Barbie og Ken og Jeppi á Fjalli

Árni B. Helgason fjallar um lög og framkvæmd laga – um muninn á þessu tvennu, í orði og á borði. Um það, sem mótar stjórnarfar, réttarfar og samfélagslega miðlun hugmynda – um frelsi manna til orðs og æðis og hömlurnar sem mönnum eru þó settar.

Auglýsing

LÖG LÝÐRÆÐISRÍKJA OG lög einræðisríkja geta verið keimlík í fjölmörgum atriðum, jafnvel nánast hin sömu, þótt framkvæmd laganna sé gerólík. Á það raunar við um lögformlega skipan allra félaga, fyrirtækja og stofnana – allt frá húsfélögum og tryggingafélögum til æðsta ákæruvalds, allt frá sparisjóðum og bönkum til æðsta þingræðisvalds, allt frá fjármálaeftirliti til hins æðsta forsetavalds... að hinn formlegi texti, lög, reglur og samþykktir sem eru lögð til grundvallar svo margvíslegri sýslan, ramminn er lýtur að inntaki og eðli sýslanarinnar, hver sem hún annars er, segir ekkert að sjálfgefnu um hina eiginlegu framkvæmd, hve lýðræðisleg hún sé eða þrúguð af einræðishneigð eða á hvaða stigi hún kunni að vera einhvers staðar þar á milli. Eða allt eins á einhverju stigi stigi alræðis, miðstýringar, vanstjórnar, stjórnleysis eða jafnvel sjálfsstjórnar.

En þeim mun meiri sem munurinn er á lýðræðislegri lagasetningu og á hinni eiginlegu laganna framkvæmd, þeim mun fremur ræður geðþóttinn ríkjum, að ekki sé þá talað um spillinguna, enda nærist þetta yfirleitt hvort á öðru í dýrðlegum fagnaði.

Þeim mun lengur sem framkvæmdavaldi þóknast að túlka lögin að vild sinni, hvað þá ef það væri fyrir stuðning dómsvaldsins, þeim mun ríkari verður hefðin fyrir ólýðræðislegri framkvæmd laganna – sama hve lögin kunna að vera snyrtilega orðuð og stjórnarskráin fagurlega stoppuð upp. Löggjafarvaldið er þá í hlutverki puntudúkka á borð við Barbie og Ken, fallegt hilluskraut handa hirð einræðisherra til að leika sér að – og þá ekki síst til að flagga frammi fyrir alþjóð og umheimi til sannindamerkja um frábært stjórnarfarið.

Auglýsing

Það fæli trúlega í sér stórkostlegar ýkjur að ætla að halda einhverju slíku fram, að gæti átt við hér– nema þá vissulega ef væri á afmörkuðum sviðum, að finna megi lítil ríki í litla ríkinu, jafnvel svo máttug örríki að vart verði við þeim hróflað – enda skyldi ávallt gæta meðalhófs!

Í stað þess að hagga við framkvæmdavaldinu, þrátt fyrir ríka eftirlitsskyldu löggjafans, þá er gjarnan brugðið á það hófsama ráð að lappa frekar upp á sjálf lögin, jafnvel þótt þau kunni að vera góð og gild og lítt sé að þeim að finna – frekar en að gera þó þá lágmarkskröfu til framkvæmdavaldsins að það fari að lögunum og fylgi þeim eftir. Lögin kunna þá með tímanum að verða svo djúp og marglaga og flókin að gerð, sem þeim er aftur á móti minna fylgt eftir, að jafnvel þurfi jarðfræðing til að grafast fyrir um einföldustu hluti til að skýra fyrir lögfræðingum – hvað þá að almenningur botni í kúnstunum. Nema hreinlega að þeir sjálfir, fræðingarnir í lögum, margslegnir til riddara sem hinir virðulegustu opinberu sýslunarmenn, neyti þá einmitt færis og túlki lögin að vild sinni, algjörlega að geðþótta sínum, enda þá vart á færi nema snjöllustu jarðlagafræðinga að sjá í gegnum klækina, prettina og svikin.

Þeim mun flóknari að byggingu sem hinar lýðræðislegu stoðir eru, hvað þá lögin líkari völundarhúsi, þeim mun víðfeðmari verður akur hinna sérfróðu að plægja – í dýrðlegum fagnaði. Jeppi á Fjalli má sín þá lítils á sinni litlu skák, eða Nilla með heim hans á herðum sér, andspænis skrifræðinu við að tefla. Facebook er þá barnabókarlærdómur að glíma við, sama hve lífsreyndir notendur kunna að vera, hvort TikTok er þá ekki barnaleikur. Svo snubbótt hátíð er þá stafrænt ofbeldið, á við gleðileik skriffinnanna – lávarðanna og lafðanna gagnavinnslu og gaman.

I.

ALMANNA- OG RÉTTARÖRYGGI er sannarlega ekki á eina bókina lært! Hvað þá að hafðri hliðsjón af fjórða valdinu, valdi fjölmiðla og allrahanda samfélagsmiðla, til viðbótar hinu þrískipta og lögformlegra valdi. Án þessa áhrifavalds færi vitanlega lítið fyrir lýðræðinu – að því tilskyldu eðlilega að það endurspegli frjáls skoðanaskipti en ekki hömlulaus eða ritskoðuð. Lýðræðislegt aðhald áhrifavaldsins kann þó auðveldlega að snúast upp í andhverfu sína taki hinar lögformlegu valdastoðir að þóknast umræðunni í von um hylli lýðsins.

Er það þó eðli löggjafarvaldsins að keppa um hylli kjósenda, þá gjarnan með loforð upp í ermi um bætt lög og betri, plástur hér og plástra þar, hvað sem annars kann að líða valdsmöguleikum þess til fjárveitinga, til eftirfylgni laganna, þegar á hólminn er komið. Löggjafarvaldið getur því vissulega lagað lögin að geðþótta sínum, ekkert síður en að duttlungum lýðs og allrahanda áhrifavalds, hvað sem annars hver segir, sama hvort tístir á Twitter eða teygir YouTube-lopa á TikTok. Lögin skyldu þá alltént falla að vilja lýðs og þjóðar, að því gefnu að kosningakerfið sé lýðræðinu og sjálfu sér samkvæmt.

.

Dómsvaldi og framkvæmdavaldi skyldi aftur á móti vera allar slíkar popúlískar bjargir bannaðar – í lýðræðisríki. Svo algjörlega eru þessar máttarstoðir tvær háðar því að fara að lögunum einum, og þá eðlilega að meðtöldum fjárlögum, hvernig sem koma megi annars hvoru tveggja heim og saman. Gildir þá einu um löngun máttarvalds til að ávinna sér hylli lýðs og áhrifavalds – sama þó að leikur sé að læra á Facebook – dómsvald og framkvæmdavald starfar í umboði þingsins eins, fyrir valdheimildir þess eins, en einungis þingið eitt í umboði almennings, þá raunar einungis fyrir atfylgi og atkvæði kjósenda einna.

Það er því löggjafarvaldið eitt sem hefur alla þræði í hendi sér – jafnt með að móta lögin og að fylgja framkvæmd þeirra eftir, að sé lögunum samkvæm. Liggur þá í hlutarins eðli að það tryggi fjárveitingar til allrar framkvæmdar, forsjár og eftirfylgni, eðlilega að meðtalinni framkvæmd lögreglu- og ákæruvalds, og þá ekki síður að það tryggi fjárhag dómstóla. Ella eru lög lýðskrum.

Sjái fjárveitingavaldið sér það hins vegar ekki fært að styðja við lög af einhverju tagi, þá hlýtur hið sama löggjafarvald einfaldlega að skilgreina þau sömu lög upp á nýtt, með slíkri einföldun þeirra, með afnámi viðurlaga eða með hóflegri kröfum um borgaralega hlýðni og skyldur, að hinar takmörkuðu fjárveitingar dugi þá til framkvæmdar og raunverulegrar eftirfylgni laganna – svo fremi að löggjafinn felli ekki beinlínis hin ýmsu lög úr gildi...

Að öðrum kosti er boðið til hinnar dýrðlegu veislu. Sitja þá við háborðið hinir æðstu embættismenn dóms- og framkvæmdavalds með hirðir sínar krunkandi allt um kring, bítandist um bestu bitana, að geðþótta sínum og duttlungum. Óhjákvæmilega hlýtur þá mörgu að vera leift og margt að vera illa kroppað af slíkum allsnægtaborðum þar sem framboð ætis er ekki einungis miklu meira en eftirspurnin, heldur eru borð svo margrétta og hlaðin girnilegum réttum að allt hið lítt kræsilegasta hlýtur að sópast undir borð eða í salt leggjast.

II.

ÁKÆRUVALDIÐ HEFUR GJARNAN miðað lágmarksvirði sakar við einnar samloku stuld, eða þar um bil, svo fremur illa til fallnir til viðmiðunar sem snærisspottar hafa þótt á síðari tímum, svo afar mislangir sem þeir geta líka verið og margþættir og snúnir að gerð. Er hverri hinni minnstu slíkri gripdeild nánast undantekningarlaust jafnað til 30 daga vistar upp á vatn og brauð – en fangelsisdómur má eigi vera skemmri samkvæmt 34. gr. hegningarlaga, sem sagt fyrir úrskurð og atkvæði löggjafarvaldsins. Yfirleitt felur slík refsing þó í sér skilorð, sjaldan samt skemmra en til tveggja ára, þrátt fyrir náðarsamlega heimild löggjafans um allt að eins árs lágmark skilorðstímans, fyrningartíma refsingarinnar. Það er því yfirleitt um 730 daga að tefla, að svengd eða freistni nokkur hin minnsta beri ekki skildagana ofurliði.

Reynist samlokur annars vera fleiri en ein eða tvær, eða að ígildum talið t.d. í ilmvötnum, playstation-fjarstýringum, lambahryggjum, borvélum, leggings eða nærbuxum, þá vegur sökin samt ekkert þyngra, nánast sama hve gripirnir eru margir. Eftir ákvæðum hegningarlaga að dæma, muni jafnræðisregla stjórnarskrárinnar því alls ekki eiga við er um slík brot sé að tefla – þá eðlilega að áliti meirihluta Alþingis á sérhverjum tíma, sem og þá forseta fyrir staðfestingu sína, og þá ekki síst fyrir djúpastæða lögvísi hlutaðeigandi saksóknara og dómara hverju sinni. Að hin fyrrnefndu lög skuli þá með öðrum orðum vera æðri hinum altækustu, að minnsta kosti þegar í hlut eiga hin máttarminnstu á meðal vor...

Nema að gripum verði beinlínis svo deilt að telja megi í yfirfullum innkaupakerrum eða baggaburðum, hvað þá í svo mörgum hesthúsuðum burðum talið að varða myndi jafnvel engla alheims nokkurra mánaða nauðungarvist. Virðist þá og einu gilda þó að sakarefni hafi verið tuggin svo upp til agna að sjálfum sönnunargögnunum hafi beinlínis verið spillt, þá vandast samt ekkert málið, né hvað þá heldur sakfellingin, svo að séð verði, svo fær sem lögreglan hlýtur að vera í því að kryfja til mergjar og rannsaka til fullnustu þessi hin flóknari málin...

.

Samlokan í nýjasta málinu hér að ofan, frá árinu 2020, olli 30 daga hegningarauka, til viðbótar eldri 30 daga refsingu á skilorði. Með samlokunni var skilorð sem sagt rofið og það dæmt upp og hinum seka því gert að dúsa 60 daga í steini – héldi hann ekki nýtt skilorð til 2ja ára frá birtingu dóms. Hinir þrír dómarnir hljóðuðu allir upp á 30 daga fangelsisvist, skilorðsbundið til 2ja ára líkt og hinn nýjasti. Hin seku í málunum frá 2017 og 2020 áttu smá brotaferil að baki en í hinum tveimur eldri frá 2014 og 2016 var ferillinn hreinn. Málið frá árinu 2014 var tvískipt. Hér er birtur síðari hluti ákærunnar, enda var ákærði sýknaður af hinum fyrri hluta.

Dómarnir hér að neðan hljóðuðu báðir upp á 30 daga vist í fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Hinn ákærði í málinu frá árinu 2020 hafði ekki áður gerst sekur um refsilagabrot. Í hinu málinu, frá árinu 2014, átti sakborningur smá brotaferill að baki.

.

Það er þó ekki mergurinn málsins, hvort mál snúist um samlokur eða heilu asnaklifjarnar af gulli, hvort sönnunargögn hafi verið etin eða séu horfin bak og burt, jafnvel sporlaust hringlsólandi einhverra aflandseyjanna á milli – heldur sjálf réttvísin, sjálft réttaröryggið, almannaöryggið. Hvort verið geti að jafnræðisregla stjórnarskrárinnar eigi jafnvel ekki við nema fyrir náð valdsins, þóknist því að vega hana líkt og salt móti þunglamalegum reglurömmum hegningarlaganna. Hvort sjálfur Erasmus Montanus, að velþóknan sinni, fái það jafnvel sannað að löggjafarvaldið, sjálf móðir laganna, sé úr steini? Ella hljóti jörðin að vera flöt en ekki kringlótt... Skyldi kringla annars ekki geta verið hnöttótt? Ergo! Sem sagt hnöttótt, eins og tunglið, eins og torus í fyllingu... 

En sten kan ikke flyve. Morlille kan ikke flyve. Ergo er morlille en sten!

III.

HVE LANGT GETUR hver og einn annars gengið, án minnsta umboðs, bundið mann og annan, sér eða öðrum til hags? Eða meitlað mannorð í stein... Hve rangan sakburð geta menn haft uppi – eða réttan – um refsivert athæfi, áður en einhver kippir sér upp við það? Hvað þá að nokkur kippi í taumana – nema viðfangið sé sem sagt svo auðvelt viðureignar að jafnist á við eina borðleggjandi með roastbeaf og steiktum í 10-11 eða Krónu, að ekki væri talað um geggjaðar brunchlokur í Bónus. Þá um hæl gjaldandi líku líkt, að mati hinna mætustu manna, með tveggja ára heitingum um 30 daga vist í steini. Ellegar, sé viðfangið aftur á móti svo klyfjað og skemmtilega snúið í taumi, að á við algjöran asna í sirkus sé að eltast við, í æsilegum hasar á fjölmiðlatorgi – megi þá líða ár og öld og frestir fyrninga... og gagnavinnslu og gamans.

Að öðrum kosti muni vart nokkuð minna en héraðsbrestur vekja anda Montanusar til lífs og fyllingar, nema beinlínis að velfarnan ríkisins liggi við borð, að takist þá á loft eins og vindbelgur, vaðandi í skýjum, eins og fullur máni. Og þó vart fyrr en eftir dúk og disk. Sama þó um alla bankasýslan væri að tefla, jafnvel misnotkun á fjármálakerfi heillar þjóðar – fyrr en þá sem sagt eftir dúk og disk, að fenginni sérstakri skipan, á borð leggjandi, hugget í lille mors sten.

En sten kan ikke flyve...

En þeim mun lengur sem er dregið að kippa í taumana – og patentlausnum öflugar beitt til niðurfellingar mála, t.d. á ólögmætum forsendum fjárskorts! – þeim mun meiri eru ekki bara líkurnar á að heilu asnaklifjarnar af gulli hverfi sporlaust, líkt og dæmi munu vera um, heldur getur slíkan siðferðisbrest leitt af spillingu að lokum að ekki verði einu sinni barið í brestina. Enda öll misnotkun á aðstöðu þá nánast orðin merkingarlaus – flestum þá sem sagt orðið allt heimilt, einungis svo lengi sem gripdeildin verði ekki talin í samlokuvirðum, jónum, gleðipillum eða í uppsláttarfregnum rannsóknarblaðamanna í massavís.

Skyldi þó eðlilega einu gilda um sök, af eða á, hvort um væri að ræða bagga bara fáa eða fjölmarga hestburði, hvort sem væru klyfjar samloka eða einhvers annars virðis fjár, eða bara sekkir mannvirðinga – hvort sem um ræddi verknaði í eitt skipti fyrir öll, færslur úr hirslum eins í buddu annars, nú eða í malpoka eða í maga, eða samanlagðar millifærslur um langt árabil eða áratugum saman, þó ekki væri nema húsfélagsreikninga á milli, eða úr mjólkurbuddum í hulda sjóði; ellegar bara ærumeiðingar eða ítrekaðar hótanir um ærumorð, hvort sem væru stafræns eðlis, ritaðar á pappír eða mæltar beint af munni fram, hvað þá í heyranda hljóði; eða á hinn bóginn fullframdir verknaðir, hreinar og klárar líkamsmeiðingar, jafnvel kaldrifjuð morð. Verknaðir skyldu ávallt vera samir og jafnir fyrir lögum, sem og verkanna menn og fórnarlömb, skyldi maður ætla, eðlilega í ljósi vægi sakar, með hliðsjón af magni eða meiðingum, að böggum töldum, hestburðum eða asnaklifjum, eða kannski bara að töldum tuggunum, kjaftshöggunum, meiðingunum, gígabætunum – að hafðri hliðsjón af jafnræðisreglu stjórnarskrár...

Annars fer gríðarleg orka í að velja úr réttum og ryðja af borðum, fái ekki eitt og annað að mygla og mynda að lokum dýrindis delluskán, jafnvel kryddsaltaða. Kann þá líka einu og öðru að vera hent í smáfuglana, jafnvel lúxussamloku í aðstoðarsaksóknara sem aðstoðarmaður dómara svo rífur í sig – svona í æfingarskyni að maula, svona eitthvað líkt og hér áðurnefnt. En við háborðið sitja þá fygli hin meiri og hesthúsa í sig hin stóru málin, skálar fullar grauts og úr öskum yfirflóandi af bókviti og deila með hirð sinni næst sér, sykruðu jafnt sem vel söltuðu að kjamsa á, nema að borið hafi svo vel í veiði að sópa megi dellunni allri og grautarskálum undir borð. Sitja megi þá allir á sárs höfði, að hætti góðra samherja, gæðandi sér á blóði lagandi hjörtum og villigöltum, trönum og gæsum, hænsnum og páfuglum pipruðum, öndum og álftum og alls kyns villifygli...

Það væru vafalaust stórkostlegar ýkjur að ætla að halda einhverju slíku fram, að átt gæti þá við annað en broslega teiknimynd, líkt og væru öll dýrin í skóginum vinir, í svona lýðræðislega þenkjandi dýraríki þar sem enginn væri jafnari en annar, öll dýrin þá sem sagt sitjandi við sama borð. Sama þó að vissulega kunni að gæta smá einræðishneigðar í lífríkinu ef afar vel væri að gáð – jafnvel að svo máttug örríki þrífist að hreint og beint gæti stafað hættu af þeim, líkt og samfélög skæðustu veira eru vissulega dæmi um, sem áhöld eru þó um hvort eigi sér nokkra sjálfstæða tilveru frekar en að nærist bara á verund og vitund annarra. Á sinn hátt ekki ólíkt og einmitt flest það sem í raun lýtur löggjafarvaldinu...

IV.

ÞAÐ MÆTTI ÞVÍ VISSULEGA spyrja, burtséð frá hinum stóru málum og gómsætari, hvort eðlilegt sé að taka harðar en ella á samkomuhaldi vegna brota á sóttvarnarlögum af því að framámaður liggi undir grun um þátttöku í brotunum – að málinu sé svo meira að segja úthlutað flýtimeðferð á ákærusviði, að lokinni rannsókn með hraði, jafnvel fyrir sérstaka áeggjan, á meðan önnur mun mikilvægari mál séu söltuð eða kryddlögð í súr, einfaldlega af því að áhrifavald fjölmiðla hafi ekki smitast af þeim? Er þá líka eðlilegt að afgreiða skotárás á bíl sem minniháttar eignaspjöll af því að eigandi bílsins er hvorki framámaður né áhrifavaldur? Hvers vegna fær einungis mál framámannsins flýtimeðferð – svo skjóta sem verða má, algjörlega eðli málsins samkvæmt – á meðan máli hins hefur vart verið sinnt né að hann hafi fengið skýringar nema nánast út í hött á niðurfellingu málsins, þrátt fyrir að hafi meira að segja kært málsmeðferðina fyrir löngu?

Hve lengi er saksóknurum annars stætt á að safna í sarp sinn, jafnvel svo árum skipti, án þess þó að málum sé sinnt nema í mýflugumynd eða hugað sé einu sinni að niðurfellingu þeirra – komi það til álita – fyrr en jafnvel að fyrningarfresti liðnum, er mál hafi legið í salti eða súr í hálfan áratug eða guð má vita hve lengi? Hver er þá ekki sök ákæruvaldsins í ljósi ákvæða stjórnsýslulaga og laga um meðferð sakamála, ekki síst um hraða málsmeðferðar, hvað þá ljósi XIV. kafla hegningarlaga, sýni það ekki fullan vilja til þess að halda sig innan ramma laganna? Og þá þó nú væri með beiðnum um aukafjárveitingar til lúkningar málum, standi hnífurinn þar í kúnni...

.

Sinni löggjafarvaldið hins vegar ekki brýnum, rökstuddum beiðnum um aukafjárveitingar, að ekki sé talað um ítrekaðar beiðnir, hvað þá vegna yfirgengilegs álags á embætti, þá er það einmitt hið sama vald eitt sem ber ábyrgðina á broti lagarammans – en ekki ákæruvaldið, eða hvert sem hið undirsetta vald annars er, hvort sem væri dóms- eða framkvæmdavald. Enda hafi lögbundinni starfsemi verið sinnt í samræmi við stjórnsýslulög og önnur lög um meðferð mála, svo lengi sem rekstrarfé leyfði. Embætti sem á hinn bóginn lætur hjá líða að lýsa ábyrgð á úrlausn mála á hendur fjárveitingarvaldinu fyrir sakir fjárskorts, hlýtur sjálft að svara til saka fyrir þá meinbugi á embættisfærslum sem af skortinum hafa verið leiddir. Það er þá embættið eitt sem ber alla ábyrgð að lögum – hegningarlögum sem öðrum lögum – gagnvart þeim sem brot hafa bitnað á, en ekki löggjafarvaldið... sama hvað líður eftiráskýringum, fyrir náð og velþóknan næsta yfirvalds embættisins.

Hver væri þá ekki líka fjölmiðlanna ábyrgð! Hafi ekki einu sinni nokkur þeirra þrýst á mál, hvað þá varla að hinn smávægilegasti áhrifavaldur á samfélagsmiðlum hafi hirt um að sinna... Það er segja, ef rétt væri frá hermt en væri ekki bara óstaðfestur orðrómur, jafnvel ótrúleg falsfrétt, að einmitt þar liggi hið eina raunverulega vald, hið eina og og sanna rannsóknar- og dómsmálavald...

Þannig mætti lengi spyrja og jafnvel þráspyrja og væru svörin að vonum þó líkast til út í hött, að allt væru þetta nú líkast til einkamál hvers og eins, svona aðallega, enda hlaðborðið alveg yfirfullt og ekki pláss fyrir meira. Nema náttúrlega samlokur ávallt vel þegnar, bara ekki í slíkum baggaburðum að verði hinni yngri og óreyndari kynslóð ofviða á laganna vegum þroskavænlegrar uppbyggingar, fimi til sóknar og stælingar, á metorðanna blómum skrýddri ákærendabraut. Varla að minnsta kosti á svo ýkja langri þyrnum stráðri braut, sé rétt til krufið mergjar, að hinna elstu og bestu manna lagasýn.

Hvort þá ekki þurfi líka að gæta að fjölmiðlunum! Til hvers væru annars rannsóknarblaðamenn með öll sín stóru og mikilvægu mál? Því skyldi ákæruvaldið annars vera að leita eftir aukafjárveitingum ef ekki væri fyrir þeirra miklu vinnu? Til hvers þá að vera að leita eftir sérstökum fjárveitingum vegna allra smámálanna fyrst fjölmiðlarnir sinna ekki nema örfáum þeirra? Hvar væri ákæruvaldið annars statt ef það ætti ekki fjölmiðlavaldið að? Samherja sinn! Bara á endalausum rannsóknaræfingum að kryfja samlokur, alls kyns mauk í maga, hvort þær myndu vera úr Krónunni eða Bónus, með eða án skinku, remúlaði eða roastbeaf og lauk – eða jafnvel úr Kjarvali? Til hvers væri þá allt þeirra starf og strit? Til hvers þá að vera að læra lögfræði? Því þá ekki frekar að læra til smurbrauðsdömu á Jómfrúnni eða taka hreinlega skrefið til fulls og fara í læknisfræði?

.

V.

RANNSÓKNAR- OG EFTIRLITSHEIMILDIR Alþingis eru í rauninni svo víðtækar sem það sjálft ákveður. Öllu jöfnu fer embætti ríkisendurskoðanda með eftirlits- og rannsóknarvald á fjármálasviði en embætti umboðsmanns Alþingis með samsvarandi vald á hinum ýmsu öðrum sviðum opinbers rekstrar, hvor tveggja embættanna fyrir samfellda starfsemi í umboði Alþingis. Þá starfa og einstakar nefndir samkvæmt lögum um Rannsóknarnefndir Alþingis, yfirleitt tímabundið vegna einstakra verkefna, auk þess sem einstakar þingnefndir geta kallað menn fyrir og spurt spurninga. Það er svo einnig á valdi þingsins að stofna sjálfstæðar rannsóknarnefndir kjósi það svo, líkt og eftir bankahrunið, nema að það taki jafnframt skrefið til fulls og skipi sérstakan saksóknara í einstökum málaflokkum, eins og var líka gert eftir hrun, og þá eðlilega með ákæruvaldi, sem vissulega hvorki nefndirnar né umboðsmaður þingsins eða ríkisendurskoðandi hafa, nema þá reyndar þann sjálfsagða möguleika og að lögum borinn rétt, að geta vísað málum til embætta lögreglu og ákæruvalds.

Alþingi hefur á hinn bóginn sett sér þá reglu fyrir löngu að það skuli sem minnst skipta sér af, að minnsta kosti svo lengi sem hafís umlykur ekki landið eða landvættunum er á annan hátt ógnað af tillitslausu máttarvaldi, hvað þá af ofur lítt siðprúðu bankavaldi – alveg sama hve ríkar heimildir þingið þó hefur. Sama þótt allar greinar allrar stjórnsýslu og dómsýslu, sem sagt hinar formlegu lagalegu umgjarðir, séu á einn og annan veg vaxnar af meiði löggjafarvaldsins, sem og reyndar, á þann samsvarandi lagalega máta mælt, allar greinar almenns atvinnulífs, menntalífs, félagslífs og jafnvel fjölskyldulífs.

Það er vart fyrr en eitthvað er hrunið eða alveg að hruni komið, eða sem sagt að landvættunum sé með alvarlegum hætti ógnað, að þingið rumskar og kann að hafast eitthvað að, nánast sama þó að velfarnan ríkisins liggi við borð, sama þó að fjármálaeftirlitið sofi. Líkt og stjórnir félaga og fyrirtækja aðhefðust almennt ekkert fyrr en rekstur væri að þrotum kominn eða langt út í móa, ellegar að bankar og önnur fjármálafyrirtæki kæmust upp með allt – að sjálfgefnu.

VI.

EMBÆTTI RÍKISENDURSKOÐANDA VIRÐIST vera eina eiginlega undantekningin frá þeirri reglu sem hér hefur verið lýst, enda eru slík lög ekki einungis sett embættinu, að það skuli sinna margvíslegri og samfelldri eftirlits- og rannsóknarvinnu, heldur fær það, að því er best verður séð, hvorki meira né minna en fullnægjandi fjárveitingar! Embættið fær sem sé fé til að fara að lögum... Sem sagt fullnægjandi rekstrarfé til að sinna stjórnsýsluúttektum eftir því sem þörf er á, ýmist að eigin frumkvæði eða eftir beiðnum frá utanaðkomandi aðilum, ráðuneytum og stofnunum og þó nú væri frá Alþingi, og þá að sjálfsögðu ekki síður til að sinna fjöldanum öllum af óformlegri úttektum sem og ekki síst allri þeirri reglulegu endurskoðun sem embættið hefur með höndum, ásamt því að fylgja eftir allrahanda ábendingum sem embættinu berast.

Það verður heldur ekki betur séð, eftir ársskýrslum Ríkisendurskoðunar að dæma, en að embættið uni vel hag sínum, sem sagt fjárveitingum, og er árangurinn líka góður eftir því. Það birtist til að mynda í því að Alþingi voru afhentar 24 skýrslur vegna stjórnsýsluúttekta árið 2018. Þar af voru sjö aðalúttektir, annars vegar þrjár frumkvæðisúttektir og hins vegar fjórar gerðar að beiðni Alþingis. Á árinu 2017 var lokið 138 endurskoðunarverkefnum og 30 verkefnum á sviði stjórnsýslu, þar af 10 stjórnsýsluúttektum – 8 að eigin frumkvæði embættisins, einni að beiðni forsætisnefndar Alþingis og einni að beiðni innanríkisráðuneytis. Á árinu 2016 var lokið við 180 verkefni á sviði endurskoðunar, en stjórnsýslusviðið lauk við 29 úttektir á því sama ári, sem var jafn góður árangur og á árinu 2015. Sú undarlega nýbreytni er annars tekin upp í skýrslu ársins 2019 að ekki eru birtar samsvarandi tölur um fjölda úttekta.

.

Þrátt fyrir afar víðtækt valdsvið ríkisendurskoðanda þá nær það þó engu að síður nánast eingöngu til þeirra afmörkuðu þátta er lúta að fjársýslu og fjárreiðum ríkisins, að framsetningu og högun fjármála stofnana og fyrirtækja sem hafa með höndum rekstur eða fjárvörslu á vegum ríkisins, að svo miklu leyti einnig sem varðar bein fjármálatengsl ríkis og sveitarfélaga. Starfsemi embættisins snýr því fyrst og fremst að innviðum fjármáladeilda en þeim mun síður að öðrum almennum rekstrarsviðum hins opinbera, hvað þá heldur að almenningi, að beinum tengslum borgaranna sjálfra við ríkisvaldið.

VII.

VALDSVIÐ UMBOÐSMANNS ALÞINGIS, á hinn bóginn, lýtur að flestum öðrum rannsóknar- og eftirlitsþáttum en þeim er ríkisendurskoðandi hefur með höndum – og þá ekki síst að þeirri ásjónu hins opinbera sem snýr einmitt að almenningi, sjálfum borgurunum. Hvor um sig gegnir raunar sjálfstæðu hlutverki umboðsmanns Alþingis, þar sem annar hefur fyrst og fremst með höndum eftirlit og endurskoðun á fjársýslusviði stjórnsýslunnar, en hinum ber aftur á móti huga að nánast öllum öðrum sviðum og þáttum sýslanar hins opinbera.

Að lögum um hinn síðarnefnda umboðsmann, sbr. 3. gr. laga um embætti hans, tekur starfssvið hans til nær allrar stjórnsýslu ríkis – sem og til sveitarfélaga – og þá einnig til starfsemi þeirra einkaaðila sem hlotnast hefur ýmislegt opinbert vald að lögum. Skal hann jafnframt sinna hlutverki eftirlitsaðila á forsendum samnings Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og annarri grimmilegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, og tekur starfssvið hans þá einnig til einkarekinna stofnana og heimila á vegum einkaaðila sem annast frelsissvipt fólk. Einu starfssviðin sem embætti umboðsmanns Alþingis tekur ekki til, samkvæmt lagagreininni, eru annars vegar störf sjálfs Alþingis og stofnana þess, og þó með undantekningum, og hins vegar störf dómstóla. Þá ber umboðsmanni ekki að huga að ákvörðunum og athöfnum stjórnvalda þegar lög mæla svo fyrir um að menn leiti leiðréttingar með málskoti til dómstóla – nema umboðsmaður ákveði að eigin frumkvæði að taka mál til meðferðar eða þá sjálfa málsmeðferð stjórnvalds til almennrar athugunar.

Lögin taka reyndar af öll tvímæli um hlutverk umboðsmanns Alþingis í næst fyrstu grein þeirra, grein nr. 2. Skal hann ekki einungis hafa eftirlit með stjórnsýslu ríkis og sveitarfélaga og tryggja rétt borgaranna gagnvart stjórnvöldum landsins heldur og einnig gæta þess að jafnræði sé í heiðri haft í stjórnsýslunni og að hún fari að öðru leyti fram í samræmi við lög, vandaða stjórnsýsluhætti og siðareglur settar á grundvelli laga um Stjórnarráð Íslands og laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Þrátt fyrir eindreginn vilja umboðsmanns til að fara að lögum þessum sem öðrum, þar á meðal fjárlögum, og þrátt fyrir margítrekuð tilmæli hans og raunar umvandanir við þingið, þá nægja fjárveitingar engan veginn til að embættið sinni öllum þeim starfssviðum og hlutverkum sem hér hefur verið lýst og lögin þó mæla fyrir um. Ársskýrslur embættisins lýsa fjársveltinu mæta vel og þá ekki síst því hve nánast öll orka embættisins fer í að sinna einstökum og raunar oft tilviljanakenndum kvörtunum, en hafin slík mál árið 2018 voru 381 talsins og 411 talsins árið 2019. Hafin frumvæðismál árið 2018 voru aftur á móti einungis 3 og á árinu 2019 alls engin, slíkur er fjárskorturinn. Ekki er getið forathugunarmála árið 2018 en á árinu 2019 tókst þó að hefja alls 5 slík mál, hvorki meira né minna. Fyrirtekin svokölluð OPCAT mál til meðferðar, tengd áðurnefndum samningi Sameinuðu þjóðanna um eftirlit með frelsissviptingu, voru þó aðeins 2 árið 2018, og jafnmörg árið 2019, einungis 2 talsins.

Bókstaflega allar stofnanir og fyrirtæki hins opinbera starfa í rauninni án þess að þau lúti hinum minnsta vilja Alþingis til að líta eftir almennum högum þeirra, að fjármálum þeirra einum slepptum – svo skornar við nögl eru fjárveitingarnar. Hvað þá að þingið sinni þeirri skyldu sinni, sem það sjálft hefur þó á sig lagt, að láta rannsaka hin ýmsu mál og ferli sem falla utan fjársýslusviða hins opinbera, sama þó það hafi falið umboðsmanni sínum að fylgja eftir þeim yfirlýsta vilja þingsins, sbr. m.a. 7. gr. laganna um embættið, um rannsóknir mála... Nema sem sagt að mál snúi að fjársýslusviðum, sem sagt að umboðsmanni Alþingis á sviði endurskoðunar ríkisfjármála að huga að, þá er ávallt fé fyrir hendi, svo sem lög gera einmitt ráð fyrir.

.

Þessu má raunar líkja við að almenn fyrirtæki huguðu afar vel að innra eftirliti á fjársýslusviðum sínum, að öllu hinu bókhaldslega formi og regluverki því tengdu, en framleiðslu- og þjónustusviðin væru annars alveg afskipt. Þá engu líkara en þetta væru fullvalda ríki í ríkinu, sjálfs sín ráðandi um allt nema að vísu fjárreiðurnar. Yfirstjórnir hlýddu þó á kvartanir og kvein viðskiptavina en fyrir sakir þröngra fjárhagsskorða sæju stjórnirnar sér þess þó engan kost að kanna hvað eiginlega væri á seyði – í hinu stóra samhengi hlutanna. Það kæmi því miður ekki til mála að gera heildstæðar úttektir á rekstri sviðanna, úttektir á hinni eiginlegu framleiðslu og þjónustu fyrirtækjanna, svo að bæta mætti rekstrarhæfnina. Ekki frekar en að nokkuð yrði þá hresst upp á ímyndina – sjálfa ásjónu heildarrekstrarins – að hún endurspeglaði trygga framleiðslu og trygga þjónustu en ekki skrum. Hvað þá frekar en að hugað væri að þeirri fjárhagslegu skilvirkni sem einmitt myndi leiða af bættri framleiðslu og þjónustu – nema náttúrlega ef heildarreksturinn snerist bara um bókhald og peningaprentun, allt þá sem sagt undir einum og sama hatti, á einu og sama fjársýslusviðinu, þá einungis undir svo glöggu eftirliti löggiltra endurskoðenda víxlarans, að eigi myndi framleiðslan og þjónustan leiða til hruns...

VIII.

LÖG UM UMBOÐSMANN gera sannarlega ráð fyrir að hann sinni þeim argrúa kvartana sem honum berast og þá raunar ekki síður þeim málum sem einstakir Jeppar á Fjalli eiga ekki persónulegan rétt á að fá svör við vegna aðildarskorts. Umboðsmaður hefur þá einmitt og ávallt á valdi sínu, hvort og þá hvenær hann telji ástæðu til að upplýsa Alþingi um, og þá alþjóð, hvað liggi að baki stjórnsýslu hverri. En svo lengi sem umboðsmaður Alþingis fær ekki fé til að sinna slíku eftirliti, úttektum og rannsóknum, hvað þá að eigin frumkvæði, samkvæmt laganna bókstaf, þá geta lögin vart talist vera annað en lýðskrum.

Svo sannarlega er lýðnum gefið tækifæri til að kvarta og kveina! Að hinu leytinu, fyrir hinn dauða bókstaf laganna í veigamestu greinum, þá er umboðsmanni gert ókleift að taka nokkra stjórnsýslu til heildstæðrar athugunar, þó ekki væri nema einmitt í ljósi kveinstafanna! Alveg sama þó að lögin mæli bókstaflega svo fyrir um, að hann hafi slíkar athuganir á valdi sínu. Alveg sama hve miklir meinbugir kunni að vera á framkvæmd laga, nánast sama hverju framkvæmdavaldið kunni að fara fram að geðþótta sínum og duttlungum, þá líða áratugir – jafnvel 24 ár – án þess að umboðsmaður hafi nokkur fjárhagsleg úrræði að grípa til, alveg sama hve brýnar frumkvæðisathuganir kunni að vera, alveg sama hve hann hafi þrábeðið um meira fé.

Umboðsmaður á þess þó vissulega kost – algjörlega andstætt við ákæruvaldið – að einfaldlega fella niður hafin mál vegna skorts á fjárheimildum, sem sagt vegna skorts á mannafla til starfa, jafnvel að liðnum 24 árum, eftir margítrekaðar en árangurslausar beiðnir um fé til lúkningar málum. Enda kveða lögin ekki á um skyldu umboðsmanns til að hafa frumkvæði að rannsókn eða athugun mála heldur kveða þau einungis á um heimild – reyndar afar ríka og lítt takmarkaða heimild.

Sérhver refsiverð háttsemi skal á hinn bóginn beinlínis sæta ákæru, þá raunar ákæruvaldsins, sbr. 42. grein laga um meðferð sakamála, nema annað sé sérstaklega ákveðið í lögum... En lög heimila ákæruvaldinu einfaldlega hvergi niðurfellingu mála á forsendum fjárskorts, sama undir hvaða yfirskini væri – slíkir verknaðir fela því einfaldlega í sér lögbrot, reyndar alvarlegt brot á jafnréttisákvæðum stjórnarskrár – alveg andstætt við lagaheimildir umboðsmanna Alþingis í hinum ýmsu greinum.

Það leiðir beint af fjárskorti umboðsmanns Alþingis, að raunverulegar stjórnsýsluúttektir embættis hans, á borð við fjöldan allan úttekta embættis ríkisendurskoðanda, eru nánast óhugsandi – hvort sem það væru úttektir er vottuðu frábæra stjórnsýslu, sama þó að gætti stöku aðfinnslna, eða hins vegar að vottuðu vonda sýslan, jafnvel arfaslæma. Hvað þá að umboðsmaður hafi nokkur tök á úttektum er varða kynnu jafnvel svo viðamikla og vonda sýslan mála, að hann hefði ástæðu til að gera ákæruvaldi viðvart. Hvað þá hverjar undirtektirnar annars yrðu, ef sjálft það saksóknarvald væri svo vanhæft vegna eindreginnar aðildar sinnar að úttektarmálunum, að engu gæti þá skákað nema sjálfu sér? Í því hróksvaldi, þegar um er að tefla að bókstaflega vera, eða ekki vera, hlyti þá ekki krókur að koma á móti bragði og leiknum skjótt að ljúka með skák og mát – frekar en jafntefli?

Hvort aftur á móti Barbie og Ken tækju slíkri snilldarlausn á leikfléttu sem sjálfgefinni, það væri vissulega önnur saga. Hvort þau myndu una slíku sjálfdæmi eða sýndartafli þar sem augljóslega væru allir bræður í leik..? Nema fyrir hlédrægni sakir, í því sama hróksvaldi, að mjökuðu fram fjármálaeftirlitinu? Vátryggingum lýðveldisins þá eigi teflt í tvísýnu með skákun mála, hvað þá til nokkurs æðra valds... Slyng málamiðlun! Borðleggjandi pattstaða! Við algeran gambít ella að eiga, bellibragð á byrjunarreit – þingið þá hrakið, fyrir fórnir á fórnir ofan, af reit á reit, í versta falli með glataðri hrókeringu ákæruvaldsins. Þá eigi annað í stöðunni en stilla upp riddaraembætti, til sérdeilis sérstakrar saksóknar – þá ekki einu sinni biskupi fórnandi til bjargar leikfléttunni! Strategía víst einsýn og fyrirséð. Æ, félli Dallas-fléttan þá ekki betur í kramið... sjálft hið sígilda manntafl, þjóðin þá fengi þreytt með sér á nýjan leik... Vor peðasveit! Skapanornanna! Vart færa myndu oss til og fella oss, gera oss mát – í sjálfan stokkinn oss þeyta? Í valþröng slíkri, hvort RÚV..? Síminn, Hringbraut, N4? Æ, eigi á náðir ÍNN vér megum lengur leita. En Netflix! Vorra tíma, daga og nætur, konungsríki seríanna! Drottningarbragð! Queen's Gambit! Nornin sú veit, hún veit, HÚN þekkir taflið – allt! 

.

Svo lengi sem hin bókhaldslegu reikningsskil rekstrarins eru í þokkalegu lagi, sjálf fjársýslanin, hvað sem öðru líður, þá geta stofnanir og fyrirtæki hins opinbera algjörlega farið sínu fram, nánast að vild sinni, svo lengi sem velfarnan J. R. eða Pamelu í Dallas liggur ekki við borð. Nánast sama á hvaða sviði þau starfa, svo sem mýgrútur dæma sannar – einungis svo fremi að tekjur vegi nokkurn vegin salt móti gjöldum. Hér skal þó aðeins vísað til eins arfaslæms viðfangs, er tekur þó eigi til alveg dæmalauss skilnings hinna ýmsu stofnana hins opinbera á hugmyndinni að vera – eða ekki vera – sama hve flestum kann fátt um finnast.

IX.

HVAÐ EINSTÖK SMÁMÁL annars varðar, út af fyrir sig, sem höfundur kann að hafa lagt út af með megninu af erindi þessu, og á ýmsan veg, þá er vissulega sá möguleiki fyrir hendi að einstakir alþingismenn gætu kynnt sér þau – jafnvel að þeir gætu spurst fyrir um þau á skrifstofu Alþingis, hvort nokkur Jeppi á Fjalli hafi lagt inn gæru eina eða tvær, þeim til að ylja sér við og orna. Væri þá kannski ekki úr vegi að forseti Alþingis léði þeim stækkunargler sitt – svo að greina mættu þeir þá á milli þels, togs og illhæra til að fá séð gleggri mynd. Fátt fleira myndi þá skorta en góðan fleyghamar og eldspýtnastokk til að leggja að viðfangsefninu. Væri og ekki verra að hafa með góðan tommustokk með löggiltu millimetramáli, þó ekki væri nema til að fá séð allan smágeran vefinn í sinni allra fyllstu og réttu hlutfallslegu mynd.

Þar fyrir utan þá lægi að sjálfsögðu beinast við að ákæruvaldið stefndi höfundi fyrir brot á hinum ýmsu greinum hegningarlaga, enda takmörk fyrir því hve hægt er að fara með mikið fleipur, að ekki væri beinlínis talað um reyfarakenndan skáldskap – frá því sjónarmiði séð, að ákæruvaldið væri sjálfu sér samkvæmt og hafnaði slíkum krufningum sem jafnvel mætti jafna til kukls á Jómfrúnni.

Að vera sjálfu sér samkvæmt – eða sjálfu sér ósamkvæmt – varðaði þá meðal annars skilning ákæruvaldsins á 148. grein hegningarlaga, hvort höfundur með rangri kæru, röngum vitnisburði eða á annan hátt hafi leitast við með rangfærslum að koma því til leiðar að saklausir saksóknarar verði sakaðir um refsiverðan verknað, hvað þá um kukl nokkuð...

Ef sá skyldi vera skilningur ákæruvaldsins, að vera þó sjálfu sér samkvæmt, þá bæri því að minnsta kosti samvisku sinnar vegna að fara að lögum og undirbúa saksókn á hendur höfundi, enda skal sérhver refsiverð háttsemi sæta ákæru nema annað sé sérstaklega ákveðið í lögum, sbr.hér áður tilvísaða 42. grein laga um meðferð sakamála – ella verði mál vart mátuð við jafnræðisregluna, svo skýr sem hún þó er, að allir menn skyldu að minnsta kosti vera jafnir fyrir lögum.

Kysi ákæruvaldið á hinn bóginn að ofþyngja samvisku sinni og afgreiða þetta erindi bara sem höfundarins einkamál, þá ekki einu sinni einnar samloku virði, þá myndi augljóslega blasa við skýrt brot þess á 42. greininni, þá sem sagt stjórnarskrárbrot að sjálfgefnu. Ella væri ákæruvaldið vart sjálfu sér samkvæmt, hvort þá heldur duttlungum sínum, við túlkun sína á jafnræðisreglunni. Kynni það þó að koma út á eitt, svo margt fleira kynni líka að hanga á spýtunni, hvort líta skyldi til dæmis til XIV. kafla hegningarlaga, hvort jafnvel einhverjar greinanna númer 130, 132, 135, 138, 139, 140 og 141 gætu komið til álita í svo margvíslegu viðfangi – að ull allri innlagðri, skinnum og hærum, viðfangsefnum þæfðum endalaust.

Ákæruvaldið hlýtur því að gera það upp við samvisku sína, hvort það vilji fara að geðþótta sínum við túlkun á 42. greininni, sem og þá jafnvel við túlkun sína á öllum hinum greinunum líka, eða hins vegar, duttlungum sínum samkvæmt, láta bara kylfu ráða kasti, hvort þessu embættinu eða hinu skyldi falið að salta málið eða súrsa það næstu misserin eða árin. Væri þá vissulega enn ósvarað spurningunni undir leiðsögn hvaða saksóknara málið skyldi þæft eða svæft, sem sagt hverjum væri best treystandi til að gæta að vanhæfisreglum jafnt sem að öllum öðrum formsatriðum. Að fari það nú ekki allt í ferkantað kringlótt – jafnvel heimaskítsmát.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Einstök lönd geta ekki „bólusett sig út úr“ faraldrinum
Þrjú ríki heims hafa bólusett yfir 70 prósent íbúa. Ísland er eitt þeirra. Hlutfallið er undir 1,5 prósenti í Afríku. Ef ekki næst að koma því í 10 prósent bráðlega verður það „ör á samvisku okkar allra“ enda nóg til af bóluefnum, segir sérfræðingur WHO.
Kjarninn 1. ágúst 2021
Fékk „bakteríuna“ eftir Söngvakeppni sjónvarpsins
„Lögin hafa orðið til á yfir 20 ára tímabili og er því nokkur breidd í þessu hjá mér; allt frá stígandi ballöðum til eins konar rokkóperu,“ segir Pétur Arnar Kristinsson sem blásið hefur til söfnunar fyrir útgáfu fyrstu breiðskífu sinnar.
Kjarninn 1. ágúst 2021
Smári McCarthy er að hætta á þingi og ætlar í kjölfarið að láta reyna á sitt eigið hugvit í tengslum við loftslagsbreytingar.
„Flokkarnir voru að þvælast fyrir hvorum öðrum“ og niðurstaðan varð núll
Smára McCarthy fráfarandi þingmanni Pírata finnst sem undanfarin fjögur ár hafi litast af því að lítið ráðrúm hafi verið til þess að ræða pólitík, þar sem stjórnarflokkarnir eru ósammála um mörg grundvallarmálefni.
Kjarninn 1. ágúst 2021
Það er fremur fátítt að sólarhringsúrkoma í Reykjavík mælist meira en 20 mm eða meiri að sumarlagi.
Rignir af meiri ákefð nú en áður?
Fátt bendir til þess að Ísland sleppi alfarið við aftakaúrkomu sem nágrannaríki okkar hafa upplifað á síðustu árum, skrifar Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur og veltir fyrir sér getu fráveitukerfa til að taka við meiriháttar vatnsflaumi.
Kjarninn 1. ágúst 2021
Norska kvennaliðið í strandhandbolta að loknu Evrópumeistaramótinu í Búlgaríu á dögunum.
Bikiní- og stuttbuxnadeilan
Nýafstaðið Evrópumeistaramót í strandhandbolta vakti mikla athygli víða um heim. Það var þó ekki keppnin sjálf sem dró að sér athyglina heldur deilur um klæðnað. Nánar tiltekið klæðnað norska kvennalandsliðsins.
Kjarninn 1. ágúst 2021
Joe Biden forseti Bandaríkjanna tilkynnti í apríl að viðskiptaþvingunum yrði beitt á Rússland vegna njósnanna.
Brotist inn í tölvupósta bandarískra saksóknara
Óttast er að viðkvæmum gögnum hafi verið stolið er brotist var inn í tölvur tæplega þrjátíu embætta saksóknara í Bandaríkjunum á síðasta ári. Bandarísk yfirvöld telja Rússa standa að baki árásinni.
Kjarninn 31. júlí 2021
Eftir helgi verða breytingar á ferðatakmörkunum til Bretlands.
Fagna ákvörðun Breta um að bólusettir sleppi við sóttkví
„Hvenær ætla Bandaríkin að svara í sömu mynt?“ spyrja Alþjóða samtök flugfélaga sem fang ákvörðun Breta um að aflétta sóttkvíarkröfum á bólusetta farþega frá Bandaríkjunum og ESB-ríkjum.
Kjarninn 31. júlí 2021
Eggert Gunnarsson
Hamfarakynslóðin
Kjarninn 31. júlí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar