Það er leikur að læra, leikur sá gjör mig ær

Kjartan Sveinn Guðmundsson segir að á einhverjum tímapunkti verði nám að verða skemmtilegt.

Auglýsing

Ég skoð­aði nýlega vef Alþingis (eins og geð­heilsu­hraustir ungir menn gera) og sá þar frum­varp um mennta­stefnu Íslands 2020-2030. Þar var listi sem inni­hélt mik­il­væg­ustu hæfi­leika fram­tíð­ar­innar (sam­kvæmt mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neyt­inu) og var lestur í fyrsta sæti á þeim lista. Það er rök­rétt að kennsla í lestri sé for­gangs­at­riði, enda fer lestri og lesskiln­ingi sífellt hrak­andi á Íslandi og tíma­bært að kippa því í lag.

Eins og stendur er vin­sælt að auka lestur barna og ung­menna með því að þvinga þau til lestr­ar. Það þýðir að barn sem hefur ekki áhuga á lestri er látið lesa þangað til að það kann að meta skemmt­ana­gildi lest­urs hvort sem því líkar það betur eða verr, en lestr­ar­hestur bekkj­ar­ins sem hefur unun af lestri græðir tíma­bundna virð­ingu bekkj­ar­fé­laga sinna í stemn­ingu þar sem hann tekur að sér hlut­verk Sörla úr Dýra­bæ. Kannski er betra fyrir geð­heilsu, nátt­úru­lega for­vitni og lestr­ar­á­huga barna að láta þau í friði eftir að þau eru búin að koma sér í gegnum Sísí og Lóló svo að þau sjálf ákveði hvað þau lesa næst og á hvaða hraða.

Auglýsing
Eini gall­inn við þetta frjáls­lega við­mót er síma­notkun á yngsta stigi grunn­skóla, þar sem símar eru tölu­vert betur hann­aðir til að ná athygli en bæk­ur. Kannski verður ein­hver vit­und­ar­vakn­ing eða eitt­hvað for­varn­ar­starf til þess að minnka síma­notkun hjá börnum og er bóka­lestur til­valið áhuga­mál til að fylla upp í hið til­vist­ar­lega tóma­rúm sem mynd­ast korteri eftir að barn er hætt er að horfa á Bar­bie Elsa Stalin Fun Colors Playtime 3000 eggja­opn­un­ar­mynd­band eða eitt­hvað álíka YouTu­be-­myndefni, sett fyrir framan áður venju­leg börn sam­kvæmt sið­lausri Mat­rix-­gervi­greind.

En hvað með ung­ling­inn? Við­mót klám­kyn­slóð­ar­innar gagn­vart „réttu“ mál­fari og „réttri“ íslensku er aðal­lega mótað af íslensku­kennslu, en hún er eins og stendur álíka opin fyrir frjálsu hug­ar­fari og Pútín er fyrir Gay Pride. Hið gíf­ur­lega magn mál­fræði­verk­efna og skyldu­lest­urs í íslensku­námi ætti að vera gott efni í sam­sær­is­kenn­ingu um hvort að íslensku­nám sé hannað af sér­trú­ar­söfn­uði rétt­trún­að­ar­ridd­ara innan Stofn­unar Árna Magn­ús­son­ar, með það mark­mið að koma í veg fyrir hinn næsta Hall­dór Lax­ness og nýja bylgju atóm­skálda með því að drepa áhuga ung­menna á íslenskri tungu.

Þetta gengur ágæt­lega hjá þeim enda eru ungir rit­höf­und­ar, tón­list­ar­menn, skunkskáld og veggjakrot­arar farnir að stunda listir sínar í síauknum mæli á ensku. Ein ástæða fyrir auk­inni ensku­notkun í list­sköpun er ótti við að nota íslensku, en sá ótti stafar af áhyggjum um að ef það finn­ast mál­fræði­villur munu hneyksl­aðir her­skarar fyrri kyn­slóða koma og sví­virða lista­mann­inn svo að sjálfs­traust hans og lista­fer­ill verði fyrir var­an­legum skaða. Er til önnur þjóð þar sem ung­menni þora ekki að skrifa ljóð á móð­ur­máli sínu af ótta við staf­setn­ing­ar­vill­ur?

Ég efast ekki um að ótti um að íslenska sé að hverfa muni við­hald­ast jafn lengi og íslenskan sjálf, en getum við samt náð­ar­sam­leg­ast nýtt þann ótta í að sækja fram og nútíma­væða kennslu­hætti á íslensku og lestri svo að krökkum finn­ist í alvöru gaman að læra tungu­málið og lesa frekar en að grafa okkur niður í skot­grafir íhalds­semi og aft­ur­hvarfs­hyggju. Við lifum á öld enda­lausrar afþrey­ingar þar sem sífellt erf­ið­ara er að búast við því að krakkar (og full­orðn­ir) geri eitt­hvað sem þeim finnst leið­in­legt að gera, eins og að læra gott og rétt mál án nokk­urrar umb­unar nema minni kvart­ana  for­eldra og hag­fræð­inga yfir PISA-könn­un­um. Á ein­hverjum tíma­punkti verður nám að verða skemmti­legt, hvort sem fólki líkar það betur eða verr.

Höf­undur er nemi við Mennta­­­skól­ann á Akur­eyri.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
Læknar og hjúkrunarfræðingar styðja dánaraðstoð
Kjarninn 20. maí 2022
Frá utanríkisráðuneytinu við Rauðarárstíg.
Neita að upplýsa um fjölda útgefinna neyðarvegabréfa
Nýlega var reglugerð samþykkt í dómsmálaráðuneyti sem veitir utanríkisráðherra heimild til að óska eftir því að ÚTL gefi út vegabréf til útlendings ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi. Utanríkisráðuneytið upplýsir ekki um fjölda útgefinna vegabréfa.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndin er fengin úr kerfisáætlun Landsnets 2016-2025. „DC-strengur á Sprengisandsleið hefur jákvæð áhrif á mögulega lengd jarðstrengja á Norðurlandi,“ segir í myndatexta.
Sprengisandskapall „umfangsmikil og dýr“ framkvæmd fyrir „fáa kílómetra“ af jarðstreng í Blöndulínu
Landsnet tekur ekki undir þau sjónarmið Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi að skynsamlegt sé að leggja jarðstreng yfir Sprengisand til að auka möguleika á því að leggja hluta Blöndulínu 3 í jörð.
Kjarninn 20. maí 2022
Hersir Sigurgeirsson
Segir sig frá úttektinni á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Bankasýsla ríkisins sendi bréf til ríkisendurskoðanda með ábendingu um að Hersir Sigurgeirsson hefði sett „like“ á tiltekna færslu á Facebook sem varðaði útboðið. „Ég kann ekki við slíkt eftirlit,“ segir Hersir.
Kjarninn 20. maí 2022
Hvernig gengur að koma úkraínskum flóttabörnum inn í skólakerfið?
Langfæst börn sem flúið hafa stríðið í Úkraínu með foreldrum sínum á síðustu vikum og mánuðum eru komin inn í skólakerfið hér á landi og spila þar inn margir þættir. Samstarf á milli stærstu sveitarfélaganna hefur þó gengið vel.
Kjarninn 20. maí 2022
Jarðskjálftahrinur ollu mikilli hræðslu meðal barna og engar upplýsingar voru veittar til fólksins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjósanlegasti dvalarstaðurinn fyrir fólk sem flúið hefur stríðsátök, að mati UN Women.
Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri
UN Women á Íslandi gera alvarlegar athugasemdir við svör Útlendingastofnunar varðandi útbúnað og aðstæður fyrir flóttafólk og umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ásbrú.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar