Allt í kringum börn hefur áhrif á kyngervismótun þeirra

Bryndís Ýr Sigurþórsdóttir, fimmtán ára nemandi í 10. bekk Kelduskóla, skrifar vangaveltur um barnaefni og kyngervi barna.

Auglýsing

Nú í dag er vitað að börn mót­ast gríð­ar­lega mikið af umhverfi sínu. Flestir eru orðnir með­vit­aðir um það og gagn­rýna það sem börnum er boðið upp á og má þar nefna; leik­föng, bæk­ur, klæðn­að­ur, aug­lýs­ingar og barna­efni. Flest börn horfa að ein­hverju leyti á barna­efni og því er mjög mik­il­vægt að það sé vand­að, sendi góð skila­boð og stuðli að jákvæðum þroska. Fljótt á litið virð­ist sumt barna­efni þó enn ýta undir hefð­bundnar staðalí­myndir og kynja­hlut­verk og oft hafa skap­ast umræður um það meðal for­eldra og ann­arra sem ekki eru sátt við það. Sem dæmi má nefna Hvolpa­sveit­ina sem er afar vin­sæll þáttur hjá börnum en gagn­rýndur af mörgum vegna þess að af öllum sjö hvolp­unum er aðeins einn kven­kyns og er hún alltaf klædd í bleikt. Þetta er dæmi­gerð birt­ing staðalí­mynda kynj­anna sem er svo algeng í barna­efn­i. 

Auglýsing
Fleiri birt­ing­ar­myndir eru t.d. að stelpur klæð­ist ljósum lit­um, séu með löng augn­hár, mál­að­ar, við­kvæmar og varn­ar­lausar á meðan strákar eru frekar sterkir, valda­miklir, hug­rakkir og felandi til­finn­ingar sín­ar. Einnig er algengt að hefð­bundin kynja­hlut­verk ,sem eru í takt við eig­in­leika kynj­anna sam­kvæmt staðalí­mynd­um, birt­ist í barna­efni. Sam­kvæmt þessum kynja­hlut­verkum eru stelpur frekar sýndar í for­eldra­hlut­verki, hús­verkum eða fórn­ar­lömb á ein­hvern hátt en strák­arnir sýndir sem ofur­hetj­ur, ill­menni eða starf­andi utan heim­il­is.

Út frá vanga­veltum mínum um kyn­gervi kvikn­aði for­vitni um að skoða barna­efni hér á Íslandi og þá aðal­lega hvernig útlit, hegðun og hlut­verk koma fram hjá kynj­un­um. Staðalí­myndir kynj­anna hafa mikil áhrif á kyn­gerv­is­mótun á þann hátt að börnin hegða sér eins og þau hafa séð að sé við­ur­kennd hegðun fyrir þeirra kyn. Þau spegla sig við það, ætl­ast til ákveð­innar hegð­unar frá gagn­stæðu kyni og nota skila­boðin sem sam­fé­lagið sendir þeim í leik sinn. Börnin fá send þau skila­boð að þau eigi að líta út og haga sér á ákveð­inn hátt og eftir að þau hafa séð þau skila­boð aftur og aftur allt í kringum sig fara þau að fylgja þeim eft­ir.

Ég ákvað því að skoða barna­efnið á rík­is­sjón­varp­inu í eina klukku­stund, ástæðan fyrir því að RÚV varð fyrir vali mínu er vegna þess að efnið er aðgengi­legt öllum og því lík­lega með mikið áhorf. Á þeim klukku­tíma horfði ég á þætt­ina; Kúlugúb­b­arn­ir, Manni meist­ari, Froskur og vinir hans, Hin­rik hittir og Molang. Þá tók ég eftir ýmsum sterkum staðalí­myndum og það sama á við um kynja­hlut­verk. Dæmi um það má nefna þætt­ina Kúlugúb­b­arnir og  Manni meist­ari. Í Kúlugúbb­unum voru aðal­hlut­verkin hlut­falls­lega jöfn milli kynja en í Manni meist­ari voru strákar í meiri­hluta. Staðalí­myndir um hegðun og útlit stráka og stelpna koma fram í báðum þátt­um. Til dæmis voru strák­arnir iðu­lega klæddir dökkum litum á meðan stelp­urnar klædd­ust ljósum og Manni meist­ari er vinnu­maður á meðan flestar kon­urnar unnu í búð eða bak­aríi. Í Kúlugúbb­unum var þó minna um kynja­hlut­verk þó hægt væri að sjá konu í foreldra­hlut­verki. 

Auglýsing
Ég tók eftir að í aðeins tveimur þáttum var áber­andi minna um hefð­bundnar staðalí­myndir og kynja­hlut­verk. Það voru þætt­irnir Froskur og vinir hans og Molang sem að mínu mati senda ágæt skila­boð til barna því í þeim er ekki verið að skil­greina ein­stak­linga sér­stak­lega eftir kyni. Aðal­per­sónan í Froskur og vinir hans er karl­kyns og sýnir til­finn­ingar sínar og grætur sem brýtur þær hefð­bundnu staðalí­myndir gagn­vart hans kyni. Þó var einnig hægt að sjá kynja­hlut­verk sem voru þó óáber­andi í þætt­in­um. Dæmi um það má nefna að kven­kyns per­són­urnar voru sýndar vera að synda og með körfu fulla af kökum á meðan karl­kyns per­són­urnar voru sýndar sigla bát og les­andi bók. Í Molang er aðal­per­sónan kven­kyns en hún spilar og kennir öðrum fót­bolta en er sú eina sem er alveg hvít með bleikar kinnar á meðan hinir eru brúnir eða grá­ir, ekki með bleikar kinn­ar.

Eftir að hafa horft á barna­efnið sá ég að það er greini­legt að hér á landi er barna­efnið frekar kynjað og því tel ég íslenskt barna­efni hafa mikil áhrif á kyn­gerv­is­mótun barna. Börn fylgja þessum staðalí­myndum og kynja­hlut­verkum sem þau sjá í barna­efn­inu og þannig höld­umst við innan veggja kynja­kerf­is­ins. Flestir eru þó orðnir með­vit­aðir og farnir að gagn­rýna það. Því er von mín sú að með þessu áfram­haldi verði það til þess að í stað­inn fyrir að flest sé „stelpu­legt“ eða „stráka­legt“ þá verður það frekar ein­stak­lings­bundið og myndi þá útlit, hegðun og hlut­verk fara eftir ein­stak­lingnum ekki kyni.

Höf­undur er nem­andi í 10. bekk í Keldu­skóla og í fjar­náms­á­fanga í kynja­fræði í FÁ.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þröngar skorður í hálaunalandi
Á að fella gengið til að örva efnahagslífið? Er aukin sjálfvirkni að fara eyða störfum hraðar en almenningur átta sig á? Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifaði ítarlega grein í Vísbendingu þar sem þessi mál eru til umræðu.
Kjarninn 20. janúar 2020
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Katrín: Kólnun en ekki skyndileg djúpfrysting
Heilbrigðismál, atvinnuleysi, kaupmáttur, náttúruöfl og innviðafjárfestingar eru meðal þess sem forsætisráðherra ræddi um í ræðu sinni við upphaf þings í dag.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Enginn ber ábyrgð – bara þjóðin
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir eiga meðal annars húsnæði sem hefur verið í byggingu á Hlíðarendasvæðinu.
Norskt leigufélag komið með yfir tíu prósent í Heimavöllum
Norska leigufélagið Fredensborg er að koma sér fyrir á íslenskum fasteignamarkaði. Það keypti í dag 10,22 prósent hlut í stærsta leigufélagi landsins á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Efnt var til fyrstu mótmæla þann 23. nóvember 2019 eftir að Samherjamálið komst upp.
Fyrsti þingfundur ársins í dag – Mótmælendur ætla að láta í sér heyra
Fyrsti þingfundur á Alþingi hefst í dag eftir jólafrí og munu formenn stjórnmálaflokkanna eða staðgenglar þeirra taka til máls. Við tilefnið verður blásið til mótmæla þar sem þess er meðal annars krafist að sjávarútvegsráðherra segi af sér.
Kjarninn 20. janúar 2020
Togarinn Heinaste.
Ríkisútgerðin í Namibíu á ekki fyrir launum rúmlega þúsund starfsmanna
Fischor, ríkisútgerðin í Namibíu, þurfti að fá viðbótarkvóta frá ríkinu til að geta átt fyrir launum. Fiskinn á mögulega að veiða á Heinaste, verksmiðjutogara sem Samherji er ásakaður um að vera að reyna að selja sjálfum sér á hrakvirði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Efling sakar Reykjavíkurborg um að hafa dreift villandi upplýsingum
„Borgin er í okkar höndum!“ Þetta segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar í opnu bréfi til borgarstjóra, þar sem honum er tilkynnt um algjör viðræðuslit vegna kjarasamningagerðar. Efling segir borgina hafa brotið bæði trúnað og lög.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar