Fífldjörf lán Deutsche Bank til Íslands draga dilk á eftir sér

Auglýsing

Spólum rúman ára­tug aftur í tím­ann. Árið er 2004. Íslensk fyr­ir­tæki eru búin að mynda brú inn á alþjóð­lega fjár­mála­mark­aði sam­hliða til­tölu­lega nýhaf­inni útþenslu íslenska banka­kerf­is­ins með skulda­bréfa­út­gáfu erlend­is. Alþjóð­legir fjár­mála­mark­aðir fljóta í ódýru fjár­magni eftir árás­irnar á tví­bura­t­urn­anna 11. sept­em­ber 2001 og aðgerðir seðla­banka heims­ins í kjöl­far­ið, og auð­velt er fyrir banka að útvega sér ódýrt láns­fé.

Í þessum aðstæðum mynd­ast mikið og sterkt sam­band íslenska hag­kerf­is­ins við þýsk fjár­mála­fyr­ir­tæki, einkum banka og spari­sjóði í Bæj­ara­landi, og stærsta banka Þýska­lands og einn þann stærsta í Evr­ópu, Deutsche Bank. Umsvif hans hér á landi, bæði fyrir og eftir hrun, eru með miklum ólík­indum í sam­hengi við stærð hag­kerf­is­ins.

Fífldjörf lán enda með ósköpum



Óhætt er að segja að lán þýskra fjár­mála­fyr­ir­tækja til íslenskra lög­að­ila, banka og ann­arra fyr­ir­tækja, á árunum fyrir hrun banka­kerf­is­ins og neyð­ar­laga­setn­ing­ar­innar 6. októ­ber 2008, hafi verið fífldjörf og til marks um ævin­týra­legt kæru­leysi hjá stjórn­endum þess­ara fyr­ir­tækja og rangt stöðu­mat þeirra. Tal um að þýsk fjár­mála­fyr­ir­tæki séu var­færin og fari fram með yfir­vegun á svo sann­ar­lega ekki við um lán þeirra til Íslands á und­an­förnum árum, svo mikið er víst.

Á aðeins um fimm árum þá lán­uðu þýsk fjár­mála­fyr­ir­tæki upp­hæðir hingað til lands sem námu mun meiru en árlegri lands­fram­leiðslu Íslands. Þegar íslenska efna­hags­bólan var við það springa, haustið 2008, var Deutsche Bank með mikla hags­muni gagn­vart íslenska hag­kerf­inu og fall þess gat skapað mikil vanda­mál fyrir bank­ann, svo ekki sé fastar að orði kveð­ið. Sem svo varð raun­in.

Auglýsing

Ekki bara bank­arn­ir, líka fjár­fest­arnir



Ekki nóg með að Deutsche Bank hefði verið meðal stærstu lána­drottna Kaup­þings og Glitnis - og ein­hverju leyti Lands­bank­ans - og spari­sjóða­kerf­is­ins, heldur var bank­inn einnig stór lán­veit­andi til ein­staka fjár­festa og félaga þeirra. Þannig lán­aði bank­inn ríf­lega fjóra millj­arða evra til Novators, félags Björg­ólfs Thors Björg­ólfs­son­ar, þegar félagið keypti Act­a­vis á vor­mán­uðum 2007. Það er upp­hæð sem jafn­gildir um 620 millj­örðum króna á núver­andi gengi. Björgólfur Thor Björg­ólfs­son lýsir því í bók sinni, Billions to Bust - and Back, sem kom út fyrir jól, að þessi lán­veit­ing hafi getað komið bank­anum í fangið á þýska rík­inu.

bjorgolfur Deutsche Bank lán­aði Björgólfi Thor mörg hund­ruð millj­arða króna.

Gætir mik­illa hags­muna



Eftir hrunið hefur bank­inn verið með putt­ana í ýmsum stærstu hags­muna­málum hag­kerf­is­ins og aug­ljós­lega verið að gæta hags­muna sinna. Þar má nefna ýmis atriði til sög­unn­ar.

Bank­inn bauðst til að taka yfir Ices­a­ve-skuld­ina, og eignir á móti, þegar deilur um inn­stæð­urnar stóðu sem hæst milli íslenskra stjórn­valda, þrota­bús Lands­bank­ans og yfir­valda í Hollandi og Bret­landi.

Þá hefur bank­inn komið að skulda­bréfa­út­gáfu fyrir íslensk fyr­ir­tæki í tölu­vert miklu mæli eftir hrun­ið, meðal ann­ars sem milli­göngu­að­ili fyrir Lands­virkjun árið 2010, þegar flest sund voruð lokuð erlendis fyrir íslensk fyr­ir­tæki. Sam­tals var útgáfan upp á 180 millj­ónir evra í það skipt­ið, eða tæp­lega 30 millj­arða króna. Hún var mik­il­væg fyrir Lands­virkjun og eig­and­ann íslenska rík­ið, þó vext­irnir hafa sögu­lega ver­ið ó­hag­stæð­ir.

Deutsche Bank fékk einnig greidda 35 millj­arða frá Peru, dótt­ur­fé­lagi Lýs­ing­ar, innan úr hafta­hag­kerf­inu í mars 2012 en Pera var veð­sett bank­anum til trygg­ingar fyrir lán­veit­ingum til Lýs­ing­ar­sam­stæð­unnar á þessum tíma.

Ices­a­ve-­málið aftur á borði Deutsche Bank



Ices­a­ve-­málið hefur haldið áfram að tengj­ast Deutsche Bank þó ekki hafi verið fall­ist á hug­mynd for­svars­manna bank­ans í milli­ríkja­deilu Íslands, Hollands og Bret­lands. Hinn 28. ágúst í fyrra til­kynnti Seðla­banki Hollands um það að Deutsche Bank hefði keypt Ices­a­ve-­kröfu bank­ans í þrotabú gamla Lands­bank­ans, sem var eft­ir­stand­andi, á 623 millj­ónir evra, eða um 96 millj­arða króna. Dag­inn eftir var svo frá því greint í Kjarn­anum að Deutsche Bank hefði keypt kröf­una, sem naut for­gangs í búið, fyrir aðra, þar á meðal vog­un­ar­sjóði sem áttu kröfur í bú hinna föllnu banka.

Deutsche Bank hefur síðan verið að kaupa kröfur á mark­aði í bú hinna föllnu banka, einkum á und­an­förnu ári. Í byrjun des­em­ber í fyrra greindi Kjarn­inn frá því að hann væri orð­inn þriðji stærsti kröfu­haf­inn í bú Glitnis með kröfu upp á 157,1 millj­arð að nafn­virði. Alls hefur hann keypt kröfur upp á 90,9 millj­arða króna að nafn­virði frá byrjun árs 2013. Þar af hefur hann keypt kröfur upp á 77 millj­arða króna á síð­ustu fimmtán mán­uð­um.

icesavenota (1) Deutsche Bank bland­aði sér beint í Ices­a­ve-­deil­una, og hafði síðan að lokum milli­göngu um að Seðla­banki Hollands seldi kröfur sínar í bú hins fallna Lands­banka.

Miklir hags­munir - við­vör­un­ar­ljós árið 2008?



Deutsche Bank á meðal ann­ars af fram­an­töldum ástæð­um, mik­illa hags­muna að gæta gagn­vart Íslandi þegar kemur að afnámi eða rýmkun fjár­magns­haft­anna og samn­ingum við erlenda krónu­eig­end­ur, þar á meðal kröfu­hafa í bú föllnu bank­anna. Sú vinna er komin nokkuð á veg, þó ómögu­legt sé að segja til um hversu hratt hlut­irnir munu ger­ast og hvernig nið­ur­staðan verð­ur.

Spurn­ingin sem vaknar nú þegar loks er að sjást ljós­glæta við enda hafta­gang­anna fyrir íslenska hag­kerf­ið, er hvenær Deutsche Bank var far­inn að átta sig á því að Ísland var í vondum málum og til hvaða með­ala bank­inn greip til að verja hags­muni sína. Sig­urður Ein­ars­son, fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­maður Kaup­þings, hefur lýst því í bréfi til vina sinna, að bank­inn hafi verið með putt­ann í stór­tækum kaupum Kaup­þings á skulda­trygg­ingum bank­ans á árinu 2008 með það fyrir augum að ná álag­inu nið­ur. Svip­aða frá­sögn má finna í skýrslu Rann­sókn­ar­nefndar Alþingis um fall bank­anna. Deutsche Bank lán­aði mikla fjár­muni inn í þessi við­skipti, á annað hund­rað millj­ónir evra. Á vor­mán­uðum í fyrra voru stjórn­endur Kaup­þings, Hreiðar Már Sig­urðs­son, fyrr­ver­andi for­stjóri, og Magnús Guð­munds­son, fyrr­ver­andi for­stjóri Kaup­þings í Lúx­em­borg, auk Sig­urð­ar, ákærðir fyrir þessi við­skipti meðal ann­arra.

Á þessum tíma­punkti, á fyrra hluta árs 2008, var í það minnsta komin skýr vit­neskja um það innan Deutsche Bank að Kaup­þing, langstærsta íslenska fjár­mála­fyr­ir­tækið á þessum tíma, ætti erf­ið­leikum vegna þess að aðgengi að lána­mörk­uðum var lokað og þegar væri byrjað að beita umdeildum aðgerðum til þess að bæta stöð­una. Deutsche Bank bein­línis lagði sjálfur til þær aðgerðir sem gripið var til, sam­kvæmt frá­sögnum í skýrslu Rann­sókn­ar­nefndar Alþing­is.

Aldrei langt undan



Milli­ganga Deutsche Bank í við­skiptum við vog­un­ar­sjóð­ina sem eiga kröfur á hina föllnu banka, meðal ann­ars með Ices­a­ve-­kröfu Seðla­banka Hollands, sýnir að bank­inn hefur aldrei verið langt undan þegar kemur að stærstu hags­muna­mál­unum eftir hrun­ið, enda full ástæða fyrir hann til þess að reyna að lág­marka tjónið af fífldjörfum lán­veit­ingum hingað til lands á til­tölu­lega fáum árum, einkum 2004 fram að hrun­inu í októ­ber 2008.

End­an­legir eig­endur vog­un­ar­sjóð­anna sem eru stærstu eig­endur krafna í bú hinna föllnu banka, Burlington Loan Mana­gement þeirra umsvifa­mestur, liggja ekki fyrir en hverjir sem þeir eru þá er nokkuð ljóst að sam­band þeirra við Deutsche Bank virð­ist vera náið. Sé mið tekið af sam­eig­in­legum hags­munum og við­skiptum með kröfur í bú bank­anna sem Deutsche Bank lán­aði til, nán­ast stjórn­laust,  áður en allt hrundi til grunna.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiLeiðari
None