Auglýsing

Stærsta dag­blað lands­ins, Frétta­blað­ið, er borið frítt út í 90 þús­und ein­tökum á hverjum degi. Þótt lestur blaðs­ins hafi hríð­fallið und­an­farin ár er enn um að ræða einn áhrifa­mesta fjöl­miðil lands­ins. Og und­an­farna daga hefur hann afvega­leitt les­endur sína. Vís­vit­andi.

Blaðið heldur því ítrekað fram, líkt og um stað­reynd sé að ræða, að í sím­tali sem var hluti af máls­gögnum í Al Than­i-­mál­inu hafi ekki verið að ræða um Ólaf Ólafs­son, sem hlaut fjög­urra og hálfs árs fang­elsi í mál­inu. Það er bein­línis rangt, því aug­ljós­lega er verið að ræða hann og engan annan í hluta sím­tals­ins. Þar er verið að tala um hvernig Al Thani snún­ing­ur­inn skuli vera teikn­aður upp og meðal ann­ars rætt um þann bita kök­unnar sem Ólafur Ólafs­son átti að fá út úr hon­um. Um þetta er hægt að lesa í dómi Hæsta­réttar og um þetta er eng­inn vafi. Það getur síðan vel verið að hluti sím­tals­ins snú­ist um annan Óla. Það skiptir engu máli.

Ekki deilt um hvað gerð­ist

Þeir sem þekkja Al Than­i-­málið vel, og ég hef skrifað um það frá því á haust­dögum 2008, vita nefni­lega að það hefur í raun aldrei verið deilt um hvað menn­irn­ir, sem dæmdir voru til þungrar refs­ingar í mál­inu, gerðu. Þeir neita því ekki einu sinni sjálf­ir. Það er bara deilt um hvort það hafi verið ólög­legt. Hvort um glæpi hafi ver­ið að ræða eða bara sið­lausa, óábyrga og full­komn­lega skeyt­inga­lausa hegðun sem lögin næðu ekki utan um.

Auglýsing

Nú liggur nið­ur­staða Hæsta­réttar fyr­ir. Í þeirri nið­ur­stöðu er tekin afstaða gagn­vart þessum gjörn­ing­um. Hún er ítar­leg, byggir á gríð­ar­legu magni gagna og vitn­is­burða og er skýr. Menn­irnir fjórir eru sekir um það sem Hæsti­réttur kallar alvar­leg­ustu efna­hags­brot Íslands­sög­unn­ar. Og það er alveg kýr­skýrt að þeir voru ekki dæmdir í fang­elsi á grund­velli eins sím­tals.

Það liggur fyrir að menn­irnir sem dæmdir voru í fang­elsi, og fólkið í kringum þá, eru ósáttir við það að þurfa að sitja inni. Það er skilj­an­legt, enda frels­is­svipt­ing hræði­legt hlut­skipti. En rétt­ar­ríkið hvílir á hug­mynd­inni um að athöfnum fylgi ábyrgð og sam­fé­lags­sátt­mál­inn er þannig að svona séu menn látnir axla hana.

Öld pen­inga þar sem eig­endur þeirra bera ekki ábyrgð

Það sem er nýtt, á þess­ari öld pen­ing­anna, er að hinir sterk­efn­uðu dæmdu menn, fólkið í kringum þá, og ótrú­lega vel borg­uðu lög­menn­irnir þeirra eru að teygja sig mun lengra í að berj­ast gegn end­an­legri nið­ur­stöðu dóm­stóla en áður hefur sést.

Nið­ur­stöður dóma Hæsta­réttar hafa oft verið tor­tryggðar áður, en aldrei hefur verið reynt jafn skipu­lega að grafa undan dóms­kerf­inu eftir að hrun­málin svoköll­uðu voru tekin til með­ferðar innan þess. Sá hóp­ur, sem í krafti aðgengis að pen­ingum setti íslenskt hag­kerfi á hlið­ina og olli var­an­legum skaða á þjóð­arsál­inni með víta­verðu athæfi sínu, er nefni­lega þeirrar skoð­unar að athöfnum þeirra eigi ekki að fylgja ábyrgð.

Fréttir með til­gang

Rit­stjóri Frétta­blaðs­ins segir í leið­ara í dag að dag­blaðið segi fréttir og að þessar ásak­anir séu frétt­ir. Það er rétt hjá henni að bréf eig­in­konu Ólafs Ólafs­sonar og ásak­anir um að sér­stakur sak­sókn­ari sé að ljúga í Aur­um-­mál­inu eru frétt­næmar, og það er engin að gera athuga­semdir við að þær fréttir séu sagð­ar. Það sem er víta­vert er hvernig frétt­irnar eru sagð­ar. Skrif Frétta­blaðs­ins byggj­ast ekki á því að upp­lýsa les­end­ur. Þar eru hlut­irnir settir grímu­laust fram á afvega­leið­andi hátt til að leiða les­endur að ákveð­inni hug­mynd um að rétt­ar­kerfið sé rotið og hafi brotið gróf­lega á mann­rétt­indum manna sem hafa verið dæmdir sek­ir.

Í frétta­flutn­ingi sínum af mál­inu hafa miðlar 365 rætt við eft­ir­far­andi sér­fræð­inga til að gefa frétt­inni vængi: Bjarn­freð Ólafs­son (sem var til rann­sóknar í Al Than­i-­mál­inu, kom að gerð flétt­unn­ar, var skatta­ráð­gjafi Ólafs Ólafs­sonar og stjórn­ar­maður í Kaup­þing­i), Brynjar Níels­son (sem var lög­maður grun­aðs manns í Al Than­i-­mál­inu sem var á end­anum ekki ákærður og hefur tjáð sig ítrekað opin­ber­lega um að honum þyki nið­ur­staða dóm­stóla í mál­inu röng), Þórólfur Jóns­son (fyrrum fram­kvæmda­stjóri fyr­ir­tækja­ráð­gjafar Kaup­þings og lög­maður Ólafs Ólafs­son­ar), Jón Steinar Gunn­laugs­son (sem vann grein­ar­gerð fyrir Ólaf Ólafs­son þar sem Al Than­i-­dóm­ur­inn er rengd­ur) og Ragnar H. Hall (fyrrum verj­andi Ólafs Ólafs­son­ar). Allir þessir menn eru auð­vitað frjálsir af skoð­unum sínum og mega tjá þær að vild. En sam­hengið og tengslin skipta máli þegar skoð­anir þeirra eru not­aðar sem and­lag frétta.

Það stendur yfir veg­ferð um að mál Ólafs Ólafs­sonar verði tekið upp að nýju á grund­velli sím­tals, og Frétta­blaðið er þátt­tak­andi í þeirri veg­ferð. Það er ekki hlut­verk fjöl­miðla að taka þátt í slíkum veg­ferð­um. Þá eru þeir hættir að gera gagn og farnir að vera ógn.

Bein­harðir hags­munir

Undir liggja bein­harðir hags­mun­ir. Hags­munir þeirra sem eru undir í hrun­mál­un­um. Einn þeirra er Jón Ásgeir Jóhann­es­son, sá sem ræður mestu innan 365 miðla óháð því hvernig eign­ar­haldið er skráð. Þetta vita allir sem þar hafa unn­ið. Og það vita það líka allir sem hafa unnið fréttir um hrun­tengd mál fyrir 365 miðla að Jón Ásgeir hefur oft reynt að beita eig­enda­vald­inu til að hafa áhrif á frétta­skrif af sér eða tengdum aðil­um. Þetta er ekki slúður eða sögur frá þriðja aðila. Ég hef upp­lifað þetta margoft sjálf­ur.

Á meðan ég starf­aði á Frétta­blað­inu fór hann meira að segja fram á það við þáver­andi rit­stjóra minn að ég yrði rek­inn fyrir að skrifa full­kom­lega sanna og lög­lega frétt. Hann gerði engar athuga­semdir við sann­leiks­gildi frétt­ar­inn­ar, heldur fannst hún óþægi­leg og vildi ekki að fjöl­miðl­arnir sínir skrif­uðu slíkar fréttir um sig. Í þessum aðstæðum reyndi mjög á að hafa sterkan rit­stjóra sem stóð í lapp­irnar gagn­vart þess­ari mis­beit­ingu. Afleið­ingar þess urðu þær að við­kom­andi rit­stjóri var þynntur út með nið­ur­lægj­andi hætti og á end­anum hrak­inn úr starfi.

Hæsti­réttur er að taka fyrir mál tengt Jóni Ásgeiri á mánu­dag. Áhuga Frétta­blaðs­ins á að grafa undan trú­verð­ug­leika dóm­stól­anna verður alltaf að skoða í því sam­hengi. Sá afvega­leið­andi frétta­flutn­ingur sem átt hefur sér stað und­an­farna daga er alvar­leg­asta mis­notkun á fjöl­miðli sem átt hefur sér stað síðan að Frétta­blaðið birti ákær­urnar í Baugs­mál­inu með við­hengi sak­born­inga máls­ins, og þá eig­enda blaðs­ins, þar sem þeir  „út­skýrðu“ fyrir les­endum af hverju ákæran væri steypa. Í raun hefðu þeir ekk­ert brotið af sér heldur væri verið að brjóta á þeim.

Þá, líkt og nú, er verið að nota fjöl­miðil til að blekkja les­endur til að horfa á afmörkuð auka­at­riði í stað þess að sjá heild­ar­mynd­ina. Þetta er gert annað hvort með ein­beittum vilja eða af algjöru skiln­ings­leysi gagn­vart því hversu alvar­leg mis­notkun fjöl­miðla með þessum hætti er. Hvort sem er hræð­ir.

Það er sann­ar­lega varð­hundur að gelta. En hann er ekki að gelta fyrir lýð­ræðið eða sann­leik­ann. Hann er að gelta fyrir ákveðna og afmark­aða hags­muni.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ekki yfirgefa kettina ykkar ef þeir veikjast, segir höfundur rannsóknarinnar. Hugsið enn betur um þá í veikindunum en gætið að sóttvörnum.
Staðfest: Köttur smitaði manneskju af COVID-19
Teymi vísindamanna segist hafa staðfest fyrsta smit af COVID-19 frá heimilisketti í manneskju. Þeir eru undrandi á að það hafi tekið svo langan tíma frá upphafi faraldursins til sanna að slíkt smit geti átt sér stað.
Kjarninn 29. júní 2022
Cassidy Hutchinson fyrir framan þingnefndina í gær.
Það sem Trump vissi
Forseti Bandaríkjanna reyndi með valdi að ná stjórn á bíl, vildi að vopnuðum lýð yrði hleypt inn á samkomu við Hvíta húsið og sagði varaforseta sinn eiga skilið að hrópað væri „hengið hann!“ Þáttur Donalds Trump í árásinni í Washington er að skýrast.
Kjarninn 29. júní 2022
Óskar Guðmundsson
Hugmynd að nýju launakerfi öryrkja
Kjarninn 29. júní 2022
Þau Auður Arnardóttir og Þröstu Olaf Sigurjónsson hafa rannsakað hvaða áhrif kynjakvóti í stjörnum hefur haft á starfsemi innan þeirra.
Kynjakvóti leitt til betri stjórnarhátta og bætt ákvarðanatöku
Rannsókn á áhrifum kynjakvóta í stjórnum fyrirtækja bendir til að umfjöllunarefnin við stjórnarborðið séu fjölbreyttari en áður. Stjórnarformenn eru almennt jákvæðari í garð kynjakvóta en almennir stjórnarmenn.
Kjarninn 29. júní 2022
KR-svæði framtíðarinnar?
Nágrannar töldu sumir þörf á 400 bílastæðum í kjallara undir nýjum KR-velli
Íþróttasvæði KR í Vesturbænum mun taka stórtækum breytingum samkvæmt nýsamþykktu deiliskipulagi, sem gerir ráð fyrir byggingu hundrað íbúða við nýjan knattspyrnuvöll félagsins. Nágrannar hafa sumir miklar áhyggjur af bílastæðamálum.
Kjarninn 29. júní 2022
Landsvirkjun áformar að stækka þrjár virkjanir á Þjórsár-Tungnaársvæðinu: Sigölduvirkjun, Vatnsfellsvirkjun og Hrauneyjafossvirkjun.
Landsvirkjun afhendir ekki arðsemismat
Landsvirkjun segir að þrátt fyrir að áformaðar stækkanir virkjana á Þjórsársvæði muni ekki skila meiri orku séu framkvæmdirnar arðbærar. Fyrirtækið vill hins vegar ekki afhenda Kjarnanum arðsemisútreikningana.
Kjarninn 29. júní 2022
Húsnæðiskostnaður er stærsti áhrifaþátturinn í hækkun verðbólgunnar á milli mánaða, en án húsnæðisliðsins mælist verðbólga nú 6,5 prósent.
Verðbólgan mælist 8,8 prósent í júní
Fara þarf aftur til októbermánaðar árið 2009 til þess að finna meiri verðbólgu en nú mælist á Íslandi. Hækkandi húsnæðiskostnaður og bensín- og olíuverð eru helstu áhrifaþættir hækkunar frá fyrri mánuði, er verðbólgan mældist 7,6 prósent.
Kjarninn 29. júní 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 26. þáttur: Stjórnvaldstækni ríkisvaldsins og „vofa“ móðurinnar móta karlmennskuvitund ungra flóttamanna
Kjarninn 29. júní 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari
None