Landsvirkjun slær til baka - Norðurál beitir öllum aðferðum til lækka orkuverð

Hörður Arnarson
Auglýsing

Það átta sig kannski ekki allir á því en um þessar mund­ir­ stendur yfir gríð­ar­lega hörð bar­átta um afnot að sjálf­bærum orku­auð­lind­um ­ís­lensku þjóð­ar­inn­ar. Sú bar­átta er til­komin vegna þess að raf­orku­samn­ingur sem Norð­ur­ál, sem á og rekur álver á Grund­ar­tanga, gerði við Lands­virkjun seint á tí­unda ára­tug síð­ustu aldar rennur út árið 2019 og verið er að reyna að end­ur­semja um hann. Gild­andi samn­ingur þykir í flestum sam­an­burði slakur fyr­ir­ Lands­virkj­un, og þar af leið­andi íslensku þjóð­ina sem á fyr­ir­tæk­ið, sem litast að ein­hverju leyti af þeim aðstæðum sem voru fyrir orku­sölu hér­lendis þeg­ar hann var gerð­ur. Þá voru ein­fald­lega ekki margir að berj­ast um hana. ­Mark­að­ur­inn var kaup­enda­mark­aður og þeir settu skil­yrð­in. Ísland þurfti fyrst og síð­ast að taka ákvörðun um hvort svara­vert væri að aðlaga sig að þeim.

Nú vill Lands­virkjun hins vegar fá hærra verð fyrir ork­una ­sem knýr áfram álver­ið. Hið lága verð hefur enda skilað eig­anda Norð­ur­áls, Cent­ury Alu­m­inum, og eig­anda Cent­ury, hrá­vöruris­anum Glencore, gríð­ar­legum arð­i frá því að hann var gerð­ur. Ket­ill Sig­ur­jóns­son, sér­fræð­ingur í orku­mál­u­m, hefur sagt að núgild­andi samn­ingur sé „einn af ódýr­ustu gild­and­i orku­sölu­samn­ingum til álvera í heim­inum í dag“.  

Á fundi sem Lands­virkjun boð­aði til með blaða­mönnum í dag var aug­ljóst á Herði Arn­ar­syni, for­stjóra Lands­virkj­un­ar, að hann var ein­dregið þeirrar skoð­unar að verðið til Lands­virkj­unar þyrfti að hækk­a um­tals­vert. Og í máli hans kom skýrt fram að hann teldi Norð­ur­ál, og eig­end­ur þess, vera að beita öllum mögu­legum með­ulum til að halda verð­inu til sín sem lægstu.

Auglýsing

Norð­urál beitir öllum aðferðum til að lækka verðið

Fund­ur­inn var við­bragð við þeirri umræðu sem hefur verið að und­an­förnu um raf­orku­samn­ing Lands­virkj­unar við Rio Tin­to-Alcan, raf­orku­verð til stór­iðju og skrifa verka­lýðs­for­ingj­ans Vil­hjálms Birg­is­sonar frá Akra­nes­i, ­sem hefur gagn­rýnt Lands­virkjun harð­lega í pistla­skrifum fyrir að vilja ekki ­selja stór­iðju­fyr­ir­tækjum á Grund­ar­tanga, þar sem margir skjól­stæð­ingar hans ­starfa, orku á verði sem fyr­ir­tækið telur allt of lágt.

Hörður sagði á fund­inum að það væri mik­il­vægt að þjóð­in ­gerði sér grein fyrir því hversu mikil verð­mæti væri í þeirri frá­bæru vöru sem end­ur­nýt­an­leg orka væri. Það væru verð­mæti sem myndu bara aukast og eft­ir­spurn eftir henni nú væri umtals­vert meiri en fram­boð­ið. Raf­orku­samn­ingar Lands­virkj­un­ar væru á meðal stærstu samn­inga sem gerðir væru í íslensku við­skipta­lífi og virð­i þeirra á tíu ára tíma­bili væri sam­an­lagt um 500 til 600 millj­arðar króna. Það væri sam­bæri­legt verð­mæti og ríkið sé að fá út úr samn­ingum við kröfu­hafa ­föllnu bank­anna þriggja um þessar mund­ir.

Hann snéri sér síðan að þeim end­ur­samn­ingum sem eru í gang­i ­gagn­vart Norð­ur­áli og skóf ekk­ert undan í lýs­ingu á skoðun sinni á aðstæð­um. Hörð­ur­ ­sagði að umræða um raf­orku­samn­ing Lands­virkj­unar og Rio Tin­to-Alcan hafa ver­ið ­dregna inn í þá kjara­deilu sem þar stendur yfir af öðrum en deilu­að­il­u­m. Aðspurður um hverjir það væri sagði Hörð­ur: „Stjórn­endur Norð­ur­áls, þeir telja að þetta styðji þeirra mál­stað. Þegar þú ert að semja um tug­millj­arða hags­mun­i þá beita aðilar öllum aðferðum til þess að styrkja sinn mál­stað. Það er ekk­ert ó­eðli­legt. Hvort þeir séu að ganga lengra núna en áður verða kannski aðrir að ­meta, en ég tel þessa teng­ingu mjög óheppi­lega og mér finnst hún mjög ósann­gjörn gagn­vart Rio Tinto.“

Meiri eft­ir­spurn en fram­boð

Aðspurður um hvað það væru sem stjórn­endur Norð­ur­áls væri að ­gera sagði Hörður það vera ljóst, og full­kom­lega eðli­legt, að þeir færu víða í sam­fé­lag­inu til að koma sjón­ar­miðum sínum á fram­færi. Auk þess sagði Hörð­ur: „Það er hins vegar alveg rétt að það hafa komið upp hópar manna sem hafa áður ekki ­tengst orku­um­ræðu inn í umræð­una. Þeir hafa verið kynntir í við­tölum sem ráð­gjafar Norð­ur­áls.“

Viðar Garðarsson.Þessi hópur sem Hörður talar um er leiddur af manni sem heit­ir Viðar Garð­ars­son, við­skipta­fræð­ingi og mark­aðs­ráð­gjafa, sem blandað hefur sér­ af miklu afli í umræður um orku­mál að und­an­förnu. Viðar er á meðal þeirra sem heldur úti vett­vangnum „Auð­lind­irnar okk­ar“ á Face­book, nýstofn­aða vef­miðl­in­um ­Veggnum og skrifar pistla á vef mbl.is. Í skrifum Við­ars og ann­arra á þessum síðum er talað fyrir lægra orku­verði til stór­iðju, lengri orku­sölu­samn­ingum og gegn lagn­ingu sæstrengs til­ Bret­lands. Þá var Viðar til við­tals í fréttum Stöðvar 2 í byrjun des­em­ber. Í kynn­ingu þeirrar fréttar kom fram að Viðar hafi unnið fyrir Norð­urál. Í þeirri frétt sagði Viðar að hótun Rio Tinto um að loka álver­inu í Straums­vík hafi verið sett fram vegna þungs rekst­urs, sem megi rekja til of hás orku­verðs.

Hörður sagði þennan hóp og skrif þeirra ekki trufl­a Lands­virkjun mikið og að samn­ings­við­ræð­ur­ við Norð­urál stæðu yfir þrátt þessa stöðu. Þær væru alls ekki í upp­námi. „En það er tek­ist á.“

Jafn­vel þótt að ekki myndi semj­ast við Norð­urál um á­fram­hald­andi kaup á orku væri engin skortur á öðrum áhuga­sömum kaup­end­um. Það væri mik­ill áhugi frá aðilum í kís­il­iðn­aði, sem reka gagna­ver og öðrum blönd­uðum iðn­aði fyrir því að kaupa orku frá Lands­virkjun auk þess sem heild­sölu­mark­aður væri alltaf að vaxa. Því væri meiri eft­ir­spurn en fram­boð. 

Seg­ist hugsi yfir skrifum Vil­hjálms Birg­is­sonar

Vil­hjálmur Birg­is­son, for­maður Verka­lýðs­fé­lags Akra­ness, hefur sett fram harða gagn­rýni á Lands­virkjun á und­an­förnum dögum vegna þess að ­fyr­ir­tækið vildi ekki semja við járn­blendi­verk­smiðju Elkem á Grund­ar­tanga og ­vegna þess að ekki er búið að ganga frá samn­ingum við Norð­ur­ál, sem rekur álver á sama stað. Vil­hjálmur hefur áhyggjur af því að for­svars­menn Lands­virkj­unnar „ átti sig ekki á því að raf­orku­verð í heim­in­um hefur hríð­fallið á und­an­förnum árum og miss­erum og því eru sam­keppn­is­skil­yrð­i hér á landi að verða mun bág­born­ari heldur en í þeim löndum sem við viljum ber­a okkur saman við. [...]Það er mik­il­vægt að menn átti sig á því að ef Lands­virkjun horfir ekki á þessar stað­reyndir þá eru umtals­verðar líkur á því að þús­undir starfa í stór­iðjum muni tap­ast á næstu árum.“ Þessi gagn­rýn­i er mjög í takt við þá sem Viðar og fleiri kollegar hans hafa sett fram, en Lands­virkjun segir að sé ekki í neinum takti við raun­veru­leik­ann.

Hörður sagði til að mynda alrangt að Lands­virkj­un væri ekki að bjóða sam­keppn­is­hæf kjör. „Það er mikil eft­ir­spurn. Væri hún til­ ­staðar ef þetta væri rétt? Svarið við því er auð­vitað nei.“

Hann sagð­ist hugsi yfir skrifum Vil­hjálms og hvaðan þær ­upp­lýs­ingar sem hann leggi út frá komi. „Ég hef ekki trú á að þær upp­lýs­ing­ar komi frá honum sjálf­um. Ég tel að þessar upp­lýs­ingar sem Vil­hjálmur Birg­is­son vitnar til komi frá fyr­ir­tæk­inu [Norð­ur­áli]. Þær upp­lýs­ingar eru í sum­um til­vikum rangar og í öðrum til­fellum mjög vill­and­i.“



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjöldi fólks sem var á tónleikum í Hörpu á föstudagskvöld verður skimaður í dag.
107 í sóttkví – sjö í einangrun
Á næstu klukkustundum mun það skýrast hvort að tekist hafi að koma í veg fyrir hópsýkingu í kringum tvo einstaklinga sem greindust með veiruna og voru utan sóttkvíar. Nokkrir dagar geta liðið frá smiti og þar til veiran finnst í fólki við sýnatöku.
Kjarninn 8. mars 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Samtal við samfélagið – Skiptir máli hvernig fæðingarorlofi er háttað?
Kjarninn 8. mars 2021
Drífa Snædal, Sonja Ýr Þorbergsdóttir og Þórunn Sveinbjarnardóttir
Leiðréttum skakkt verðmætamat – Greiðum konum mannsæmandi laun
Kjarninn 8. mars 2021
Sólveig Anna Jónsdóttir
8. mars 2021
Kjarninn 8. mars 2021
Einkaneysla Íslendinga í fyrra var mun meiri en helstu greiningaraðilar gerðu ráð fyrir
Sérfræðingar ofmátu samdráttinn
Síðasta ár fór ekki nákvæmlega eins og sérfræðingar þriggja stærstu bankanna, Seðlabankans, Viðskiptaráðs, ASÍ eða ríkisstjórnarinnar spáðu fyrir um í þeim 15 hagspám sem gerðar hafa verið frá síðustu apríllokum.
Kjarninn 8. mars 2021
Kári Jónasson og Skúli Jóhannsson
Hugmynd um sæstreng frá Straumsvík til Suðurnesja endurvakin
Kjarninn 8. mars 2021
Fasteignafélagið Eik tapaði mikið á rekstri hótels 1919, sem er í eigu þess
6 milljarða samdráttur í rekstri fasteignafélaganna
Fasteignafélögin Reitir, Reginn og Eik högnuðust öll á rekstri sínum í fyrra. Þó var hagnaðurinn töluvert minni en á síðasta ári, en samkvæmt félögunum leiddi heimsfaraldurinn til mikils samdráttar í tekjum.
Kjarninn 8. mars 2021
Steinunn Böðvarsdóttir, sérfræðingur á hagdeild VR
Lýðræði á vinnustöðum mun meira á hinum Norðurlöndunum
Sérfræðingur hjá VR segir starfsfólk hérlendis ekki geta haft jafnmikil áhrif á ákvarðanir sem varða vinnustaði þeirra og starfsmenn á hinum Norðurlöndunum í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 7. mars 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None