Allt í kringum börn hefur áhrif á kyngervismótun þeirra

Bryndís Ýr Sigurþórsdóttir, fimmtán ára nemandi í 10. bekk Kelduskóla, skrifar vangaveltur um barnaefni og kyngervi barna.

Auglýsing

Nú í dag er vitað að börn mót­ast gríð­ar­lega mikið af umhverfi sínu. Flestir eru orðnir með­vit­aðir um það og gagn­rýna það sem börnum er boðið upp á og má þar nefna; leik­föng, bæk­ur, klæðn­að­ur, aug­lýs­ingar og barna­efni. Flest börn horfa að ein­hverju leyti á barna­efni og því er mjög mik­il­vægt að það sé vand­að, sendi góð skila­boð og stuðli að jákvæðum þroska. Fljótt á litið virð­ist sumt barna­efni þó enn ýta undir hefð­bundnar staðalí­myndir og kynja­hlut­verk og oft hafa skap­ast umræður um það meðal for­eldra og ann­arra sem ekki eru sátt við það. Sem dæmi má nefna Hvolpa­sveit­ina sem er afar vin­sæll þáttur hjá börnum en gagn­rýndur af mörgum vegna þess að af öllum sjö hvolp­unum er aðeins einn kven­kyns og er hún alltaf klædd í bleikt. Þetta er dæmi­gerð birt­ing staðalí­mynda kynj­anna sem er svo algeng í barna­efn­i. 

Auglýsing
Fleiri birt­ing­ar­myndir eru t.d. að stelpur klæð­ist ljósum lit­um, séu með löng augn­hár, mál­að­ar, við­kvæmar og varn­ar­lausar á meðan strákar eru frekar sterkir, valda­miklir, hug­rakkir og felandi til­finn­ingar sín­ar. Einnig er algengt að hefð­bundin kynja­hlut­verk ,sem eru í takt við eig­in­leika kynj­anna sam­kvæmt staðalí­mynd­um, birt­ist í barna­efni. Sam­kvæmt þessum kynja­hlut­verkum eru stelpur frekar sýndar í for­eldra­hlut­verki, hús­verkum eða fórn­ar­lömb á ein­hvern hátt en strák­arnir sýndir sem ofur­hetj­ur, ill­menni eða starf­andi utan heim­il­is.

Út frá vanga­veltum mínum um kyn­gervi kvikn­aði for­vitni um að skoða barna­efni hér á Íslandi og þá aðal­lega hvernig útlit, hegðun og hlut­verk koma fram hjá kynj­un­um. Staðalí­myndir kynj­anna hafa mikil áhrif á kyn­gerv­is­mótun á þann hátt að börnin hegða sér eins og þau hafa séð að sé við­ur­kennd hegðun fyrir þeirra kyn. Þau spegla sig við það, ætl­ast til ákveð­innar hegð­unar frá gagn­stæðu kyni og nota skila­boðin sem sam­fé­lagið sendir þeim í leik sinn. Börnin fá send þau skila­boð að þau eigi að líta út og haga sér á ákveð­inn hátt og eftir að þau hafa séð þau skila­boð aftur og aftur allt í kringum sig fara þau að fylgja þeim eft­ir.

Ég ákvað því að skoða barna­efnið á rík­is­sjón­varp­inu í eina klukku­stund, ástæðan fyrir því að RÚV varð fyrir vali mínu er vegna þess að efnið er aðgengi­legt öllum og því lík­lega með mikið áhorf. Á þeim klukku­tíma horfði ég á þætt­ina; Kúlugúb­b­arn­ir, Manni meist­ari, Froskur og vinir hans, Hin­rik hittir og Molang. Þá tók ég eftir ýmsum sterkum staðalí­myndum og það sama á við um kynja­hlut­verk. Dæmi um það má nefna þætt­ina Kúlugúb­b­arnir og  Manni meist­ari. Í Kúlugúbb­unum voru aðal­hlut­verkin hlut­falls­lega jöfn milli kynja en í Manni meist­ari voru strákar í meiri­hluta. Staðalí­myndir um hegðun og útlit stráka og stelpna koma fram í báðum þátt­um. Til dæmis voru strák­arnir iðu­lega klæddir dökkum litum á meðan stelp­urnar klædd­ust ljósum og Manni meist­ari er vinnu­maður á meðan flestar kon­urnar unnu í búð eða bak­aríi. Í Kúlugúbb­unum var þó minna um kynja­hlut­verk þó hægt væri að sjá konu í foreldra­hlut­verki. 

Auglýsing
Ég tók eftir að í aðeins tveimur þáttum var áber­andi minna um hefð­bundnar staðalí­myndir og kynja­hlut­verk. Það voru þætt­irnir Froskur og vinir hans og Molang sem að mínu mati senda ágæt skila­boð til barna því í þeim er ekki verið að skil­greina ein­stak­linga sér­stak­lega eftir kyni. Aðal­per­sónan í Froskur og vinir hans er karl­kyns og sýnir til­finn­ingar sínar og grætur sem brýtur þær hefð­bundnu staðalí­myndir gagn­vart hans kyni. Þó var einnig hægt að sjá kynja­hlut­verk sem voru þó óáber­andi í þætt­in­um. Dæmi um það má nefna að kven­kyns per­són­urnar voru sýndar vera að synda og með körfu fulla af kökum á meðan karl­kyns per­són­urnar voru sýndar sigla bát og les­andi bók. Í Molang er aðal­per­sónan kven­kyns en hún spilar og kennir öðrum fót­bolta en er sú eina sem er alveg hvít með bleikar kinnar á meðan hinir eru brúnir eða grá­ir, ekki með bleikar kinn­ar.

Eftir að hafa horft á barna­efnið sá ég að það er greini­legt að hér á landi er barna­efnið frekar kynjað og því tel ég íslenskt barna­efni hafa mikil áhrif á kyn­gerv­is­mótun barna. Börn fylgja þessum staðalí­myndum og kynja­hlut­verkum sem þau sjá í barna­efn­inu og þannig höld­umst við innan veggja kynja­kerf­is­ins. Flestir eru þó orðnir með­vit­aðir og farnir að gagn­rýna það. Því er von mín sú að með þessu áfram­haldi verði það til þess að í stað­inn fyrir að flest sé „stelpu­legt“ eða „stráka­legt“ þá verður það frekar ein­stak­lings­bundið og myndi þá útlit, hegðun og hlut­verk fara eftir ein­stak­lingnum ekki kyni.

Höf­undur er nem­andi í 10. bekk í Keldu­skóla og í fjar­náms­á­fanga í kynja­fræði í FÁ.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri.
Höfuðborgarsvæðið á viðkvæmum tíma í faraldrinum
Íþróttakennsla í skólum á höfuðborgarsvæðinu verður utandyra og verða íþróttahús, sundlaugar og söfn lokuð. Ákvörðunin verður endurskoðuð að viku liðinni.
Kjarninn 20. október 2020
Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar og skrifar undir umsögn þeirra.
Segja forsendur fjárlaga að óbreyttu þegar brostnar vegna landamæraskimunar
Hagsmunasamtök aðila í ferðaþjónustu segja að ef núverandi reglur um tvöfalda skimun á landamærum verði áfram í gildi muni fjöldi erlendra ferðamanna sem heimsæki Ísland árið 2021 aldrei ná að verða 900 þúsund, líkt og forsendur fjárlaga geri ráð fyrir.
Kjarninn 20. október 2020
Sighvatur Björgvinsson
Stjórnarskrárgjafinn – og þú sjálfur
Kjarninn 20. október 2020
Spáir 8,5 prósenta samdrætti í ár
Landsbankinn spáir meiri samdrætti í ár heldur en Seðlabankinn og Hagstofan en býst þó við að viðspyrnan verði meiri á næstu árum.
Kjarninn 20. október 2020
Nichole Leigh Mosty
Hvað er COVID skömm og er það til á Íslandi?
Leslistinn 20. október 2020
Forseti Kína, Xi Jinping.
Hvers vegna gengur svona vel í Kína?
Nýjustu efnahagstölur sýna fram á mikinn hagvöxt í Kína og búist er við að hann muni aukast á næstunni. Hvernig má það vera að svona vel gangi í upprunalandi kórónuveirunnar á meðan flest önnur ríki heimsins eru í djúpri kreppu vegna hennar?
Kjarninn 19. október 2020
Karna Sigurðardóttir
BRAS – ÞORA! VERA! GERA!
Kjarninn 19. október 2020
Rósa Bjarnadóttir
#HvarerOAstefnan?
Kjarninn 19. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar