Lífeyrissjóðir í ólgusjó - Krefjandi aðstæður á alþjóðamörkuðum

Eignir íslenskra lífeyrissjóða ávöxtuðust um rúmlega tíu prósent á síðasta ári. En þegar horft er yfir lengra tímabil, hefur raunávöxtunin ekki verið svo góð, að því er fram kemur í skýrslu OECD.

peningar_opt.jpg
Auglýsing

Raun­á­vöxtun íslenskra líf­eyr­is­sjóða hefur aðeins verið 1,7% að með­al­tali á ári und­an­far­inn ára­tug. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu OECD um líf­eyr­is­sjóði þeirra ríkja sem til­heyra sam­tök­un­um. Til sam­an­burðar má nefna að þessi ávöxtun var 5,4% hjá dönskum líf­eyr­is­sjóðum og rúm­lega 4% hjá þeim norsku á sama tíma­bili. Af þeim 26 þjóðum sem bornar eru saman í skýrsl­unni eru aðeins fimm fyrir neðan Ísland þegar kemur að raun­á­vöxtun líf­eyr­i­s­jóða þeirra. Með­al­ þeirra eru Banda­rík­in, Japan og Tékk­land en hjá þeim þjóðum er raun­á­vöxt­unin um eða undir 0,5%,

Breskir líf­eyr­is­sjóðir hafa staðið sig best í að ávaxta fé sitt á ára­tugnum fram að árs­lokum 2014 en raun­á­vöxtun þeirra hefur verið 6,5% að með­al­tali á ári. Af öðrum þjóðum má nefna Hol­land með 4,8% ávöxtun og Kana­da ­með 4,7%. Athygl­is­vert er að á einu línu­rit­anna í skýrsl­unni má sjá að hol­lenska líf­eyr­is­sjóða­kerfið fór mun verr út úr hrun­inu 2008 en það íslenska. ­Samt sem áður er hol­lenska líf­eyr­is­sjóða­kerfið með nær þrefalt betri raun­á­vöxtun en það íslenska.

Síð­asta ár í lagi

Skýrsla OECD fjallar að mestu um árið 2014, það er nær frá des­em­ber­lokum 2013 til þar­síðust­u ára­móta. Á því ári eru íslenskir líf­eyr­is­sjóðir aðeins að rétta úr kútnum og eru fyrir ofan með­al­talið þegar kemur að raun­á­vöxtun en hún reynd­ist 7,2% hjá þeim íslensku. Ein­falt með­al­tal er 6,8%, og svo­kallað vegið með­al­tal (weighted a­vera­ge) er 5%,  meðal þjóða OECD. D­anskir líf­eyr­is­sjóðir eru með lang­bestu ávöxt­un­ina og raunar er hún­ æv­in­týra­leg eða 16,7% á umræddu ári. Næst á eftir koma Hol­lend­ingar með álík­a ­á­vöxtun eða rúm­lega 15% og Belgar eru í þriðja sæti með 10,7%. Í neðstu sæt­un­um eru Banda­rík­in, Japan og Tékk­land með raun­á­vöxtun upp á 1,2 til 3,4%.

Auglýsing

Erfitt umhverfi

Í for­mál­anum að skýrsl­unni er farið almennum orðum um þá ­stöðu sem líf­eyr­is­sjóðir þjóð­anna innan OECD þurfa að glíma við í dag þeg­ar kemur að ávöxtun á fjár­munum þeirra. Sú staða er væg­ast sagt erf­ið. Vest­ræn­ar ­þjóðir búa nú almenn við lélegan hag­vöxt, litla verð­bólgu og lága vexti. Þetta er krefj­andi staða fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina og býður þeirri hættu heim, að mat­i ­skýrslu­höf­una, að sjóð­irnir leiti í auknum mæli í áhættu­sam­ari fjár­fest­ingar en ­rík­is­skulda­bréf og aðra álíka örugga papp­íra.

Samkvæmt áætlun um losun fjármagnshafta, mun Seðlabankinn gefa lífeyrissjóðum rýmri heimildir til að fjárfesta erlendis.

Fjár­fest­ing­ar­geta líf­eyr­is­sjóð­anna innan OECD er gríð­ar­leg þegar á heild­ina er lit­ið. Sam­an­lagðar eignir þeirra fóru yfir 25 trilljón doll­ara markið í fyrsta sinn í sög­unni á síð­asta ári. Þessar eignir eru að ­stærstum hluta bundnar í skulda- og verð­bréf­um, hlutafé og inn­lánum eða ­lausa­fé. Af þeim eru 51,3% í skulda- og verð­bréf­um, 23,8% í hlutafé og 9,6% í inn­eignum eða lausa­fé.  Það sem eft­ir stendur eru fjár­fest­ingar af ýmsum toga eins og t.d. einka­hluta­fé­lög í Bras­il­íu, land­ar­eignir og bygg­ingar í Kana­da, afleiður í Bret­landi og ýms­ar ­eignir í Banda­ríkj­un­um, að því er segir í skýrsl­unni.

Mik­il­vægi líf­eyr­is­sjóða mikið á Íslandi

Fram kemur í skýrsl­unni að mik­il­vægi líf­eyr­is­sjóða í sam­hengi við hlut­fall af lands­fram­leiðslu sé einn mest á Íslandi af öll­u­m ­þjóðum innan OECD. Aðeins Hollandi skorar hærra hvað þetta varðar á sam­an­burð­ar­lista yfir þjóð­irn­ar. Umfang líf­eyr­is­sjóða í Hollandi er rúm­lega 159% af lands­fram­leiðslu lands­ins. Á Íslandi er umfangið 146,8% og Sviss verm­ir svo þriðja sætið með umfang upp á 120,3%.

Hvað hin Norð­ur­löndin varðar kemur fram að umfangið í F­inn­landi er 51% og í Dan­mörku  48,6% en í Sví­þjóð og Nor­egi aðeins í kringum 9% hjá hvoru landi.

Neðst á þessum lista eru lönd á borð við Grikk­land og Frakk­land með umfang á um eða undir 0,6% en í þeim löndum sér hið opin­bera nær al­farið um líf­eyr­is­sjóðs­greiðslur til þegna sinna.

Höftin hamla

Í fyrr­greindum sam­an­burði verður að geta þess að laga­legt umhverfi íslenskra líf­eyr­is­sjóða tak­mark­aði getu þeirra til erlendra fjár­fest­inga fyrir hrunið 2008. Eftir hrunið hafa þeir svo verið bundnir inn­an­ gjald­eyr­is­hafta. Í fyrra var hlut­fall erlendra eigna líf­eyr­is­sjóð­ann þannig að­eins  22% af heild­ar­eignum þeirra. Þetta hlut­fall fór hæst í tæp 30% fyrir hrunið 2008. Í Dan­mörku er hlut­fall er­lendra eigna þar­lendra líf­eyr­ir­sjóða rúm­lega 31% og í Nor­egi er það tæp 29%. (Hér er norski olíu­sjóð­ur­inn ekki tal­inn með en yfir 90% allra eigna hans eru er­lend­ar.)

Innleiðingarhalli EES-gerða innan við eitt prósent þriðja árið í röð
Innleiðingarhalli EES-gerða á Íslandi stendur í 0,7 prósentum. Hallinn náði hámarki árið 2013 þegar hann nam 3,2 prósentum.
Kjarninn 16. júlí 2019
Katrín Baldursdóttir
Flokksskírteini leið til frama
Kjarninn 16. júlí 2019
Lífeyrisjóður verzlunarmanna lækkar óverðtryggða vexti
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur lækkað fasta vexti á óverðtryggðum lánum úr 6,12 prósentum í 5,14 prósent. Í kjölfar breytingarinnar eru þetta lægstu föstu vextir óverðtryggðra lána sem í boði eru.
Kjarninn 16. júlí 2019
Íslenska ríkið braut gegn Styrmi og Júlíusi
Mannréttindadómstóll Evrópu telur íslenska ríkið hafa brotið gegn Styrmi Þór Bragasyni, fyrrum forstjóra MP banka, og Júlíusi Sigurþórssyni, fyrrum framkvæmdastjóra vörustýringasviðs Húsasmiðjunnar.
Kjarninn 16. júlí 2019
Duterte íhugar að slíta stjórnmálasambandi við Ísland
Rodrigo Duterte, forseti Filippseyja, íhugar alvarlega að slíta stjórnmálasambandi við Ísland í kjölfar ályktunar Íslands í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 16. júlí 2019
Píratar greiddu gegn tilnefningu Birgittu í trúnaðarráð flokksins
Birgitta Jónsdóttir mun ekki sitja í trúnaðarráði Pírata eftir að tilnefningu hennar í ráðið var hafnað í atkvæðagreiðslu á félagsfundi Pírata. Alls kusu 55 gegn og 13 með tilnefningu Birgittu í trúnaðarráð Pírata.
Kjarninn 16. júlí 2019
Persónuvernd annar ekki eftirspurn
Eftir að ný persónuverndarlöggjöf tók gildi síðasta sumar hefur kvörtunum til Persónuverndar fjölgað um 70 prósent en löggjöfin gerir fólki kleift að stýra sínum persónuupplýsingum betur. Persónuvernd hefur ekki náð að sinna eftirspurn að öllu leyti.
Kjarninn 16. júlí 2019
Ástþór Ólafsson
Styrkjandi áhrif til eftirbreytni
Kjarninn 15. júlí 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None