almenn­ing­ur, á lítið sem ekk­ert í íslenskum sjáv­ar­út­vegi, séu hlutir í HB Granda und­an­skild­ir. Þetta er um margt merki­legt í ljósi mik­il­vægis íslensks sjáv­ar­út­vegs fyrir íslenska hag­kerf­ið. 

Mögu­lega liggur mögu­leik­inn í því að ná sátt um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið í því að dreifa eign­ar­hald­inu meira, hver veit.

Opið frekar en lokað

Nú þegar þriggja ára­tuga löng reynsla fer að kom­ast á grunn­stoð­irnir í íslenska fisk­veið­stjórn­un­ar­kerf­inu - og loks að mynd­ast sterk­ari grunnur fyrir því að festa skyn­sam­leg veiði­gjöld í sessi - þá er áhuga­vert að hugsa til þess hvert eigi að vera næsta skref í þróun kerf­is­ins.

Án þess að ég ætli mér að fara sér­stak­lega út á það sprengju­svæði sem umræða um póli­tíska stefnu við fisk­veiði­stjórn er, þá er erfitt að neita því að fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið okk­ar, hefur um margt reynst vel, og byggt upp inn­viði í sjáv­ar­út­vegi sem mörg önnur ríki öfunda Ísland af. Það á meðal ann­ars við um tækni­lega upp­bygg­ingu.

Hins vegar er það mikið álita­mál hvort það sé komin upp staða ein­ok­un­ar, vegna þess hve inn­leið á þennan markað er orðin erf­ið. Bannið við erlendri fjár­fest­ingu í grein­inni getur nú þegar hafa skapað þessa stöðu og innan þess­ara við­skipta­hafta „blómstrar ein­ok­un“, eins og það er stundum kallað erlend­is. Þar sem ein­staka geirar og eig­endur fyr­ir­tækja eru varðir fyrir erlendri sam­keppni með lög­um. 

Í þessum geira eins og öðrum ættu rökin fyrir að vera með opin og frjáls alþjóða­við­skipti að vega sterkar en að hefta þau með ströngum lög­um, eins og reyndin er í íslenskum sjáv­ar­út­vegi. Eitt af því sem opnun fyrir alþjóð­legri sam­keppni gerir er að þá verða þeir sem keppa á mark­aðnum að fara að feta sig inn á alþjóð­lega mark­aði af meiri ákefð. Þar gæti sam­keppn­is­for­skot íslensks sjáv­ar­útsvegs leg­ið, því hann er langt um þró­að­ari heldur en í mörgum öðrum ríkj­um. Kannski er erlend sam­keppni ekki neitt sem þarf að óttast, síður en svo. 

Stakksberg telur íbúakosningu um stóriðju í Helguvík ólögmæta og geta leitt til bótaskyldu
Stakksberg, félag í eigu Arion banka, hefur sent Reykjanesbæ bréf þar sem félagið segir sveitarfélagið skaðabótaskylt ef komið verður í veg fyrir starfsemi kísilmálmverksmiðjunar sem áður var í eigu United Silicon.
Kjarninn 14. desember 2018
Miðflokkurinn hrynur í fylgi og Framsókn eykur við sig
Töluverðar sviptingar eru á fylgi stjórnmálaflokka samkvæmt nýrri könnun MMR.
Kjarninn 14. desember 2018
Vilhjálmur Árnason, stjórnarformaður Siðfræðistofnunar.
Siðfræðistofnun verður stjórnvöldum til ráðgjafar í siðfræðilegum efnum
Siðfræðistofnun verður stjórnvöldum til ráðgjafar í siðfræðilegum efnum tímabilið 1. janúar 2019 til 31. desember 2021. Greiðslur úr ríkissjóði fyrir verkið munu nema 10 milljónum króna árlega.
Kjarninn 14. desember 2018
Græðgi og spilling kemur enn upp í huga almennings - Bankasala framundan
Kannanir sem gerðar voru fyrir starfshóp stjórnvalda sem skilaði af sér Hvítbók um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið benda til þess að hrun fjármálakerfisins sé enn ferskt í minni almennings.
Kjarninn 14. desember 2018
Sératkvæði fyrrverandi stjórnarformanns VÍS ekki birt í skýrslu tilnefningarnefndar
Helga Hlín Hákonardóttir, fyrrverandi stjórnarformaður VÍS, sagði sig úr tilnefningarnefnd félagsins fyrr í vikunni. Ástæðan er sú að hún vildi birta sératkvæði um hvernig næsta stjórn ætti að vera skipuð. Það var ekki birt í skýrslu nefndarinnar.
Kjarninn 14. desember 2018
Skúli: Gerði mikil mistök en nú förum við til baka í „gömlu sýnina“
Skúli Mogensen, forstjóri og eigandi WOW air, sagði í viðtali við Kastljós að hann hafi fulla trú á því að það muni takast að ná samningum við Indigo Partners.
Kjarninn 13. desember 2018
45 prósent álagning íslenskra banka - Það er ríkisins að hagræða
Framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins segir í grein í Fréttablaðinu, að íslenska ríkið þurfi að beita sér fyrir hagræðingu og skilvirkni í bankakerfinu.
Kjarninn 13. desember 2018
Til sjávar og sveita ýtt úr vör
Viðskiptahraðallinn er ætlaður til að efla frumkvöðlastarfi í sjávarútvegi og landbúnaði.
Kjarninn 13. desember 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari