Auglýsing

Framundan eru kosn­ingar í Banda­ríkj­unum í nóv­em­ber, þar sem Don­ald Trump mun freista þess að fá umboð frá þjóð­inni til að vera fjögur ár í við­bót for­seti. Demókratar eru nú mitt í þeirri veg­ferð að velja sér fram­bjóð­anda, sem á að verða for­seta­efni flokks­ins. 

Þetta kjör­tíma­bil hefur um margt verið sögu­legt, og ekki mein­ingin í þessum pistli að rekja allt það sem gengið hefur á. En staða mála núna er sú, að allt bendir til þess að kosn­ing­arnar verði spenn­and­i. 

Hart barist í fimm ríkjum

Eins og staða mál horfir við mér, þá verða hinir póli­tísku víg­vellir í kosn­ing­unum einkum í fimm ríkj­um. Það eru Wisconsin (10 kjör­menn), Michigan (16 kjör­menn), Ohio (18 kjör­menn), Penn­syl­vanía (20 kjör­menn) og Flor­ída (29 kjör­menn). Flestar kann­anir sýna, að veru­lega mjótt er á munum milli Repúblik­ana og Demókrata í þessum ríkj­um. Í flestum öðrum ríkjum er ólík­legt að það verði miklar breyt­ing­ar, eins og vindar blása núna og hafa gert allt kjör­tíma­bil­ið. 

Auglýsing

Mið­kjör­tíma­bils­kosn­ing­arnar 2018 sýndu að Trump gæti lent í erf­ið­leikum með að fá nægi­legan stuðn­ing í þessum fyrr­nefndum ríkj­um, þó meiri líkur séu taldar á sigri hans í Flór­ída heldur að hann tapi þar. Sögu­lega hefur þar oft verið mjótt á mun­um, og úrslit þar ráða oft úrslitum um það hver verður for­seti með því að tryggja sér 270 kjör­menn. 

Síð­ast vann Trump í Wisconsin með 47,2 pró­sent atkvæða en Hill­ary Clinton fékk 46,5 pró­sent. Í Michigan mun­aði aðeins 0,3 pró­sentu­stig­um. Trump fékk 47,3 pró­sent en Hill­ary 47 pró­sent. 

Lík­legt er að Demókratar muni horfa veru­lega í það - þegar á hólm­inn er komið - hver það er úr þeirra röð­um, sem er lík­leg­astur til að vinna Trump í þessum fyrr­nefndu ríkj­u­m. 

Í Wisconsin búa 5,8 millj­ón­ir, í Michigan 10 millj­ón­ir, í Ohio 11,6 millj­ón­ir, í Penn­syl­vaníu 12,8 millj­ónir og í Flór­ída 21,3 millj­ón­ir. Sam­an­lagt búa rúm­lega 60 millj­ónir manna í þessum ríkj­um, eða tæp­lega 19 pró­sent af 327 millj­ónum sem búa í Banda­ríkj­un­um. 

Eftir því sem nær dregur kosn­ing­um, er lík­legt að kosn­inga­bar­áttan muni fær­ast að miklu leyti til þess­ara ríkja og að fram­boð Repúblik­ana og Demókrata muni reyna allt til þess að vinna. Ekki er víst að það verði allt fal­legt, eins og stjórn­málin hafa þró­ast í Banda­ríkj­un­um. 

En hvað er að ger­ast í Banda­ríkj­un­um?

Þessa spurn­ingu hafa örugg­lega margir Íslend­ingar sem búsettir eru í Banda­ríkj­unum feng­ið, á und­an­förnum árum, og er þá ekki síst vitnað í ófáar fyr­ir­sagnir þar sem Twitter færslur for­set­ans gefa tón­inn, og hneyksl­un­ar­bylgjan tekur svo við. 

Sé litið alveg fram­hjá þessu brölti stjórn­mála­manna - og ekki síst hjá for­set­anum sjálfum - þá eru um margt spenn­andi tímar í Banda­ríkj­un­um. 

Til dæmis hafa við­brögð fyr­ir­tækja, ríkja og borga við kjöri Trumps verið þau, að herða enn frekar á mark­miðum sínum um vist­vænni lifn­að­ar­hætti með mark­mið Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins sem leið­ar­ljós. 

Þetta stelur ekki fyr­ir­sögn­un­um, en svo­leiðis er það nú samt. Meg­in­þung­inn í aðgerðum er oft hjá fyr­ir­tækjum og borg­um, og þar er mikil fram­þróun - bæði á sviði tækni og umhverf­is­mála - og stór­tækar breyt­ingar í mörgum til­vikum langt um rót­tæk­ari en þekk­ist í Evr­ópu. 

Svona fóru kosningarnar 2016, blátt fyrir Demókrataríki og rautt fyrir Repúblikana.

Má þar nefna fram­kvæmda­á­ætlun Was­hington ríkis um 100 pró­sent vist­væna orku, sem sam­þykkt hefur verið í rík­inu, og skyldu sem lögð hefur verið á hús­byggj­endur í Kali­forníu um að þök á öllum nýjum húsum þurfi að geta unnið raf­magn úr sól­ar­orku. 

Nefna má mun fleiri dæmi, þar sem rót­tækar breyt­ingar eru að verða til batn­að­ar, og þvert á alls konar yfir­lýs­ingar úr Hvíta hús­inu, þó þær steli fyr­ir­sögn­unum og athygl­inn­i. 

Fram­tíðin er komin

Annað sem er áhuga­vert við þróun mála í Banda­ríkj­un­um, er að hin svo­nefnda fjórða iðn­bylt­ing, sem oft er talað um að muni skella á í fram­tíð­inni, er víða þegar farin að hafa djúp­stæð áhrif á atvinnu­vegi og lifn­að­ar­hætti. Eins og oft er raunin með Banda­rík­in, þá ger­ast hlut­irnir þar hratt og áður en þeir koma af þunga inn hjá öðrum sam­fé­lög­um. 

Hinar rót­tæku breyt­ingar end­ur­spegl­ast ekki síst í því, að ríki aust­ur- og vest­ur­strand­ar­innar hafa upp­lifað mikið vaxt­ar­skeið - sem ekki sér fyrir end­ann á - á meðan mörg af mið­ríkj­unum glíma við erf­ið­leika, bæði efna­hags­lega og félags­lega, þar sem hæfi­leik­a­ríkt fólk hefur flutt burt í hópum og ekki komið heim aft­ur. 

Í ítar­legri grein­ingu sem Matt­hew Bloch, Larry Buchan­an, Josh Katz og Kevin Quely unnu fyrir Ups­hot, und­ir­vef New York Times á sviði efna­hags- og þjóð­mála, má greina hvernig þessi þróun mála birt­ist í stjórn­mál­unum í for­seta­kosn­ing­unum 2016. 

Fólk á helstu vel­meg­un­ar­svæðum Banda­ríkj­unum - sem búa ekki aðeins við betri aðstæður fyrir við­skipta­flutn­inga á sjó, flugi og landi, heldur einnig á svæði tækni, fjár­fest­inga og rann­sókna - virð­ist kjósa fremur með auk­inni alþjóða­væð­ingu og opnum stjórn­mál­um. Á meðan fólk á öðrum svæðum - ekki síst í dreif­býli - vill önnur stefn­um­mál, eins og að „verja” störf heima fyrir með tollum og upp­hafn­ingu á öllu því sem banda­rískt er (hvort sem það er svo raunin eða ekki). 

Hægt er að fjalla um þetta í löngu máli, en stóra myndin sem fyrr­nefnd grein­ing dregur skýrt fram, er að him­inn og haf eru á milli við­horfa fólks eftir því hvernig efna­hags- og félags­leg staða er. Það er ekk­ert nýtt í sjálfu sér, en hvert tíma­bil í sög­unni hefur sýn sér­kenni, og ætli það séu ekki helst dúnd­ur­skot for­set­ans á Twitter sem skilja hann frá öðrum í banda­rískri sög­u. 

Um þessar mundir hefur atvinnu­leysi í Banda­ríkj­unum ekki verið minna í tæp­lega hálfa öld, og mælist rúm­lega 3 pró­sent. Yfir­spenna er á mörgum svæð­um, meðal ann­ars á Vest­ur­strönd­inni, þar sem um 50 millj­ónir búa. Það sama má segja um svæði eins og Texas, sem er á við öll Norð­ur­löndin í íbúa­fjölda. Hag­vaxt­ar­horfur eru taldar nokkuð góð­ar, 2 til 3 pró­sent hag­vöxt­ur, og hið lygi­lega hækk­un­ar­skeið á verð­bréfa­mörk­uðum (22 pró­sent árið 2019, S&P 500) virð­ist enn vera í gangi, þó ekki sé á vísan að róa í hluta­bréfa­við­skipt­u­m. 

Sé horft fram­hjá stór­yrtum yfir­lýs­ingum stjórn­mála­manna - og vissu­lega mörgum umdeildum athöfnum og stefnu­málum sömu­leið­is, ekki síst á alþjóða­vett­vangi - þá eru tím­arnir í Banda­ríkj­unum um margt spenn­andi þessi miss­er­in. Stjórn­málin eru ekki upp­haf og endir allra hluta, þó þau séu mik­il­væg og kast­ljósið á þeim oftar en ekki. 

Stundum er kast­ljósið helst á þeim sem hrópar hæst og gjammar um allt og ekk­ert, á meðan það sem sam­þykkt er í sátt og með mik­illi vinnu - þar sem margir koma að - fær enga athygli. En samt nýtur fólk góðs af því.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélags Íslands.
Hjálmar ætlar að hætta sem formaður Blaðamannafélags Íslands
„Tímabært að ný kynslóð taki við,“ sagði Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélagsins, á aðalfundi hans í kvöld. Hann mun ekki vera í framboði á næsta aðalfundi sem fram fer á næsta ári.
Kjarninn 29. október 2020
Mikill hagnaður hjá ríkisbönkunum
Bæði Landsbankinn og Íslandsbanki skiluðu yfir þriggja milljarða króna hagnaði á síðasta ársfjórðungi. Í báðum bönkunum hefur rekstrarkostnaður minnkað og húsnæðislánum fjölgað.
Kjarninn 29. október 2020
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Segir fullyrðingar Bjarna rangar
„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.
Kjarninn 29. október 2020
Jeremy Corbyn, fyrrverandi leiðtogi breska Verkamannaflokksins.
Jeremy Corbyn vikið úr Verkamannaflokknum
Fyrrverandi formanni breska Verkamannaflokksins var í dag vikið tímabundið úr flokknum vegna viðbragða sinna við nýrri skýrslu um gyðingaandúð innan flokksins. Corbyn sagði þau mál öll hafa verið blásin upp í pólitískum tilgangi.
Kjarninn 29. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifar undir reglugerðarbreytinguna.
Ísland býður erlenda sérfræðinga velkomna ef þeir eru með milljón á mánuði eða meira
Til að fá langtímavegabréfsáritun til að stunda fjarvinnu á Íslandi þurfa útlendinga að vera með að minnsta kosti eina milljón króna á mánuði. Ef maki er með í för þurfa tekjurnar að vera að minnsta kosti 1,3 milljónir króna.
Kjarninn 29. október 2020
Sjómenn hafa á undanförnum árum ítrekað kvartað til Verðlagsstofu skiptaverðs yfir því hve lágt hráefnaverðið á uppsjávartegundum er á Íslandi.
Margt gæti skýrt að miklu meira sé greitt fyrir síld í Noregi en hér
Verðlagsstofa skiptaverðs birti á dögunum samanburð á síldarverðum í Noregi og á Íslandi, sem sýndi að hráefnisverð síldar var að meðaltali 128 prósentum hærra í Noregi en hér á landi á árunum 2012-2019, á meðan að afurðaverðið var svipað.
Kjarninn 29. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“
Sóttvarnalæknir boðar hertar aðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og vill að þær verði samræmdar um allt land. Langflest smit hafa komið upp á höfuðborgarsvæðinu en þeim fjölgar nú á Norðurlandi. Á Austurlandi er ekkert smit.
Kjarninn 29. október 2020
Enn greinast smit hjá starfsfólki og sjúklingum á Landakoti
Smit greinast ennþá hjá starfsfólki og sjúklingum sem voru útsettir á Landakoti fyrir COVID-19. Ekkert nýtt smit hefur greinst utan hins skilgreinda útsetta hóps starfsmanna og sjúklinga.
Kjarninn 29. október 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari