Óveðurský yfir álinu - Betra að kasta 70 milljónum út um gluggann?

Álbransinn í heiminum gengur nú í gegnum mikla erfiðleika. Álverð hefur lækkað mikið og stærstu álframleiðendur heimsins eru að draga saman seglin, til að halda rekstrinum í skefjum.

Ál
Auglýsing

Hluta­bréf í banda­ríska álfyr­ir­tæk­inu Alcoa, móð­ur­fé­lag Fjarð­ar­áls, hafa lækkað um yfir 40 pró­sent á þessu ári miðað við sama tíma­bil í fyrra. Jap­anski bankaris­inn Nomura breytti stöðu þess­ara bréfa í sínu safni úr kaupa og í halda. Jafn­framt lækk­aði Nomura mat sitt á hlut­bréf­unum úr 14 doll­urum á hlut og niður í 8 doll­ara. Í leið­inni var stöðu hluta­bréfa í Cent­ury Alu­mini­um, ­móð­ur­fé­lags Norð­ur­áls, breytt á sama hátt og verð­matið á hlutum þess félags­ ­lækkað úr 12 doll­urum niður í 4 doll­ara á hlut.

Nomura telur að heims­mark­aðs­verð á áli hald­ist á sömu slóð­u­m og það er í dag fram yfir árið 2017. Áltonnið kostar undir 1.500 doll­urum á málm­mark­að­inum (LME) í London þessa stund­ina. Það er rétt yfir jafn­vægisverð­in­u (br­ea­keven) hjá best reknu álverum heims­ins en það er talið vera um 1.450 doll­arar á tonn­ið. Um 90 pró­sent af öllum álverum í Kína, stærsta álf­ram­leið­enda heims­ins,  eru rekin með tapi í dag.

Nýlega birti Rík­is­út­varpið frétt um að sveit­ar­stjórn­ar­menn á Norð­ur­landi vildu fá 70 millj­óna króna styrk frá skatt­greið­endum til að und­ir­bú­a hugs­an­legt álver við Húnaflóa. Beiðni um þennan styrk var komið til­ fjár­laga­nefnd­ar. Það mætti eig­in­lega segja að fjár­laga­nefnd gerði betur í að henda þessu fé út um glugg­ana á annarri hæð Alþingis heldur en senda það norð­ur. Þá kæmi það alla­vega þeim til góða sem ættu leið fram­hjá alþing­is­hús­in­u á því augna­bliki sem seðl­arnir streymdu niður í Kirkju­stræt­ið.  

Auglýsing

Versn­andi staða

Að und­ir­búa álvers­bygg­ingu í dag á Íslandi verður að teljast und­ar­legt eins og staðan er á álmörk­uðum heims­ins. Staða sem ekki er lík­legt að batni a.m.k. næstu tvö til þrjú árin. Sem dæmi um erf­ið­leik­ana má nefna að verð á áli var hið lægsta í sex ár á mark­að­inum í London (LME) fyrir viku síð­an. Hér­ heima sjáum við að  ál­verið í Straums­vík­ er í krögg­um, og það ekki bara vegna yfir­vof­andi verk­falls að sögn for­stjór­ans, ál­verið á Grund­ar­tanga er það eina sem heldur móð­ur­fé­lag­inu Cent­ury Alu­minium á floti (vegna mjög hag­stæðs orku­verðs) og Alcoa móð­ur­fé­lag Fjarð­ar­áls ætlar að loka þremur af fjórum álverum sínum í Banda­ríkj­un­um.



Und­ar­leg áform

Hugs­an­legt álver við Húnaflóa mun verða kín­versk fram­kvæmd. ­Senni­legt er, miðað við fyr­ir­liggj­andi áform um stærð þess, að það verður rek­ið ­með miklu tapi í upp­hafi nema það fái ork­una svo gott sem gef­ins. Áform Kín­verja eru svo enn und­ar­legri þegar horft er til þess að í dag eru um 90 pró­sent allra álvera í Kína rekin með tapi að því er kemur fram í úttekt ráð­gjafa­fyr­ir­tæk­is­ins AZ China. Í sumum til­viklum er tapið falið með gíf­ur­leg­um ­nið­ur­greiðslum stjórn­valda á orku­verð­inu til þeirra. Samt sem áður hef­ur álfram­leiðsla Kín­verja auk­ist um 620.000 tonn í ár miðað við sama tíma­bil í fyrra. Þetta er sama magn og nemur árs­fram­leiðslu þeirra þriggja álvera sem Cent­ury Alu­minium rekur í Banda­ríkj­un­um. Raunar ætlar Cent­ury að draga veru­lega úr álf­ram­leiðslu sinni í Banda­ríkj­unum á næsta ári eins og Alcoa. Talið er að að­eins átta álver verði starf­andi þar í landi eftir ára­mót­in.

Þrýsta á stjórn­völd

Í frétt á Reuters í síð­ustu viku kom fram að bæði Alcoa og Cent­ury Alu­minium beita banda­rísk stjórn­völd þrýst­ingi í dag til að fá þau til­ að draga úr inn­flutn­ingi á áli frá Kína.  ­Fyrr­greind fyr­ir­tæki benda m.a. á að Kín­verjar nýti sér önnur lönd, eins og Víetnam og Mexíkó, til að kom­ast hjá inn­flutn­ings­gjöldum í Banda­ríkj­un­um. Það er Kín­verjar sendi þangað „hálf­unn­ið“ ál sem síðan er selt til­ ­Banda­ríkj­anna sem full­unnið án þess að nokk­urt hafi gerst í raun annað en að um­skipa þessu áli í höfnum fyrr­greindra landa.

Á móti þessum áformum stendur svo breiður hópur fyr­ir­tækja ­sem vill hafa mögu­leika á því áfram að kaupa ódýrt ál frá Kína. Þetta eru ­fyr­ir­tæki á borð dósa­verk­smiðj­ur/brugg­hús, bíla­fram­leið­endur og flug­véla­fram­leið­end­ur. Það er því erfitt að sjá að álfyr­ir­tækin hafi erindi sem erf­iði í þessu máli.

Vam­p­íru­kol­krabb­inn kemst í feitt

Álverð eftir hrun náði hæstu hæðum árið 2011 þegar það stóð í tæpum 2.700 doll­urum á tonnið hjá LME. Síðan hefur það sífellt lækkað og var ­síð­ast yfir 2.000 doll­urum í fyrra­sum­ar. Ári áður, það er sum­arið 2013, hafð­i The New York Times birt greinar um hvernig fjár­fest­ing­ar­bank­inn Gold­man Sachs, ­stundum nefndur vam­p­íru­kol­krabb­inn, hafði hagn­ast gíf­ur­lega á kostn­að al­menn­ings með því að flytja stöðugt álblokkir milli vöru­húsa í sinni eigu á sömu lóð­inni.  Eftir að stjórn­völd gripu í taumana á þess­ari „hringekju“  og ­stöðv­uðu hana hefur álverðið aldrei náð yfir 2.000 doll­ara mark­ið.

Gold­man Sachs, og fleiri bankar, hófu að kaupa ­iðn­að­ar­skemmur í Detroit í gíf­ur­legum mæli þegar álverðið var sem hæst árið 2011. Þær voru not­aðar til að geyma full­unnið ál áður en það var selt til­ not­enda. Eftir að „hringekj­an“ fór í gang lengd­ist bið­tími not­enda eftir áli úr um sex vikum og upp í allt að 16 mán­uði með til­heyr­andi geymslu­kostn­aði og verð­hækk­unum sem runnu beint í vasa Gold­man Sachs. Bank­inn sagði taf­irnar ver­a ­vegna skorts á vöru­bíl­stjórum og lyft­urum að því er kom fram í New York Times. Blað­ið komst að því að „hringekj­an“ hefði kostað banda­ríska neyt­endur um 3 millj­arða doll­ara, eða nær 400 millj­arða kr. á ári, en um þetta var meðal ann­ars fjallað í leið­ara The New York Times. mál­ið.

Kín­versku kaupin á eyr­inni

Kín­verska leiðin til að reyna að halda álverð­inu í horf­inu er nokkuð öðru­vísi en „til­færsl­un­ar“ hjá Gold­man Sachs. Þar á bæ er beinn eða dul­inn rík­is­styrkur það sem heldur álverum á floti í núver­andi stöð­u á álmark­að­in­um. Í nýlegri umfjöllun á Reuters var greint frá einu dæmi af ­mörgum um hvernig kín­versk stjórn­völd styrkja álf­ram­leiðslu sína. Um er að ræða Li­ancheng álverið í Gansu hér­aði. Álverið sem fram­leiðir 550.000 tonn á ári er í eigu rík­is­fyr­ir­tæk­is­ins China­lco. Þetta álver hefur tapað sam­tals 313 millj­ónum doll­ara eða hátt í 40 millj­örðum kr. frá árinu 2011 að því er fram kemur á vef­síðu Sam­bands málm­iðn­að­ar­ins í Kína. Rekst­ur­inn var svo erf­iður að að­stoð­ar­for­stjóri þess, Jiang Ying­gang sagði fyrr í ár að það þyrfti að loka því. Til lokunnar kom þó aldrei þar sem hér­aðs­stjóri Gansi taldi svo mik­il­vægt að halda álver­inu opnu að hann lækk­aði orku­kostnað þess nægi­lega til að það ­gæti náð jafn­vægisverði í fram­leiðsl­unni miðað við álverðið í dag. Þetta er af­greiðsla sem álver á Íslandi geta aðeins látið sig dreyma um að ger­ist hér­lend­is.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Brim hagnaðist um 4,7 milljarða í fyrra
Forstjóri Brims segir rekstrarafkomuna hafa verið viðunandi í fyrra.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Verðmiðinn á Gamma lækkar enn
Frá því að tilkynnt var um kaup Kviku á Gamma hefur verðmiðinn lækkað og lækkað. Nú er útlit fyrir að endanlegt kaupverð verði mun lægra en upphaflega var tilkynnt um.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Fimm einstaklingar í sóttkví á Ísafirði og einn í einangrun
Fimm einstaklingar eru í sóttkví og einn í einangrun vegna mögulegrar Covid-19 sýkingar. Allir einstaklingarnir eru staðsettir á Ísafirði.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Vaxandi líkur eru því taldar á að veiran eigi eftir að greinast hér á landi en allra ráða er beitt til að hefta komu hennar.
Vaxandi líkur á að veiran greinist á Íslandi
Daglega bætast við lönd sem tilkynna um tilfelli kórónuveirunnar, COVID-19, þar á meðal nokkur grannríki Íslands. Öllum tiltækum ráðum er beitt til að hefta komu hennar hingað til lands.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Freyja Haraldsdóttir
„Fatlað fólk á ekki bara að vera á hliðarlínunni“
Freyja Haraldsdóttir segir að aðkoma fatlaðs fólks þurfi að vera alls staðar og alltaf þegar kemur að umhverfismálum. Stjórnvöld, samtök um umhverfismál og allir viðbragðsaðilar, þurfi þess vegna að ráða fatlað fólk til starfa.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Kjarasamningar þorra aðildarfélaga BSRB hafa verið lausir frá 1. apríl í fyrra.
Formaður BSRB: Ekkert þokast nær ásættanlegri niðurstöðu
„Það eru mikil vonbrigði að við höfum ekki náð að þokast nær ásættanlegri niðurstöðu. Það er stutt í að verkfallsaðgerðir hefjist og mörg stór mál sem bíða úrlausnar,“ segir Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Maður með andlitsgrímu á hóteli í Austurríki þar sem kona sem smituð er af kórónuveirunni dvelur.
Dæmi um að fólk smitist aftur af veirunni
Nú, þegar nýja kórónuveiran hefur breiðst út til tæplega fimmtíu landa, er enn margt á huldu um hvernig hún hegðar sér. Um 14% þeirra sem sýktust, náðu heilsu og voru útskrifaðir af sjúkrahúsum í Kína hafa sýkst aftur.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Útilokar ekki vorkosningar á næsta ári
Forsætisráðherra segist ekki útiloka þann möguleika að kosið verði til Alþingis að vori 2021 í staðinn fyrir í lok október en þá lýkur yfirstandandi kjörtímabili.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None