Skynsamleg veiðigjöld og framþróun í sjávarútvegi

Auglýsing

Krist­ján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, kynnti í dag frum­varp um breyt­ingar á lögum um veiði­gjöld og við fyrsta lestur virð­ist um skyn­sam­legar breyt­ingar að ræða.

Það sem vegur þyngst er að aðferða­fræð­inni er breytt og veiði­gjöldin gerð næm­ari fyrir sveiflum í grein­inni.

Skyn­sam­leg nálgun

Helsti galli fyr­ir­komu­lags­ins sem nú er fyrir hendi er að veiði­gjöldin hafa verið inn­heimt út frá tveggja til þriggja ára gömlum gögn­um, þar sem gögn Hag­stofu Íslands hafa verið helsta for­send­an. Þetta gerir það að verkum að inn­heimtan getur orðið bæði óskil­virk og erfið fyrir mörg fyr­ir­tæki, sem á end­anum skilar síðan minnu í rík­is­kass­ann inn í fram­tíð­ina.

Auglýsing

Það virð­ist skyn­sam­legt að miða við nýrri gögn frá Rík­is­skatt­stjóra og gera inn­heimt­una þar með næm­ari.

Veiði­gjöld eru sjálf­sagður hluti auð­linda­stýr­ingar sem ríkið á og stýr­ir, sem er lög­saga lands­ins. Það hefur tekið sinn tíma að útfæra aðferð sem getur orðið grund­völlur fyrir inn­heimtu veiði­gjalda til lengdar litið en með nýfram­komnu frum­varpi eru komnar fram for­sendur til þess að ná sátt um þessi mál. Þetta gæti orðið stórt mál fyrir rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dótt­ur.

Hér má sjá hvernig veiðigjöldin þróast, annars vegar með óbreyttum lögum og hins vegar samkvæmt frumvarpi.Eflaust munu ein­hverjar útgerðir mót­mæla, en þá verður svo að vera. Það er samt verið að taka til­lit til gagn­rýni úr sjáv­ar­út­vegnum með þessum breyt­ing­um.

Deil­unum um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið mun eflaust ekki ljúka í bráð og ekki ætl­unin að leiða þá umræða til lykta hér, eða reifa öll sjón­ar­miðin til enda. 

Eins og sjáv­ar­út­veg­ur­inn er að þró­ast þá eru afla­heim­ildir sífellt að fær­ast á færri hendur og mikil verð­mæti er að verða til.

Miklar eignir og sterkur efna­hagur

Það stytt­ist í að fyrsti millj­arða­mær­ing­ur­inn í Banda­ríkja­dölum talið komi fram í íslenskum sjáv­ar­út­vegi og sé mið tekið af þró­un­inni á und­an­förnum árum þá er ekki langt í það ger­ist. Ef það hefur þá ekki þegar ger­st, enda hefur efna­hagur margra stærstu útgerða lands­ins styrkst veru­lega á und­an­förnum tíu árum og eig­enda þeirra þar með einnig. Þetta er um margt fagn­ar­efni í raun, því sterkur sjáv­ar­út­vegur hefur jákvæð áhrif hag­kerf­ið.

Sem dæmi má nefna, þá nemur virði afla­heim­ilda Ögur­vík­ur, sem gerir út einni tog­ara, Vigra Re, um 14,5 millj­örðum króna, sam­kvæmt nýlegu verð­mati, sem birt var í dag. Það er upp­hæð sem myndi duga til að kaupa 68 pró­sent af hlutafé VÍS, eins stærsta trygg­ing­ar­fé­lags lands­ins. 

Það eru ekki allir sem átta sig á þessum miklu stærðum og verð­mætum í sjáv­ar­út­vegn­um, og hversu fjár­sterk fyr­ir­tækin eru, mörg hver. Þau hafa mikla fjár­fest­inga­getu.

Ekki dreift eign­ar­hald

Það voru eflaust ekki margir sem sáu það fyr­ir, þegar lögum um stjórn fisk­veiða var breytt og fram­sal afla­heim­ilda heim­il­að, að útgerð­irnar í land­inu yrði flestar fjöl­skyldu­fyr­ir­tæki í eigu nokk­urra ein­stak­linga.

Í umræðum í aðdrag­anda breyt­inga hjá stjórn­mála­mönnum töl­uðu margir um mik­il­vægi þess að halda fyr­ir­tækj­unum í dreifðu eign­ar­haldi, en það hefur ekki orðið raunin í íslenska fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­inu.

Oft er talað um að umfang íslenska líf­eyr­is­sjóða­kerf­is­ins í íslensku atvinnu­lífi sé alltof mik­ið, en sam­tals eiga sjóð­irnir um þrjú þús­und millj­arða króna eignir á Íslandi, eða sem nemur um einni árlegri lands­fram­leiðslu (Heild­ar­eignir eru um 4 þús­und millj­arð­ar).

Samt er merki­legt að íslenskir líf­eyr­is­sjóð­ir, og þar með almenn­ing­ur, á lítið sem ekk­ert í íslenskum sjáv­ar­út­vegi, séu hlutir í HB Granda und­an­skild­ir. Þetta er um margt merki­legt í ljósi mik­il­vægis íslensks sjáv­ar­út­vegs fyrir íslenska hag­kerf­ið. 

Mögu­lega liggur mögu­leik­inn í því að ná sátt um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið í því að dreifa eign­ar­hald­inu meira, hver veit.

Opið frekar en lokað

Nú þegar þriggja ára­tuga löng reynsla fer að kom­ast á grunn­stoð­irnir í íslenska fisk­veið­stjórn­un­ar­kerf­inu - og loks að mynd­ast sterk­ari grunnur fyrir því að festa skyn­sam­leg veiði­gjöld í sessi - þá er áhuga­vert að hugsa til þess hvert eigi að vera næsta skref í þróun kerf­is­ins.

Án þess að ég ætli mér að fara sér­stak­lega út á það sprengju­svæði sem umræða um póli­tíska stefnu við fisk­veiði­stjórn er, þá er erfitt að neita því að fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið okk­ar, hefur um margt reynst vel, og byggt upp inn­viði í sjáv­ar­út­vegi sem mörg önnur ríki öfunda Ísland af. Það á meðal ann­ars við um tækni­lega upp­bygg­ingu.

Hins vegar er það mikið álita­mál hvort það sé komin upp staða ein­ok­un­ar, vegna þess hve inn­leið á þennan markað er orðin erf­ið. Bannið við erlendri fjár­fest­ingu í grein­inni getur nú þegar hafa skapað þessa stöðu og innan þess­ara við­skipta­hafta „blómstrar ein­ok­un“, eins og það er stundum kallað erlend­is. Þar sem ein­staka geirar og eig­endur fyr­ir­tækja eru varðir fyrir erlendri sam­keppni með lög­um. 

Í þessum geira eins og öðrum ættu rökin fyrir að vera með opin og frjáls alþjóða­við­skipti að vega sterkar en að hefta þau með ströngum lög­um, eins og reyndin er í íslenskum sjáv­ar­út­vegi. Eitt af því sem opnun fyrir alþjóð­legri sam­keppni gerir er að þá verða þeir sem keppa á mark­aðnum að fara að feta sig inn á alþjóð­lega mark­aði af meiri ákefð. Þar gæti sam­keppn­is­for­skot íslensks sjáv­ar­útsvegs leg­ið, því hann er langt um þró­að­ari heldur en í mörgum öðrum ríkj­um. Kannski er erlend sam­keppni ekki neitt sem þarf að óttast, síður en svo. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vörur Gaza Company byggja hvort tveggja á íslenskum og palenstínskum hefðum í saumaskap.
Gjöf frá Gaza
Markmið verkefnisins Gjöf frá Gaza er að hjálpa palestínskum konum að halda fjárhagslegu sjálfstæði sínu svo þær geti framfleytt sér og fjölskyldum sínum. Nú má kaupa vörur Gaza Company á Karolinafund og styðja þannig við verkefnið.
Kjarninn 27. september 2020
Eggert Gunnarsson
Stórihvellur
Kjarninn 27. september 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir
Nokkur orð um stöðuna
Kjarninn 27. september 2020
Halldór Benjamín var gestur í Silfrinu í dag.
Segir algjöran skort hafa verið á samtali
Halldór Benjamín Þorbergsson sagði í Silfrinu í morgun að verkalýðshreyfingin hefði hafnað því að eiga í samtali um útfærsluatriði Lífskjarasamnings. Kosning fyrirtækja innan SA um afstöðu til uppsagnar kjarasamninga hefst á morgun.
Kjarninn 27. september 2020
Tuttugu ný smit innanlands – fjölgar á sjúkrahúsi
Fjórir einstaklingar liggja nú á sjúkrahúsi vegna COVID-19 og fjölgar um tvo milli daga. Einn sjúklingur er á gjörgæslu.
Kjarninn 27. september 2020
Framundan er stór krísa en við höfum val
„Okkar lærdómur af heimsfaraldrinum er sá að við höfum gengið of hart fram gagnvart náttúrunni og það er ekki víst að leiðin sem við vorum á sé sú besta,“ segir Stefán Gíslason, umhverfisstjórnunarfræðingur.
Kjarninn 27. september 2020
James Albert Bond er hér til vinstri ásamt Daniel Craig sem hefur farið með hlutverk njósnarans James Bond síðustu ár.
Bond, James Bond
Margir kannast við eina frægustu persónu hvíta tjaldsins, James Bond njósnara hennar hátignar. Sem ætíð sleppur lifandi, þótt stundum standi tæpt. Færri vita að til var breskur njósnari með sama nafni, sá starfaði fyrir Breta í Póllandi.
Kjarninn 27. september 2020
Ísak Már Jóhannesson
Má bjóða þér skógarelda með kaffinu?
Kjarninn 26. september 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari