Auglýsing

Rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur stendur nú frammi fyrir sínu stærsta verk­efni til þessa, sem er að móta áætlun og stefnu til að bregð­ast við erf­ið­leikum í efna­hags­líf­in­u. 

Eftir mik­inn upp­gangs­tíma og hag­vaxt­ar­skeið - sem keyrt var áfram af vexti í lág­launa­störfum innan ferða­þjón­ust­unnar og bygg­ing­ar­iðn­að­ar­ins - þá er veru­leik­inn breytt­ur. Hag­spár gera ráð fyrir dramat­ískri breyt­ingu frá því sem var í fyrra og að lands­fram­leiðsla verði 0,2 til 0,4 pró­sent minni en hún var í fyrra, þegar hag­vöxtur mæld­ist 4,6 pró­sent. 

Við­snún­ingur til hins verra

Engin dæmi eru um við­líka við­snún­ing til hins verra í efna­hags­líf­inu hjá þró­uðum ríkjum þessi miss­er­in, en hafa ber í huga að fá dæmi voru heldur fyrir þeim mikla upp­gangi - og styrk­ingu á stöðu rík­is­sjóðs sam­hliða afnámi hafta og upp­gjöri slita­búa föllnu bank­ana - sem átti sér stað á Íslandi á árunum 2011 til og með 2018. 

Auglýsing

Það var ekki síst höf­uð­borg­ar­svæðið sem fann fyrir þessu og almenn­ingur fékk að horfa á virði fast­eigna sinna hækka í verði. Stöðnun - og mögu­lega verð­fall - er hins vegar í kort­unum þessi miss­er­in. 

Önnur staða blasir nú við, eftir fall WOW air og sam­drátt í ferða­þjón­ust­unni vegna fyr­ir­sjá­an­legra vanda­mála vegna áfram­hald­andi kyrr­setn­ingar 737 Max véla Boein­g. 

Óþarfi er þó að tala stöð­una niður því inn­viðir á Íslandi er sterkir í alþjóð­legum sam­an­burði og það ætti að vera hægt að spyrna þannig við fót­um, að hag­kerfið jafni sig fljótt á nýjan leik. 

75 pró­sent af heild­inni

Eitt af því sem rík­is­stjórnin mætti hafa í huga, er hvernig hún getur stutt við stöðu lít­illa fyr­ir­tækja þannig að þau kom­ist fljótt í þau stöðu að skapa fleiri störf. Þar ætti að horfa til stuðn­ings­að­gerða við öll fyr­ir­tæki sem eru með undir 100 starfs­menn, en þau mynda um 75 pró­sent af hag­kerf­inu sam­an­lagt, en um 209 þús­und ein­stak­lingar eru nú á vinnu­mark­aði á Íslandi. Þetta eru fyr­ir­tæki í nýsköpun og þjón­ustu ýmis konar og gegna mik­il­vægu hlut­verki, eins og aug­ljóst er öll­u­m. 

Það er gömul saga og ný að heyra þau sjón­ar­mið, frá þeim sem eru í nýsköpun og rekstri lít­illa fyr­ir­tækja, að lækkun trygg­ing­ar­gjalds og ann­arra launa­tengdra gjalda, geti styrkt veru­lega stöðu fyr­ir­tækj­anna og gert þeim mögu­legt að ráða fleiri og styrkja rekst­ur­inn. 

Oft fer umræða um þetta á flug, skömmu fyrir ára­mót ár hvert, en þá reyna þeir sem stunda rekstur lít­illa fyr­ir­tækja af veikum mætti að benda á skað­semi þess að leggja of þung launa­tengd gjöld á lítil fyr­ir­tæki.

Því miður hefur hægt gengið að lækka þessi gjöld frá því þau hækk­uðu í kjöl­far hruns­ins. Í dag eru gjöldin ígildi níunda hvers starfs, að með­al­tali. Allir gera sér grein fyrir að fjár­magna þarf rík­is­sjóð og vel­ferð­ar­kerf­ið, en stuðn­ings­að­gerðir við lítil og með­al­stór fyr­ir­tæki eru þekkt alþjóð­legt fyr­ir­bæri, sem hefur fyrir löngu sannað gildi sitt og leitt til meiri skatt­tekna fyrir hið opin­bera víða. 

Svig­rúmið nýtt

Ef þessi gjöld lækka, þá ætti að skap­ast betra svig­rúm fyrir fyr­ir­tæki til að ráða fólk í vinnu, og vinna þannig gegn vax­andi atvinnu­leysi. Sterka stöðu rík­is­sjóðs mætti nýta til að styrkja hag­kerfið með þessum hætti, þannig að stuðn­ing­ur­inn skili sér beint inn í rekst­ur­inn hjá þeim fyr­ir­tækjum sem mynda hryggjar­stykkið í hag­kerf­inu. Heild­ar­eignir rík­is­sjóðs í árs­lok 2018 námu 2.224 millj­örðum króna, skuldir voru 1.611 millj­arðar og eigið fé var 613 millj­arð­ar, en það hækk­aði um 117 millj­arða króna milli ára. Svig­rúmið til að styðja við und­ir­stöð­urnar í hag­kerf­inu er því fyrir hendi.

Það er til­raun­ar­innar virði að horfa út fyrir box­ið, nú þegar sam­dráttur blasir við. Stjórn­ar­flokk­arnir mega ekki falla í þá gildru að halda að tekju­stofnar hins opin­bera lifni við af sjálfu sér, vegna þess að sam­drátt­ur­inn muni ekki vara lengi sam­kvæmt spám hag­fræð­inga. Þeir hafa enga vissu fyrir einu eða neinu og spár eru ekk­ert annað en inni­halds­lausar tölur á blaði, annað en raun­töl­urnar úr rekstri fyr­ir­tækj­ana. Nú þegar atvinnu­leysi fer vax­andi ætti það að vera kapps­mál að leita leiða til að styðja við sköpun starfa, ekki síst í nýsköp­un. Þar er lækkun íþyngj­andi launa­tengdra gjalda á lítil fyr­ir­tæki áhrifa­mikil aðgerð, sem án vafa nýtur mik­ils stuðn­ings hjá þjóð­inni og mun renna sterk­ari stoðum undir hag­kerfið til lengdar lit­ið.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Almannahagsmunir þurfi að ráða ferðinni
Gylfi Zoega hagfræðiprófessor gerir almannahagsmuni og sérhagsmuni að umfjöllunarefni í grein sinni.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Samtök atvinnulífsins „slegin“ yfir Samherjamálinu
Samtök atvinnulífsins segja mikilvægt að velta við hverjum steini vegna Samherjamálsins sem tengist starfsemi félagsins í Namibíu.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Vilja þjóðarátak í landgræðslu
Sjö þingmenn hafa lagt til að að komið verði á fót vettvangi fyrir samstarfi stjórnvalda, Landgræðslunnar, bænda, atvinnulífs og almennings sem miði að því að auka þátttöku almennings í kolefnisbindingu með landgræðslu.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Brynjar Níelsson
Telur málflutning þingmanna Samfylkingarinnar pólitíska spillingu
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins skýtur föstur skotum að þingmönnum Samfylkingarinnar og segir orðræðu þeirra ekkert annað en aðför að réttarríkinu.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Segir verkfallsbrot vera staðfestingu á einbeittum brotavilja
Fréttir hafa birst á vef Mbl.is þrátt fyrir verkfallsaðgerðir Blaðamannafélags Íslands sem standa nú yfir. Formaður félagsins segir það ömurlegt að menn virði ekki vinnustöðvun.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Miðflokkurinn vill stöðva fjármögnun styrkja til fjölmiðla
Miðflokkurinn lagði til að þeir fjármunir sem eiga að renna í styrki til einkarekinna fjölmiðla á næsta ári verði teknir af fjárlögum. Flokkurinn ætlar að leggja fram eigin hugmynd um styrki „með annarri aðferðarfræði“.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Siðferði hins ískalda kapítalisma“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að viðskiptasiðferði Samherjamanna sé siðferði hins ískalda kapítalisma þar sem ungu fólki sé innrætt að líta á annað fólk sem bráð frekar en samborgara.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Gunnar Bragi minnir á að stjórnendur Samherja eigi börn
Varaformaður Miðflokksins segist hugsa til starfsmanna Samherja þessa dagana þegar stríðsfyrirsagnir um fyrirtækið séu í fjölmiðlum. Hann gagnrýnir fjölmiðla og segir það galið að ætla að styrkja þá með ríkisfé.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari