Auglýsing

Framundan eru kosn­ingar í Banda­ríkj­unum í nóv­em­ber, þar sem Don­ald Trump mun freista þess að fá umboð frá þjóð­inni til að vera fjögur ár í við­bót for­seti. Demókratar eru nú mitt í þeirri veg­ferð að velja sér fram­bjóð­anda, sem á að verða for­seta­efni flokks­ins. 

Þetta kjör­tíma­bil hefur um margt verið sögu­legt, og ekki mein­ingin í þessum pistli að rekja allt það sem gengið hefur á. En staða mála núna er sú, að allt bendir til þess að kosn­ing­arnar verði spenn­and­i. 

Hart barist í fimm ríkjum

Eins og staða mál horfir við mér, þá verða hinir póli­tísku víg­vellir í kosn­ing­unum einkum í fimm ríkj­um. Það eru Wisconsin (10 kjör­menn), Michigan (16 kjör­menn), Ohio (18 kjör­menn), Penn­syl­vanía (20 kjör­menn) og Flor­ída (29 kjör­menn). Flestar kann­anir sýna, að veru­lega mjótt er á munum milli Repúblik­ana og Demókrata í þessum ríkj­um. Í flestum öðrum ríkjum er ólík­legt að það verði miklar breyt­ing­ar, eins og vindar blása núna og hafa gert allt kjör­tíma­bil­ið. 

Auglýsing

Mið­kjör­tíma­bils­kosn­ing­arnar 2018 sýndu að Trump gæti lent í erf­ið­leikum með að fá nægi­legan stuðn­ing í þessum fyrr­nefndum ríkj­um, þó meiri líkur séu taldar á sigri hans í Flór­ída heldur að hann tapi þar. Sögu­lega hefur þar oft verið mjótt á mun­um, og úrslit þar ráða oft úrslitum um það hver verður for­seti með því að tryggja sér 270 kjör­menn. 

Síð­ast vann Trump í Wisconsin með 47,2 pró­sent atkvæða en Hill­ary Clinton fékk 46,5 pró­sent. Í Michigan mun­aði aðeins 0,3 pró­sentu­stig­um. Trump fékk 47,3 pró­sent en Hill­ary 47 pró­sent. 

Lík­legt er að Demókratar muni horfa veru­lega í það - þegar á hólm­inn er komið - hver það er úr þeirra röð­um, sem er lík­leg­astur til að vinna Trump í þessum fyrr­nefndu ríkj­u­m. 

Í Wisconsin búa 5,8 millj­ón­ir, í Michigan 10 millj­ón­ir, í Ohio 11,6 millj­ón­ir, í Penn­syl­vaníu 12,8 millj­ónir og í Flór­ída 21,3 millj­ón­ir. Sam­an­lagt búa rúm­lega 60 millj­ónir manna í þessum ríkj­um, eða tæp­lega 19 pró­sent af 327 millj­ónum sem búa í Banda­ríkj­un­um. 

Eftir því sem nær dregur kosn­ing­um, er lík­legt að kosn­inga­bar­áttan muni fær­ast að miklu leyti til þess­ara ríkja og að fram­boð Repúblik­ana og Demókrata muni reyna allt til þess að vinna. Ekki er víst að það verði allt fal­legt, eins og stjórn­málin hafa þró­ast í Banda­ríkj­un­um. 

En hvað er að ger­ast í Banda­ríkj­un­um?

Þessa spurn­ingu hafa örugg­lega margir Íslend­ingar sem búsettir eru í Banda­ríkj­unum feng­ið, á und­an­förnum árum, og er þá ekki síst vitnað í ófáar fyr­ir­sagnir þar sem Twitter færslur for­set­ans gefa tón­inn, og hneyksl­un­ar­bylgjan tekur svo við. 

Sé litið alveg fram­hjá þessu brölti stjórn­mála­manna - og ekki síst hjá for­set­anum sjálfum - þá eru um margt spenn­andi tímar í Banda­ríkj­un­um. 

Til dæmis hafa við­brögð fyr­ir­tækja, ríkja og borga við kjöri Trumps verið þau, að herða enn frekar á mark­miðum sínum um vist­vænni lifn­að­ar­hætti með mark­mið Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins sem leið­ar­ljós. 

Þetta stelur ekki fyr­ir­sögn­un­um, en svo­leiðis er það nú samt. Meg­in­þung­inn í aðgerðum er oft hjá fyr­ir­tækjum og borg­um, og þar er mikil fram­þróun - bæði á sviði tækni og umhverf­is­mála - og stór­tækar breyt­ingar í mörgum til­vikum langt um rót­tæk­ari en þekk­ist í Evr­ópu. 

Svona fóru kosningarnar 2016, blátt fyrir Demókrataríki og rautt fyrir Repúblikana.

Má þar nefna fram­kvæmda­á­ætlun Was­hington ríkis um 100 pró­sent vist­væna orku, sem sam­þykkt hefur verið í rík­inu, og skyldu sem lögð hefur verið á hús­byggj­endur í Kali­forníu um að þök á öllum nýjum húsum þurfi að geta unnið raf­magn úr sól­ar­orku. 

Nefna má mun fleiri dæmi, þar sem rót­tækar breyt­ingar eru að verða til batn­að­ar, og þvert á alls konar yfir­lýs­ingar úr Hvíta hús­inu, þó þær steli fyr­ir­sögn­unum og athygl­inn­i. 

Fram­tíðin er komin

Annað sem er áhuga­vert við þróun mála í Banda­ríkj­un­um, er að hin svo­nefnda fjórða iðn­bylt­ing, sem oft er talað um að muni skella á í fram­tíð­inni, er víða þegar farin að hafa djúp­stæð áhrif á atvinnu­vegi og lifn­að­ar­hætti. Eins og oft er raunin með Banda­rík­in, þá ger­ast hlut­irnir þar hratt og áður en þeir koma af þunga inn hjá öðrum sam­fé­lög­um. 

Hinar rót­tæku breyt­ingar end­ur­spegl­ast ekki síst í því, að ríki aust­ur- og vest­ur­strand­ar­innar hafa upp­lifað mikið vaxt­ar­skeið - sem ekki sér fyrir end­ann á - á meðan mörg af mið­ríkj­unum glíma við erf­ið­leika, bæði efna­hags­lega og félags­lega, þar sem hæfi­leik­a­ríkt fólk hefur flutt burt í hópum og ekki komið heim aft­ur. 

Í ítar­legri grein­ingu sem Matt­hew Bloch, Larry Buchan­an, Josh Katz og Kevin Quely unnu fyrir Ups­hot, und­ir­vef New York Times á sviði efna­hags- og þjóð­mála, má greina hvernig þessi þróun mála birt­ist í stjórn­mál­unum í for­seta­kosn­ing­unum 2016. 

Fólk á helstu vel­meg­un­ar­svæðum Banda­ríkj­unum - sem búa ekki aðeins við betri aðstæður fyrir við­skipta­flutn­inga á sjó, flugi og landi, heldur einnig á svæði tækni, fjár­fest­inga og rann­sókna - virð­ist kjósa fremur með auk­inni alþjóða­væð­ingu og opnum stjórn­mál­um. Á meðan fólk á öðrum svæðum - ekki síst í dreif­býli - vill önnur stefn­um­mál, eins og að „verja” störf heima fyrir með tollum og upp­hafn­ingu á öllu því sem banda­rískt er (hvort sem það er svo raunin eða ekki). 

Hægt er að fjalla um þetta í löngu máli, en stóra myndin sem fyrr­nefnd grein­ing dregur skýrt fram, er að him­inn og haf eru á milli við­horfa fólks eftir því hvernig efna­hags- og félags­leg staða er. Það er ekk­ert nýtt í sjálfu sér, en hvert tíma­bil í sög­unni hefur sýn sér­kenni, og ætli það séu ekki helst dúnd­ur­skot for­set­ans á Twitter sem skilja hann frá öðrum í banda­rískri sög­u. 

Um þessar mundir hefur atvinnu­leysi í Banda­ríkj­unum ekki verið minna í tæp­lega hálfa öld, og mælist rúm­lega 3 pró­sent. Yfir­spenna er á mörgum svæð­um, meðal ann­ars á Vest­ur­strönd­inni, þar sem um 50 millj­ónir búa. Það sama má segja um svæði eins og Texas, sem er á við öll Norð­ur­löndin í íbúa­fjölda. Hag­vaxt­ar­horfur eru taldar nokkuð góð­ar, 2 til 3 pró­sent hag­vöxt­ur, og hið lygi­lega hækk­un­ar­skeið á verð­bréfa­mörk­uðum (22 pró­sent árið 2019, S&P 500) virð­ist enn vera í gangi, þó ekki sé á vísan að róa í hluta­bréfa­við­skipt­u­m. 

Sé horft fram­hjá stór­yrtum yfir­lýs­ingum stjórn­mála­manna - og vissu­lega mörgum umdeildum athöfnum og stefnu­málum sömu­leið­is, ekki síst á alþjóða­vett­vangi - þá eru tím­arnir í Banda­ríkj­unum um margt spenn­andi þessi miss­er­in. Stjórn­málin eru ekki upp­haf og endir allra hluta, þó þau séu mik­il­væg og kast­ljósið á þeim oftar en ekki. 

Stundum er kast­ljósið helst á þeim sem hrópar hæst og gjammar um allt og ekk­ert, á meðan það sem sam­þykkt er í sátt og með mik­illi vinnu - þar sem margir koma að - fær enga athygli. En samt nýtur fólk góðs af því.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hoppuðu áfram eftir að heimsfaraldurinn skall á
Nýsköpunarfyrirtækið Kara Connect fékk óvæntan meðbyr þegar heimsfaraldurinn fór að geisa og ætlar að nýta sér aðstæðurnar til þess að vaxa hraðar en áætlað var. Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir framkvæmdastjóri Köru Connect ræddi við Kjarnann.
Kjarninn 30. maí 2020
Leiðtogar ríkisstjórnar Íslands.
34 milljarðar króna í að viðhalda störfum en 27 milljarðar króna í að eyða þeim
Hlutabótaleiðin mun líkast til kosta 45 sinnum meira en upphaflega var lagt upp með. Hún hefur, að mati ríkisendurskoðunar, verið misnotuð á margan hátt til að ná út fé úr ríkissjóði. Nú býðst sömu fyrirtækjum sem hana nýttu ríkisstyrkir til að reka fólk.
Kjarninn 30. maí 2020
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Yfir 4.000 manns hafa látist í Svíþjóð vegna COVID-19. Flest hafa smitin verið í höfuðborginni Stokkhólmi.
Skilja Svíþjóð út undan
Landamæri Danmerkur og Noregs að Svíþjóð verða ekki opnuð um miðjan júní. Þau verða hins vegar opnuð gagnvart Íslandi. Utanríkisráðherra Svíþjóðar segir ákvörðunina pólitíska – ekki vísindalega.
Kjarninn 29. maí 2020
Kolbeinn Óttarsson Proppé var framsögumaður frumvarpsins í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd.
Upplýsingalögum verður ekki breytt í takt við vilja Samtaka atvinnulífsins
Umfjöllun um frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum, þar sem átti að gera það skylt að leita upplýsinga hjá þriðja aðila, hefur verið hætt af stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Það mun því að óbreyttu ekki verða að lögum.
Kjarninn 29. maí 2020
Starfsfólk Icelandair taki á sig 10 prósent launaskerðingu
Icelandair hefur óskað eftir því að starfsfólk fyrirtækisins taki á sig 10 prósent launaskerðingu eða 10 prósent skert starfshlutfall í júní og júlí. Laun forstjóra og stjórnar munu skerðast sem og laun framkvæmdastjóra.
Kjarninn 29. maí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 36. þáttur: Á flótta og í felum
Kjarninn 29. maí 2020
Um 500 skólar í Suður-Kóreu hafa frestað því að hefja starfsemi á ný vegna fjölgun smita undanfarna daga.
Suður-Kórea stígur skref til baka
Fjölgun nýrra smita í Suður-Kóreu síðustu daga þykir sýna þá hættu sem getur skapast þegar takmörkunum á samkomum fólks er aflétt. Yfirvöld hafa aftur gripið til aðgerða til að hefta útbreiðslu veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari