Auglýsing

Í nýlegu bréfi heim­spek­ings­ins Yngve Slyngstad, sem er æðsti stjórn­andi norska olíu­sjóðs­ins - stærsta fjár­fest­inga­sjóðs í heimi - lýsir hann sýn sinni og stefnu sjóðs­ins á stöðu efna­hags­mála í heim­inum og hvernig sjóð­ur­inn eigi að nálg­ast mark­að­ina. Bréfið var meðal ann­ars gert að umtals­efni í ítar­legu og sjald­gæfu við­tali við Slyngstad við Bloomberg á dög­un­um.

Bréfið var sent til fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins í Nor­egi og er hluti af form­legum sam­skiptum milli sjóðs­ins og yfir­valda. Sjóð­ur­inn er sjálf­stæð ein­ing, óháð dæg­ur­sveiflum stjórn­mála, en heyrir undir Seðla­banka Nor­egs og fjár­mála­ráðu­neyti lands­ins, enda er hann í eigu norsku þjóð­ar­inn­ar.

Stærð sjóðs­ins nemur í dag 123 þús­und millj­örðum króna, eða sem nemur um 23,6 millj­ónum á hvern Norð­mann. Sjóð­ur­inn á sem nemur um 1,3 pró­sentum af öllum skráðum hluta­bréfum í heim­in­um, en 96 pró­sent eigna liggja í verð­bréfum utan Nor­egs. 

Auglýsing

Tveir punktar í bréfi Slyngstad eru áhuga­verðir fyrir Ísland og íslenska hugs­mun­i. 

Einn punkt­ur­inn er sá að í bréf­inu er þeirri sýn lýst, að sjóð­ur­inn þurfi að minnka gjald­eyr­is­á­hættu með því að færa áhætt­una einkum yfir á eignir í evru og Banda­ríkja­dal. Þetta er talið tryggja betur stöð­ug­leika í eigna­safni sjóðs­ins og er í takt við þá sýn að heim­ur­inn sé að fær­ast meira yfir í færri heims­mynt­ir. 

Ísland er með minnsta mynt­kerfi heims­ins ásamt Seychelles-eyjum og það vaknar óneit­an­lega spurn­ing hvernig þessi sýn sam­ræm­ist íslenskum hags­munum til lengdar lit­ið. Norð­menn hafa stærsta fjár­fest­inga­sjóð heims­ins til að tryggja trú­verð­ug­leika síns mynt­kerf­is, og það er for­rétt­inda­staða sem þeir sköp­uðu sjálf­ir.

Í eigna­safni sjóðs­ins í dag eru eignir tengdar 23 gjald­miðlum og því er þetta verk­efni umfangs­mikið og eflaust verður það ekki gert á skömmum tíma heldur yfir lengra tíma­bil. 

Hitt atriðið - sem hefur vakið tölu­verða athygli - er að sjóð­ur­inn ætlar sér að færa áhætt­una í eigna­safn­inu úr olíu­iðn­aði yfir á hreinni orku. Norð­menn eru olíu­þjóð og olíu­sjóð­ur­inn fær sína fjárinn­spýt­ingu úr hagn­að­inum af olíu­auð­lindum Nor­egs, þannig að það hljómar sem skyn­sam­leg áhættu­dreif­ing að ein­blína á aðra geira til að ávaxta eign­irnar til lengri tíma. En í ljósi stærðar sjóðs­ins og áhrifa sem hann hefur á mörk­uð­um, þá er þetta veru­lega stór og mikil yfir­lýs­ing. 

Orku­pakk­inn

Norð­menn hafa raunar tekið stór skref í þá átt að verða orku­stór­veldi í heim­inum með því að ákveða að leggja sæstrengi - fleiri en nú þegar eru fyrir hendi - og útvega Evr­ópu hreina orku. Sú fram­tíð­ar­sýn hefur verið sam­þykkt, þvert á flokka, að Nor­egur verði í náinni fram­tíð með jafn mikið undir þegar kemur að raf­orku­sölu um sæstrengi og olíu­við­skipt­u­m. 

Margar hliðar eru á þessum málum og hefur umræðan um þriðja orku­pakk­ann á Íslandi - sem lík­leg er til að stig­magn­ast á næst­unni hér á landi - meðal ann­ars fjallað um þessa hlið - sæstreng­i. 

Án þess að fara ofan í þriðja orku­pakk­ann ítar­lega hér, þá er áhuga­vert að velta fyrir sér hvert er hið stóra mark­mið með reglu­verki fyrir orku­við­skipti á EES svæð­inu. Fjallað er um grunn­inn að orku­pakk­anum í þings­á­lykt­un­ar­til­lögu sem nú liggur fyrir Alþingi að taka afstöðu til.

„Fyrsti orku­pakk­inn var inn­leiddur hér á landi í tíð rík­is­stjórnar Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar­flokks undir for­sæti Dav­íðs Odds­son­ar. Þessi fyrsti orku­pakki, sem varð hluti EES-­samn­ings­ins með ákvörðun sam­eig­in­legu EES-­nefnd­ar­inn­ar, nr. 168/1999, frá 26. nóv­em­ber 1999, leiddi til setn­ingar raf­orku­laga, nr. 65/2003. Sam­kvæmt inn­leið­ingu fyrsta orku­pakk­ans í raf­orku­lög skyldi vinnsla og sala raf­orku rekin í mark­aðs­kerfi á sam­keppn­is­grund­velli. Sam­hliða því voru settar reglur um starf­semi fyr­ir­tækja sem önn­uð­ust flutn­ing og dreif­ingu raf­orku í því skyni að stuðla að sam­keppni og vernda hags­muni neyt­enda. Um leið og lögin tóku gildi tók upp­bygg­ing raf­orku­mark­aðar á Íslandi mið af reglum EES-­svæð­is­ins og um leið innri mark­aðs ES,“ segir í þings­á­lykt­un­ar­til­lög­unni.

Meiri teng­ingar

Stóru áskor­an­irnar sem þjóðir heims­ins standa frammi fyrir orku­málum - ekki síst til að vinna gegn hlýnun jarð­ar, súrn­unar sjávar og vax­andi vanda­mála vegna meng­unar - snúa ekki síst að orku­inn­við­un­um. Þar er stærsta áskor­un­in, hvorki meira né minna, að nýta orku betur með því að tengja orku­kerfi heims­ins sam­an. Sæstrengir, jarð­gasleiðsl­ur, osvfrv. Inn­viða­fjár­fest­ingar á sviði orku­mála munu fyr­ir­sjá­an­lega marg­fald­ast sökum þessa. 

Lyk­ill­inn að því að takast á við þessi stærstu við­fangs­efni sam­tím­ans, snýr ekki síst að þessu - hvernig það tekst að tengja saman orku­kerf­in. Við Íslend­ingar erum ein­angruð að þessu leyti en erum hluti af EES-­svæð­inu og höfum til þessa tekið þátt í sam­eig­in­legri sýn á orku­mark­að­inn með sam­þykkt orku­pakka. 

Megnið af orkunni okkar er seld til þriggja álvera, en aug­ljóst er að til fram­tíðar litið munu spurn­ingar vegna þeirra við­skipta verða stærri, ekki síst þegar sjálf­virkni­væð­ing í versksmiðju­bú­skap álf­ram­leið­enda verður umfangs­meiri. Störfum mun fyr­ir­sjá­an­lega fækka hratt í álverum í fram­tíð­inni, og þá vaknar spurn­ingin hvort það sé skyn­sam­legt að ein­blína á álverin sem orku­kaup­anda frekar en aðra kost­i. 

En látum þetta liggja milli hluta, og veltum frekar fyrir okk­ur, hvort það sé rétt eða ekki, að taka þátt í því mik­il­væga verk­efni að tengja sama orku­kerfi heims­ins. Þar sem nýta má orku betur - þvert á landa­mæri. Þetta er eitt stærsta við­fangs­efnið til fram­tíðar lit­ið. 

Óháð sam­þykkt þriðja orku­pakk­ans, sem er fram­hald á því sem Davíð Odds­son og félagar lögðu grunn­inn að, þá verður það alltaf í höndum Alþingis að taka ákvörðun um hvort við ákveðum að taka þátt í að tengja okkar orku­kerfi við umheim­inn eða ekki. 

Und­ir­bún­ingur

Það er stórt mál og ekki einka­mál verk­fræð­inga, enda eru hlið­arnar á þessum málum marg­ar. Teng­ing orku­kerfa yfir landa­mæri er fram­tíð­ar­sýn sem er svo til óum­deild í heim­in­um, en þátt­taka í þeirri þróun þarfn­ast ítar­legrar und­ir­bún­ings­vinnu, eins og Norð­menn fóru í. 

Munum að verð­lagn­ing á orku innan Nor­egs, á heims­mark­aðs­verði, er eitt­hvað sem Norð­menn hafa gert ára­tugum saman með olíu, án þess að þeir þurfi þess sem fram­leið­end­ur. Þeir gætu verið að selja hana á kostn­að­ar­verði ef þeir vildu -eða svo gott sem gefið hana eins og Katar hefur gert - en það er ekki sýn sem talin er skyn­sam­leg eða yfir höfuð verj­andi, í alþjóða­væddum heimi. Strangt til tekið hafa þeir þó rétt til þess.

Það er óhjá­kvæmi­legt að stjórn­mála­flokkar tak­ist á við málin sem tengj­ast teng­ingum orku­kerfa yfir landa­mæri af ábyrgð og þær spurn­ingar sem þau kalla fram um lífið og til­ver­una á jörð­inni. Við erum eyland land­fræði­lega en ekki í þátt­töku okkar í alþjóða­sam­starfi.

Basil hassan
Dani undirbjó mörg hryðjuverk
Tilviljun réði því að hryðjuverk, sem Dani að nafni Basil Hassan undirbjó, mistókst. Ætlunin var að granda farþegaþotu. Basil Hassan hafði, ásamt samverkamönnum sínum, mörg slík hryðjuverk í hyggju.
Kjarninn 21. apríl 2019
Flóttafólk mótmælti 13. febrúar síðastliðinn.
Skert aðgengi fyrir flóttafólk að íslensku menntakerfi
Af 82 flóttamönnum sem tóku þátt í þarfagreiningu Rauða krossins í Reykjavík eru einungis 5% í námi, en 43% eiga í erfiðleikum með að komast í nám.
Kjarninn 20. apríl 2019
Guðni Karl Harðarson
Í krafti fjöldans
Kjarninn 20. apríl 2019
Skoða skattalegt umhverfi þriðja geirans
Starfshópur á að skoða hvort að skattalegar ívilnanir geti hvatt einstaklinga og fyrirtæki til að styrkja félög sem falla undir þriðja geirann. Dæmi um félög sem gætu notið góðs af mögulegum breytingum eru björgunarsveitir, íþróttafélög og mannúðarsamtök.
Kjarninn 20. apríl 2019
Það helsta hingað til: WOW air fer á hausinn með látum
Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Ein stærsta frétt ársins hingað til er án efa gjaldþrot WOW air eftir langvinnt dauðastríð sem fór fram fyrir opnum tjöldum.
Kjarninn 20. apríl 2019
Koma svo!
Koma svo!
Koma svo - Salt og ... paprika
Kjarninn 20. apríl 2019
Advania
Ríkið greiddi Advania rúman milljarð vegna tölvukerfa í fyrra
Upplýsingatæknifyrirtækið Advania fékk greiddan rúman milljarð fyrir rekstur og hýsingu tölvukerfa ríkisins árið 2018. Þar af greiddi ríkið 635 milljónir vegna tölvukerfisins Orra.
Kjarninn 20. apríl 2019
Búinn að bíða lengi eftir aðgerðum
Mikil vakning hefur orðið meðal landans á síðustu misserum varðandi umhverfismál og má með sanni segja að sjaldan hafi starf umhverfis- og auðlindaráðherra verið eins mikilvægt.
Kjarninn 20. apríl 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari