Að eiga töfrateppi

Anna María Ágústsdóttir skrifar um nýja stefnu Evrópu sem hvetur fólk til að vernda jarðvegsauðlindina.

Auglýsing

Töfra­teppi sem tekur þús­undir ára að vefa ein­ungis nokkra senti­metra …

og býr til fram­tíð­ina fyrir kom­andi kyn­slóðir

Hljómar eins og ævin­týri ... en er samt til!

Við gerum meira að segja kröfur um að þetta töfra­teppi fæði okkur öll.  

Mat­ar­pönt­unin er: Fæði fyrir um 10 millj­arða manna árið 2050, takk 

Hjá nágrönnum okkar í Evr­ópu eru bæði slæmar og góðar fréttir varð­andi þetta töfra­teppi jarð­vegs:

Slæmu frétt­irnar eru slæmt ástand jarð­vegs og vist­kerfa

… Vítin eru til að var­ast þau …

Jarð­vegur í Evr­ópu á undir högg að sækja. Þar er um 60 til 70% jarð­vegs tal­inn óheil­brigð­ur, sem þýðir að hann hefur ekki áfram­hald­andi getu til að við­halda þjón­ustu vist­kerfa. Um 70% land­bún­að­ar­lands Evr­ópu er undir miklu álagi, fær of mikið af nær­ing­ar­efnum sem hefur nei­kvæð áhrif á vatns­gæði og líf­fræði­lega fjöl­breytni. Og í suð­ur-, mið- og austur Evr­ópu ógnar eyði­merk­ur­myndun um 25% jarð­vegs. Á hverju ári tap­ast millj­arður tonna jarð­vegs vegna rofs.

Af hverju .. vegna ósjálf­bærrar land­notk­un­ar, ofnýt­ingar og meng­unar jarð­vegs.

Af hverju ættu Evr­ópa að bregð­ast við?

Hingað til hefur engin sam­staða verið um lag­ara­mma jarð­vegs­verndar innan Evr­ópu. Ekki er til nein ramma­til­skipun sem tekur beint á mál­efnum tengd jarð­vegi. Þó er til laga­legur grund­völlur fyrir verndun jarð­vegs í grein 191 í sátt­mála um starfs­hætti Evr­ópu­sam­bands­ins (Tr­eaty on the Funct­ion­ing of the EU). Þar eru skýr ákvæði um að stefna sam­bands­ins miði að því að varð­veita, vernda og bæta gæði umhverf­is­ins, vernda heilsu manna, nýta nátt­úru­auð­lindir skyn­sam­lega, stuðla að aðgerðum á alþjóð­legum vett­vangi til að takast á við svæð­is­bundin eða alþjóð­leg umhverf­is­vanda­mál, og einkum bar­átt­unni gegn lofts­lags­breyt­ing­um. Allt þetta eru atriði sem hafa þann sam­nefn­ara sem felst í að byggja upp og varð­veita gott ástand jarð­vegs.

Heil­brigður jarð­vegur er uppi­staðan í vef áskor­ana nútím­ans. Hann er lyk­il­lausn til að takast á við áskor­anir að ná hlut­leysi í lofts­lags­mál­um, mynda þol gagn­vart lofts­lags­breyt­ing­um, þróa hringrás­ar-lág­kolefna-líf­hag­kerfi, snúa við tapi á líf­fræði­legum fjöl­breyti­leika, stöðva eyði­merk­ur­myndun og snúa við hnignun land­gæða, veita hollan mat og vernda heilsu manna. Hvað er betra á köldum covid-vetri en að sjá ljósið fram und­an?

Það er hag­kvæmt að snúa þró­un­inni við

Fjár­hags­hliðin skiptir máli. Akur­lendi og gras­lendi í Evr­ópu gefa af sér tekjur sem eru um 11.253 millj­arða króna virði á hverju ári. Minna en 1/3 kemur til vegna rækt­unar afurða eða upp­skeru (3.071 millj­arðar ISK), en 2/3 koma vegna þjón­ustu vist­kerfa. Hnignun jarð­vegs­gæða veldur hins vegar tapi upp á 7.386 millj­arða kr. árlega. Jarð­vegs­rof kostar Evr­ópu­löndin því árlega um 184.650 millj­arða króna ein­göngu vegna taps á fram­leiðni í land­bún­aði og tæpa 23 millj­arða króna vegna taps á lands­fram­leiðslu. Stórar tölur sem erfitt er að festa hendi á. 

Verð­mið­inn, eða kostn­aður vegna aðgerða­leysis við rýrnun jarð­vegs­gæða, er um sexfaldur miðað við kostn­að­inn sem felst í aðgerðum til jarð­vegs­verndar í Evr­ópu, til að vega upp tap jarð­vegs­gæða. Þar fyrir utan er síðan ávinn­ingur sem ekki telst í pen­ing­um. Fjár­fest­ingar til að stöðva og snúa við hnignun jarð­vegs geta skilað stórum efna­hags­legum ávinn­ingi. Það er því hag­kvæmt að fjár­festa í for­vörnum og end­ur­heimt jarð­vegs­gæða. 

Góðu frétt­irnar eru að nágrannar í Evr­ópu ætla að snúa þess­ari þróun við hjá sér. Þetta er sögu­leg við­horfs­breyt­ing.

Evr­ópu­löndin hafa sett fram og sam­þykktu þann 17. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn sína fyrstu áætlun um jarð­vegs­vernd á vett­vangi fram­kvæmda­stjórnar Evr­ópu­sam­bands­ins.

„EU Soil Stra­tegy for 2030 Reap­ing the benefits of healthy soils for peop­le, food, nat­ure and clima­te“

Auglýsing
Og já, þar kemur orðið töfra­teppi fram! Að líta megi á þetta örþunna lag sem við köllum jarð­veg sem töfra­teppi – því við ætl­umst til svo mik­ils af því að það sé töfrum lík­ast.

Fram­tíð­ar­sýn Evr­ópu 2050 um gott ástand jarð­vegs felst í því að breyt­ingar verði gerðar á land­notkun og vernd og umsjón jarð­vegs svo að:

  • árið 2050 verði öll vist­kerfi Evr­ópu í heil­brigðu ástandi og þannig betur búin að takast á við áföll.
  • árið 2050 verði vernd, sjálf­bær notkun lands og end­ur­heimt jarð­vegs­gæða orðin sjálf­sögð gæði og hvers­dags­legt hefð­bundið ástand.

Ítar­legri mark­mið til 2030 eru sett fram varð­andi end­ur­heimt vist­kerfa, hlut­leysi land­hnign­un­ar, mengun jarð­vegs, bætt vatns­gæði, kolefn­is­bind­ingu ásamt aðlögun og mót­vægi gegn lofts­lags­breyt­ing­um. 

Að koma jarð­vegs­vernd upp á sama stig og nú þegar er til staðar fyrir loft, vatn og haf er stór áskor­un. Til að ná árangri, er áætl­unin sett fram til að þróa nýjar leiðir fyrir nauð­syn­legar breyt­ingar innan ríkja, innan vett­vangs Evr­ópu og á heims­vís­u. 

Nýja jarð­vegs­á­ætl­unin er stórt skref fram á við, og lyk­il­at­riði í öðrum áætl­unum ESB m.a. stefnu um líf­fræði­legan fjöl­breyti­leika fyrir árið 2030 og stuðlar að mark­miðum Græna sam­komu­lags­ins í land­bún­að­ar­stefnu þeirra. 

Ég hvet ykkur til að lesa nánar um verndun Töfra­tepp­is­ins- Fram­tíð­ar­sýn Evr­ópu til 2030 og bak­grunnskjalið sem fylgir áætl­un­inni. Efni­viður ætl­aður til und­ir­bún­ings lög­gjöf um jarð­vegs­vernd, EU Soil Health Law, sem verður lögð fram fyrir 2023.

Við eigum nefni­lega okkar eigið teppi, sem enn á eftir að staga í og hlúa að. Það er sam­eign okkar allra og þar með sam­eig­in­leg ábyrgð okkar að fara vel með. Okkur vantar nýja liti til að þræða inn í okkar vef og und­ir­búa fram­tíð­ina, sem að sjálf­sögðu verður að vera sjálf­bær.

Höf­undur er jarð­fræð­ing­ur.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frá brautarpalli við aðallestarstöðina í þýsku borginni Speyer. Ef til vill hafa einhverjir þessara farþega nýtt sér níu evru miðann.
Aðgangur að almenningssamgöngum í heilan mánuð fyrir níu evrur
Níu evru miðinn gildir í allar svæðisbundnar samgöngur í Þýskalandi til loka ágústmánaðar. Þetta samgönguátak er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda vegna vaxandi verðbólgu og hækkandi orkuverðs en er einnig ætlað að stuðla að umhverfisvænni ferðavenjum.
Kjarninn 26. júní 2022
Steingrímur J. Sigfússon hætti á þingi í fyrrahaust. Síðan þá hefur hann verið skipaður til að leiða tvo hópa á vegum ríkisstjórnarinnar.
Steingrímur J., Óli Björn og Eygló skipuð í stýrihóp til að endurskoða örorkukerfið
Fyrrverandi formaður Vinstri grænna, þingmaður Sjálfstæðisflokks, fyrrverandi félagsmálaráðherra og aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar mynda stýrihóp sem á að endurskoða örorkulífeyriskerfið. Hópurinn á að skila af sér eftir tvö ár. Ingu Sæland er óglatt.
Kjarninn 26. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Veðurfræðingar án framtíðar!
Kjarninn 26. júní 2022
Heildartekjur fjarskiptafyrirtækja jukust um 6,1 milljarð í fyrra og voru 72,4 milljarðar
Farsímaáskriftum fjölgaði aftur í fyrra eftir að hafa fækkað í fyrsta sinn frá 1994 á árinu 2020. Tekjur fjarskiptafyrirtækjanna af sölu á farsímaþjónustu jukust gríðarlega samhliða þessari þróun.
Kjarninn 26. júní 2022
Anna Marsibil Clausen, ritstjóri hlaðvarpa hjá RÚV.
„Rökrétt framhald á kaffistofuumræðunni á tímum ólínulegrar dagskrár“
Svokölluð fylgivörp, hlaðvörp um sjónvarpsefni, eru rökrétt framhald á kaffistofuumræðunni á tímum ólínulegrar dagskrár að mati ritstjóra hlaðvarpa hjá RÚV.
Kjarninn 26. júní 2022
Harmsaga fílsins Happy
Hún er ekki persóna sem á rétt á frelsi segja dómstólar þrátt fyrir að henni hafi verið rænt frá fjölskyldu sinni, hún fönguð, bundin og barin. Misst einu vini sína í prísundinni og aldrei eignast afkvæmi.
Kjarninn 26. júní 2022
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar