Skynsamleg veiðigjöld og framþróun í sjávarútvegi

Auglýsing

Krist­ján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, kynnti í dag frum­varp um breyt­ingar á lögum um veiði­gjöld og við fyrsta lestur virð­ist um skyn­sam­legar breyt­ingar að ræða.

Það sem vegur þyngst er að aðferða­fræð­inni er breytt og veiði­gjöldin gerð næm­ari fyrir sveiflum í grein­inni.

Skyn­sam­leg nálgun

Helsti galli fyr­ir­komu­lags­ins sem nú er fyrir hendi er að veiði­gjöldin hafa verið inn­heimt út frá tveggja til þriggja ára gömlum gögn­um, þar sem gögn Hag­stofu Íslands hafa verið helsta for­send­an. Þetta gerir það að verkum að inn­heimtan getur orðið bæði óskil­virk og erfið fyrir mörg fyr­ir­tæki, sem á end­anum skilar síðan minnu í rík­is­kass­ann inn í fram­tíð­ina.

Auglýsing

Það virð­ist skyn­sam­legt að miða við nýrri gögn frá Rík­is­skatt­stjóra og gera inn­heimt­una þar með næm­ari.

Veiði­gjöld eru sjálf­sagður hluti auð­linda­stýr­ingar sem ríkið á og stýr­ir, sem er lög­saga lands­ins. Það hefur tekið sinn tíma að útfæra aðferð sem getur orðið grund­völlur fyrir inn­heimtu veiði­gjalda til lengdar litið en með nýfram­komnu frum­varpi eru komnar fram for­sendur til þess að ná sátt um þessi mál. Þetta gæti orðið stórt mál fyrir rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dótt­ur.

Hér má sjá hvernig veiðigjöldin þróast, annars vegar með óbreyttum lögum og hins vegar samkvæmt frumvarpi.Eflaust munu ein­hverjar útgerðir mót­mæla, en þá verður svo að vera. Það er samt verið að taka til­lit til gagn­rýni úr sjáv­ar­út­vegnum með þessum breyt­ing­um.

Deil­unum um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið mun eflaust ekki ljúka í bráð og ekki ætl­unin að leiða þá umræða til lykta hér, eða reifa öll sjón­ar­miðin til enda. 

Eins og sjáv­ar­út­veg­ur­inn er að þró­ast þá eru afla­heim­ildir sífellt að fær­ast á færri hendur og mikil verð­mæti er að verða til.

Miklar eignir og sterkur efna­hagur

Það stytt­ist í að fyrsti millj­arða­mær­ing­ur­inn í Banda­ríkja­dölum talið komi fram í íslenskum sjáv­ar­út­vegi og sé mið tekið af þró­un­inni á und­an­förnum árum þá er ekki langt í það ger­ist. Ef það hefur þá ekki þegar ger­st, enda hefur efna­hagur margra stærstu útgerða lands­ins styrkst veru­lega á und­an­förnum tíu árum og eig­enda þeirra þar með einnig. Þetta er um margt fagn­ar­efni í raun, því sterkur sjáv­ar­út­vegur hefur jákvæð áhrif hag­kerf­ið.

Sem dæmi má nefna, þá nemur virði afla­heim­ilda Ögur­vík­ur, sem gerir út einni tog­ara, Vigra Re, um 14,5 millj­örðum króna, sam­kvæmt nýlegu verð­mati, sem birt var í dag. Það er upp­hæð sem myndi duga til að kaupa 68 pró­sent af hlutafé VÍS, eins stærsta trygg­ing­ar­fé­lags lands­ins. 

Það eru ekki allir sem átta sig á þessum miklu stærðum og verð­mætum í sjáv­ar­út­vegn­um, og hversu fjár­sterk fyr­ir­tækin eru, mörg hver. Þau hafa mikla fjár­fest­inga­getu.

Ekki dreift eign­ar­hald

Það voru eflaust ekki margir sem sáu það fyr­ir, þegar lögum um stjórn fisk­veiða var breytt og fram­sal afla­heim­ilda heim­il­að, að útgerð­irnar í land­inu yrði flestar fjöl­skyldu­fyr­ir­tæki í eigu nokk­urra ein­stak­linga.

Í umræðum í aðdrag­anda breyt­inga hjá stjórn­mála­mönnum töl­uðu margir um mik­il­vægi þess að halda fyr­ir­tækj­unum í dreifðu eign­ar­haldi, en það hefur ekki orðið raunin í íslenska fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­inu.

Oft er talað um að umfang íslenska líf­eyr­is­sjóða­kerf­is­ins í íslensku atvinnu­lífi sé alltof mik­ið, en sam­tals eiga sjóð­irnir um þrjú þús­und millj­arða króna eignir á Íslandi, eða sem nemur um einni árlegri lands­fram­leiðslu (Heild­ar­eignir eru um 4 þús­und millj­arð­ar).

Samt er merki­legt að íslenskir líf­eyr­is­sjóð­ir, og þar með almenn­ing­ur, á lítið sem ekk­ert í íslenskum sjáv­ar­út­vegi, séu hlutir í HB Granda und­an­skild­ir. Þetta er um margt merki­legt í ljósi mik­il­vægis íslensks sjáv­ar­út­vegs fyrir íslenska hag­kerf­ið. 

Mögu­lega liggur mögu­leik­inn í því að ná sátt um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið í því að dreifa eign­ar­hald­inu meira, hver veit.

Opið frekar en lokað

Nú þegar þriggja ára­tuga löng reynsla fer að kom­ast á grunn­stoð­irnir í íslenska fisk­veið­stjórn­un­ar­kerf­inu - og loks að mynd­ast sterk­ari grunnur fyrir því að festa skyn­sam­leg veiði­gjöld í sessi - þá er áhuga­vert að hugsa til þess hvert eigi að vera næsta skref í þróun kerf­is­ins.

Án þess að ég ætli mér að fara sér­stak­lega út á það sprengju­svæði sem umræða um póli­tíska stefnu við fisk­veiði­stjórn er, þá er erfitt að neita því að fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið okk­ar, hefur um margt reynst vel, og byggt upp inn­viði í sjáv­ar­út­vegi sem mörg önnur ríki öfunda Ísland af. Það á meðal ann­ars við um tækni­lega upp­bygg­ingu.

Hins vegar er það mikið álita­mál hvort það sé komin upp staða ein­ok­un­ar, vegna þess hve inn­leið á þennan markað er orðin erf­ið. Bannið við erlendri fjár­fest­ingu í grein­inni getur nú þegar hafa skapað þessa stöðu og innan þess­ara við­skipta­hafta „blómstrar ein­ok­un“, eins og það er stundum kallað erlend­is. Þar sem ein­staka geirar og eig­endur fyr­ir­tækja eru varðir fyrir erlendri sam­keppni með lög­um. 

Í þessum geira eins og öðrum ættu rökin fyrir að vera með opin og frjáls alþjóða­við­skipti að vega sterkar en að hefta þau með ströngum lög­um, eins og reyndin er í íslenskum sjáv­ar­út­vegi. Eitt af því sem opnun fyrir alþjóð­legri sam­keppni gerir er að þá verða þeir sem keppa á mark­aðnum að fara að feta sig inn á alþjóð­lega mark­aði af meiri ákefð. Þar gæti sam­keppn­is­for­skot íslensks sjáv­ar­útsvegs leg­ið, því hann er langt um þró­að­ari heldur en í mörgum öðrum ríkj­um. Kannski er erlend sam­keppni ekki neitt sem þarf að óttast, síður en svo. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata.
„Meiri ansvítans vitleysan sem vellur upp úr stjórnarheimilinu þessa dagana“
Þingmaður Pírata bendir á ósamræmi í málflutningi sem kemur frá dómsmálaráðuneytinu varðandi svokallað Landsréttarmál. Hún segir dómsmálaráðherra beita hentisemisrökum í málinu.
Kjarninn 9. desember 2019
Birta niðurstöðu athugana á peningaþvættisvörnum ríkisbanka fyrir jól
Fjármálaeftirlitið mun birta niðurstöðu athugana á peningaþvættisvörnum Landsbankans og Íslandsbanka, sem báðir eru í ríkiseigu, og Kviku banka, sem er einkabanki, á næstu tveimur vikum. Áður hefur eftirlitið birt niðurstöðu Arion banka.
Kjarninn 9. desember 2019
Davíð Oddsson er annar ritstjóra Morgunblaðsins.
Segir lýðskrumara vilja umbylta fiskveiðistjórnarkerfinu vegna spillingarmáls í Namibíu
Leiðarahöfundur Morgunblaðsins gagnrýnir þá sem vilja nota Samherjamálið til að breyta fiskveiðisstjórnunarkerfinu. Frumvarp var lagt fram á föstudag sem umbyltir því og forsætisráðherra berst fyrir auðlindaákvæði í stjórnarskrá.
Kjarninn 9. desember 2019
Innan úr Hæstarétti Íslands.
Ingveldur, Davíð Þór eða Sigurður Tómas í Hæstarétt
Þrír dómarar við Landsrétt hafa verið metnir hæfastir af dómnefnd til að taka við auða sætinu í Hæstarétti.
Kjarninn 9. desember 2019
Fiskurinn úr sjónum skilar tæpum 20 milljörðum krónum meira
Frá byrjun október í fyrra og út september síðastliðinn jókst aflaverðmæti íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja um 15,4 prósent miðað við sama tímabil árið áður. Virði þess afla sem fluttur var til útlanda til verkunar jókst um 40 prósent.
Kjarninn 8. desember 2019
Jólahryllingssögur
Ingi Þór Tryggvason hefur skrifað bókaseríu um jólahrylling. Fyrsta sagan fjallar um strák sem horfir á Grýlu taka kærustu sýna og ákveður fara á eftir tröllinu og reyna bjarga stelpunni. Hann safnar fyrir útgáfunni á Karolina Fund.
Kjarninn 8. desember 2019
Þórarinn Hjaltason.
Endurskoðuð áhrif Borgarlínu á umferð
Kjarninn 8. desember 2019
Stefnir í áframhaldandi samdrátt fjórflokksins
Fylgi fjórflokksins, bakbeinsins í íslenskum stjórnmálum, hefur dregist hratt saman á skömmum tíma. Fylgið hefur minnkað umtalsvert í síðustu þremur kosningum og kannanir sýna að sú þróun virðist ekki á undanhaldi. Þvert á móti.
Kjarninn 8. desember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari