Að finna tilganginn í lífinu?

Ástþór Ólafsson skrifar um vana í tengslum við hvernig fólk getum leyst þær sálfræðilegu flækjur í samfélaginu sem standa andspænis okkur.

Auglýsing

Að fjar­lægj­ast ómeð­vit­aðri sam­fé­lags­vit­und

Það er óhætt að segja að það hljómar hálf klisju­lega að tala um merk­ingu eða að finna til­gang í líf­inu, sér­stak­lega í ljósi þess að ómeð­vituð sam­fé­lags­vit­und af ­póst­modernískum og ní­hiliskum hugs­un­ar­hætti er ríkj­andi um þessar stund­ir. Þessir tveir hugs­anar­hættir tengj­ast einmitt því að lífið sé til­gangs­laust og sé röð handa­hófs­kenndra atburða sem við ráðum ekk­ert við. Ég er sam­mála röð handa­hófs­kenndra atburða sem við ráðum ekk­ert við en við hins veg­ar ­getum unnið úr þessum atburðum og fundið merk­ing­una í þeim þrátt fyrir allt.

Það er í raun og veru ekki hægt að sakast út í neinn eða að velja eitt­hvað eitt af hverju til­gang­ur­inn er ekki eins áber­andi í umræð­unni fyrir utan þessa tvo hugs­un­ar­hætti, sér í lagi þegar sam­fé­lagið er að þró­ast með hröðum hætti, eins og á sér stað í dag.  Það getur óneit­an­lega auð­veldað ein­stak­lingnum við að týna sér í til­gangs­leys­inu og fjarð­lag­ast merk­ingu lífs­ins. Við erum orðin háð­ari hlutum heldur því mann­lega sem gerir okkur vél­rænni en nokkurn sinnum fyrr. Með því getum við velt fyrir okkur áreit­inu sem er út í sam­fé­lag­inu sem verður að streitu í okkar umhverfi og nokkurn veg­inn óum­flýj­an­legt. En til að geta unnið úr þess­ari spennu sem stig­magn­ast þurfum við að finna til­gang í öllu þessu öng­þveiti, ekki satt?

Lág­marka til­gangs­leysið í þess­ari til­vist­ar­spennu?

Svarið við því er alls ekki fljót­fengið enda leiðin séð til­ lang­tíma ­með ótíma­bundni hugs­un. En sam­kvæmt fólki sem ég hef verið að tala við þarf ein­stak­lingur að kafa djúpt ofan í sál sína og horfa út frá sínu ytra umhverfi til að geta skilið sam­hengi hlut­ana. Vikt­or Frank­l ­geð­læknir og hug­mynda­smið­ur­ til­vist­ar­með­ferð­inn­ar eða logother­apy talar um að „sé ein­stak­lingur með­ engan til­gang í kapp­hlaupi við tím­ann getur tál­sýn verið afleið­ing sem auð­veldar aðgengið að ómerk­ing­ar­bæru ferða­lagi. Aftur á móti, ef við veljum að láta sam­fé­lagið ekki þýða og túlka hver séu við­horfin og við­mið­unin þá göngum við eftir vilj­anum fyrir merk­ing­unn­i“. Hver og einn þarf að skilja sína þróun í tengslum við ytri aðstæður og reyna að finna þau gildi sem sam­ein­ir“. Með rentu er Frank­l að segja að til­gang­ur­inn í líf­inu sé svarið við að vera mót­tæki­legur fyrir áreiti og láta ekki til­gangs­lausar ástæður verma sína merk­ingu í til­ver­unni. En svo ég segir frá því sjálfur getur ein­stak­lingur fundið til­gang í lín­u ­með því að kort­leggja umhverfið og finna leiðir til að horfa á sína ó­sigra og sigra sam­tím­is. Það er óhjá­kvæmi­legt að finna ekki sigra í líf­inu en þeir geta oft verið faldnir undir öllu því til­efn­is­lausa og þekja yfir það sem hefur sterkt til­efni til.

Auglýsing

Tvö dæmi

Til að reyna að skilja hvað Frank­l var að meina með sínum orðum þá er við hæfi að setja upp tvö­ raun­veru­leg dæmi. Fyrsta dæm­ið; for­eldra sem takast á við áfeng­is- og eit­ur­lyfja vand­kvæði. Þessar aðstæður geta oft verið auð­velt lausn fyrir börn þeirra að sæta sig við og horfa fram á svip­aða þróun hjá sjálfum sér. Þetta er góð birt­ing­ar­mynd af örlögum fjöl­skyld­unn­ar. En ef ein­stak­lingur er með­vit­aður um að umbreyta þess­ari þróun og koma með svo­kallað við­bót inn í fjöl­skyldu umhverfið með því að nýta sér þessi von­brigði til að efla sjálfan sig og taka með­vit­aða ákvörðun að drekka ekki sjálfur né nota eit­ur­lyf. Þarna nær hann að upp­fylla bæði mögu­lega ósk­hyggju for­eldra sinna og búa um betri líf fyrir sig og sína fram­tíð. Þarna hefur ein­stak­lingur fundið til­gang í erf­ið­leik­unum sem hefði geta skil­greint til­gangs­leys­ið. Þar með er eitt af hans lífs­gildum að láta ekki drykkju eða eit­ur­lyf stýra sínum vilja.

Annað upp­sett dæmi; ein­stak­lingur sem varð vitni af þeim við­skiln­aði að for­eldrar hans skildu þegar hann var sjö ára. Þessi skiln­aður hefur haft víð­tæka þýð­ingu fyrir hann og verið ákveð­inn til­vistar ágrein­ingur í hans lífi. Eftir mikla umhugsun um þennan atburð og end­ur­speglun í sínu lífi, gerir hann sér grein fyrir því að þegar son­ur/dóttir hans var sjö ára, gengu hann og kærastan í það heilaga. Með þessu er ein­stak­lingur búin að snúa þessum von­brigðum að for­eldrar hans skildu þegar hann var sjö ára í sigur í stað­inn fyr­ir. Fann til­gang í skiln­að­inum og eitt af hans lífs­gildum er að vera fjöl­skyldu­mað­ur.

Vikt­or Frank­l talar einmitt um í þessu sam­bandi að hver sárs­auki, áföll, erf­ið­leikar eða þján­ing hefur sína merk­ingu, það þurfi ein­göngu að grafa djúpt eftir henni sem getur oft verið órjúf­an­leg stað­reynd en samt svo verðug til heild­ina lit­ið.

Að finna til­gang­inn og inn­leiða seiglu

Með þessu vindum við ofan af öllu því hlut­bundna sem hefur oft enga merk­ingu í lífi okkar og sömu­leiðis gerum ein­stak­lingi kleift að vera í sterk mót­uðu ferða­lagi með til­gangi. Við byggjum líka upp seiglu­kennda ein­stak­linga sem eru mót­tæki­legri fyrir áreiti þar sem áreitið nær aldrei að verða að streitu því það er auð­veld­ari að búa með streit­unni eftir á. Merk­ing í líf­inu getur verið óskil­yrð­is­laus og sárs­auk­inn óhjá­kvæmi­legur sem getur verið erfitt að með­taka en ­styrk­leik­ar og nám fel­ast í því sömu­leið­is.

Finnum til­gang í líf­inu og inn­leiðum seiglu því það er lyk­ill­inn að vellíð­an!

Höf­undur er ráð­gjafi á skóla- og frí­stund­ar­sviði og seiglu­ráð­gjafi.



Hitamet í heiminum í júlí – enn á ný
Júlímánuður var sá heitasti frá því að mælingar hófust, fyrir 140 árum. Því fylgja fleiri jakkalausir dagar fyrir Íslendinga, en líka sýnilegar hamfarir víða um heim.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Út fer Boris með Breta – hvað sem það kostar!
Kjarninn 24. ágúst 2019
Kristbjörn Árnason
Gleðidagur
Leslistinn 24. ágúst 2019
Vonast enn til að selja vörumerkið WOW air
Skiptastjórar WOW air segja að viðræður um að selja vörumerki, lén og bókunarvél félagsins gangi ágætlega.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri.
„Ég þekki nú fullvel þau víti sem þarf að varast“
Ásgeir Jónsson, nýskipaður seðlabankastjóri, segist hafa verið frekar bláeygður á stöðu bankanna fyrir hrun. Hann álítur þó að sú reynsla sé verðmæt fyrir hann sem seðlabankastjóra þar sem hann þekki nú vel þau víti sem þarf að varast.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Netógnir nýrrar aldar: Árásir á lýðræðið
Það er ekki lengur tekist á um það af neinni alvöru að netárásir eru notaðar til að hafa áhrif á hið lýðræðislega ferli og til að grafa undan lýðræðislegum stofnunum. Það hefur gerst í hverju landinu á eftir öðru.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Svona geta stjórnvöld orsakað nýtt fjármálaáfall
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, hefur búið til lista yfir átta aðgerðir sem ríkisstjórn og Seðlabanki gætu gripið til sem gætu leitt að sér nýtt hrun. Hann biður fólk um að krossa við ef aðgerðirnar verði að veruleika.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ná sáttum um stjórnarmenn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna
VR hefur náð samkomulagi við Lífeyrissjóð verzlunarmanna um að þeir stjórnarmenn sem nú sitja í stjórninni í nafni VR munu láta af störfum og í stað þeirra munu þeir stjórnarmenn sem VR skipaði í síðustu viku taka sæti í stjórninni.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar