Auglýsing

Framundan eru kosn­ingar í Banda­ríkj­unum í nóv­em­ber, þar sem Don­ald Trump mun freista þess að fá umboð frá þjóð­inni til að vera fjögur ár í við­bót for­seti. Demókratar eru nú mitt í þeirri veg­ferð að velja sér fram­bjóð­anda, sem á að verða for­seta­efni flokks­ins. 

Þetta kjör­tíma­bil hefur um margt verið sögu­legt, og ekki mein­ingin í þessum pistli að rekja allt það sem gengið hefur á. En staða mála núna er sú, að allt bendir til þess að kosn­ing­arnar verði spenn­and­i. 

Hart barist í fimm ríkjum

Eins og staða mál horfir við mér, þá verða hinir póli­tísku víg­vellir í kosn­ing­unum einkum í fimm ríkj­um. Það eru Wisconsin (10 kjör­menn), Michigan (16 kjör­menn), Ohio (18 kjör­menn), Penn­syl­vanía (20 kjör­menn) og Flor­ída (29 kjör­menn). Flestar kann­anir sýna, að veru­lega mjótt er á munum milli Repúblik­ana og Demókrata í þessum ríkj­um. Í flestum öðrum ríkjum er ólík­legt að það verði miklar breyt­ing­ar, eins og vindar blása núna og hafa gert allt kjör­tíma­bil­ið. 

Auglýsing

Mið­kjör­tíma­bils­kosn­ing­arnar 2018 sýndu að Trump gæti lent í erf­ið­leikum með að fá nægi­legan stuðn­ing í þessum fyrr­nefndum ríkj­um, þó meiri líkur séu taldar á sigri hans í Flór­ída heldur að hann tapi þar. Sögu­lega hefur þar oft verið mjótt á mun­um, og úrslit þar ráða oft úrslitum um það hver verður for­seti með því að tryggja sér 270 kjör­menn. 

Síð­ast vann Trump í Wisconsin með 47,2 pró­sent atkvæða en Hill­ary Clinton fékk 46,5 pró­sent. Í Michigan mun­aði aðeins 0,3 pró­sentu­stig­um. Trump fékk 47,3 pró­sent en Hill­ary 47 pró­sent. 

Lík­legt er að Demókratar muni horfa veru­lega í það - þegar á hólm­inn er komið - hver það er úr þeirra röð­um, sem er lík­leg­astur til að vinna Trump í þessum fyrr­nefndu ríkj­u­m. 

Í Wisconsin búa 5,8 millj­ón­ir, í Michigan 10 millj­ón­ir, í Ohio 11,6 millj­ón­ir, í Penn­syl­vaníu 12,8 millj­ónir og í Flór­ída 21,3 millj­ón­ir. Sam­an­lagt búa rúm­lega 60 millj­ónir manna í þessum ríkj­um, eða tæp­lega 19 pró­sent af 327 millj­ónum sem búa í Banda­ríkj­un­um. 

Eftir því sem nær dregur kosn­ing­um, er lík­legt að kosn­inga­bar­áttan muni fær­ast að miklu leyti til þess­ara ríkja og að fram­boð Repúblik­ana og Demókrata muni reyna allt til þess að vinna. Ekki er víst að það verði allt fal­legt, eins og stjórn­málin hafa þró­ast í Banda­ríkj­un­um. 

En hvað er að ger­ast í Banda­ríkj­un­um?

Þessa spurn­ingu hafa örugg­lega margir Íslend­ingar sem búsettir eru í Banda­ríkj­unum feng­ið, á und­an­förnum árum, og er þá ekki síst vitnað í ófáar fyr­ir­sagnir þar sem Twitter færslur for­set­ans gefa tón­inn, og hneyksl­un­ar­bylgjan tekur svo við. 

Sé litið alveg fram­hjá þessu brölti stjórn­mála­manna - og ekki síst hjá for­set­anum sjálfum - þá eru um margt spenn­andi tímar í Banda­ríkj­un­um. 

Til dæmis hafa við­brögð fyr­ir­tækja, ríkja og borga við kjöri Trumps verið þau, að herða enn frekar á mark­miðum sínum um vist­vænni lifn­að­ar­hætti með mark­mið Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins sem leið­ar­ljós. 

Þetta stelur ekki fyr­ir­sögn­un­um, en svo­leiðis er það nú samt. Meg­in­þung­inn í aðgerðum er oft hjá fyr­ir­tækjum og borg­um, og þar er mikil fram­þróun - bæði á sviði tækni og umhverf­is­mála - og stór­tækar breyt­ingar í mörgum til­vikum langt um rót­tæk­ari en þekk­ist í Evr­ópu. 

Svona fóru kosningarnar 2016, blátt fyrir Demókrataríki og rautt fyrir Repúblikana.

Má þar nefna fram­kvæmda­á­ætlun Was­hington ríkis um 100 pró­sent vist­væna orku, sem sam­þykkt hefur verið í rík­inu, og skyldu sem lögð hefur verið á hús­byggj­endur í Kali­forníu um að þök á öllum nýjum húsum þurfi að geta unnið raf­magn úr sól­ar­orku. 

Nefna má mun fleiri dæmi, þar sem rót­tækar breyt­ingar eru að verða til batn­að­ar, og þvert á alls konar yfir­lýs­ingar úr Hvíta hús­inu, þó þær steli fyr­ir­sögn­unum og athygl­inn­i. 

Fram­tíðin er komin

Annað sem er áhuga­vert við þróun mála í Banda­ríkj­un­um, er að hin svo­nefnda fjórða iðn­bylt­ing, sem oft er talað um að muni skella á í fram­tíð­inni, er víða þegar farin að hafa djúp­stæð áhrif á atvinnu­vegi og lifn­að­ar­hætti. Eins og oft er raunin með Banda­rík­in, þá ger­ast hlut­irnir þar hratt og áður en þeir koma af þunga inn hjá öðrum sam­fé­lög­um. 

Hinar rót­tæku breyt­ingar end­ur­spegl­ast ekki síst í því, að ríki aust­ur- og vest­ur­strand­ar­innar hafa upp­lifað mikið vaxt­ar­skeið - sem ekki sér fyrir end­ann á - á meðan mörg af mið­ríkj­unum glíma við erf­ið­leika, bæði efna­hags­lega og félags­lega, þar sem hæfi­leik­a­ríkt fólk hefur flutt burt í hópum og ekki komið heim aft­ur. 

Í ítar­legri grein­ingu sem Matt­hew Bloch, Larry Buchan­an, Josh Katz og Kevin Quely unnu fyrir Ups­hot, und­ir­vef New York Times á sviði efna­hags- og þjóð­mála, má greina hvernig þessi þróun mála birt­ist í stjórn­mál­unum í for­seta­kosn­ing­unum 2016. 

Fólk á helstu vel­meg­un­ar­svæðum Banda­ríkj­unum - sem búa ekki aðeins við betri aðstæður fyrir við­skipta­flutn­inga á sjó, flugi og landi, heldur einnig á svæði tækni, fjár­fest­inga og rann­sókna - virð­ist kjósa fremur með auk­inni alþjóða­væð­ingu og opnum stjórn­mál­um. Á meðan fólk á öðrum svæðum - ekki síst í dreif­býli - vill önnur stefn­um­mál, eins og að „verja” störf heima fyrir með tollum og upp­hafn­ingu á öllu því sem banda­rískt er (hvort sem það er svo raunin eða ekki). 

Hægt er að fjalla um þetta í löngu máli, en stóra myndin sem fyrr­nefnd grein­ing dregur skýrt fram, er að him­inn og haf eru á milli við­horfa fólks eftir því hvernig efna­hags- og félags­leg staða er. Það er ekk­ert nýtt í sjálfu sér, en hvert tíma­bil í sög­unni hefur sýn sér­kenni, og ætli það séu ekki helst dúnd­ur­skot for­set­ans á Twitter sem skilja hann frá öðrum í banda­rískri sög­u. 

Um þessar mundir hefur atvinnu­leysi í Banda­ríkj­unum ekki verið minna í tæp­lega hálfa öld, og mælist rúm­lega 3 pró­sent. Yfir­spenna er á mörgum svæð­um, meðal ann­ars á Vest­ur­strönd­inni, þar sem um 50 millj­ónir búa. Það sama má segja um svæði eins og Texas, sem er á við öll Norð­ur­löndin í íbúa­fjölda. Hag­vaxt­ar­horfur eru taldar nokkuð góð­ar, 2 til 3 pró­sent hag­vöxt­ur, og hið lygi­lega hækk­un­ar­skeið á verð­bréfa­mörk­uðum (22 pró­sent árið 2019, S&P 500) virð­ist enn vera í gangi, þó ekki sé á vísan að róa í hluta­bréfa­við­skipt­u­m. 

Sé horft fram­hjá stór­yrtum yfir­lýs­ingum stjórn­mála­manna - og vissu­lega mörgum umdeildum athöfnum og stefnu­málum sömu­leið­is, ekki síst á alþjóða­vett­vangi - þá eru tím­arnir í Banda­ríkj­unum um margt spenn­andi þessi miss­er­in. Stjórn­málin eru ekki upp­haf og endir allra hluta, þó þau séu mik­il­væg og kast­ljósið á þeim oftar en ekki. 

Stundum er kast­ljósið helst á þeim sem hrópar hæst og gjammar um allt og ekk­ert, á meðan það sem sam­þykkt er í sátt og með mik­illi vinnu - þar sem margir koma að - fær enga athygli. En samt nýtur fólk góðs af því.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Suðurhringþokan mynduð af WEBB-sjónaukanum í tveimur ólíkum útfærslum.
2.000 ljósár á sextíu sekúndum
Þau sem dreymir um að ferðast um geiminn ættu ekki að láta nýtt myndband geimferðastofnana Bandaríkjanna og Evrópu framhjá sér fara. Á sextíu sekúndum er boðið upp á 2.000 ljósára ferðalag með hjálp hins magnaða WEBB-sjónauka.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Bjarni Benediktsson er formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni segir rangt að hann „vilji Sósíalistaflokkinn feigan“
Formaður Sjálfstæðisflokksins segir að Gunnar Smári Egilsson snúi út úr orðum sínum um styrki til stjórnmálaflokka. Honum þyki 120 milljóna styrkur á kjörtímabilinu til flokks sem fékk enga þingmenn kjörna einfaldlega of há fjárhæð.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Finnur Birgisson
Saga tekjutengingar ellilífeyris almannatrygginga frá 1946
Kjarninn 16. ágúst 2022
Gunnar Smári Egilsson er formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokks Íslands.
Segir Bjarna vilja ýkja völd Sjálfstæðisflokks umfram fylgi og draga úr áhrifum annarra
Bjarni Benediktsson hefur sagt að hann vilji draga úr opinberum styrkjum til stjórnmálaflokka. Gunnar Smári Egilsson segir ástæðuna þá að Sjálfstæðisflokkurinn þurfi ekki jafn mikið á greiðslu frá ríkinu að halda og áður.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Hér má sjá Drífu Snædal, fyrrverandi forseta ASÍ, og Sólveigu Önnu Jónsdóttur, formann Eflingar þegar betur áraði i samskiptum þeirra á milli.
Segir ASÍ hafa beinlínis unnið gegn nýjum öflum innan verkalýðshreyfingarinnar
Formaður Eflingar segir fram­kvæmda­stjóra SA ekki missa svefn yfir útbreiddum svikum atvinnu­rek­enda á þeim kjara­samn­ingum sem hann gerir fyrir þeirra hönd. Í greinaflokki, sem byrjaði að birtast í morgun, ætlar hún að rekja sögu ágreinings innan ASÍ.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Horft niður í Hvalfjörð frá Brekkukambi í Hvalfjarðarsveit. Á fjallinu stendur til að byggja vindorkuver.
Íslenskir sérhagsmunaaðilar með „erlenda orkurisa í farteskinu“
Þótt ekkert vindorkuver sé risið hafa áform um fjölmörg slík þegar valdið sundrungu og deilum innan samfélaga út um landið, segir Andrés Skúlason, verkefnisstjóri hjá Landvernd. Hann segir vindorkufyrirtæki beita miklum þrýstingi og jafnvel blekkingum.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Auglýsing frá upphafi áttunda áratugar síðustu aldar.
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Hvað gerir danskur kaupmaður sem finnst hann ekki hafa nóg fyrir stafni? Hjá Arne Bybjerg kaupmanni í danska bænum Kalundborg var svarið einfalt: að framleiða hárrúllur. Hann gaf þeim nafnið Carmen.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Kjarninn 16. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari