Atvinnuleysisbætur eru alltof lágar

Stefán Ólafsson prófessor við Háskóla Íslands segir að atvinnuleysisbætur verði að vera hærri til þess að létta undir með helstu fórnarlömbum kreppunnar. Hann bendir á að bilið á milli lágmarkslauna og grunnatvinnuleysisbóta hafi víkkað undanfarin ár.

Auglýsing

Við Íslend­ingar höfum verið svo lánsöm að hér hefur lengst af verið lítið atvinnu­leysi. Það þýðir að fáir hafa þurft að stóla á flatar atvinnu­leys­is­bætur sem taka við eftir fyrstu þrjá mán­uð­ina í atvinnu­leysi á 70% af fyrri heild­ar­laun­um. Atvinnu­leys­is­bóta­kerfið íslenska hefur ekki verið mjög örlátt og því veitt frekar laka trygg­inga­vernd. 

Þegar fáir hafa verið atvinnu­lausir hefur lítið reynt á þetta. Nú þegar mun fleiri hafa misst vinn­una vegna kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins en áður hefur sést er staðan orðin allt önn­ur. 

Þegar líður á sum­arið og upp­sagna­frestir líða út og þau sem þá verða enn atvinnu­laus klára rétt til 70% af fyrri heild­ar­launum (3 fyrstu mán­uð­irn­ir) þá falla þau á flötu bæt­urnar sem eru tæpar 290 þús­und krónur á mán­uði.

Auglýsing

Þá lenda þau flest í mik­illi kjara­skerð­ingu með til­heyr­andi erf­ið­leikum við að standa við skuld­bind­ingar sín­ar. Þau sem eru á með­al­launum missa meira en helm­ing tekna sinna og lág­launa­fólk með um 400 þús­und krónur fær hátt í 30% kjara­skerð­ingu.

Þetta er hóp­ur­inn sem er í hættu á því að verða fyrir mestum áhrifum af Covid-krepp­unni  – þau sem munu bera þyngstu efna­hags­legu byrð­arn­ar. 

Atvinnu­leys­is­bóta­kerfið ætti að verja slíkt fólk mun betur en nú er. Það blasir því við að ef við viljum létta undir með helstu fórn­ar­lömbum krepp­unnar þá þarf að hækka flötu atvinnu­leys­is­bæt­urn­ar. Einnig þyrfti að lengja í tíma­bil­inu á 70% af fyrri heild­ar­laun­um, helst úr 3 í 6 mán­uði.

Þegar við skoðum sam­band milli flötu atvinnu­leys­is­bót­anna og lág­marks­launa á vinnu­mark­aði yfir tíma, þá má sjá að atvinnu­leys­is­bætur hafa dreg­ist umtals­vert aft­urúr launum á síð­ustu árum (sjá mynd­ina hér að neð­an).

Það er því mikið til­efni til að hækka bæt­urnar mynd­ar­lega.

Þróun atvinnuleysisbóta og lágmarkslauna 2004 til 2020.

Árið 2009 mun­aði litlu á upp­hæðum atvinnu­leys­is­bóta og lægstu launa en nú er mun­ur­inn veru­leg­ur, eða sem nemur 45.490 krón­um. Stjórn­völd hafa ekki staðið sig nógu vel á þessu sviði.

Ég hef ítrekað bent á að trygg­inga­vernd íslensku atvinnu­leys­is­bót­anna er of lít­il, í greinum hér á Kjarn­anum (sjá hér og hér). 

Verka­lýðs­hreyf­ingin hefur und­an­farið lagt ríka áherslu á mik­il­vægi þess að bæta úr á þessu sviði, meðal ann­ars í stefnuplaggi ASÍ („Rétta leið­in“ út úr krepp­unni).

En slíkt umbóta­starf væri ekki bara rétt­læt­is­mál heldur myndi það einnig gagn­ast atvinnu­líf­inu sem örvun inn­lendrar eft­ir­spurnar ef kaup­geta lang­tíma atvinnu­lausra væri betur tryggð. 





Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Inga Sæland er hæstánægð með nýja vinnuaðstöðu Flokks fólksins og ljóst er á henni að það skemmir ekki fyrir að Miðflokkurinn neyðist til að kveðja vinnuaðstöðuna vegna mjög dvínandi þingstyrks.
Inga Sæland tekur yfir skrifstofur Miðflokksins og kallar það „karma“
„Hvað er karma, ef það er ekki þetta?“ segir Inga Sæland um flutninga þingflokks Flokks fólksins yfir í skrifstofuhúsnæði Alþingis þar sem níu manna þingflokkur Miðflokksins, sem í dag er einungis tveggja manna, var áður til húsa.
Kjarninn 3. desember 2021
Pawel Bartoszek
Samráðið er raunverulegt
Kjarninn 3. desember 2021
Ásmundur Einar Daðason mun taka við málinu gegn Hafdísi Helgu Ólafsdóttur af Lilju Alfreðsdóttur. Hér eru þau saman á kosningavöku Framsóknarflokksins í september.
Ásmundur Einar tekur við málarekstri Lilju gegn Hafdísi
Nýr mennta- og barnamálaráðherra Framsóknarflokksins hefur fengið í fangið mál sem varðar brot forvera hans í embætti og samflokkskonu gegn jafnréttislögum. Það bíður hans að taka ákvörðun um hvort málarekstri fyrir Landsrétti skuli haldið til streitu.
Kjarninn 3. desember 2021
Ísland kaupir 72 skammta af lyfi til að draga úr alvarlegum COVID-19 veikindum
Landspítalinn mun sjá um kaup á lyfinu Sotrovimab sem á að gagnast best þeim sem eru óbólusettir eða þeim sem mynda illa mótefni vegna lyfja eða sjúkdóma.
Kjarninn 3. desember 2021
Ásdís Halla Bragadóttir.
Ásdís Halla ráðin til að koma að mótun nýs ráðuneytis Áslaugar Örnu
Ásdís Halla Bragadóttir fyrrverandi bæjarstjóri í Garðabæ hefur verið ráðin sem verkefnastjóri við undirbúning nýs ráðuneytis vísinda, iðnaðar og nýsköpunar.
Kjarninn 3. desember 2021
„Þær þurfa að lifa við afleið­ingar þessa ofbeld­is“
Lögmaður tvegga sómalskra kvenna sem senda á úr landi segir að þær muni við end­ur­komu til Grikk­lands aftur lenda á göt­unni án við­un­andi hús­næðis og ber­skjald­aðar.
Kjarninn 3. desember 2021
Stúdentagarðar Háskóla Íslands á Sæmundargötu.
Fermetraverðið hæst á stúdentagörðunum
Ef tekið er tillit til stærðar íbúða eru dýrustu tegundir leiguíbúða hérlendis á stúdentagörðum, en fermetraverðið þar er 17 prósentum hærra en á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 3. desember 2021
Inga Sæland er formaður Flokks fólksins, sem hefur dælt út þingmálum svo eftir er tekið á fyrstu dögum nýs þings.
Flokkur fólksins lætur sér ekki duga að dotta
Þrátt fyrir að það hafi vakið athygli á fyrsta þingfundi vetrarins að einn nýrra þingmanna Flokks fólksins dottaði í þingsal hafa þingmenn flokksins hreint ekki setið auðum höndum í upphafi nýs þings, heldur lagt fram mörg þingmál, alls 50 talsins.
Kjarninn 3. desember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar