Landsvirkjun slær til baka - Norðurál beitir öllum aðferðum til lækka orkuverð

Hörður Arnarson
Auglýsing

Það átta sig kannski ekki allir á því en um þessar mund­ir­ stendur yfir gríð­ar­lega hörð bar­átta um afnot að sjálf­bærum orku­auð­lind­um ­ís­lensku þjóð­ar­inn­ar. Sú bar­átta er til­komin vegna þess að raf­orku­samn­ingur sem Norð­ur­ál, sem á og rekur álver á Grund­ar­tanga, gerði við Lands­virkjun seint á tí­unda ára­tug síð­ustu aldar rennur út árið 2019 og verið er að reyna að end­ur­semja um hann. Gild­andi samn­ingur þykir í flestum sam­an­burði slakur fyr­ir­ Lands­virkj­un, og þar af leið­andi íslensku þjóð­ina sem á fyr­ir­tæk­ið, sem litast að ein­hverju leyti af þeim aðstæðum sem voru fyrir orku­sölu hér­lendis þeg­ar hann var gerð­ur. Þá voru ein­fald­lega ekki margir að berj­ast um hana. ­Mark­að­ur­inn var kaup­enda­mark­aður og þeir settu skil­yrð­in. Ísland þurfti fyrst og síð­ast að taka ákvörðun um hvort svara­vert væri að aðlaga sig að þeim.

Nú vill Lands­virkjun hins vegar fá hærra verð fyrir ork­una ­sem knýr áfram álver­ið. Hið lága verð hefur enda skilað eig­anda Norð­ur­áls, Cent­ury Alu­m­inum, og eig­anda Cent­ury, hrá­vöruris­anum Glencore, gríð­ar­legum arð­i frá því að hann var gerð­ur. Ket­ill Sig­ur­jóns­son, sér­fræð­ingur í orku­mál­u­m, hefur sagt að núgild­andi samn­ingur sé „einn af ódýr­ustu gild­and­i orku­sölu­samn­ingum til álvera í heim­inum í dag“.  

Á fundi sem Lands­virkjun boð­aði til með blaða­mönnum í dag var aug­ljóst á Herði Arn­ar­syni, for­stjóra Lands­virkj­un­ar, að hann var ein­dregið þeirrar skoð­unar að verðið til Lands­virkj­unar þyrfti að hækk­a um­tals­vert. Og í máli hans kom skýrt fram að hann teldi Norð­ur­ál, og eig­end­ur þess, vera að beita öllum mögu­legum með­ulum til að halda verð­inu til sín sem lægstu.

Auglýsing

Norð­urál beitir öllum aðferðum til að lækka verðið

Fund­ur­inn var við­bragð við þeirri umræðu sem hefur verið að und­an­förnu um raf­orku­samn­ing Lands­virkj­unar við Rio Tin­to-Alcan, raf­orku­verð til stór­iðju og skrifa verka­lýðs­for­ingj­ans Vil­hjálms Birg­is­sonar frá Akra­nes­i, ­sem hefur gagn­rýnt Lands­virkjun harð­lega í pistla­skrifum fyrir að vilja ekki ­selja stór­iðju­fyr­ir­tækjum á Grund­ar­tanga, þar sem margir skjól­stæð­ingar hans ­starfa, orku á verði sem fyr­ir­tækið telur allt of lágt.

Hörður sagði á fund­inum að það væri mik­il­vægt að þjóð­in ­gerði sér grein fyrir því hversu mikil verð­mæti væri í þeirri frá­bæru vöru sem end­ur­nýt­an­leg orka væri. Það væru verð­mæti sem myndu bara aukast og eft­ir­spurn eftir henni nú væri umtals­vert meiri en fram­boð­ið. Raf­orku­samn­ingar Lands­virkj­un­ar væru á meðal stærstu samn­inga sem gerðir væru í íslensku við­skipta­lífi og virð­i þeirra á tíu ára tíma­bili væri sam­an­lagt um 500 til 600 millj­arðar króna. Það væri sam­bæri­legt verð­mæti og ríkið sé að fá út úr samn­ingum við kröfu­hafa ­föllnu bank­anna þriggja um þessar mund­ir.

Hann snéri sér síðan að þeim end­ur­samn­ingum sem eru í gang­i ­gagn­vart Norð­ur­áli og skóf ekk­ert undan í lýs­ingu á skoðun sinni á aðstæð­um. Hörð­ur­ ­sagði að umræða um raf­orku­samn­ing Lands­virkj­unar og Rio Tin­to-Alcan hafa ver­ið ­dregna inn í þá kjara­deilu sem þar stendur yfir af öðrum en deilu­að­il­u­m. Aðspurður um hverjir það væri sagði Hörð­ur: „Stjórn­endur Norð­ur­áls, þeir telja að þetta styðji þeirra mál­stað. Þegar þú ert að semja um tug­millj­arða hags­mun­i þá beita aðilar öllum aðferðum til þess að styrkja sinn mál­stað. Það er ekk­ert ó­eðli­legt. Hvort þeir séu að ganga lengra núna en áður verða kannski aðrir að ­meta, en ég tel þessa teng­ingu mjög óheppi­lega og mér finnst hún mjög ósann­gjörn gagn­vart Rio Tinto.“

Meiri eft­ir­spurn en fram­boð

Aðspurður um hvað það væru sem stjórn­endur Norð­ur­áls væri að ­gera sagði Hörður það vera ljóst, og full­kom­lega eðli­legt, að þeir færu víða í sam­fé­lag­inu til að koma sjón­ar­miðum sínum á fram­færi. Auk þess sagði Hörð­ur: „Það er hins vegar alveg rétt að það hafa komið upp hópar manna sem hafa áður ekki ­tengst orku­um­ræðu inn í umræð­una. Þeir hafa verið kynntir í við­tölum sem ráð­gjafar Norð­ur­áls.“

Viðar Garðarsson.Þessi hópur sem Hörður talar um er leiddur af manni sem heit­ir Viðar Garð­ars­son, við­skipta­fræð­ingi og mark­aðs­ráð­gjafa, sem blandað hefur sér­ af miklu afli í umræður um orku­mál að und­an­förnu. Viðar er á meðal þeirra sem heldur úti vett­vangnum „Auð­lind­irnar okk­ar“ á Face­book, nýstofn­aða vef­miðl­in­um ­Veggnum og skrifar pistla á vef mbl.is. Í skrifum Við­ars og ann­arra á þessum síðum er talað fyrir lægra orku­verði til stór­iðju, lengri orku­sölu­samn­ingum og gegn lagn­ingu sæstrengs til­ Bret­lands. Þá var Viðar til við­tals í fréttum Stöðvar 2 í byrjun des­em­ber. Í kynn­ingu þeirrar fréttar kom fram að Viðar hafi unnið fyrir Norð­urál. Í þeirri frétt sagði Viðar að hótun Rio Tinto um að loka álver­inu í Straums­vík hafi verið sett fram vegna þungs rekst­urs, sem megi rekja til of hás orku­verðs.

Hörður sagði þennan hóp og skrif þeirra ekki trufl­a Lands­virkjun mikið og að samn­ings­við­ræð­ur­ við Norð­urál stæðu yfir þrátt þessa stöðu. Þær væru alls ekki í upp­námi. „En það er tek­ist á.“

Jafn­vel þótt að ekki myndi semj­ast við Norð­urál um á­fram­hald­andi kaup á orku væri engin skortur á öðrum áhuga­sömum kaup­end­um. Það væri mik­ill áhugi frá aðilum í kís­il­iðn­aði, sem reka gagna­ver og öðrum blönd­uðum iðn­aði fyrir því að kaupa orku frá Lands­virkjun auk þess sem heild­sölu­mark­aður væri alltaf að vaxa. Því væri meiri eft­ir­spurn en fram­boð. 

Seg­ist hugsi yfir skrifum Vil­hjálms Birg­is­sonar

Vil­hjálmur Birg­is­son, for­maður Verka­lýðs­fé­lags Akra­ness, hefur sett fram harða gagn­rýni á Lands­virkjun á und­an­förnum dögum vegna þess að ­fyr­ir­tækið vildi ekki semja við járn­blendi­verk­smiðju Elkem á Grund­ar­tanga og ­vegna þess að ekki er búið að ganga frá samn­ingum við Norð­ur­ál, sem rekur álver á sama stað. Vil­hjálmur hefur áhyggjur af því að for­svars­menn Lands­virkj­unnar „ átti sig ekki á því að raf­orku­verð í heim­in­um hefur hríð­fallið á und­an­förnum árum og miss­erum og því eru sam­keppn­is­skil­yrð­i hér á landi að verða mun bág­born­ari heldur en í þeim löndum sem við viljum ber­a okkur saman við. [...]Það er mik­il­vægt að menn átti sig á því að ef Lands­virkjun horfir ekki á þessar stað­reyndir þá eru umtals­verðar líkur á því að þús­undir starfa í stór­iðjum muni tap­ast á næstu árum.“ Þessi gagn­rýn­i er mjög í takt við þá sem Viðar og fleiri kollegar hans hafa sett fram, en Lands­virkjun segir að sé ekki í neinum takti við raun­veru­leik­ann.

Hörður sagði til að mynda alrangt að Lands­virkj­un væri ekki að bjóða sam­keppn­is­hæf kjör. „Það er mikil eft­ir­spurn. Væri hún til­ ­staðar ef þetta væri rétt? Svarið við því er auð­vitað nei.“

Hann sagð­ist hugsi yfir skrifum Vil­hjálms og hvaðan þær ­upp­lýs­ingar sem hann leggi út frá komi. „Ég hef ekki trú á að þær upp­lýs­ing­ar komi frá honum sjálf­um. Ég tel að þessar upp­lýs­ingar sem Vil­hjálmur Birg­is­son vitnar til komi frá fyr­ir­tæk­inu [Norð­ur­áli]. Þær upp­lýs­ingar eru í sum­um til­vikum rangar og í öðrum til­fellum mjög vill­and­i.“



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alþjóðleg áhrif og átök í íslenskri bókaútgáfu
Kaup streymisveitunnar Storytel á langstærstu bókaútgáfu á Íslandi hafa vakið undrun á meðal höfunda og í útgáfuheiminum. Auður Jónsdóttir rithöfundur og Bára Huld Beck blaðamaður skoðuðu málið frekar.
Kjarninn 3. júlí 2020
Páley Borgþórsdóttir
Páley skipuð lögreglustjóri á Norðurlandi eystra
Dómsmálaráðherra hefur skipað Páleyju Borgþórsdóttur í embætti lögreglustjórans á Norðurlandi eystra. Páley hefur frá 2015 verið lögreglustjóri í Vestmannaeyjum.
Kjarninn 3. júlí 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – Hver gætir þeirra sem gæta vopnanna?
Kjarninn 3. júlí 2020
Alls 306 atvinnuhúsnæði nýtt sem mannabústaðir á höfuðborgarsvæðinu
Fjöldi atvinnuhúsnæðis sem nýtt er sem íbúðarhúsnæði án leyfis er nánast sá sami í dag og hann var fyrir þremur árum. Áætlað er að um fjögur þúsund manns búi í atvinnuhúsnæði í Reykjavík og nágrenni.
Kjarninn 3. júlí 2020
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Sigmundur Davíð: Góð staða getur hratt breyst til hins verra
Formaður Miðflokksins segir að Íslendingar gangi nú í gegnum mjög krítíska tíma. „Ákvarðanir skipta alltaf máli en þær skipta óvenjulega miklu máli núna.“
Kjarninn 2. júlí 2020
Úlfar Þormóðsson
Sálumessa
Kjarninn 2. júlí 2020
Hæfileg fjarlægð breytist í 1 metra samkvæmt nýju reglunum.
„Þú þarft ekki að kynnast nýju fólki í sumar“
Nýjar reglur og leiðbeiningar fyrir veitingastaði og kaffihús hafa verið gefnar út í Svíþjóð. Samkvæmt þeim skal halda 1 metra bili milli hópa. Yfir 5.400 manns hafa dáið vegna COVID-19 í landinu, þar af var tilkynnt um 41 í gær.
Kjarninn 2. júlí 2020
Ríki og borg hækka framlög til Bíó Paradísar um 26 milljónir
Framlag ríkis og borgar hækkar samtals um 26 milljónir á ári í uppfærðum samstarfssamningi við Heimili kvikmyndanna, rekstraraðila Bíós Paradísar. Stefnt er að því að opna bíóið um miðjan september en þá fagnar Bíó Paradís tíu ára afmæli.
Kjarninn 2. júlí 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None