Landsvirkjun slær til baka - Norðurál beitir öllum aðferðum til lækka orkuverð

Hörður Arnarson
Auglýsing

Það átta sig kannski ekki allir á því en um þessar mund­ir­ stendur yfir gríð­ar­lega hörð bar­átta um afnot að sjálf­bærum orku­auð­lind­um ­ís­lensku þjóð­ar­inn­ar. Sú bar­átta er til­komin vegna þess að raf­orku­samn­ingur sem Norð­ur­ál, sem á og rekur álver á Grund­ar­tanga, gerði við Lands­virkjun seint á tí­unda ára­tug síð­ustu aldar rennur út árið 2019 og verið er að reyna að end­ur­semja um hann. Gild­andi samn­ingur þykir í flestum sam­an­burði slakur fyr­ir­ Lands­virkj­un, og þar af leið­andi íslensku þjóð­ina sem á fyr­ir­tæk­ið, sem litast að ein­hverju leyti af þeim aðstæðum sem voru fyrir orku­sölu hér­lendis þeg­ar hann var gerð­ur. Þá voru ein­fald­lega ekki margir að berj­ast um hana. ­Mark­að­ur­inn var kaup­enda­mark­aður og þeir settu skil­yrð­in. Ísland þurfti fyrst og síð­ast að taka ákvörðun um hvort svara­vert væri að aðlaga sig að þeim.

Nú vill Lands­virkjun hins vegar fá hærra verð fyrir ork­una ­sem knýr áfram álver­ið. Hið lága verð hefur enda skilað eig­anda Norð­ur­áls, Cent­ury Alu­m­inum, og eig­anda Cent­ury, hrá­vöruris­anum Glencore, gríð­ar­legum arð­i frá því að hann var gerð­ur. Ket­ill Sig­ur­jóns­son, sér­fræð­ingur í orku­mál­u­m, hefur sagt að núgild­andi samn­ingur sé „einn af ódýr­ustu gild­and­i orku­sölu­samn­ingum til álvera í heim­inum í dag“.  

Á fundi sem Lands­virkjun boð­aði til með blaða­mönnum í dag var aug­ljóst á Herði Arn­ar­syni, for­stjóra Lands­virkj­un­ar, að hann var ein­dregið þeirrar skoð­unar að verðið til Lands­virkj­unar þyrfti að hækk­a um­tals­vert. Og í máli hans kom skýrt fram að hann teldi Norð­ur­ál, og eig­end­ur þess, vera að beita öllum mögu­legum með­ulum til að halda verð­inu til sín sem lægstu.

Auglýsing

Norð­urál beitir öllum aðferðum til að lækka verðið

Fund­ur­inn var við­bragð við þeirri umræðu sem hefur verið að und­an­förnu um raf­orku­samn­ing Lands­virkj­unar við Rio Tin­to-Alcan, raf­orku­verð til stór­iðju og skrifa verka­lýðs­for­ingj­ans Vil­hjálms Birg­is­sonar frá Akra­nes­i, ­sem hefur gagn­rýnt Lands­virkjun harð­lega í pistla­skrifum fyrir að vilja ekki ­selja stór­iðju­fyr­ir­tækjum á Grund­ar­tanga, þar sem margir skjól­stæð­ingar hans ­starfa, orku á verði sem fyr­ir­tækið telur allt of lágt.

Hörður sagði á fund­inum að það væri mik­il­vægt að þjóð­in ­gerði sér grein fyrir því hversu mikil verð­mæti væri í þeirri frá­bæru vöru sem end­ur­nýt­an­leg orka væri. Það væru verð­mæti sem myndu bara aukast og eft­ir­spurn eftir henni nú væri umtals­vert meiri en fram­boð­ið. Raf­orku­samn­ingar Lands­virkj­un­ar væru á meðal stærstu samn­inga sem gerðir væru í íslensku við­skipta­lífi og virð­i þeirra á tíu ára tíma­bili væri sam­an­lagt um 500 til 600 millj­arðar króna. Það væri sam­bæri­legt verð­mæti og ríkið sé að fá út úr samn­ingum við kröfu­hafa ­föllnu bank­anna þriggja um þessar mund­ir.

Hann snéri sér síðan að þeim end­ur­samn­ingum sem eru í gang­i ­gagn­vart Norð­ur­áli og skóf ekk­ert undan í lýs­ingu á skoðun sinni á aðstæð­um. Hörð­ur­ ­sagði að umræða um raf­orku­samn­ing Lands­virkj­unar og Rio Tin­to-Alcan hafa ver­ið ­dregna inn í þá kjara­deilu sem þar stendur yfir af öðrum en deilu­að­il­u­m. Aðspurður um hverjir það væri sagði Hörð­ur: „Stjórn­endur Norð­ur­áls, þeir telja að þetta styðji þeirra mál­stað. Þegar þú ert að semja um tug­millj­arða hags­mun­i þá beita aðilar öllum aðferðum til þess að styrkja sinn mál­stað. Það er ekk­ert ó­eðli­legt. Hvort þeir séu að ganga lengra núna en áður verða kannski aðrir að ­meta, en ég tel þessa teng­ingu mjög óheppi­lega og mér finnst hún mjög ósann­gjörn gagn­vart Rio Tinto.“

Meiri eft­ir­spurn en fram­boð

Aðspurður um hvað það væru sem stjórn­endur Norð­ur­áls væri að ­gera sagði Hörður það vera ljóst, og full­kom­lega eðli­legt, að þeir færu víða í sam­fé­lag­inu til að koma sjón­ar­miðum sínum á fram­færi. Auk þess sagði Hörð­ur: „Það er hins vegar alveg rétt að það hafa komið upp hópar manna sem hafa áður ekki ­tengst orku­um­ræðu inn í umræð­una. Þeir hafa verið kynntir í við­tölum sem ráð­gjafar Norð­ur­áls.“

Viðar Garðarsson.Þessi hópur sem Hörður talar um er leiddur af manni sem heit­ir Viðar Garð­ars­son, við­skipta­fræð­ingi og mark­aðs­ráð­gjafa, sem blandað hefur sér­ af miklu afli í umræður um orku­mál að und­an­förnu. Viðar er á meðal þeirra sem heldur úti vett­vangnum „Auð­lind­irnar okk­ar“ á Face­book, nýstofn­aða vef­miðl­in­um ­Veggnum og skrifar pistla á vef mbl.is. Í skrifum Við­ars og ann­arra á þessum síðum er talað fyrir lægra orku­verði til stór­iðju, lengri orku­sölu­samn­ingum og gegn lagn­ingu sæstrengs til­ Bret­lands. Þá var Viðar til við­tals í fréttum Stöðvar 2 í byrjun des­em­ber. Í kynn­ingu þeirrar fréttar kom fram að Viðar hafi unnið fyrir Norð­urál. Í þeirri frétt sagði Viðar að hótun Rio Tinto um að loka álver­inu í Straums­vík hafi verið sett fram vegna þungs rekst­urs, sem megi rekja til of hás orku­verðs.

Hörður sagði þennan hóp og skrif þeirra ekki trufl­a Lands­virkjun mikið og að samn­ings­við­ræð­ur­ við Norð­urál stæðu yfir þrátt þessa stöðu. Þær væru alls ekki í upp­námi. „En það er tek­ist á.“

Jafn­vel þótt að ekki myndi semj­ast við Norð­urál um á­fram­hald­andi kaup á orku væri engin skortur á öðrum áhuga­sömum kaup­end­um. Það væri mik­ill áhugi frá aðilum í kís­il­iðn­aði, sem reka gagna­ver og öðrum blönd­uðum iðn­aði fyrir því að kaupa orku frá Lands­virkjun auk þess sem heild­sölu­mark­aður væri alltaf að vaxa. Því væri meiri eft­ir­spurn en fram­boð. 

Seg­ist hugsi yfir skrifum Vil­hjálms Birg­is­sonar

Vil­hjálmur Birg­is­son, for­maður Verka­lýðs­fé­lags Akra­ness, hefur sett fram harða gagn­rýni á Lands­virkjun á und­an­förnum dögum vegna þess að ­fyr­ir­tækið vildi ekki semja við járn­blendi­verk­smiðju Elkem á Grund­ar­tanga og ­vegna þess að ekki er búið að ganga frá samn­ingum við Norð­ur­ál, sem rekur álver á sama stað. Vil­hjálmur hefur áhyggjur af því að for­svars­menn Lands­virkj­unnar „ átti sig ekki á því að raf­orku­verð í heim­in­um hefur hríð­fallið á und­an­förnum árum og miss­erum og því eru sam­keppn­is­skil­yrð­i hér á landi að verða mun bág­born­ari heldur en í þeim löndum sem við viljum ber­a okkur saman við. [...]Það er mik­il­vægt að menn átti sig á því að ef Lands­virkjun horfir ekki á þessar stað­reyndir þá eru umtals­verðar líkur á því að þús­undir starfa í stór­iðjum muni tap­ast á næstu árum.“ Þessi gagn­rýn­i er mjög í takt við þá sem Viðar og fleiri kollegar hans hafa sett fram, en Lands­virkjun segir að sé ekki í neinum takti við raun­veru­leik­ann.

Hörður sagði til að mynda alrangt að Lands­virkj­un væri ekki að bjóða sam­keppn­is­hæf kjör. „Það er mikil eft­ir­spurn. Væri hún til­ ­staðar ef þetta væri rétt? Svarið við því er auð­vitað nei.“

Hann sagð­ist hugsi yfir skrifum Vil­hjálms og hvaðan þær ­upp­lýs­ingar sem hann leggi út frá komi. „Ég hef ekki trú á að þær upp­lýs­ing­ar komi frá honum sjálf­um. Ég tel að þessar upp­lýs­ingar sem Vil­hjálmur Birg­is­son vitnar til komi frá fyr­ir­tæk­inu [Norð­ur­áli]. Þær upp­lýs­ingar eru í sum­um til­vikum rangar og í öðrum til­fellum mjög vill­and­i.“



Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Undraheimur bókmenntanna: Veisla Soffíu Auðar Birgisdóttur
Gagnrýnandi Kjarnans skrifar um „Maddama, kerling, fröken, frú. Konur í íslenskum nútímabókmenntum".
Kjarninn 14. desember 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Norrænt velferðarríki eða arðrænd nýlenda?
Kjarninn 14. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur efast um að mútur hafi verið greiddar og telur Samherja ekki hafa brotið lög
Forstjóri Samherja telur Jóhannes Stefánsson hafa verið einan að verki í vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Afríku. Greiðslur til Dúbaí eftir að Jóhannes hætt,i sem taldar eru vera mútur, hafi verið löglegar greiðslur fyrir kvóta og ráðgjöf.
Kjarninn 14. desember 2019
Litla hraun
Vilja að betrun fanga hefjist strax frá dómsuppkvaðningu
Starfshópur félagsmálaráðherra hefur lagt til unnið sé að bataferli einstaklinga sem hlotið hafa refsidóm strax frá uppkvaðningu dóms, á tímabilinu áður en afplánun refsingar hefst, á meðan afplánun varir og einnig eftir að afplánun lýkur.
Kjarninn 14. desember 2019
Síminn að festa sig aftur í sessi sem sá stærsti á markaðnum
Gagnamagnsnotkun Íslendinga á farsímaneti heldur áfram að aukast ár frá ári. Hún hefur 265faldast á áratug. Síminn hefur styrkt stöðu sína sem markaðsleiðandi á farsímamarkaði en tekjur vegna sölu á slíkri þjónustu hafa dregist verulega saman.
Kjarninn 14. desember 2019
Eitt af hverjum sex dauðsföllum tengt matarvenjum
Offita er orðið umfangsmikið lýðheilsuvandamál á Íslandi en alls þjást um fimmtungur fullorðinna Íslendinga af offitu.
Kjarninn 14. desember 2019
Friðarsamkomulag í sjónmáli?
Vonir hafa vaknað um það á mörkuðum, að tollastríð Bandaríkjanna og Kína sé möguleika að komast á endastöð, með samkomulagi í sjónmáli. Óvissa er þó enn um það.
Kjarninn 13. desember 2019
Hér má sjá áhrif eins vetrarstorms á minjar sem reynt var að verja með sandpokum. Sandpokarnir eru á víð og dreif.
Rauð viðvörun! Fornminjar á Íslandi í voða
Kjarninn 13. desember 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None