Auglýsing

Stundum er sagt að tæki­færin séu mest þegar athyglin er minnst á þeim. Þannig fara stór tæki­færi oft fram­hjá - jafn­vel heilu þjóð­ríkj­unum - þegar fyr­ir­sagn­irnar eru sífellt um aðra hluti og nei­kvæð­ari. Straum­ur­inn er í eina átt, en tæki­færin geta komið fram eftir öðrum leið­um.

Koma Mike Pompeo, utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, til Íslands, er gott tæki­færi til að draga fram mikla og mik­il­væga breyt­ingu sem orðið hefur á íslenska hag­kerf­inu á und­an­förnum árum. 

Sú breyt­ing hefur meðal ann­ars falist í dýpra og meira við­skipta­sam­bandi við Banda­rík­in. Ferða­þjón­ustan er þar lyk­il­at­riði, en banda­rískir ferða­menn eru sáu hópur sem er mik­il­vægastur fyrir íslenska ferða­þjón­ustu. Heim­sóknir þeirra hafa skipt sköpum fyrir hag­kerfið á und­an­förnum árum.

Auglýsing

Sé horft sér­stak­lega til brott­fara erlendra ferða­manna frá Kefla­vík­ur­flug­velli árið 2017, þá voru banda­rískir ferða­menn þar 576.403 af tæp­lega 2,2 millj­ón­um. Um 26 pró­sent erlendra ferða­manna voru frá Banda­ríkj­un­um.

Samtök atvinnulífsins tóku saman þessar upplýsingar, árið 2016, sem sýna glögglega mikilvægi Bandaríkjanna sem viðskiptalands. Viðskiptin hafa eflst enn frekar eftir þetta, bæði þjónustu- og vöruútflutningur.

Fjöldi banda­rískra ferða­manna, sem heim­sækja land­ið, hefur marg­fald­ast á skömmum tíma. Aug­ljóst er hvað hefur vald­ið. Marg­földun á flug­ferðum milli Íslands og Banda­ríkj­anna. Áfanga­stöðum flug­leiða milli Íslands og Banda­ríkj­anna fjölg­aði úr 5 í 20 á skömmum tíma. Eðli­legt er að sumir áfanga­staðir detti út af kort­inu og aðrir inn - eins og gerst hefur að und­an­förnu - þegar flug­sam­band er orðið jafn djúp­stætt og raunin er, en heilt yfir þá bendir margt til þess að þessi stóra loft­brú milli Íslands og Banda­ríkj­anna sé komin til að vera.

Hún gefur íslenskum fyr­ir­tækjum í vöru­út­flutn­ingi, ekki síst í mat­væla­iðn­aði, færi á að koma vörum sínum betur inn á þennan risa­vaxna markað sem Banda­ríkin eru.

Þegar rýnt er í hag­tölur um vöru­út­flutn­ing sést að það er greini­legt tæki­færi í því fólgið að efla vöru­út­flutn­ing til Banda­ríkj­anna.

En hvernig er það best gert?

Hið aug­ljósa er að fella þarf sem mest af hindr­unum niður - hvort sem það er kallað tollam­úrar eða ann­að. Eitt af því sem Ísland þyrfti að ein­blína meira á, eru smá­at­riðin sem samt eru stóru atrið­in. Þetta á meðal ann­ars við um frá­gang á allri papp­írs­vinnu og eft­ir­liti þegar kemur að útflutn­ingi. Vel má hugsa sér að Kefla­vík­ur­flug­völlur setji sér mark­mið um það, að frakt­út­flutn­ingur verði enn skil­virk­ari og öll und­ir­bún­ings­vinna vegna útflutn­ings taki sem allra skemmstan tíma. Eflaust má búa til meiri skil­virkni.

Það má engan tíma missa þegar er verið að flytja út mat­væli og ástæða til að velta við öllum stein­um, hvað þetta varð­ar. Verðið á mat­vælum er hag­stæð­ast fyrir fram­leið­and­ann ef hann kemur vör­unni í sem bestu ásig­komu­lagi í sölu og þannig eru mestar líkur á að gott við­skipta­sam­band verði til, sem síðan er hægt að rækta til fram­tíð­ar.

Þarna getur hið opin­bera unnið með atvinnu­rek­endum og fyr­ir­tækjum í flug­iðn­aði.

Hitt atrið­ið, sem ekki er síður mik­il­vægt, er að greina hina mörgu ólíku mark­aði Banda­ríkj­anna sér­tækt. Sú mynd sem oft blasir við Íslend­ingum af Banda­ríkj­unum - ekki síst þessi miss­erin - er að landið sé eins og leik­hús fár­an­leik­ans, þegar kemur að stjórn­mál­um, og kannski líka þegar kemur að við­skipt­um. Öfga­full sjón­ar­mið, pólaríseruð, fá oft mesta athygli, á kostnað þess sem er áhuga­vert og spenn­andi.

Einmitt í þessum aðstæðum leyn­ast oft tæki­færi, sem lítið land eins og Ísland þarf að nýta.

Í Banda­ríkj­unum eru 50 mark­aðir ólíkra ríkja, sem eru með ólíkt reglu­verk. Það gleym­ist stundum í umræðum um Banda­ríkin að mark­aðs­svæðin eru flókin og erf­ið, og þarfn­ast inn­ganga á þau oft ólíkrar stefnu. Vest­ur­ströndin er með sín ein­kenni, Aust­ur­ströndin einnig, og svo fram­veg­is. Þó lögin sem sam­þykkt eru á Banda­ríkja­þingi séu í gildi fyrir öll rík­in, þá leyn­ast oft miklar hindr­anir í sér­stöku reglu­verki ríkj­anna sjálfra, sem þarf að gefa gaum. 

Hugs­an­lega er ástæðan fyrir því, að íslensk fyr­ir­tæki hafa ekki oft náð þar fót­festu, sú að þessu er ekki gef­inn nægi­lega mik­ill gaum­ur. Svæð­is­bundin tæki­færi eru oft á við það að ná stór­kost­legu tæki­færi í mörgum ríkjum Evr­ópu, svo mikið getur umfangið ver­ið.

Góðar und­an­tekn­ingar eru þó á þessu, og má nefna góðan árangur Vinnslu­stöðv­ar­innar í Vesta­manna­eyj­um, þegar kemur að sölu á hrognum í sushi á Vest­ur­strönd Banda­ríkj­anna, Reyka Vod­kinn er vel sýni­legur víða, meðal ann­ars í versl­unum Safeway, skyrið hefur náði góðri útbreiðslu, og súkkulaðið frá Nóa Sir­íus í búðum Whole Foods, versl­ana­keðju Amazon, fær gott pláss í hill­un­um. Lax­eldi á Íslandi á einnig undir sölu í Whole Foods og hefur það náð góðum árangri þar, á und­an­förnum árum.

Eins og oft þegar við­skipti eru ann­ars veg­ar, þá losna kraftar úr læð­ingi með góðum sam­göng­um. Loft­brúin milli Banda­ríkj­anna og Íslands, sem hefur marg­fald­ast á skömmum tíma, er nú þegar farin að skipta sköpum fyrir íslenskt atvinnu­líf. Tæki­færin eru þó miklu stærri og meiri, en rætt hefur verið um. Von­andi munu íslensk stjórn­völd sjá þau og vinna með atvinnu­líf­inu og stjórn­völdum í Banda­ríkj­un­um, eins og nú hefur verið boðað, af því að nýta þau, í kjöl­far heim­sóknar Pompeo.

Telur að sjálvirknivæðingin verði góð fyrir Ísland
Lilja Alfreðsdóttir segir að þjóð eins og Ísland, sem skorti oftast vinnuafl, muni njóta góðs af því þegar tækniframfarir stuðli að aukinni sjálfvirkni.
Kjarninn 23. mars 2019
Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra.
Fæðingarorlof verði lengt í 12 mánuði
Félags- og barnamálaráðherra stefnir að því að lengja fæðingarorlof í 12 mánuði á næstu tveimur árum.
Kjarninn 23. mars 2019
Árni Már Jensson
Þjónslundin
Kjarninn 23. mars 2019
Vinsæl heilsusmáforrit deila persónuupplýsingum
Í nýlegri rannsókn voru skoðuð 24 heilsutengd smáforrit. Af þeim deildu 19 af 24 upplýsingum um notendur til alls 55 fyrirtækja sem fengu upplýsingarnar og meðhöndluðu gögnin á einhvern hátt.
Kjarninn 23. mars 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Viðtal við Sölva Tryggvason
Kjarninn 23. mars 2019
Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra
Gerir ráð fyrir dýrum aðgerðum til að ná sátt á vinnumarkaði
Ríkisstjórnin hyggst fara í „kostnaðarsamar ráðstafanir“ til að stuðla að því að sátt náist í yfirstandandi kjaradeilum. Einnig býst hún við „myndarlegri aukningu“ í ríkisútgjöldum til að komast til móts við kólnandi hagkerfi.
Kjarninn 23. mars 2019
Lilja segir afsögn Sigríðar hafa verið rétta ákvörðun
Varaformaður Framsóknarflokksins ætlar ekki að taka endanlega afstöðu til þess hvort að það eigi að áfrýja niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu fyrr en að búið sé að framkvæma og fara yfir hagsmunamat.
Kjarninn 23. mars 2019
Már Guðmundsson Seðlabankastjóri við losun gjaldeyrishaftanna árið 2017.
Haftalosun til bjargar
Fjármagnshöftin eru svo gott sem úr sögunni með afléttingu bindiskyldunnar fyrr í mánuðinum. Aukið frelsi krónunnar eru góðar fréttir fyrir neytendur, en nú þegar hefur það stoppað af frekari vaxtahækkanir í bili.
Kjarninn 23. mars 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari