Auglýsing

Hinn 9. febr­úar 2007 flutti Ólafur Ragnar Gríms­son, for­seti Íslands, ræðu á mál­þingi í Dan­mörku sem var skipu­lagt af Dansk Industri. Til­efnið var, eins og svo oft á þessum tíma, að útskýra og lofa íslenska efna­hagsund­rið og útrás íslenskra yfir­burða­manna á sviði við­skipta. Á meðal ann­arra frum­mæl­anda voru Hannes Smára­son, þá for­stjóri FL Group, og Sig­urður Ein­ars­son, þá stjórn­ar­­for­maður Kaup­þings banka. Þeir hafa síðan báðir verið ákærðir fyrir stór­felld efna­hags­brot og fyr­ir­tækin sem þeir stýrðu farið kon­ung­lega á hlið­ina. Hér­aðs­dómur hefur raunar dæmt Sig­urð í margra ára fang­elsi en þeirri nið­ur­stöðu hefur verið áfrýjað til Hæsta­rétt­ar.

Í end­ur­sögn á ræðu for­set­ans sem hægt er að finna á heima­síðu emb­ætt­is­ins seg­ir: „For­set­inn rakti einnig ýmis sér­kenni íslensks við­skipta­lífs sem gert hefðu íslenskum athafna­mönnum kleift að vinna marga sigra í sam­keppni við stærri fyr­ir­tæki á heims­mark­aði. Þar kæmi einkum til vinnu­semi þjóð­ar­inn­ar, áhersla á skjót við­brögð, stuttar boð­leið­ir, trún­aður í sam­skiptum ein­stak­linga og sú stað­reynd að þjóðin hefði verið bless­un­ar­lega laus við þau svifa­seinu skrifræð­is­bákn sem höml­uðu fram­för í öðrum lönd­um.“

Hér verður ekki fjallað meira um þjóð­ern­is­dramb for­set­ans um að Íslend­ingar séu yfir­burða­menn. Hér verður ekki fjallað um þá firru að eitt­hvað annað en ódýrt fjár­magn sem streymdi til Íslands vegna hárra vaxta hér hafi gert íslenskum athafna­mönnum kleift að vinna marga sigra í sam­keppni við stærri fyr­ir­tæki á heims­mark­aði. Hér verður meira að segja ekki fjallað um andúð for­set­ans á skrifræð­is­bákni (regl­u­m?) né þá stað­reynd að Íslend­ingum virð­ist skít­sama um aðal­hlut­verk for­set­ans í þessum útrás­ar­brand­ara. Honum hefur enda verið fyr­ir­gefið af Ices­a­ve-skelk­aðri þjóð. Hér verður ein­ungis fjallað um tvennt sem for­set­inn nefndi og er lík­lega meira ein­kenn­andi en nokkuð annað fyrir okkar litlu og sam­ofnu þjóð. Stuttar boð­leiðir og trúnað í sam­skiptum ein­stak­linga.

Auglýsing

[em­bed]htt­p://issu­u.com/kjarn­inn/docs/2014_06_26/4[/em­bed]

Spill­ing og frænd­hygli



Það sem for­set­inn og ýmsir við­skipta­­for­kólfar kalla stuttar boð­leiðir og trúnað í sam­skiptum ein­stak­linga upp­lifa margir aðrir landar þeirra nefni­lega sem spill­ingu og frænd­hygli. Þeir sem hafa aðgang að upp­lýs­ing­unum og pen­ing­unum strjúka þeim sem standa nærri með því að leyfa þeim að græða líka.

Það er stundum sagt að ef Íslend­ingur þekki ekki ein­hvern annan Íslend­ing þekkir hann pott­þétt ein­hvern sem þekkir hann. Við erum svo skyld og tengd að það hefur verið stofnað fyr­ir­tæki utan um að rann­saka þann skyld­leika. Það var raun­veru­lega mark­aður fyrir app sem kemur í veg fyrir að við stundum óvart kyn­ferð­is­mök með ein­hverjum landa okkar sem er of skyldur til þess að slík athöfn þyki boð­leg.

Smæðin og nálægðin skapar því mýmörg vanda­mál fyrir okk­ur, ekki bara í við­skipta­líf­inu. Það sést ágæt­lega á ýmsum málum sem upp hafa komið á und­an­förnum miss­er­um. Þegar mál Bald­urs Guð­laugs­sonar var tekið fyrir í Hæsta­rétti í upp­hafi árs 2012 lýstu sex dóm­arar af tólf við rétt­inn sig van­hæfa til að dæma í mál­inu vegna kunn­ings­skapar við Bald­ur. Þetta þótti óvenju­legt en var þó ekki eins­dæmi sam­kvæmt skrif­stofu­­stjóra rétt­ar­ins.

Á Alþingi verða þessir hags­muna­á­rekstrar oft sýni­leg­ir. Jón Gunn­ars­son, for­maður atvinnu­vega­nefndar þings­ins, er til að mynda einn helsti bar­áttu­maður þing­heima fyrir hval­veið­um. Sonur Jóns á fyr­ir­tæki sem veiðir hvali og selur kjöt þeirra.

Leka­málið svo­kall­aða sýnir síðan betur en nokkuð annað van­getu okkur til að taka fag­mann­lega á mál­um. Þar rann­sakar und­ir­stofnun inn­an­rík­is­ráð­herra yfir­mann sinn og póli­tíska aðstoð­ar­menn hans og á að taka ákvörðun um hvort ákæra eigi ein­hvern í mál­inu. Á meðan situr ráð­herr­ann sem fast­ast sem æðsti yfir­maður lög­gæslu í land­inu.

Nýr leik­völlur



Heim­ur­inn er ekki lengur leik­völlur íslenskra athafna­skálda líkt og hann var í skamman tíma fyrr á þess­ari öld. Nú er leik­völlur þeirra Ísland varið höft­um. Í stað þess að vinna sigra á stórum fyr­ir­tækjum á heims­mark­aði með þýskt lánsfé úr bönk­unum vinna þeir nú stóra sigra á íslenskum almenn­ingi með því fé sem þeir komust undan með.

Það flytja þeir í bíl­förmum aftur inn fyrir höft með afslátt­ar­­leið Seðla­bank­ans og kaupa hluta­bréf, skulda­bréf, fast­eignir og annað til­fallandi á spott­prís. Oft eru þessar eignir keyptar af sjóðum sjóðs­stýr­ing­ar­fyr­ir­tækja og raun­veru­legu eig­end­urnir faldir frá sjónum almenn­ings, enda upp­lýs­ingar um hlut­deild­ar­skír­tein­is­hafa ekki opin­ber­ar.

Stórar ákvarð­anir teknar af litlum hópi



Enn gilda sömu reglur og for­set­inn lof­aði í Dan­mörku um árið. Stuttar boð­leiðir og trún­aður á milli manna skilar bestum árangri. Það er sér­stak­lega hættu­legt í sam­fé­lagi þar sem höft hafa hindrað öll eðli­leg­heit í á sjötta ár. Þeir sem hafa upp­lýs­ingar um það sem máli skiptir eru í lyk­il­að­stöðu til að hagn­ast mjög. Þeir sem hafa þær ekki tapa.

Það er því nauð­syn­legra en nokkru sinni fyrr að vanda vel til verka við slíkar aðstæð­ur. Það er því miður ekki hægt að segja að við séum að gera það.

Hér eru þess í stað mynd­aðir alls kyns litlir hópar sem hafa það hlut­verk að móta risa­stórar ákvarð­anir sem hafa mikil áhrif á dag­legt líf okkar allra. Í þessa hópa velj­ast meðal ann­ars starfs­menn fjár­mála­fyr­ir­tækja og tekið er af þeim dreng­skap­ar­lof­orð um að mis­nota ekki upp­lýs­ingar sjálfum sér eða fyr­ir­tækjum sínum til fram­drátt­ar. Þeir taka ákvarð­anir um fram­tíð hús­næð­is­mála og þá skulda­bréfa­­út­gáfu sem henni fylgir, skulda­­nið­ur­fell­ing­ar, afnám verð­trygg­ing­ar, fram­tíð­ar­skipan Seðla­banka og auð­vitað mögu­legt afnám gjald­eyr­is­hafta. Allt er unnið í lok­uðum bak­her­bergjum og meira að segja þing­menn fá ekk­ert að vita.

Nú er gróða­par­tíið að byrja aft­ur. Þótt leik­völl­ur­inn sé annar en áður, og við búin að fara í gegnum hruns­rús­sí­bana, hefur okkur ekki tek­ist að losna við þau sér­kenni íslensks við­skipta­lífs sem for­set­inn sagði forðum að „gert hefðu íslenskum athafna­mönnum kleift að vinna marga sigr­a“. Þvert á móti virð­ast þau lifa betra lífi en nokkru sinni áður á litla Íslandi.

Leið­ar­inn birt­ist fyrst í nýj­ustu útgáfu Kjarn­ans. Lestu hana hér.

 

Sigurður Ingi Jóhannsson, samgöngu- og sveitastjórnarráðherra.
Telur lágbrú fýsilegri kost fyrir nýja Sundabraut
Tveir val­kost­ir eru einkum tald­ir koma til greina vegna lagn­ing­ar Sunda­braut­ar, ann­ars veg­ar jarðgöng í Gufu­nes og hins veg­ar lág­brú yfir Klepps­vík. Samgöngu- og sveitastjórnarráðherra seg­ir að sér hugn­ist frek­ar lág­brú yfir Klepps­vík.
Kjarninn 20. september 2019
Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn ræða sameiningu
Tvö sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík vilja sameinast. Gangi áformin eftir mun hið sameinaða fyrirtæki vera með um 16 milljarða króna í veltu á ári.
Kjarninn 20. september 2019
Ferðamenn eyddu minna en áður var haldið fram í ágúst síðastliðnum.
Hagstofan leiðréttir tölur í þriðja sinn á nokkrum vikum
Eyðsla útlendinga á greiðslukortum í ágúst 2019 var minni en í ágúst 2018, ekki meiri líkt og Hagstofa Íslands hélt fram fyrir viku síðan. Þetta er í þriðja sinn á örfáum vikum sem Hagstofan reiknar vitlaust.
Kjarninn 20. september 2019
Guðrún Svava, nemandi í bifvélavirkjun.
Enn eykst kynjabilið í starfsnámi á framhaldsskólastigi
Aðeins þrír af hverjum tíu nemendum á framhaldsskólastigi er í starfsnámi hér á landi. Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Samtaka iðnaðarins, segir að það þurfi samstillt þjóðarátak til að fjölga starfsnámsnemum.
Kjarninn 20. september 2019
Hvað er það við Icelandair sem stjórnmálamenn eiga að hafa áhyggjur af?
Prófessor í hagfræði hvatti stjórnmálamenn til að fylgjast með eiginfjárstöðu Icelandair á fundi í gær. Forstjóri Icelandair sagði ummælin ógætileg. Það sem veldur þessum áhyggjum er að eiginfjárhlutfall Icelandair hefur farið hríðlækkandi undanfarið.
Kjarninn 20. september 2019
Molar
Molar
Molar – Mikilvægt að koma vel fram við innflytjendur
Kjarninn 20. september 2019
Bankahöllin sem eigandinn vill ekki en er samt að rísa
Þegar íslensku bankarnir voru endurreistir úr ösku þeirra sem féllu í hruninu var lögð höfuðáhersla á að stjórnmálamenn gætu ekki haft puttanna í þeim.
Kjarninn 20. september 2019
Hrun fuglastofna í Norður-Ameríku vekur upp spurningar
Ný grein í Science greinir frá niðurstöðum viðamikilla rannsókna á fuglalífi í Norður-Ameríku.
Kjarninn 20. september 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari
None