Aðkallandi að hagræða í bankakerfinu

Auglýsing

Það var ánægju­legt þegar pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands ákvað að lækka meg­in­vexti bank­ans úr 4,5 pró­sent í 4 pró­sent. Þetta kemur á góðum tíma fyrir hag­kerf­ið, þar sem sam­dráttur er nú í kort­unum eftir for­dæma­laust hag­vaxt­ar­skeið frá árinu 2010. 

Bráða­birgða­tölur Hag­stofu Íslands segja að hag­vöxtur í fyrra hafi verið 4,6 pró­sent, en spá Seðla­bank­ans - sem birt­ist í pen­inga­málum á mið­viku­dag - gerir ráð fyrir 0,4 pró­sent sam­drætti í lands­fram­leiðslu á þessu ári. 

Þetta er mikil breyt­ing til hins verra á skömmum tíma. 

Auglýsing

En nú er lag að nýta sterka stöðu rík­is­sjóðs, stóran gjald­eyr­is­forða Seðla­bank­ans og póli­tískan vilja, til að spyrna við fót­um. Nú er rétti tím­inn fyrir stór­tækar inn­viða­fram­kvæmd­ir, svo dæmi sé tek­ið. 

Eins og Gylfi Zoega, hag­fræði­pró­fessor og nefnd­ar­maður í pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands, bendir á í grein í Vís­bend­ingu í dag, þá eru kraftar pen­inga­stefnu Seðla­bank­ans og fjár­mála­stefnu rík­is­ins að vinna saman þessi miss­er­in. Það er meðal ann­ars að þakka góðri lend­ingu í kjara­við­ræð­um, miðað við það sem margir ótt­uð­ustu um tíma, en líka und­ir­liggj­andi sterkri stöðu, vegna mik­illar lækk­unar skulda heim­ila og fyr­ir­tækja á liðnum árum.

„Það er ekki á hverju ári sem hægt er að segja að pen­inga­stefna og fjár­mála­stefna rík­is­ins vinni sam­an. En nú vill svo til að bæði pen­inga­stefna að bregð­ast við sam­drætti með vaxta­lækkun og fjár­mála­stefna rík­is­ins með því að auka eft­ir­spurn á réttum tíma­punkti í hag­sveifl­unni. Að baki býr hag­stjórn und­an­far­inna ára sem hefur gefið af sér mynd­ar­legan gjald­eyr­is­forða sem styður við gengi krón­unn­ar, lægri vænt­ingar um verð­bólgu, vaxta­stig sem hefur temprað upp­sveifl­una og stuðlað að upp­greiðslu skulda og auknum inn­lendum sparn­aði og lækk­andi skuldir ríks­sjóðs. Þessu til við­bótar hafa aðilar vinnu­mark­að­ar­ins með nýgerðum kjara­samn­ingum lagt sitt af mörkum til þess að gera þessi við­brögð mögu­leg,“ segir Gylfi í upp­hafi greinar sinn­ar.

Það sem veldur hug­ar­angri er hins vegar óhag­kvæmt banka­kerfi og aug­ljós merki um að það sé of stórt og óhag­kvæmt miðað við örmark­að­inn íslenska, aðeins 207 þús­und manna vinnu­mark­að, sem það er að þjóna. 

Það bitnar beint á almenn­ingi í land­inu, heim­ilum og fyr­ir­tækj­u­m. 

Í ljósi þess að ríkið á um 75 til 80 pró­sent af fjár­mála­kerf­inu þá þarf for­ysta í hag­ræð­ing­ar­að­gerðum að koma það­an. 

Ýmis­legt má nefna sem dæmi um aug­ljós merki um óhag­ræði, en nær­tæk­ast er að nefna núna vaxta­mun­inn á mark­að­i. 

Verð­bólga er nú 3,3 pró­sent og meg­in­vextir 4 pró­sent, eins og áður seg­ir. Álag á rík­is­skulda­bréf er komið niður fyrir 4 pró­sent.

Á sama tíma eru breyti­legir óverð­tryggðir vextir á hús­næð­is­lánum og lánum til fyr­ir­tækja 2 til 3 pró­sentu­stigum hærri en sem nemur grunn­stöð­unni á mark­að­i. 

Þetta er óþarfi og ætti að geta verið mun lægra. 

Það sem er að trufla, er óhag­ræði í grunn­rekstri bank­anna.

Það er helst að Lands­bank­inn hafi náð að vinna vel í rekstr­ar­grunn­inum og ná kostn­að­ar­hlut­falli, það er rekstr­ar­kostn­aði sem hlut­falli af rekstr­ar­tekj­um, niður að lang­tíma­mark­miði, en það er núna um 45 pró­sent. 

Íslands­banki og Arion banki hafa verið með mun hærri kostn­að­ar­hlut­föll og hafa þau verið á bil­inu 60 til 70 pró­sent und­an­farin miss­er­i. 

Þetta er hátt í alþjóð­legum sam­an­burði.

Þá hefur arð­semi á eigið fé verið lítil að und­an­förnu, sem er annar algengur mæli­kvarði á heil­brigði rekstrar banka.

Bankar eru núna að ganga í gegnum miklar tækni­breyt­ingar og í slíkum aðstæð­um, er mikið kæru­leysi af hálfu rík­is­ins að vera með mikið óhag­ræði í banka­kerf­inu.

Það getur varla verið mark­miðið að banka­kerfið verði eins og ríki í rík­inu, sem er til fyrir þá sem starfa í bönk­un­um. Sér­stak­lega er aug­ljóst að það gengur ekki þegar skatt­borg­arar eiga banka­kerfið að mestu leyti.

Þegar tækni­breyt­ingar munu koma hraðar inn, þá verður það rík­inu dýr­keypt, ef ekki verður búið að hag­ræða og gera bank­anna til­búna fyrir það sem koma skal. 

Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja hafa lengi bent á að skatta­legt umhverfi sé ekki nógu gott fyrir íslenska banka­kerf­ið, og að það sé ein ástæðan fyrir því að kjör eru verri hér en víð­ast hvar ann­ars stað­ar. 

Það fer hins vegar minna fyrir því að þrír stærstu bank­arnir séu mögu­lega ofmann­aðir um mörg hund­ruð starfs­menn, sem bitnar beint á við­skipta­kjör­unum til fyr­ir­tækja og heim­ila. 

Nú þegar herðir að í hag­kerf­inu þá er þetta sér­stak­lega dýr­keypt og mik­il­vægt að bank­arnir finni fyrir aðhaldi frá heim­ilum og fyr­ir­tækj­u­m. 

Eigið fé þriggja stærstu banka lands­ins er nú í kringum 630 millj­arðar króna og í fullri sann­girni sagt, þá hefur upp­bygg­ing þeirra eftir hrunið verið veru­legt afrek í sjálfu sér. 

Rekstr­ar­grunn­ur­inn er sterkur og ólíkt því sem var fyrir hrun­ið, þá eru þeir með sterkt eigið fé og raun­veru­legar eignir - ekki froðu­eignir sem byggðu á kolólög­legri fjár­mögnun á eigin hluta­fé, sem samt voru færðar til bókar á fullu verði.

En nú er komið að tíma­mótum hjá bönk­un­um. Þeir eiga að geta stutt við við­spyrn­una sem þarf að eiga sér stað. Til þess að þeir geti gert það, þurfa þeir að hugsa meira um að hag­ræða í rekstri og tryggja að þeir séu að bjóða betri kjör til heim­ila og fyr­ir­tækja. Þeir eru í ein­ok­un­ar­stöðu á ISK-­mark­aði og mega ekki verða kæru­laus­ir. Það bitnar beint á almenn­ingi og nú á versta tíma.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjármála- og efnahagsráðuneytið fól félaginu að vinna úr stöðugleikaeignum.
Fara fram á úttekt á starfsemi Lindahvols
Félag sem stofnað var utan um sölu á stöðugleikaeignum sem ríkið fékk í sinn hlut eftir að hafa gert samkomulag við kröfuhafa gömlu bankanna hefur lengi verið umdeilt. Nú vilja þingmenn úr þremur flokkum láta gera úttekt á félaginu.
Kjarninn 9. desember 2019
Tryggvi Felixson
Stöðvum jarðvegseyðingu, björgum framtíðinni
Kjarninn 9. desember 2019
Milla Ósk hættir á RÚV og gerist aðstoðarmaður Lilju
Milla Ósk Magnúsdóttir tekur við af Hafþóri Eide Hafþórssyni sem annar aðstoðarmaður mennta- og menningarmálaráðherra.
Kjarninn 9. desember 2019
Sanna Marin verður næsti forsætisráðherra Finnlands.
Bætist í hóp þeirra kvenna sem leiðir Norðurlöndin
Sanna Marin hefur verið valin næsta forsætisráðherra Finnlands og eru því fjórir af fimm forsætisráðherrum Norðurlandanna nú konur. Marin verður jafnframt yngsti forsætisráðherra landsins og yngsti sitjandi forsætisráðherra heims.
Kjarninn 9. desember 2019
Heinaste
Togarinn Heinaste enn kyrrsettur
Unnið er að því að aflétta kyrrsetningu togarans í Namibíu.
Kjarninn 9. desember 2019
Húbert Nói Jóhannesson
Jarð-Kúlu-Kapítalisminn
Kjarninn 9. desember 2019
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata.
„Meiri ansvítans vitleysan sem vellur upp úr stjórnarheimilinu þessa dagana“
Þingmaður Pírata bendir á ósamræmi í málflutningi sem kemur frá dómsmálaráðuneytinu varðandi svokallað Landsréttarmál. Hún segir dómsmálaráðherra beita hentisemisrökum í málinu.
Kjarninn 9. desember 2019
Birta niðurstöðu athugana á peningaþvættisvörnum ríkisbanka fyrir jól
Fjármálaeftirlitið mun birta niðurstöðu athugana á peningaþvættisvörnum Landsbankans og Íslandsbanka, sem báðir eru í ríkiseigu, og Kviku banka, sem er einkabanki, á næstu tveimur vikum. Áður hefur eftirlitið birt niðurstöðu Arion banka.
Kjarninn 9. desember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari