Fórnir unga fólksins

Hanna Katrín Friðriksson, þingflokksformaður Viðreisnar, skrifar um hagsmuni ungs fólks á tímum COVID-19 og bendir á að þeir séu samofnir hagsmunum samfélagsins okkar til framtíðar.

Auglýsing

Það er sívax­andi þungi í umræðu um vald­heim­ildir sótt­varna­læknis og heil­brigð­is­ráð­herra til opin­berra sótt­varna­ráð­staf­ana. Tím­inn mun leiða í ljós hvort ráð­staf­anir stjórn­valda á þessum sér­kenni­legu tímum sam­ræm­ast áskiln­að­inum um með­al­hóf í ákvarð­ana­töku, sér­stak­lega þeim sem skerða til­finn­an­lega frelsi fólks til ferða, athafna og einka­lífs. Þórólfur Guðna­son, sótt­varna­lækn­ir, hefur af því til­efni ítrekað bent á mik­il­vægi þess að við fest­umst ekki í far­inu um hvað þessar núver­andi aðgerðir stjórn­valda valdi miklum skaða, heldur hvað ger­ist ef við missum tök­in. Einmitt þess vegna er að mínu mati mik­il­vægt að stjórn­völd séu vel með á nót­unum og leiti allra leiða til að draga úr skað­legum lang­tíma­af­leið­ingum þeirra sótt­varna­að­gerða sem gripið hefur verið til. 

Að þessu sögðu er ljóst að aðstæður ólíkra hópa fólks hafa fengið mis­mikla athygli stjórn­valda. Athygli hefur eðli­lega beinst að frelsi fólks til vinnu, enda dylj­ast engum nei­kvæðar afleið­ingar af því að skerða það frelsi auk þess sem þær koma mjög fljótt fram. Okkur ber hins vegar ein­fald­lega skylda til að líta lengra í við­brögðum okk­ar.  

Þess hefur verið gætt að skóla­starf barna sé því sem næst órof­ið, en við vitum að allar tak­mark­anir á því eru til þess fallnar að hafa áhrif á tæki­færi þessa hóps í fram­tíð­inni; lífs­gæði, getu til frekara náms, félags­þroska og almenns heil­brigð­is. Þess vegna hefur til dæmis Alþjóða­heil­brigð­is­stofn­unin lagst alfarið gegn því að grunn­skólum sé lok­að. 

Tímar sem koma ekki aftur

Hingað til hefur þó ekki verið nægi­legur fókus á sömu sjón­ar­mið þegar kemur að unga fólk­inu okk­ar, sem hefur lokið grunn­skóla, og afleið­ingum COVID-ráð­staf­ana á þann stóra hóp. Það verður að segj­ast að fórnir þess hóps hafi ekki verið metnar að verð­leik­um. Við­brögð stjórn­valda sem snúa að kennslu í fram­halds­skólum og háskólum hafa verið ómark­viss og mis­vísandi og enn ekki ljóst hvort og hvenær stað­nám hefst á ný, hvernig próftöku jóla­prófa verður háttað og hvaða for­sendur eru að baki ólíkra inn­gripa á milli skóla­stiga.

Auglýsing
Hjá háskól­um, líkt og hjá fram­halds­skól­um, hefur mik­ill tími og orka farið í það að bregð­ast við síbreyti­legum aðstæðum og aðgerðum vegna sótt­varna­að­gerða. Af hálfu stjórn­enda hefur verið kallað eftir því að stjórn­völd tryggi festu til lengri tíma svo hægt sé að setja hags­muni nem­enda framar í for­gangs­röð­ina. Fyr­ir­sjá­an­leiki og gegn­sæi eru lyk­il­orð hér sem og ann­ars staðar þegar kemur að getu okkar til að bregð­ast við far­aldr­inum á besta mögu­legan hátt. Við erum ekki lengur að kljást við for­dæma­lausa tíma. 

Með fullri virð­ingu fyrir mik­il­vægi fjar­náms, þá er það ekki síst félags­legi þátt­ur­inn sem reynir mest á núna. Nem­endur í fram­halds­skólum og háskólum eign­ast þar vini sem end­ast út ævina. Tak­mark­anir á tæki­færum nem­enda til að sitja saman í kennslu­stund eða hitt­ast á milli kennslu­stunda og á skemmt­unum utan kennslu eru til þess fallnar að svipta þennan hóp tíma og tæki­færum sem koma ekki aft­ur. Við útskrif­umst bara einu sinni úr fram­halds­skóla. Útskriftir úr háskóla eru líka stór­mál. Eins er það með fyrstu skrefin í fram­halds­skóla. Spennan og til­hlökk­unin er eitt­hvað sem við munum flest. Þetta eru tímar sem koma ekki aft­ur. Upp­lifun sem verður ekki end­ur­sköpuð síð­ar. 

Risa­vaxnar áskor­anir

Kann­anir sýna að nem­endur eru ekki bein­línis óánægðir með það sem verið er að gera, en þeim líður almennt illa í þessum aðstæð­um. Það hefur komið fram í fjöl­miðl­um, í sam­tölum við skóla­stjórn­endur og náms­ráð­gjafa skól­anna að nem­endur hafi sýnt mikla seiglu og dugnað en farið sé að bera á „zoom-­þreytu“ meðal þeirra. Hér spilar svo auð­vitað líka inn í að aðstaða nem­enda til að vinna heima er mjög mis­mun­andi. Því má ekki gleyma. Það er ein­fald­lega lyk­il­at­riði að finna leiðir til að opna dyr skól­anna fyrir þessum hópi eins fljótt og auðið er. Og tryggja aukið aðgengi að sál­fræði­þjón­ustu sam­hliða vegna þess að auk félags­lega þátt­ar­ins þurfum við að hlúa þeim sál­ræna. 

Eftir því sem núver­andi aðstæður drag­ast á lang­inn, eykst hættan á því að hópur nem­enda gef­ist ein­fald­lega upp. Verði það raunin á sama tíma og litla sem enga vinnu er að fá, þá er það upp­skrift að týndri kyn­slóð. 

Við vissum fyrir tíma COVID að unga kyn­slóðin stæði frammi fyrir risa­vöxnum áskor­un­um, ekki síst þegar litið er til umhverf­is­mála. Nú vitum við að þessi hópur mun stíga sín fyrstu skref í atvinnu­líf­inu í heimi sem verður lík­lega tölu­vert frá­brugð­inn heim­inum fyrir heims­far­ald­ur­inn. Það má færa rök fyrir því að áhersla á að svara þessum aðstæð­um, sé of neð­ar­lega í for­gangs­röð­un­inni. Við þurfum líka að meta áhrif lok­ana og nálægð­ar­tak­mark­ana á kaffi­hús, skemmti­staði og bari, íþrótta­iðkun og annað slíkt með til­liti til aðstæðna ungs fólks sem þessar aðgerðir bitna á. Fjar­kennsla ein og sér getur ekki komið í stað­inn fyrir tæki­færi nem­enda til að efla félags­þroska, tengj­ast vin­áttu­bönd­um, slíta vin­áttu, skemmta sér, eign­ast kærasta og kærust­ur, vinna og svo ótal margt fleira.

Það þarf stór og ákveðin skref

Síð­ast en ekki síst þarf að meta áhrif sótt­varna­ráð­staf­ana og í kjöl­farið efna­hags­ráð­staf­ana á tekju­mögu­leika stúd­enta. Aukið atvinnu­leysi leggst þungt á sam­fé­lag þeirra þar sem vinna með námi er ekki bara algeng, heldur er norm­ið, sér­stak­lega á háskóla­stig­inu. Nú eru tekju­mögu­leik­arnir skertir hjá þessum hópi og lítið hefur verið gert til að bæta þeim tap­ið. Það hefur hvorki verið gripið til þess ráðs að hækka grunn­fram­færslu náms­lána né að hækka frí­tekju­mörk­in, sem gæti nýst sumum þeirra vel. Þá hefur ekki verið gengið í að tryggja náms­mönnum tíma­bundin rétt­indi til atvinnu­leys­is­bóta til að bæta fyrir vinnu­tap þeirra eða auka að ráði svig­rúm fólks til vinnu með­fram atvinnu­leys­is­bót­um. Þar þurfum við að gera bet­ur. 

Við  megum ekki bara að bíða af okkur ástandið núna, í von um að allt fær­ist í fastar skorður innan skamms. Að skekkj­urnar sem mynd­ast við núver­andi aðstæður rétt­ist af sjálfu sér. Við verðum þvert á móti að finna svör við því hvernig við getum stutt sér­stak­lega við ungt fólk – núna og ekki síður í þeim heimi sem tekur við. Skrefin þurfa að vera mark­viss og nægi­lega stór til þess að gagn­ast réttum hópi á réttum tíma.  Það er án nokk­urs vafa það skyn­sam­leg­asta sem við getum gert. Hags­munir ungs fólks eru ekki létt­vægir og það sem meira er, hags­munir ungs fólks eru sam­ofnir hags­munum sam­fé­lags­ins okkar til fram­tíð­ar. Það verður ekki slitið úr sam­heng­i. 

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisn­ar.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Óðinn Jónsson
Níræða Ríkisútvarpið
Kjarninn 5. desember 2020
Af þeim 2.333 íbúðum sem byggingaraðilarnir hyggjast reisa eru 1.368 á höfuðborgarsvæðinu og 965 á landsbyggðinni.
78 aðilar vilja byggja 2.333 íbúðir
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir áhyggjur af því að kröfur hlutdeildarlána kæmu í veg fyrir að sótt yrði um þau og hagkvæmt húsnæði byggt, virðast hafa verið óþarfar.
Kjarninn 5. desember 2020
Rannsókn á undanskotum vegna fjárfestingarleiðarinnar stutt á veg komin
Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands fór frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara í maí. Þar er rannsókn þess stutt á veg komin.
Kjarninn 5. desember 2020
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Rússneska bóluefnið Spútnik V er á leið í dreifingu. Um helgina geta Moskvubúar í forgangshópum fengið fyrri sprautu sína.
Spútnik sprautað í Rússa: Hefja bólusetningu í stórum stíl eftir helgi
Um helgina hefjast bólusetningar á forgangshópum í Moskvu með bóluefninu Spútnik V. Tvær milljónir skammta eru sagðar til. Reuters-fréttastofan segir suma ríkisstarfsmenn upplifa þrýsting um að taka þátt í klínískum tilraunum á virkni bóluefnisins.
Kjarninn 4. desember 2020
Sigurjón Njarðarson
Fullveldið
Kjarninn 4. desember 2020
Haukur Logi Karlsson
Innansveitarkronikan og evrópska réttarríkið
Kjarninn 4. desember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar