Söguleg sígaretta

Magnús Hrafn Magnússon lögmaður sem sérhæfir sig í hugverkarétti veltir fyrir sér lögfræðinni í því að afmá sígarettu af andslitsmynd af Bubba Morthens.

Auglýsing

Í októ­ber 1981 birt­ist mynd af Bubba Morthens með sígar­ettu í munn­vik­inu á for­síðu tíma­rits­ins Sam­úel. Hún er nú notuð sem hluti af kynn­ing­ar­efni sýn­ing­ar­innar 9 líf í Borg­ar­leik­hús­inu. Þar hefur sígar­ettan verið fjar­lægð í þeim til­gangi að unnt sé að birta mynd­ina á Face­book. Eyrna­lokkur hefur einnig verið fjar­lægð­ur. Björg­vin Páls­son ljós­mynd­ari tók ­mynd­ina og hefur lýst því í fjöl­miðlum að tíma­ritið Sam­úel hafi keypt hana til að birta í blað­inu. Hann hefur einnig upp­lýst að Borg­ar­leik­húsið hafi fengið leyfi fyrir notkun mynd­ar­innar en ekki óskað eftir heim­ild til að breyta henni.

Við þetta vakna spurn­ingar um hvort eða hvernig sé heim­ilt að breyta ljós­myndum af þessu tagi án sam­þykkis ljós­mynd­ara og hvort breyt­ingar geti falið í sér brot á rétt­indum ljós­mynd­ar­ans skv. höf­unda­lög­um. 

Um höf­und­ar­rétt af ljós­myndum fer eftir höf­unda­lög­um. Sú vernd sem ljós­myndum er veitt sam­kvæmt þeim lögum getur verið mis­mun­andi eftir því hvort til­tekin mynd telj­ist list­rænt verk eða ekki. Það mat heyrir undir dóm­stóla. Til eru í það minnsta þrjú til­vik þar sem hér­aðs­dómur hefur hafnað því að myndir af fólki birtar án leyfis höf­undar geti talist lista­verk sem njóti verndar höf­unda­rétt­ar­laga sem slík. Í tveimur til­vikum var um að ræða ljós­myndir sem voru teknar af MySpace síðum ein­stak­linga og birtar í Séð og Heyrt og í einu til­viki taldi dóm­ur­inn að ein­göngu væri um að ræða „ein­faldar and­lits­mynd­ir“ sem ekki gætu talist lista­verk í skiln­ingi höf­unda­laga. Í öllum til­vikum var hins vegar fall­ist á að notkun mynd­anna án leyfis fæli í sér brot á 49. gr. höf­unda­laga sem er ætlað að veita ljós­mynd­um ­sem ekki telj­ast lista­verk í skiln­ingi lag­anna til­tekna þrengri vernd. 

Auglýsing
Ef myndin af Bubba telst list­rænt verk í skiln­ingi höf­und­ar­réttar nýtur höf­undur hennar sæmd­ar­réttar á grund­velli 4. gr. lag­anna. Í sæmd­ar­rétti höf­undar lista­verks fellst meðal ann­ars að óheim­ilt er án heim­ildar að „breyta verki höf­undar eða birta það með þeim hætti eða í því sam­hengi, að skert geti höf­und­ar­heiður hans eða höf­und­ar­sér­kenn­i.“ 

Í Dan­mörku hefur verið talið að afbökun lita á ljós­mynd, ef ein­göngu hluti myndar er sýndur eða jafn­vel staf­ræn lag­fær­ing á ljós­mynd geti hugs­an­lega falið í sér brot á sam­bæri­legum rétti skv. dönskum lög­um. 

Í við­tali við ljós­myndar­ann er haft eftir honum um breyt­ing­una: „Þetta er viss frels­is­svipt­ing, að taka sígar­ett­una því hún var nú kannski stærsti hlut­inn af mynd­inn­i.“

Bubb­i telur breyt­ing­una rit­skoðun

Val ­Borg­ar­leik­húss­ins á ljós­mynd­inni í þeim til­gangi að kynna leik­rit um líf Bubba fel­ur í sér ákveðna vís­bend­ingu um að leik­húsið telji hana hafa list­rænt gild­i. 

Hér renna saman menn­ing­ar­saga, list­fræði, lög­fræði og lýð­heilsa tengd not­enda­skil­málum á Face­book. Við­brögð við þess­ari sér­stöku blöndu hafa ekki dregið úr áhuga á sýn­ing­unn­i. 

Höf­undur er lög­­­maður sem sér­­hæfir sig m.a. í hug­verka­rétt­i. 

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Janet Yellen, tilnefndur fjármálaráðherra Bandaríkjanna
Ríkisstjórn Biden byrjuð að taka á sig mynd
Valdaskipti á milli ríkisstjórna í Bandaríkjunum hafa loks formlega hafist eftir að Joe Biden var lýstur sigurvegari forsetakosninganna af hinu opinbera í gær. Nú hafa tilnefningar borist í ríkisstjórn Biden og leynast þar nokkur kunnugleg andlit.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Fjallið Namsan  í Seúl í Suður-Kóreu milli daga þar sem mengun í borginni er mikil og lítil.
COVID-19 leysir ekki loftslagsvanda en sýnir hvað hægt er að gera
Þó að samkomu- og ferðatakmarkanir hafi orðið til þess að losun koltvíoxíðs hefur dregist saman á heimsvísu í ár hefur það lítil sem engin áhrif á uppsöfnun lofttegundarinnar í lofthjúpi jarðar. En það má margt læra af faraldrinum.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Segir ekki hægt að treysta hagnaðardrifnum sjávarútvegsfyrirtækjum fyrir velferð þjóðar
Þingmaður Miðflokksins og sjávarútvegsráðherra tókust á á Alþingi í dag og ræddu sölu á óunnum afla til útlanda. Þingmaðurinn sagði það pólitíska ákvörðun að sem mestur afli væri unninn hér heima sem Sjálfstæðismenn væru hræddir við að taka.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Jóhann Páll Jóhannsson
Ríkisstjórnin magnaði kreppuna – nú þarf að skipta um kúrs
Kjarninn 24. nóvember 2020
Tíu staðreyndir um stöðu mála í íslensku efnahagslífi í COVID-19 faraldri
COVID-19 er tvíþættur faraldur. Í fyrsta lagi er hann heilbrigðisvá. Í öðru lagi þá hefur hann valdið gríðarlegum efnahagslegum skaða. Hér er farið yfir helstu áhrif hans á íslenskt efnahagslíf.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Allar póstsendingar frá hinu opinbera verði stafrænar árið 2025
Gert er ráð fyrir að ríkið spari sér 300-700 millljónir á ári með því að senda öll gögn í stafræn pósthólf fremur en með bréfpósti. Frumvarpsdrög fjármálaráðherra um þetta hafa verið lögð fram í samráðsgátt stjórnvalda.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Á hverju ári framleiðir Smithfield yfir þrjár milljónir tonna af svínakjöti. Enginn annar í heiminum framleiðir svo mikið magn.
„Kæfandi þrengsli“ á verksmiðjubúum
Í fleiri ár slógu yfirvöld í Norður-Karólínu skjaldborg um mengandi landbúnað og aðhöfðust ekkert þrátt fyrir kvartanir nágranna. Það var ekki fyrr en þeir höfðu fengið upp í kok á lyktinni af rotnandi hræjum og skít og höfðuðu mál að farið var að hlusta.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Jökull Sólberg
Fortíð, nútíð og framtíð loftslagsskuldbindinga
Kjarninn 24. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar