Nóbelsverðlaunahafi segir ivermectin vinna á COVID-19

Frosti Sigurjónsson skrifar um lyf sem nær 30 lönd eru að notast við í baráttunni gegn COVID-19, en hefur ekki fengið markaðsleyfi hjá Lyfjastofnun Evrópu.

Auglýsing

Satoshi Omura, sem hlaut nóbels­verð­laun í lækn­is­fræði árið 2015, rit­aði ásamt þremur öðrum vís­inda­mönnum yfir­lits­grein um klínískar rann­sóknir á virkni ivermectin gegn COVID-19. Greinin heitir Global trends in clin­ical stu­dies of ivermectin in COVID-19 og er birt í mars hefti THE JAP­A­NESE JOURNAL OF ANTI­BIOT­ICS. Greinin fjallar ítar­lega um nið­ur­stöður 42 klínískra rann­sókna á virkni ivermect­in. Rann­sókn­irnar höfðu teymi lækna í mörgum löndum fram­kvæmt og náðu þær sam­tals til um 15 þús­und sjúk­linga. Með hlið­sjón af þessum rann­sóknum telja Satoshi og félagar óhætt að full­yrða að ivermectin hafi góða virkni gegn COVID-19. Lyfið veiti 89% vörn gegn smiti og það bæti útkom­una hjá 83% sjúk­linga.

Fleiri yfir­lits­rann­sóknir hafa kom­ist að svip­aðri nið­ur­stöðu eftir að skoða tugi rann­sókna á virkni ivermectin t.d. Andrew Hill ofl. Meta-ana­lysis of randomized tri­als of ivermectin to treat SAR­S-CoV-2 infect­ion birt 19.1.2021. Nið­ur­staða þeirra er:

„Ivermectin was associ­ated with red­uced inflammatory markers (C-R­eact­ive Prot­ein, d-di­mer and fer­rit­in) and faster viral cle­ar­ance by PCR. Viral cle­ar­ance was treat­ment dose- and duration-dependent. In six randomized tri­als of moderate or severe infect­ion, there was a 75% red­uct­ion in morta­lity (Relative Risk=0.25 [95%CI 0.12-0.52]; p=0.0002); 14/650 (2.1%) deaths on ivermect­in; 57/597 (9.5%) deaths in controls) with favora­ble clin­ical recovery and red­uced hospitalization."

Einnig má benda á yfir­lits­rann­sókn Kory ofl. Review of the Emerg­ing Evidence Demon­strat­ing the Efficacy of ivermectin in the Proph­y­laxis and Treat­ment of COVID-19 16.1.2021 Nið­ur­staða þeirra er:

„In sum­mary, based on the exist­ing and cumulative body of evidence, we recomm­end the use of ivermectin in both proph­y­laxis and treat­ment for COVID-19. In the pres­ence of a global COVID-19 sur­ge, the wides­pr­ead use of this safe, inex­pensi­ve, and effect­ive inter­vention would lead to a drastic red­uct­ion in trans­mission rates and the mor­bi­dity and morta­lity in mild, modera­te, and even severe dise­ase phases. The aut­hors are encoura­ged and hopeful at the prospect of the many favora­ble public health and soci­etal impacts that would result once adopted for use."

Auk hins mikla fjölda klínískra rann­sókna og yfir­lits­rann­sókna á virkni ivermectin er komin veru­leg reynsla af notkun lyfs­ins gegn OVID-19. Lyfið hefur verið notað í 30 löndum að ein­hverju marki og má ætla að nú þegar hafi yfir milljón COVID-19 sjúk­linga fengið ivermect­in.

Hvers vegna er ivermectin ekki notað hér? 

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá yfir­lækni smit­sjúk­dóma­deildar Land­spít­al­ans fá COVID-19 sjúk­lingar ekki nein veiru­lyf nema þeir verði svo veikir að þeir þurfi inn­lögn á spít­ala. Fari svo, er þeim eftir atvikum gefið veiru­lyfið rem­desi­v­ir. Rem­desi­vir er við­ur­kennt af Lyfja­stofnun Evr­ópu (EMA) til notk­unar gegn COVID-19. Fimm daga rem­desi­vir með­ferð kostar $2.340 sam­kvæmt upp­lýs­ingum fram­leið­and­ans Gilead. Lyfið þarf að gefa í æð. WHO ráð­leggur reyndar gegn notkun rem­desi­vir og segir ekki nægi­lega sannað að rem­desi­vir auki lífslíkur sjúk­linga.

Aðspurð­ur, hvers vegna ivermectin sé ekki notað hér á landi, vísar yfir­læknir smit­sjúk­dóma­deildar Land­spít­al­ans á Lyfja­stofnun Evr­ópu (EMA). Þann 22. mars sl. gaf EMA út til­mæli um að ekki skyldi nota ivermectin til lækn­inga á COVID-19 nema í rann­sókn­ar­skyni og telur að ekki séu óyggj­andi sann­anir fyrir virkni lyfs­ins gegn COVID-19.

Auglýsing
Á vef­síðu Lyfja­stofn­unar Íslands, undir liðnum „Spurt og svarað" er kafli um ivermectin og þar er tekið undir með EMA: 

„Ekki hefur verið sýnt fram á með óyggj­andi hætti að lyfið gagn­ist sem með­ferð við eða til að koma í veg fyrir COVID-19."

Á sömu síðu er einnig að finna upp­lýs­ingar um hverjir taki ákvarð­anir um lyf við COVID-19: 

„Hér á landi eru bæði for­varnir gegn og sjúk­dóms­með­ferð við COVID-19 á for­ræði sótt­varna­læknis og smit­sjúk­dóma­sér­fræð­inga Land­spít­al­ans, og reynt eftir fremsta megni að sam­ræma aðgerðir fyrir íslenska heil­brigð­is­kerfið í heild. Umræddir aðilar hafa til þessa ekki fal­ast eftir heim­ild til þess að nota lyfið ívermektín utan sam­þykktra ábend­inga lyfs­ins sem for­vörn gegn eða með­ferð við COVID-19."

Þrátt fyrir afstöðu EMA hafa þrjú ESB ríki; Portú­gal, Slóvakía og Tékk­land veitt læknum und­an­þágu­heim­ildir til að ávísa ivermectin til COVID-19 sjúk­linga. Lyfja­stofnun Íslands hefur hafnað slíkum ávís­un­um.

Hvers vegna er rem­desi­vir sam­þykkt af EMA en ekki ivermect­in?

Til að fá mark­aðs­leyfi hjá Lyfja­stofnun Evr­ópu þarf fram­leið­andi lyfs að byrja á því að fjár­festa í klíniskum rann­sóknum sem upp­fylla ítar­legar kröfur EMA. Ivermectin er búið að vera til í 30 ár, einka­leyfið er útrunn­ið, mörg fyr­ir­tæki fram­leiða lyfið og verð þess mjög lágt. Óvíst er að lyfja­fyr­ir­tæki gæti end­ur­heimt það fjár­magn sem þarf til að afla mark­aðs­leyfis hjá EMA. Lyfja­fram­leið­and­inn Merck og co. sem fann upp ivermect­in, hefur upp­lýst að það sé með nýtt veiru­lyf í þróun gegn COVID-19. Með nýju lyfi fæst einka­leyf­is­vernd og mögu­leiki til að hagn­ast. 

Lyfja­eft­ir­lit hafa ákaf­lega mik­il­vægu hlut­verki að gegna. Þau vernda sjúk­linga gegn hættu­legum og gagns­lausum lyfjum sem ann­ars gætu verið á mark­aði. En svo virð­ist sem þessi varn­ar­múr sé orð­inn svo hár að ein­ungis dýr lyf eigi mögu­leika á að kom­ast yfir hann. Ódýr lyf kom­ast ekki á markað jafn­vel þótt þau gætu nýst sjúk­ling­um. Finna þarf ein­hverja lausn á þeim vanda.

Þær fjöl­mörgu rann­sóknir sem sýnt hafa fram á virkni ivermectin gegn COVID-19 hafa ekki verið gerðar af lyfja­fyr­ir­tækj­um. Þess í stað hafa læknar og vís­inda­menn unnið þær að eigin frum­kvæði, eftir efnum og aðstæðum hverju sinni, með hags­muni sjúk­linga að leið­ar­ljósi. Án aðkomu og áhuga fram­leið­anda munu þessar rann­sóknir vart leiða til mark­aðs­leyfis fyrir ivermect­in. 

Alþjóða­heil­brigð­is­stofn­unin (WHO) og ivermectin

Ivermectin hefur verið á lista WHO yfir nauð­syn­leg lyf gegn sníklum í fólki. Í þau 30 ár sem lyfið hefur verið til, hafa hátt í þrír millj­arðar skammta verið not­að­ir. Áhættu­prófíll lyfs­ins er því einkar vel þekktur og það sagt mjög öruggt

Í lok mars birti WHO þá ráð­legg­ingu að nota bæri ivermectin aðeins í klínískum rann­sókn­um. WHO sagði fyr­ir­liggj­andi gögn þá ekki gefa nægt til­efni til að full­yrða um gagn­semi lyfs­ins gegn COVID-19. 

Afstaða WHO bygg­ist á vinnu nefndar sem skoð­aði nið­ur­stöður 16 rann­sókna á virkni ivermectin gegn COVID-19, sem náðu til 2407 sjúk­linga. Rann­sókn­irnar bentu raunar til mjög góðrar virkni ivermect­in, þar á meðal 80% lægri dán­ar­tíðni. WHO nefndin mat gæði þess­ara jákvæðu nið­ur­staðna „Mjög lág" vegna „hættu á hlut­drægni og óná­kvæmni." Rann­sókn­irnar sextán voru samt ekki á vegum lyfja­fyr­ir­tækja, heldur lækna sem unnu þær að eigin frum­kvæði og hafa vart nokkra fjár­hags­lega hags­muni af því að bjaga nið­ur­stöð­urnar á nokkurn hátt.

Nær þrjá­tíu lönd hafa tekið ivermectin í notkun gegn COVID-19

Á vef­síð­unni ivm­sta­t­u­s.com er upp­færður listi yfir þau lönd sem hafa tekið ivermectin í notkun gegn COVID-19. Þess ber að geta að í mörgum þess­ara landa er notk­unin svæð­is­bundin eða mjög tak­mörkuð og víða háð skil­yrð­u­m. 

Þann 12. apríl 2021 voru eft­iralin lönd á list­an­um: Argent­ína, Bangla­desh, Belize, Boli­via, Brazil­ía, Búlgar­ía, Tékk­land, Dom­iníska lýð­veld­ið, Egypta­land, El Salvador, Gvatemala, Hondúras, Ind­land, Íran, Jap­an, Líbanon, Mexíkó, Ník­aragúa, Níger­ía, Norður Makedón­ía, Pana­ma, Perú, Fil­ipps­eyj­ar, Portú­gal, Slóvakía, Suður Afr­íka, Banda­rík­in, Venez­ú­ela og Simbabve.

Notkun ivermectin er í þessum löndum til­komin vegna frum­kvæðis og bar­áttu lækna fyrir notkun lyfs­ins en ekki lyfja­fyr­ir­tækja. Yfir­völd hafa í sumum þess­ara landa stutt lækna í notkun ivermect­ins en víða hafa þau látið undan ákalli lækna með sem­ingi og tak­mörk­un­um. 

Athygli vekur að á list­anum eru þrjú ESB ríki; Tékk­land, Slóvakía og Portú­gal. Í Portú­gal fá læknar að ávísa ivermectin sem und­an­þágu­lyfi gegn COVID-19 en þá á eigin ábyrgð og sjúk­lings. Læknar þar í landi segja lyfið skila mjög góðum árangri hjá sjúk­ling­um. Heil­brigð­is­ráðu­neyti Tékk­lands ákvað í mars 2021 að heim­ila læknum þar í landi að nota ivermectin gegn COVID-19 sem und­an­þágu­lyf. Sjúk­lingar þurfa að veita upp­lýst sam­þykki vilji þeir taka lyf­ið. Ráðu­neytið tekur fram að lyfið sé öruggt en gögn skorti um að lyfið gagn­ist gegn COVID-19. Heil­brigð­is­ráðu­neyti Slóvakíu ákvað í jan­úar 2021 að heim­ila notkun ivermectin gegn COVID-19 til sex mán­aða.

Vegna áhuga­leysis lyfja­fram­leið­enda og stjórn­valda hafa læknar víða myndað sam­tök til að hvetja til notk­unar ivermectin gegn COVID19. Lækna­sam­tökin Front Line COVID Crit­ical Care Alli­ance (FLCCC) í Banda­ríkj­unum hafa gefið út mikið efni um ivermectin og hefur boð­skap­ur­inn greini­lega borist til lækna í fleiri lönd­um. FLCCC hafa sömu­leiðis gefið út ítar­legar leið­bein­ingar um með­ferð COVID smit­aðra og hvetja ein­dregið til þess að með­ferð við sjúk­dómnum hefj­ist strax við grein­ingu til að lág­marka það tjón sem veiran veldur sjúk­ling­um.

Ivermectin gæti orðið mik­il­vægt vopn í bar­átt­unni hér á landi

COVID-19 sjúk­dóm­ur­inn getur verið lífs­hættu­leg­ur, einkum fyrir aldr­aða. Dán­ar­tíðni vegna COVID-19 hér á landi er 15,6% hjá ald­urs­hópnum 80-89 ára. Vís­bend­ingar eru um að allt að helm­ingur þeirra sem sýkj­ast glími við langvar­andi eft­ir­köst. Rann­sóknir munu hafnar á því hvort ivermectin geti orðið þeim að gagn­i. 

Þótt bólu­efnin veiti allt að 90% gegn alvar­legum sjúk­dómi er enn óljóst hve hátt hlut­fall bólu­settra geti hugs­an­lega borið áfram smit. Tak­mörkuð fram­leiðslu­geta, vanda­mál í fram­leiðslu og óvæntar auka­verk­anir hafa tafið bólu­setn­ing­ar. Enn er óljóst hvenær hjarð­ó­næmi næst eða hvort veiran nær að stökk­breyt­ast undan þeim mótefnum sem bólu­efnin veita. Áfram verður því brýn þörf fyrir veiru­lyfið ivermect­in.

Sé það rétt hjá Satoshi Omura og félögum að ivermectin komi að miklu gagni sem for­vörn og með­ferð við COVID-19, gæti lyfið mögu­lega skapað stjórn­völdum kær­komið svig­rúm til að slaka fyrr en ella á þeim sótt­varn­ar­að­gerðum sem valda efna­hag lands­ins búsifj­u­m. 

Höf­undur er rekstr­ar­hag­fræð­ing­ur.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar