Ekki hægt að leka sömu upplýsingum tvisvar

Auglýsing

Á mið­viku­dag fór fram heil umræða á Alþingi, undir liðnum fund­ar­stjórn for­seta, sem snérist um ásak­anir Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar for­sæt­is­ráð­herra um að upp­lýs­ingum sem lagðar höfðu verið fyrir þverpóli­tíska sam­ráðs­nefnd um losun hafta hefði verið lekið í fjöl­miðla. Í nefnd­inni sitja full­trúar allra flokka sem eiga sæti á Alþingi. Sig­mundur Davíð sagði að trún­að­ar­brestur hefði orðið eftir fund sam­ráðs­nefnd­ar­innar í des­em­ber og í kjöl­farið hefði upp­lýs­inga­gjöf verið breytt þannig að þeir sem sitja í nefnd­inni fái í raun ekki lengur upp­lýs­ingar um hvað sé að ger­ast.

Stjórn­ar­and­stöðu­þing­menn höfðu spurt for­sæt­is­ráð­herra hvort búið væri að ákveða að not­ast við stöð­ug­leika­skatt í næstu skrefum í átt að losun hafta og sagði Sig­mundur svo vera. Guð­mundur Stein­gríms­son, for­maður Bjartrar fram­tíð­ar, sagði það vera „fynd­ið“ þar sem sam­ráðs­nefndin ætti að funda tveimur dögum síðar þar sem átt hafi að fara yfir stór álita­mál sem tengd­ust þeirri leið með sér­fræð­ing­um. Það væri fyndið að fara í sam­ráð ef búið væri að ákveða leið­ina.

Sig­mundur Davíð sagði að full­trúum flokka hafi verið haldið upp­lýstum í gegnum sam­ráðs­nefnd­ina. „Hins vegar dreg ég enga dul á það að það setti tölu­vert strik í reikn­ing­inn þegar að eftir einn slíkan fund var farið að dreifa upp­lýs­ingum til fjöl­miðla og farið í við­töl jafn­vel til þess að lýsa því sem gerð­ist á þessum fundi og í raun og veru dregin upp á margan hátt röng mynd af því. Það varð til þess að menn hlutu að end­ur­skoða hvernig upp­lýs­inga­gjöf á þessum fundum væri hátt­að,“ sagði for­sæt­is­ráð­herra.

Auglýsing

Stjórn­ar­and­staðan tók þessum ásök­unum for­sæt­is­ráð­herra væg­ast sagt illa og upp­hófst mikil hitaum­ræða. Á meðal þeirra sem stigu í pontu var Ásmundur Einar Daða­son, þing­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins og aðstoð­ar­maður for­sæt­is­ráð­herra. Hann hafði með sér frétta­skýr­ingu sem birt­ist í Kjarn­anum þann 8. des­em­ber 2014, sama dag og sam­ráðs­hóp­ur­inn fund­aði síð­ast. Ásmundur Einar sagði að í þeirri frétta­skýr­ingu væri því lýst nákvæm­lega sem fram hefði farið á umræddum fundi. Það væri grafal­var­legt að þessum upp­lýs­ingum hefði verið lek­ið. Ræðu Ásmundar Ein­ars má sjá hér að neð­an.

Tvær áætl­anir



Í frétta­skýr­ing­unni sem Ásmundur Einar vís­aði til kom fram að tvær áætl­anir sem tengj­ast losun fjár­magns­hafta hefðu verið kynntar fyrir sam­ráðs­nefnd­inni í hádeg­inu þennan sama dag, 8. des­em­ber 2014. Önnur áætl­unin snýst um að knýja eig­endur aflandskróna til að skipta eignum sínum yfir í skulda­bréf í erlendum myntum til meira en 30 ára á afslætti. Sú áætlun kall­ast Project Slack. Hin áætl­unin snýst um að leggja flatan útgöngu­skatt á allar eignir sem vilja yfir­gefa íslenska hag­kerf­ið. Slíkur skattur myndi leggj­ast jafnt á inn­lendar sem erlendar eign­ir, en ekk­ert var rætt um hversu hár skatt­ur­inn ætti að vera. Síðar kom í ljóst um sá skattur hefur hlotið nafnið stöð­ug­leika­skatt­ur.

Í frétta­skýr­ing­unni kom einnig fram að á fund sam­ráðs­nefnd­ar­innar hefðu komið Glenn Kim, for­maður fram­kvæmda­stjórnar um losun fjár­magns­hafta, og Lee Buchheit, fyrir hönd lög­fræði­stof­unnar Cle­ary Gott­lieb Steen & Hamilton, sem er einn helsti ráð­gjafi stjórn­valda í mál­inu.

Frétta­skýr­ing í Morg­un­blað­inu 18. nóv­em­ber



Þótt frétta­skýr­ing Kjarn­ans hafi vissu­lega verið ítar­leg, og lýst því sem fram fór á fund­in­um, þá liggur fyrir að upp­lýs­ingar um þessar tvær áætl­anir sem þar voru kynntar höfðu birst í fjöl­miðlum nokkrum dögum áður. Nánar til­tekið 20 dögum áður.

Þann 18. nóv­em­ber 2014 birt­ist í Morg­un­blað­inu mjög ítar­leg, upp­lýsandi og góð frétta­skýr­ing eftir Hörð Ægis­son um mál­ið. Hér er hægt að lesa stutta frétt byggða á skýr­ing­unni. Þar sagði meðal ann­ars: „Til stendur að leggja sér­stakan skatt vegna allra greiðslna slita­búa föllnu bank­anna úr landi til erlendra kröfu­hafa. Sam­kvæmt heim­ildum Morg­un­blaðs­ins er gert ráð fyrir því fyr­ir­liggj­andi til­lögum ráð­gjafa stjórn­valda um losun fjár­magns­hafta að útgöngu­gjaldið verði 35%.

Mun gjaldið einnig ná til aflandskróna eigu erlendra aðila eftir að þeim verður skipt skulda­bréf erlendri mynt til mjög langs tíma. Skatt­ur­inn, sem er eitt af þeim þjóð­hags­legum skil­yrðum sem þarf að hafa til hlið­sjónar við veit­ingu und­an­þágna frá höft­um, verður settur til að tryggja að jafn­ræðis sé gætt við til­slökun höft­um. Eng­inn grein­ar­munur er gerður inn­lendum eða erlendum eignum slita­bú­anna enda séu allar greiðslur til erlendra kröfu- hafa háðar tak­mörk­unum vegna reglna um fjár­magns­höft.

Þrátt fyrir að ekki sé búið að taka end­an­lega ákvörðun um hver skatt­pró­sentan verður hún gæti hugs­an­lega orðið hærri en 35% er ljóst að slita­búin þyrftu að greiða sam­tals mörg hund­ruð millj­arða króna gjald til rík­is­ins hygg­ist þau inna af hendi greiðslur yfir landa­mæri til kröfu­hafa. Bók­fært virði eigna slita­búa Kaup­þings, Glitnis og gamla Lands­bank­ans (LBI) nam tæp­lega 2.600 millj­örðum króna um mitt þetta ár. Erlendir aðilar eiga 94% allra krafna hendur búun­um.“

Í frétta­skýr­ing­unni kom einnig fram að vinnu­heiti ann­arrar áætl­unar fram­kvæmda­stjórnar stjórn­valda um losun hafta sé „Project Slack“.

Tveimur dögum fyrir fund sam­ráðs­nefnd­ar­innar birti Morg­un­blaðið aðra frétta­skýr­ingu þar sem útfærsla þess­ara tveggja áætl­anna var útskýrð frek­ar. Þar kom meðal ann­ars fram að sam­kvæmt „Project Slack“ yrði útgöngu­gjald aflandskrónu­eig­enda þannig að þeir yrðu „þving­að­ir“ til að skipta krónu­eignum sínum á afslætti yfir í skulda­bréf í erlendri mynt til meiri en 30 ára.

34 fréttir um útgöngu­skatt í aðdrag­anda fundar



Allt sem kom fram í frétta­skýr­ingu Kjarn­ans 8. des­em­ber 2014, sem Ásmundur Einar veif­aði úr ræðu­stól Alþingis sem sönnun þess að leki hefði átt sér stað, hafði því efn­is­lega komið fram áður.

Auk þess voru skrif­aðar 34 fréttir í íslenska fjöl­miðla á milli 18. nóv­em­ber og fram að mið­nætti 7. des­em­ber þar sem minnst var á svo­kall­aðan útgöngu­skatt. Tví­vegis hafði verið skrifað um „Project Slack“, í frétta­skýr­ingum Morg­un­blaðs­ins 18. nóv­em­ber og 6. des­em­ber sem minnst er á hér að ofan. Aug­ljóst er því að búið var að leka upp­lýs­ing­unum um áætl­an­irnar sem kynntar voru á fund­inum mörgum dögum áður en þær voru nokkru sinni kynntar fyrir þeim sem sitja í sam­ráðs­hópi um losun hafta.

Það er vert að ítreka að umfjöllun Morg­un­blaðs­ins um áætl­an­irnar var mjög góð og upp­lýsandi. Blaða­mað­ur­inn sem skrif­aði frétta­skýr­ing­arnar var ein­fald­lega að vinna sína vinnu, að nýta sér tengsla­net til að ná í upp­lýs­ingar og koma þeim á fram­færi við les­endur sína. Eins og góðir blaða­menn gera.

Það er nán­ast án und­an­tekn­inga þannig að þegar ein­hver býðst til að leka upp­lýs­ingum þá hefur sá hinn sami, eða að minnsta kosti telur sig hafa, ein­hverja hags­muni af því að upp­lýs­ing­arnar kom­ist í almenna umræðu. Blaða­menn vita þetta og þurfa að meta efni lek­ans sjálf­stætt áður en þeir ákveða að gera fréttir byggðar á þeim. Það þarf að meta hvort upp­lýs­ing­arnar séu frétt­næmar og hvort þær sýni heild­ar­mynd, eða bara brot af henni.

Í þessu til­felli er aug­ljóst að allir góðir blaða- og frétta­menn hefðu nýtt sér upp­lýs­ing­arnar sem Morg­un­blaðið var með undir höndum í nóv­em­ber 2014 með sama hætti og blaðið gerði. Um er að ræða útfærslu á lausn á stærsta hags­muna­máli íslensks sam­fé­lags í dag og efnið átti sann­ar­lega erindi við almenn­ing. Þetta var stór­frétt.

En þegar búið er að fjalla um hluti opin­ber­lega þá eru þeir...op­in­ber­ir. Það er ekki hægt að leka sömu upp­lýs­ing­unum tvisvar. Það er því ein­hver annar en þeir full­trúar allra flokka sem sitja í sam­ráðs­nefnd um losun hafta sem bera ábyrgð á lek­an­um, enda voru þeir ekki upp­lýstir um efnið sem var and­lag hans fyrr en 20 dögum eftir að það birt­ist í Morg­un­blað­inu.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Pexels
Íslendingar kaupa sífellt meira á alþjóðlegum netverslunardögum
Gífurleg aukning hefur orðið í fjölda póstsendinga hjá Póstinum í kjölfar stóru alþjóðlegu netverslunardaganna á síðustu árum. Alls hefur fjöldi innlendra sendinga aukist um 140 prósent frá árinu 2015.
Kjarninn 6. desember 2019
Íbúðalánasjóður getur gjaldfellt lán eða breytt lánskjörum hjá þeim sem ætla að græða
Íbúðalánasjóður hefur gripið til aðgerða gagnvart félögum sem rekin eru með arðsemissjónarmiði en hafa tekið lán hjá sjóðnum sem ætluð eru fyrir óhagnaðardrifin leigufélög.
Kjarninn 6. desember 2019
Aramco með verðmiðann 205.700.000.000.000
Olíufyrirtæki Aramco verður langsamlega verðmætasta skráða hlutafélag í heiminum. Um 1,5 prósent hlutafjár í félaginu var selt, miðað við verðmiða upp á 1.700 milljarða Bandaríkjadala.
Kjarninn 6. desember 2019
Fyrirmæli gefin um ákæru á hendur Trump
Öll spjót beinast nú að Donald Trump, Bandaríkjaforseta. Demókratar telja hann hafa brotið svo alvarlega af sér að hann eigi að missa réttinn til að vera forseti.
Kjarninn 5. desember 2019
Icelandair gengur frá 4,3 milljarða króna fjármögnun
Eigið fé Icelandair nam um 60 milljörðum í lok þriðja ársfjórðungs.
Kjarninn 5. desember 2019
Sameina kraftana gegn frumvarpi ráðherra
Ellefu hagsmunasamtök hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu.
Kjarninn 5. desember 2019
Kostnaður við starfslok Haraldar 57 milljónir
Það hefði kostað ríkissjóð meira að láta Harald Johannessen sitja áfram sem ríkislögreglustjóra en að gera við hann starfslokasamning, enda hefði hann þá fengið laun út skipunartíma sinn. Á móti hefði hann þurft að vinna.
Kjarninn 5. desember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari
None