Það er leikur að læra, leikur sá gjör mig ær

Kjartan Sveinn Guðmundsson segir að á einhverjum tímapunkti verði nám að verða skemmtilegt.

Auglýsing

Ég skoðaði nýlega vef Alþingis (eins og geðheilsuhraustir ungir menn gera) og sá þar frumvarp um menntastefnu Íslands 2020-2030. Þar var listi sem innihélt mikilvægustu hæfileika framtíðarinnar (samkvæmt mennta- og menningarmálaráðuneytinu) og var lestur í fyrsta sæti á þeim lista. Það er rökrétt að kennsla í lestri sé forgangsatriði, enda fer lestri og lesskilningi sífellt hrakandi á Íslandi og tímabært að kippa því í lag.

Eins og stendur er vinsælt að auka lestur barna og ungmenna með því að þvinga þau til lestrar. Það þýðir að barn sem hefur ekki áhuga á lestri er látið lesa þangað til að það kann að meta skemmtanagildi lesturs hvort sem því líkar það betur eða verr, en lestrarhestur bekkjarins sem hefur unun af lestri græðir tímabundna virðingu bekkjarfélaga sinna í stemningu þar sem hann tekur að sér hlutverk Sörla úr Dýrabæ. Kannski er betra fyrir geðheilsu, náttúrulega forvitni og lestraráhuga barna að láta þau í friði eftir að þau eru búin að koma sér í gegnum Sísí og Lóló svo að þau sjálf ákveði hvað þau lesa næst og á hvaða hraða.

Auglýsing
Eini gallinn við þetta frjálslega viðmót er símanotkun á yngsta stigi grunnskóla, þar sem símar eru töluvert betur hannaðir til að ná athygli en bækur. Kannski verður einhver vitundarvakning eða eitthvað forvarnarstarf til þess að minnka símanotkun hjá börnum og er bókalestur tilvalið áhugamál til að fylla upp í hið tilvistarlega tómarúm sem myndast korteri eftir að barn er hætt er að horfa á Barbie Elsa Stalin Fun Colors Playtime 3000 eggjaopnunarmyndband eða eitthvað álíka YouTube-myndefni, sett fyrir framan áður venjuleg börn samkvæmt siðlausri Matrix-gervigreind.

En hvað með unglinginn? Viðmót klámkynslóðarinnar gagnvart „réttu“ málfari og „réttri“ íslensku er aðallega mótað af íslenskukennslu, en hún er eins og stendur álíka opin fyrir frjálsu hugarfari og Pútín er fyrir Gay Pride. Hið gífurlega magn málfræðiverkefna og skyldulesturs í íslenskunámi ætti að vera gott efni í samsæriskenningu um hvort að íslenskunám sé hannað af sértrúarsöfnuði rétttrúnaðarriddara innan Stofnunar Árna Magnússonar, með það markmið að koma í veg fyrir hinn næsta Halldór Laxness og nýja bylgju atómskálda með því að drepa áhuga ungmenna á íslenskri tungu.

Þetta gengur ágætlega hjá þeim enda eru ungir rithöfundar, tónlistarmenn, skunkskáld og veggjakrotarar farnir að stunda listir sínar í síauknum mæli á ensku. Ein ástæða fyrir aukinni enskunotkun í listsköpun er ótti við að nota íslensku, en sá ótti stafar af áhyggjum um að ef það finnast málfræðivillur munu hneykslaðir herskarar fyrri kynslóða koma og svívirða listamanninn svo að sjálfstraust hans og listaferill verði fyrir varanlegum skaða. Er til önnur þjóð þar sem ungmenni þora ekki að skrifa ljóð á móðurmáli sínu af ótta við stafsetningarvillur?

Ég efast ekki um að ótti um að íslenska sé að hverfa muni viðhaldast jafn lengi og íslenskan sjálf, en getum við samt náðarsamlegast nýtt þann ótta í að sækja fram og nútímavæða kennsluhætti á íslensku og lestri svo að krökkum finnist í alvöru gaman að læra tungumálið og lesa frekar en að grafa okkur niður í skotgrafir íhaldssemi og afturhvarfshyggju. Við lifum á öld endalausrar afþreyingar þar sem sífellt erfiðara er að búast við því að krakkar (og fullorðnir) geri eitthvað sem þeim finnst leiðinlegt að gera, eins og að læra gott og rétt mál án nokkurrar umbunar nema minni kvartana  foreldra og hagfræðinga yfir PISA-könnunum. Á einhverjum tímapunkti verður nám að verða skemmtilegt, hvort sem fólki líkar það betur eða verr.

Höf­undur er nemi við Mennta­­skól­ann á Akur­eyri.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Hver er stefna stjórnmálaflokkanna í umhverfismálum?
Kjarninn 16. september 2021
Halldóra Mogensen, þingflokksformaður Pírata, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Boðuð útgjaldaaukning Pírata er ekki fullfjármögnuð
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Halldóru Mogensen um að kosningaloforð Pírata séu fullfjármögnuð með nýjum tekjuöflunarleiðum.
Kjarninn 16. september 2021
Jón Steindór Valdimarsson
Drifkraftur nýrra lausna í loftslagsmálum
Kjarninn 16. september 2021
Mikil skekkja er í útreikningum Pírata á helstu tekjuöflunarleiðinni sem flokkurinn sá fyrir að fjármagna kosningaloforð sín með.
Tugmilljarða skekkja í útreikningum Pírata á helstu tekjuöflunaraðgerð þeirra
Þingmaður Pírata segir að flokkurinn sé að endurskoða útreikninga sína á áhrifum 3,75 prósentustiga hækkunar efsta þreps tekjuskattskerfisins, eftir að bent var á að þar skeikaði tugmilljörðum.
Kjarninn 16. september 2021
Jóhann S. Bogason
Vesalings Færeyingarnir
Kjarninn 16. september 2021
Kolefnisgjald leggst meðal annars á bensín og dísil olíu.
Meirihluti stjórnmálaflokka vill hækka kolefnisgjald
Passa verður að kolefnisgjald leggist ekki þyngst á þau sem minnst hafa á milli handanna að mati þeirra flokka sem vilja hækka kolefnisgjald. Útblástur frá vegasamgöngum er helsta uppspretta losunar sem er á beinni ábyrgð Íslands.
Kjarninn 16. september 2021
Liðin tíð að Bandaríkin veiti Íslandi aðstoð „vegna góðvildar“
Íslendingar þurfa tromp á hendi til að vekja áhuga Bandaríkjanna til að styðja landið diplómatísk í alþjóðasamfélaginu og veita viðskiptalegar eða efnahagslegar ívilnanir, að því er fram kemur í þættinum Völundarhús utanríkismála Íslands.
Kjarninn 16. september 2021
Völunarhús utanríksmála Íslands
Völunarhús utanríksmála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 3: Áhugi Bandaríkjanna á Íslandi
Kjarninn 16. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar